Nỗi lo của Bắc Kinh không chỉ đơn thuần là Nhật mua thêm một vài món đồ chơi quân sự mà là viễn cảnh Nhật Bản trở thành một trụ cột công nghiệp quốc phòng của cả liên minh do Hoa Kỳ dẫn dắt. Khi đó, việc đối đầu với Nhật Bản đồng nghĩa là đối đầu trực tiếp với toàn bộ sức mạnh công nghệ của phương Tây. Trong khi doanh số quốc phòng Nhật tăng bốn mươi phần trăm, doanh số các công ty Trung Quốc bị giảm mười phần trăm vì tham nhũng và trục trặc nội bộ - đây là một đối sánh khó nuốt với Bắc Kinh. Đối thủ từng bị họ coi là ông già hòa bình đang lên rất nhanh, còn bản thân Trung Quốc thì vấp ngã ngay trên sân nhà. Quý vị nghĩ sao về sự bùng nổ của Nhật Bản và sự sụp đổ của Trung Quốc? Hãy chia sẻ quan điểm và đăng ký kênh để cập nhật những phân tích mới nhất.
Trong tháng 11 vừa rồi, cùng lúc với việc căng thẳng ngoại giao Trung-Nhật leo thang,
truyền thông cũng ghi nhận rất nhiều cuộc rượt đuổi
và những pha xử lý tình huống tương đối thẳng tay từ phía Nhật Bản.
Với những tàu của lực lượng hải cảnh Trung Quốc tiến sâu vào vùng biển Senkaku,
tuần duyên Nhật đã triển khai tàu bám sát, phát loa cảnh báo,
yêu cầu tàu Trung Quốc rời khỏi vùng lãnh hải
và các tàu Trung Quốc đã buộc phải rời khu vực sau khoảng 2 giờ.
Chính sự gia tăng áp lực từ Trung Quốc đã góp phần làm cho tâm lý người dân và cả giới chính trị trong nước
dần dần ủng hộ nội các của bà Tân Thủ tướng Takahashi
và sự ủng hộ đó đang cao hơn nhiều so với trước.
Thực tế là sau khi khủng hoảng ngoại giao Trung-Nhật bùng nổ, Bắc Kinh đã phản ứng rất mạnh
nhưng vô hình chung lại khiến nhiều người Nhật coi những bước đi của bà Takahashi
là thẳng thắn, rõ ràng và bảo vệ an ninh quốc gia.
Sau đây, chúng ta cùng đến với nội dung chi tiết về sự bùng nổ của Nhật Bản và sự sụp đổ của Trung Quốc.
Doanh số quốc phòng Nhật tăng 40%, Trung Quốc giảm 10%.
Hôm 1-12, truyền thông Nhật Bản đưa tin rằng các công ty quốc phòng Nhật Bản
chứng kiến doanh số bán hàng bùng nổ vào năm 2024
khi Tokyo hướng tới việc chấm dứt thêm các hạn chế xuất khẩu.
Báo cáo mới của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm cho thấy
trong khi doanh thu của các tập đoàn quốc phòng Trung Quốc sụt giảm 10% trong năm 2024
vì chiến dịch chống tham nhũng làm đứt gãy hợp đồng và chuối cung ứng,
doanh thu mảng vũ khí của các công ty hàng đầu Nhật lại tăng vọt 40%.
Mitsubishi Heavy Industries, Kawasaki IIHI đều báo cáo lượng đơn hàng quốc phòng kỷ lục
nhờ chính sách tăng chi tiêu quân sự và củng cố nền công nghiệp quốc phòng trong nước
mà Tokyo theo đuổi từ sau loạt chiến lược an ninh mới năm 2022 đến 2024.
Còn số 1,5 nghìn tỷ Yên tức là gần 10 tỷ đô rất phù hợp với xu thế này.
Đằng sau cú nhảy 40%, đó là sự thay đổi rất sâu về tư duy Nhật Bản.
Từ một nước gần như tự trói tay bằng hiến pháp hòa bình sau thế chiến
và những nguyên tắc hạn chế xuất khẩu vũ khí,
họ đã liên tục nới lỏng 3 nguyên tắc chuyển giao thiết bị quốc phòng.
