Deosai - Vùng Hoang Dã Không Dấu Chân Người _ Khám Phá Thế Giới Động Vật Hoang Dã.

Động vật
187 người theo dõi
#toiyeubinhduong #riviubinhduong Deosai - Vùng Hoang Dã Không Dấu Chân Người | Khám Phá Thế Giới Động Vật Hoang Dã
• Deosai - Vùng Hoang Dã Không Dấu Chân Ngườ...
Nằm ở độ cao hơn 13.000 feet, Deosai không chỉ là một cao nguyên, mà là một mảnh ghép siêu thực của thiên nhiên – nơi thánh địa nguyên thủy đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng thầm lặng. Đây là câu chuyện về Gấu Nâu Himalaya, loài vật hùng mạnh nhưng mong manh nhất, và Marmot - 'nhiệt kế sinh học' của vùng đất, cùng nhau chiến đấu chống lại kẻ thù vô hình: biến đổi khí hậu.
Comments are disabled for this video.
nằm ở độ cao hơn 13.000 feet, trái dài trên một trong những cao nguyên lớn nhất hành tinh.
Deosai là một mảnh kếp siêu thực của thiên nhiên. Nơi bầu trời không chỉ treo lơ lửng phía trên,
mà dường như đang thấm vào từng ngọn cỏ, từng hạt sương lạng lẽ.
Ở đó, gió không chỉ là gió. Nó là một người kể chuyện. Nó vuốt ve mặt đất bằng âm thanh rì rào,
xuyên qua các dạy đuối đá lẫm chẩm như những vị thần cổ xưa đứng trầm mặt canh giữ lãnh địa.
Không một dấu chân người, không một mái nhạc, Deosai như một thánh địa nguyên thủy được giềng giữ khỏi mọi tác động của thời gian.
Mỗi mùa nơi đây mang một dáng vẻ khác nhau, và mỗi mùa cũng là một trường về một bảng trường ca sinh học.
Khi tuyết mùa đông mắc độ tăng, nước từ hàng trăm định núi đổ về, tạo thành mạng lưới suối và hồ băng.
Đó là lúc Deosai hồi sinh. Mặt đất khô cứng như sống lại.
Những đồng cỏ cao nguyên, từng bị chuông vùi dưới lớp tuyết lạnh giá, bắt đầu hé lộ sắc xanh non mân mẩn.
Chìm xẹ tuyết lường giữa không trùng, thả mình vào những cơn gió trương qua sương đuối.
Bướm nở rộ thanh tân cuồng lấp lánh với ánh nắng băng may, khi mà sương đêm còn chưa kịp tăng hết trên những cánh hoa dài.
Không đầu trên thế giới, các vùng đất ngập nước ở độ cao như thế lại có thể đa dạng và dồi dào như tại đây.
Trong khu vực chỉ chiếm 15% diện tích toàn cao nguyên, các thảm thực vật mọc dày và tươi tốt đến mức chiếm tới một nửa lượng sinh khối của cả vùng.
Đây chính là mạch sống của toàn hệ sinh thái Deosai, nơi mọi loài, dù là bé nhỏ như côn trùng hay hồ mạnh như thú ăn thịt, đều phụ thuộc để tồn tại.
Và ở giữa trung tâm chuỗi Marxist ấy, sừng sửng mà lặng lẽ là một nhân vật trụ chốt, gấu nâu Himalaya, sinh vật quyền uy nhưng cũng mong mạnh nhất của vùng đất này.
Chúng không xuất hiện thường xuyên, gấu nâu không bước đi một cách ngẫu nhiên, mỗi dấu chân để lại trên thảm cỏ là kết quả của những lựa chọn phức tạp.
Nơi nào còn độ ấm trong đất, nơi nào còn mùi hương của rễ cây mọng nước và nơi nào đủ yên tĩnh để tránh khỏi những cặp mắt không mong muốn.
Mùa xuân là khởi đầu, sau một mùa đông dài ngủ vùi trong các hốc đá lạnh lẽo, gấu nâu bước ra khỏi giấc đông miên.
Cơ thể chúng gầy gò, bồ lông sushi và cái bụng công cao thuốc dụng hành động đầu tiên, kiếm ăn.
Thức ăn mùa xuân là một loại thực phẩm giàu nước, ít năng lượng. Rễ cây, thân cỏ, mầm non nằm sâu trong lòng đất ẩm.
