CÚ PHẢN ĐÒN CỦA NHẬT BẢN KHIẾN TRUNG QUỐC ĐIẾNG NGƯỜI, GẬY ÔNG LẠI ĐẬP LƯNG ÔNG

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
981 Lượt xem video·3 thg 12, 2025
Chào mừng quý vị trở lại với Chí thức Mới, tôi là Lê Minh.
Thưa quý vị, ngày 22 tháng 11, đại sứ Trung Quốc tại Liên Hợp quốc, Phó Thông,
đã gửi bức thư đầu tiên cho Tổng thư ký Guterres, tố cáo phát biểu của bà Takahashi,
thủ tướng Nhật về Đài Loan, là vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và trật tựa hậu chiến.
Sau đó thì Nhật Bản cũng gửi thư phản hồi, nói rõ lập trường của mình vẫn là phòng vệ thuần túy
và cáo buộc Trung Quốc bóp méo sự thật.
Đến ngày 1 tháng 12 vừa rồi thì ông Phó Thông lại gửi một bức thư nữa, bức thư thứ hai,
bác bỏ các luật luận vô lý của Nhật, nói rằng Tokyo đang bóp méo vấn đề Đài Loan,
tư bỏ lập trường chỉ phòng vệ và yêu cầu bà Takahashi rút lại phát biểu.
Ta thấy rằng là cuộc chiến ngoại giao giữa Trung Quốc và Nhật Bản vẫn đang tiếp diễn và chưa
bên nào chịu lùi bước cả. Tức là với Nhật Bản thì Trung Quốc họ đang cố gắng làm ba việc,
đó là đăng ký cái vụ này vào hồ sơ Liên Hợp Quốc để sau này họ có thể có cái cớ
để nói rằng là chúng tôi đã cảnh báo từ lâu là Nhật phá luật, phá trật tự sau thế chế thứ hai rồi.
Thứ hai là họ biến cái phát biểu của bà Takahashi từ chuyện song phương thành vấn đề quốc tế,
đặt Nhật vào cái thế bị soi dưới ánh đèn Liên Hợp Quốc, đồng thời đóng khung Nhật Bản,
không phải là nạn nhân bị Trung Quốc đe dọa mà là cái bên đang quân sự hóa,
đang phá trật tự, đang gây hấn. Song song với thư ngoại giao,
truyền thông nhà nước Trung Quốc như là Nhân dân Nhật báo Global Times liên tục nói rằng
phát biểu của bà Takahashi là gõ vào hồi chuông quân phiệt Nhật, hóa họa trật tự sau chiến
tranh và cảnh báo về bóng ma chủ nghĩa quân phiệt Nhật quay lại. Thế thì mục tiêu của họ cũng rất
rõ ràng. Các cái phương tiện truyền thông của Trung Quốc ấy, họ muốn khơi gợi lại ký ức thế
chế thứ hai trong khu vực. Khi mà Nhật là kẻ xâm lược, còn Trung Quốc là nạn nhân.
Khi gắn Takahashi với hình ảnh Nhật quân phiệt mới, thì Bắc Kinh muốn tự khoác áo đạo đức,
đó là ta đang bảo vệ trật tự hậu chiến. Cô lập Nhật ở châu Á khiến các nước từng bị Nhật
chiếm đóng phải dè chừng Tokyo mạnh lên. Và cái chuỗi hành động của Trung Quốc là cách Bắc
Kinh nói với thế giới rằng là ai dám đi xa hơn trong cái vấn đề Đài Loan thì chúng tôi sẽ lôi ra
trước công luận quốc tế, dán nhãn vi phạm luật, thậm chí cố kéo cả Mỹ vào cái thế
phải chịu trách nhiệm kiểm trí đồng minh. Vậy nên, nó không chỉ là cái đòn gian mặt Tokyo,
mà còn là cái việc mà Trung Quốc gửi tín hiệu cho các nước khác, bao gồm Hàn Quốc, Philippines,
Âu Châu hay NATO rằng là đừng thử nói hộ cho Đài Loan kiểu như Takahashi,
nếu không thì chúng tôi sẽ không để yên đâu. Trong cái bài xã luận của Nhân dân
tuyệt báo thì Trung Quốc còn nhắn thẳng với Washington rằng là Mỹ có trách nhiệm lịch sử,
cùng Trung Quốc ngăn Nhật quay trở lại chủ nghĩa quân phiệt.