Nhật không còn chỉ xuất khẩu radar, tàu tuần tra phi vũ trang hay các thiết bị cứu hộ
mà đã bước hẳn sang lĩnh vực vũ khí sát thương cho đồng minh,
từ việc cho phép gửi tên lửa Patriot sang Mỹ tới việc thảo luận tên lửa phòng không cho Philippines
và mở toan cánh cửa cho các hệ thống tên lửa tầm xa trong tương lai.
Ở góc nhìn Bắc Kinh, đây không chỉ là chuyện Nhật bán được nhiều vũ khí hơn.
Nó đã đụng chạm trực tiếp vào 3 tầng lợi ích cốt lõi của Trung Quốc, cạnh tranh thị trường,
cấu trúc an ninh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và chiến tuyến trong dư luận và ký ức lịch sử.
Tỷ lệ ủng hộ Takahashi đạt 75%, khảo sát hôm 1-12 do NHK, Tokyo và Nikkei thực hiện cho thấy
tỷ lệ ủng hộ nội các Takahashi đạt tới 75%, tăng nhẹ so với tháng trước.
Còn tỷ lệ không ủng hộ thì giảm xuống còn 18%.
Điều đó thể hiện rằng nhiều người dân cảm thấy bà ấy đang đại diện cho một quan điểm quyết đoán
và không né tránh trước Trung Quốc. Một bộ phận lớn người Nhật từ dân,
thường tới chính trị gia dường như thức tỉnh. Họ coi việc bảo vệ chủ quyền và an ninh lãnh thổ là ưu tiên
và điều đó chính là nguyên nhân quan trọng khiến cho sự ủng hộ của công chúng đối với bà Takahashi tăng cao.
Trước giờ cũng không có nhiều thủ tướng Nhật nhận được sự ủng hộ của công chúng như bà Takahashi.
Hôm 30 tháng 11, truyền thông Nhật Bản cũng đưa tin rằng ông Kobayashi,
chủ tịch hội đồng nghiên cứu chính sách của đảng Dân chủ tự do cầm quyền LDP,
đã ủng hộ sự độc lập kinh tế của Nhật Bản khỏi Trung Quốc.
Việc ông Kobayashi công khai nói rằng Nhật phải hướng tới tự lập về kinh tế và thoát phụ thuộc
vào Trung Quốc cho thấy đây không còn là một ý kiến riêng lẻ của một vài chính trị gia nữa
mà đang dần trở thành một làn sóng tư duy chính thống trong nội bộ đảng cầm quyền cũng như trong nước Nhật.
Nhật Bản thoát Trung, Trung Quốc mất đòn bẩy kinh tế
Nếu các doanh nghiệp Nhật ủng hộ xu hướng này thì điều này sẽ gây tổn hại lớn đến Trung Quốc.
Thứ nhất, nó sẽ bảo mòn dần đòn bẩy kinh tế của Trung Quốc đối với Nhật.
Hiện tại Trung Quốc chính là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Nhật.
Họ mua khoảng 125 tỷ đô la hàng hóa Nhật năm 2024 từ máy móc,
linh kiện ô tô, hóa chất đến công nghệ cao.
Mỗi lần có căng thẳng, Bắc Kinh thường dùng các biện pháp như cấm nhập một số mặt hàng
như đất hiếm, hải sản, hạn chế du lịch và gây khó cho doanh nghiệp Nhật ở Trung Quốc.
Đó chính là vũ khí hóa kinh tế, biến sự phụ thuộc kinh tế trở thành vũ khí.
Nếu Tokyo thực sự thành công trong việc giả mạnh phụ thuộc vào Trung Quốc,
ví dụ như chuyển một phần lớn sản xuất đầu tư vào thị trường sang Đông Nam Á,
Ấn Độ, châu Âu hay châu Mỹ, thì cây gậy kinh tế của Bắc Kinh với Nhật sẽ ngắn đi rất nhiều.
Thứ hai, Trung Quốc cũng có nguy cơ mất dần dòng vốn, công nghệ và vai trò trung tâm trong chuỗi công ứng.