Nhưng cũng chính nơi đó, Deosai tiết lộ bí mật của nó.
Lớp đất mềm tầy, mạnh nước ngâm chôi chào và bầu không khí thoáng đẳng, đủ để nuôi lớn những sinh vật khổng lồ nhất, dù sống ở môi trường khá nghiệt nhất.
Gấu cái, nếu có con, sẽ dắt theo gấu con nhỏ chừng một năm tuổi. Bồ lông vàng nhặt, đôi mắt to mò và chiếc mũi đã bắt đầu gửi ra hướng gió.
Với những móng vuốt dài cứng và một bướu cơ lớn trên vai, gấu mẹ có thể xới tung mặt đất để tìm ra những nhánh rễ ẩn sâu dưới lớp bùn.
Mỗi lần như thế, gấu con đứng bên cạnh quan sát và học tầm. Không bằng lời mà bằng hành vi, bằng bản năng thẩm thấu theo nằm thẳng.
Đó là nơi thời gian chạy chậm, không có tiếng xe cổ hay tiếng người, chỉ có tiếng sao sạc của lá, tiếng gió lướt qua mặt hồ và tiếng móng gấu cao xước trên nền đất ẩm ướt.
Nhưng vẻ yên bình ấy, thực chất chỉ là lớp mặt nạ của một cơn khủng hoảng đang âm thầm hình thành từ sâu trong lòng núi băng.
Trong vòng 50 năm qua, nhiệt độ trung bình tại Deosai đã thăng nhanh gần gấp đôi phần còn lại của Pakistan.
Tuyết tăng sớm, mưa đến muộn và các vùng đầm lây vốn từng nuôi sống mọi sinh linh ở đây bắt đầu co lại.
Những vụn nước từng đầy áp ép nhái, côn trùng và các loại rêu và cọ nước giờ chỉ còn là những vệt đất nước nẻ.
Những bãi cọ cao vốn là nơi trú ẩn và kiếm ăn của nhiều loài thú ăn cọ, bao gồm cả ma mốt, bắt đầu ngã sang màu nâu khổ khóc.
Gấu nâu vốn ăn chay đến 90%, giờ không còn nhiều lựa chọn.
Với tầm vóc nhỏ hơn gấu sảm Bắc Mỹ, chúng không thể đi quá xa, không thể leo dốc quá nhiều và không có vùng lãnh thổ thay thế.
Chúng vẫn tiếp tục đi, nhưng mỗi ngày là một hành trình dài hơn, tốn năng lượng hơn và đầy bức trắc hơn.
Giữa một vùng đất rộng lớn và đầy ánh sáng như Deosai, có một cộng đồng sinh vật tròn sống giữa bóng tối.
Trong sự âm thầm, tỉ mỉ và vô cùng hiệu quả, ma mốt hay còn gọi là chồm núi.
Với cơ thể mập mạp, bộ lông dày và tiếng kêu the thế như vọng từ hàng sâu, ma mốt không chỉ là loại chiếm trọn sân khấu, nhưng còn là trụ cuộc thâm lặng của hệ sinh thái cao nguyên.
Chúng đào hàng, những hành động dài, phức tạp, bền vững, không phải để trốn chạy mà để sinh sống.
Hơn 80% thời gian trong năm, ma mốt không hiện diện trên bề mặt.
Chúng sống trâm lặng dưới lòng đất, trong những hệ thống hàng động vừa là nơi trú ẩn mùa đông, vừa là pháo đài chống lại sự khác nghiệt của thời tiết.
Các sa lộ ngầm này không chỉ phục vụ sinh cho chúng.
Thế nhưng, mùa xuân là thời điểm chúng phải ló mặt lên.
Mỗi con ma mốt khi đó mang trên mình một sứ mệnh sinh học đơn giản, ăn.
Sau giấc ngủ đông kéo dài nhiều tháng, cơ thể ma mốt tiêu hào đến 40% khối lượng.
Lớp mở dự trữ càng kiệt, và chỉ có một lựa chọn duy nhất, nạp lại năng lượng nhanh nhất có thể trước khi mùa hè ngắn ngủi qua đi.
Chúng xoay hăng lúc mặt trời mới ló, chạy dọc các lối mòn cũ tới vùng cỏ non nơi sườn còn đồng.
Những cái miệng nhỏ nhài không ngơi nghĩ, những cặp mắt cảnh giác ngẫn lên giữa từng dịp gặp.
Và nếu may mắn, chúng có thể tiết đủ mở để tiếp tục vòng đời ấy một lần nữa vào mùa đông tới.
Tuy nhiên, hành trình ấy không bao giờ dễ dàng, nhưng ánh mắt lặng lẽ từ sườn núi đang dõi theo.
Cấu nâu Himalaya với khứ giác siêu vị biết rõ ma mốt đang ở đâu, đang di chuyển qua tuyến đường nào.
Mặc dù là loài ăn chay chủ yếu, khi nguồn thức ăn thực vật càng kiên, ma mốt trở thành món ăn bổ sung giàu protein duy nhất còn lại trên bàn tiền khát nghiệt của cao nguyên.
Một cú vô bất ngờ, một cú tát đầy uy lực là đủ để kết thúc mạng sống của một con ma mốt bất cẩn.
Nhưng chúng đã học cách đề phòng.
Mỗi đằng ma mốt đều có một cá thể đóng vai trò cảnh giới.
Đứng thẳng, luôn hướng tay và mắt về phía các luồng cọ chuyển động.
Chỉ cần một dấu hiệu lạ, nó sẽ phát ra âm thanh cảnh báo và cá đang ngay lập tức biến mất xuống lòng đất, không để lại một tiếng động.
Thế nhưng có một mối đe dọa khác đang đến mà không tiếng kêu cảnh báo nào có thể ngăn chặn được.
Sự biến mất của mùa xuân
Những đợt băng tan hiện nay đến muộn hơn.
Các vùng nước ẩm, nơi rễ cây từng mọc dày, trở nên khô căng.
Lượng cỏ non giảm suốt tới 30% chỉ trong vòng 10 năm.
Mùa ăn ngắn lại, khả năng hồi phục trọng lượng cơ thể của ma mốt sau mỗi chua kỳ ngủ đồng cũng giảm theo.
Và khi một mùa xuân không còn đủ thức ăn, ma mốt trở nên yếu hơn, chậm hơn và ít cơ hội sống sót hơn.
Những con ma mốt non vốn cần nhiều tuần để học cách đào hăng, tìm nước, tránh thú sang mồi.
Giờ bị buộc phải trưởng thành sớm hơn.
Tỷ lệ sống sót trong năm đầu đời giảm xuống và chua kỳ sinh học của chúng vốn cân bằng tuyệt vời với môi trường.
Giờ bắt đầu chết nhịp.
Thế giới của ma mốt đang biến đổi.
Những hăng động giờ không còn mát mẻ vào mùa hè như trước.
Những con suối nhỏ từng chạy quanh biển hàng giờ khô kiệt.
Cỏ dại lớn vào lãnh địa cũ, nhưng lại không thể thay thế những loài thực vật đặc hậu trước đây.
Ở một khía cạnh nào đó, ma mốt chính là nhiệt kế sinh học của cao nguyên Deosai.
Khi chúng còn đào hăng, còn phát cảnh báo, còn trở về từ mùa đông, nơi đây vẫn còn sự sống cân bằng.
Nhưng khi tiếng kêu lạnh lót của ma mốt vắng dần, Deosai đang mất đi nhiệm đập đều đẳng của nó.
Và đó mới là nỗi sợ lớn nhất.
Không phải tiếng gầm của gấu hay gió băng từ định núi, mà là sự lặng lẽ lan rộng, như cách một ngọn lửa ấm ị cháy trong lòng đất,
theo dùi cả một hệ sinh thái mà chẳng phát ra mục tiêu rắn nào.
Không có gì ở Deosai vận hành nếu không có nước.
Nó không chỉ là dòng chạy mát lạnh xuyên qua những trạng cỏ cao, mà còn là mạch máu kết nối toàn bộ sự sống.
Từ rễ cỏ dưới lòng đất, đến định tuyết rắn trên những sương núi xa xôi.
Nước nơi đây không đến từ sông dài hay biển lớn, mà từ những hạt tuyết rời chậm rãi, gòn góp từng chút một trong suốt mùa đông, rồi hóa thành suối ngầm khi xuân về.
Từng hạt sương tăng ra từ các sông bằng như đang viết lại vũ trụ từ đầu.
Nhỏ bé nhưng vô cùng thiên yếu.
Chính dòng nước ấy nuôi dưỡng các vùng đầm lây, làm sống dày những cánh đồng rêu cổ xưa,
tạo thành những tấm thạm xanh nơi thực vật đặc hữu bám rễ sâu vào lớp đất miền.