Nhật Bản vốn là một trong những nguồn công nghệ và đầu tư quan trọng cho quá trình công nghiệp hóa
và nâng cấp sản xuất của Trung Quốc từ máy móc công cụ chính xác,
linh kiện ô tô, thiết bị sản xuất chip cho đến kinh nghiệm quản lý.
Nếu doanh nghiệp Nhật ngày càng rè rặt với thị trường Trung Quốc,
thay vì mở nhà máy mới ở Quảng Đông hay Giang Tô,
mà lại đem vốn và dây chuyển sang Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ hay Mexico,
rõ ràng là về giải hạn Bắc Kinh sẽ mất dần vai trò công xưởng bắt buộc phải qua của khu vực Đông Á.
Thứ ba, nếu Nhật Bản một nền kinh tế lớn lại ở ngay sắt nách nghiêm túc bước vào con đường tự chủ khỏi Trung Quốc,
thì điều đó cũng sẽ tạo ra một tác động lan tỏa về mặt tâm lý trong khu vực.
Ở Đông Á, từ Hàn Quốc, Đài Loan đến các nước ASEAN,
rất nhiều nước cũng đang lưỡng lựu giữa lợi ích làm ăn với Trung Quốc và rủi ro bị phụ thuộc vào Trung Quốc.
Khi họ nhìn thấy Nhật Bản vốn từng là một đối tác gắn rất chặt với thị trường Trung Quốc
chuyển sang một mô hình an ninh kinh tế,
cùng cố chuỗi công ứng với Mỹ, châu Âu và các nước cùng chi hướng,
chúng ta có thể coi đó như một tín hiệu rằng thoát chung là xu hướng dài hạn chứ không chỉ là phản ứng nhất thời.
Hoạt động sản xuất Trung Quốc giảm, kinh tế hụt ga
Hôm mùng 1 tháng 12, CNBC đưa tin rằng hoạt động sản xuất của Trung Quốc trong tháng 11 lại giảm,
không đạt kỳ vọng, cho thấy nhu cầu trong nước còn yếu,
đơn hàng xuất khẩu không đủ mạnh, niềm tin doanh nghiệp vẫn mong manh.
Nói cách khác, động cơ sản xuất của họ đang hụt ga.
Trong hoàn cảnh đó, vốn đầu tư và sự hiện diện của các tập đoàn nước ngoài, trong đó có Nhật,
chính là nguồn tạo ra việc làm, nguồn công nghệ và nguồn cầu.
Nếu bây giờ những nguồn sống cho nền kinh tế và sản xuất của Trung Quốc chọn cách rời khỏi Trung Quốc,
dịch chuyển mở nhà máy ở các nước khác, Bắc Kinh không chỉ đau ở một điểm, mà còn đau khắp toàn thân.
Doanh nghiệp Nhật ở Trung Quốc không chỉ là mấy cửa hàng bán lẻ hay nhà máy nhỏ,
mà là nhà máy linh kiện ô tô, điện tử, máy móc chính xác, các dây chuyển trong những chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nếu họ rút đồng loạt, thì sẽ gây ra việc mất việc làm tại chỗ công nhân,
kỹ sư, nhà cung ứng nhỏ và vừa của Trung Quốc đều bị ảnh hưởng.
Ở các khu công nghiệp mặt tỷ lệ doanh nghiệp Nhật cao, đây chính là cú sốc trực tiếp đến thị trường lao động địa phương.
Trung Quốc hiện nay đang đối mặt với một loạt vấn đề rất khó khăn về kinh tế,
bất động sản suy thoái quá dài, nợ địa phương cao, nguy cơ giảm phát, giá cả y ạch,
nhu cầu yếu, niềm tin của doanh nghiệp tư nhân trong nước cũng không còn mạnh như trước nữa.
Nếu sản xuất đã giảm, số liệu không đạt kỳ vọng lại xuất hiện trào lưu thoát chung từ Nhật,
và nếu kéo theo các nước khác đi theo, đó lại tạo ra một tác động ba hướng,
giảm đầu tư mới, giảm việc làm, và giảm xuất khẩu, năng lực sản xuất.
Ông Trump và sự trỗi dậy của Nhật Bản.