Giảm mốc và tạo nước, chung sống trong một vũ điệu yên bình.
Thế nhưng vũ điệu ấy đang dừng lại.
Trong vòng 15 năm trở lại đây, các sông bằng ở vùng núi Karakoram quanh Deosai đã rút lui tới 28%.
Bề mặt tuyết đầu mùa đông mỏng hơn, tăng nhanh hơn.
Các dòng suối lẽ ra phải chạy đến tháng 6, thì giờ đã cạn từ giữa tháng 4.
Sự co lại của nước chính là sự co lại của sự sống.
Đầu tiên là thực vật.
Những loài có rễ cạn, vốn phụ thuộc vào nước mặt, bắt đầu chết khô.
Các loài cỏ lùn, từng phụ kín mặt đất như lớp nhùng mềm, biến mất từng mảng.
Chúng được thay thế bằng các loài thực vật thét nghi với khô hạng hơn,
sợ sát, thừa thớt và không đủ dinh dưỡng để nuôi dưỡng chuỗi thức ăn vốn dĩ đã mong manh.
Cùng lúc đó, đầm lây biến mất.
Không bằng tiếng gạo thét, mà bằng một sự tỉnh lặng chết chóc.
Khi vùng đất ngầm nước khô hạng, toàn bộ hệ vi sinh vật trong đất mất môi trường sống.
Sự phân hủy chậm lại.
Quá trình trao đổi dinh dưỡng rối loạn.
Đất cứng lại như đá.
Và cả một tầng sinh quyển dưới mặt đất, vốn chưa từng được thấy bằng mắt thường, cũng chết theo.
Không còn nước, cây không thể quan hợp hiệu quả.
Tảo không thể sinh sôi.
Nấm men cũng không phát triển được.
Và từ đó, các loài côn trùng, vốn là câu nối giữa thực vật và động vật, biến mất theo từng lớp.
Từ những sinh vật giáp sát nhỏ trong đất, đến những bầy ong rừng tạo ra mật hiếm ở độ cao này.
Và ở trên cùng của chuỗi xít ấy, những kẻ lớn nhất bắt đầu cảm thấy đói.
Gấu nầu đã có thời lật tung từng mét vùng đất để tìm thân rễ mọng nước.
Giờ phải đi xa hơn.
Nơi từng chỉ cần đi vài trăm mét để có bữa ăn.
Giờ phải vượt qua những cánh đồng khổ khóc, xuyên qua cả ngày mà không tìm thấy gì ngoài bụi đất và những hốc đá càng cổi.
Chúng không còn đủ thời gian để tích trữ mỡ trong mùa đông.
Mỗi năm trôi qua, khối lượng cơ thể trung bình của gấu nầu giảm xuống.
Gấu cái mang thai ít hơn, sinh ít con hơn.
Và nếu sinh được, khả năng sống sót của gấu con cũng giảm đáng kể trong hai năm đầu tiên.
Sự biến mất của nước khiến toàn bộ hệ sinh thái mất định hướng.
Mỗi loài động vật từng có thói quen sinh học đồng điều với mùa và nhiệm khí hậu.
Giờ như kẻ lạc lối.
Một số loài chim di cư đến muộn, không còn đủ thời gian làm tổ trước mùa băng giá quay lại.
Một số loài côn trùng nở trứng sai thời điểm, không gặp được cây chủ hoặc bản tình.
Và một số loài đơn giản là biến mất mà không ai chứng kiến.
Deosai, nơi từng được bí như hộp nhạc vĩnh cửu của tự nhiên, giờ phát ra những âm thanh lệch tông.
Dòng nước không còn nên tiếng suối đã tắt.
Đầm lây khô đi nên không còn tiếng ếch gọi bản tình.
Cỏ không mọc nên gió rồi không còn sao sạc qua thân lá.
Đó là một vùng đất đằng cỏ suốt từng dịp, như trái tim mất dần móng, đập yếu ớt trong lồng ngực lạnh.
Nhưng Deosai chưa hoàn toàn im lặng.
Mỗi sáng sớm, mặt trời vẫn chiếu qua làng sương mỏng.
Một vài đốm cỏ vàng vẫn cố ngoài lên từ mảnh đất khổ.
Những con bướm đơn độc vẫn trao lượng quanh các khe đá.
Như thế chúng chưa hề biết mình là những cá thể cuối cùng còn bay trong vùng khí hậu từng nuôi sống hàng vàng cánh bay khác.
Và đôi khi, một âm thanh xa xăm vang lên.
Tiếng móng vuốt của một con gấu cào đất.
Nó đang tìm một nhánh rễ, hoặc một tì hi vọng.
Trên cao nguyên Deosai vào những ngày cuối thù, không khí trở nên đặc quánh.
Không phải vì cái lạnh, mà vì sự ngưng động của thời gian.
Mọi sự sống, dù đang hối hả, cũng bắt đầu chậm lại.
Những bóng dáng gấu bước chậm trên nền cỏ khô.
Mà mốt lặng lẽ nằm trong hàng, và cỏ kỳ cũng dường như không còn sức bật.
Tất cả như đang chờ đợi một điều gì đó.
Không rõ là mùa đông, hay sự kết thúc.
Trên những phiến đá phơi mình dưới sương, vẫn còn đó những vết cao xước do gấu để lại.
Không phải để đánh dấu lạch thổ, mà chỉ đơn giản là một cử động bản năng.
Như thế muốn nhắc nhở ta rằng, ta đã từng ở đây.
Những mùi hương gấu lưu lại trên đá, từng là dấu hiệu sóng động của giao tiếp giữa các cá thể.
Giờ bay hơi nhanh hơn, tăng biến vào không khí khô hành, không còn gì để giữ lại.
Các tổ ong trong những khe đá trống rỗng, cánh hoa không nở đủ để nuôi sống đặn.
Chim sẹ tuyết bay chậm hơn, đầu lâu hơn ở mỗi cành cây.
Như thế lưỡng lựa giữa phiền ở lại hay rời đi mãi mãi.
Cả những con bướm sạc sở, từng là niềm kêu hãnh của mùa hạ nơi cao nguyên.
Giờ cũng nằm rải rác giữa buồn khô, đôi cánh úa màu như bức tranh phai.
Trong sự tàn úa ấy, vẫn có những kẻ ở lại.
Gấu nầu, bất chấp thời tiết khát nghiệt, bất chấp thiếu hộp thức ăn, vẫn tiếp tục thực hiện sứ mệnh cổ xưa nhất của nó, ngủ đông.
Nhưng mỗi năm, hành trình bước vào giấc ngủ đông lại trở nên khó khăn hơn.
Lượng mỡ tiết trữ ít hơn, nơi trú ẩn khó tìm hơn, vào mùa đông thì lạnh hơn, vô tình hơn.
Không phải tất cả gấu đều sống sót sau giấc ngủ.
Một số con đơn giản là không bao giờ tỉnh lại.
Có thể vì bệnh tân, hoặc vì không còn đủ năng lượng để giữ thân nhiệt trong cái lạnh các gia.
Sự sống nơi deoxy dần trở thành một sự cầm cự.
Không còn vòng tuần hoang hay nhiệt sinh học đều đằng.
Chỉ còn những cá thể, những nhóm nhỏ, cố gắng sống sót thêm một năm hay một mùa.
Như từng viên đá cuối cùng chống đỡ cho mái phòm đằng nước.
Và trong sự lặng lẽ ấy, deoxy viết nên lời cảnh báo cuối cùng.
Không phải bằng gió hay tuyết, mà bằng sự vắng mặt.
Không còn những con chim gọi bầy hay những dòng suối sóc rách từng đêm.
Sự biến mất của mùi cọ tươi và bước chân gấu, cũng chẳng còn tiếng kêu the the của ma mốt các đêm.
Và đó mới chính là tiếng gạo lớn nhất mà thiên nhiên có thể tạo ra.
Sự tỉnh lặng tuyệt đối.
Một ngày nào đó, nếu ai đó đặt chân đến deoxy và thấy đất bằng phẳng, trời trong xanh, không có lấy một cọng sát, một dấu chân hay một tiếng động.
Hãy nhớ rằng, đó không phải là sự thành minh, mà là một vùng đất đã ngừng mơ.
Deoxy từng là vùng đất của chuyển động, của sự sinh sôi hay của những vòng quay không dứt giữa mùa và loài, giữa đất và trời.
Nếu những vòng quay ấy ngừng lại, không còn ai để khởi động lại lần nữa.
Và khi một hệ sinh thái chết đi trong im lặng, thế giới không mất đi một địa điểm, mà mất đi một phần trí nhớ của hành tinh.