Nhìn vào những diễn biến gần đây, có thể thấy Nhật Bản đang mạnh lên nhanh chóng về mặt quân sự.
Điều này không phải tự nhiên xuất hiện mà là kết quả của một quá trình,
trong đó không thể phủ nhận tác động từ Tổng thống Donald Trump.
Ông Trump luôn có một quan điểm rất rõ ràng,
mỗi quốc gia phải tự lo cho an ninh của mình, chứ không nên trông trở hoàn toàn vào nước Mỹ.
Khi ông ấy thúc ép đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng, Nhật Bản chính lại là nước hưởng ứng mạnh mẽ nhất.
Dưới thời ông Abe, ông Kishida, và nay là Takahashi,
Tokyo không chỉ tăng ngân sách quốc phòng mà còn sửa luật, nới lỏng quy định xuất khẩu vũ khí,
và bắt đầu tái xây dựng ngành công nghiệp quân sự mà trước đây họ từng tự hạn chế trong nhiều thập niên.
Nói cách khác, nếu gọi đây là cú bật đèn xanh thì cũng không sai.
Trump không trực tiếp ra lệnh hay ép buộc, nhưng cách ông đặt vấn đề đã tạo ra khí thế
và một cớ chính trị để Nhật Bản tự tin hơn trong việc tái vũ trang.
Một điều khiến Trung Quốc lo lắng hơn cả là việc Nhật không chỉ mua vũ khí của Mỹ,
mà còn được phép tham gia sâu vào quá trình sửa chữa, bảo dưỡng và lắp ráp những vũ khí tối tân,
thậm chí trong đó còn có cả F-35, một máy bay chiến đấu tối tân hàng đầu thế giới.
Trung tâm lắp ráp và bảo dưỡng F-35 của Nhật ở Nagoya
đã được Mỹ công nhận là cơ sở quan trọng của khu vực Ấn Độ Thái Bình Dương.
Điều này đồng nghĩa là Nhật không còn là khách hàng đơn thuần nữa,
mà đã trở thành một mát xích trong chuỗi sản xuất công nghệ quân sự của Mỹ.
Và đối với Bắc Kinh, đây là mối đe dọa thật sự.
Bởi khi một quốc gia đã tham gia được vào công đoạn lắp ráp và bảo dưỡng vũ khí Mỹ,
thì họ cũng dần có khả năng tự sản xuất những phần cốt lói cho hệ thống phòng thủ của mình.
Trung Quốc hiểu rõ rằng nếu Nhật đạt được mức độ đó thì cán cân sức mạnh trong khu vực sẽ thay đổi hoàn toàn.
Nhật lại nằm ngay ở cửa ngõ Đông Á, có công nghệ cao, có kinh tế mạnh, lại gắn chặt với Hoa Kỳ.
Khi Nhật mạnh lên về quân sự, điều đó không chỉ tạo ra một đối thủ đáng ngờm của Trung Quốc,
mà còn có tác động gián tiếp kéo theo cả một mạng lưới an ninh của Mỹ,
Úc, Anh, Philippines, Ấn Độ xếp chặt hơn quanh Trung Quốc.
Nối lo của Bắc Kinh không chỉ đơn thuần là Nhật mua thêm một vài món đồ chơi quân sự,
mà là viễn cảnh Nhật Bản trở thành một trụ cột công nghiệp quốc phòng của cả liên minh, do Hoa Kỳ dẫn dắt.
Khi đó, việc đối đầu với Nhật Bản đồng nghĩa là đối đầu trực tiếp với toàn bộ sức mạnh công nghệ của phương Tây.
Trong khi doanh số quốc phòng Nhật tăng 40%, doanh số các công ty Trung Quốc bị giảm 10%
vì tham nhũng và trục trạc nội bộ, đây là một đối sánh khó nuốt với Bắc Kinh.
Đối thủ từng bị họ coi là ông già hòa bình đăng lên rất nhanh,
còn bản thân Trung Quốc thì vấp ngã ngay trên sân nhà.
Quý vị nghĩ sao về sự bùng nổ của Nhật Bản và sự sụp đổ của Trung Quốc?
Hãy chia sẻ quan điểm và đăng ký kênh để cập nhật những phân tích mới nhất.