Có thể nói đây là một chiêu khá tinh vi. Về mặt tiên truyền thì nhắc lại chuyện Mỹ
và Trung Quốc cùng tham gia đánh bại phát sinh Nhật. Về mặt chiến lược thì tung cái quả bóng
trách nhiệm sang Mỹ kiểu như là, nếu Nhật vượt quá giới hạn thì lỗi cũng là do Mỹ không kiểm
trí đồng minh. Trong khi đó thì bà Takahashi đang đẩy quan hệ với NATO, Âu Châu,
và nói thẳng an ninh châu Âu và Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương là không thể thách rồi.
Bắc Kinh thì lại muốn kể một câu chuyện ngược lại. Nhật là yếu tố bất ổn,
Trung Quốc là bên giữ chất tự, Mỹ và châu Âu nên cẩn thận với việc để Nhật đi quá xa.
Tức là Trung Quốc đang cố gắng làm Nhật trông nguy hiểm hơn trong mắt đồng minh,
chứ không chỉ là cuộc đấu tay đôi của họ. Ta biết là thời điểm này thì kinh thế Trung Quốc gặp đủ
thứ vấn đề, tăng trưởng chậm lại, bất động sản thì cụng hoảng, rồi thất nghiệp trong giới trẻ tăng cao.
Thêm các cái vụ mà công dân Trung Quốc bị tấn công tại Tajikistan, Pakistan hay Trung
Đông nó khiến cho dư luận chống nước cũng liên tục bất đạt.
Và trong bữa cảnh đó, cuộc đấu khẩu với Nhật về Đài Loan có một vài tăng dụng nội bộ,
đó là nó dễ kích hoạt tâm lý chống Nhật vốn đã ăn sâu trong giáo dục và truyền thông của Trung Quốc.
Tạo ra cảm giác đó là chúng ta đang đứng lên để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ Đài Loan,
bảo vệ chất tự sau chiến tranh, thay vì chỉ nói về chuyện thất nghiệp,
giá nhà hay là giá sinh hoạt tăng lên. Trung Quốc họ cũng muốn biến bà Takachi thành vai
ác tiện dụng trong cái câu chuyện tuyên truyền của mình, đó là một nữ thủ tướng hiếu chiến đang đe dọa Trung Quốc.
Cho nên là ta thấy là hầu hết các cái bài ở trên Tân Hoa Xã, rồi Global Times chẳng hạn,
họ dùng cái ngôn từ rất nặng đối với phát biểu của bà Takachi, và đó là cái điều họ làm
nhằm để bơm cảm xúc vào dư luận chống nước, kích động chủ nghĩa dân tộc.
Chúng ta đã cũng từng nói với nhau trong rất nhiều video về cái việc là Trung Quốc tưởng rằng là mình
đang làm mình làm mẩy để dồn nhật về Thế Bí, nhưng mà đây lại là một cái chiến lược cực kỳ
nguy hiểm của Bắc Kinh. Ví dụ như là gần đây họ đặt lại câu hỏi về vấn đề của cái khu vực
Okinawa, thì thế giới hoàn toàn có thể mở lại vấn đề Tây Tạng, Hồng Kông và Tân Cương. Bây giờ
chúng ta sẽ phân tích những câu chuyện đó. Trước tiên thì xin mời quý vị hãy nhìn vào cái bản đồ chỉ
biên giới Trung Quốc ở hai triều đại là Nhà Minh 1644 và Nhà Thanh 1820. Và khi mà nghiên cứu lại
lịch sử Trung Quốc thì chúng ta sẽ có một cái thắc mắc đó là tại sao người Hán chỉ là một trong rất
nhiều tộc người ở vùng Đông Á cuối cùng lại trở thành chủ nhà, còn rất nhiều dân tộc phi Hán thì lại
bị đặt vào cái vị thế thiểu số, nằm dưới sự chi phối của một nhà nước do người Hán dẫn dắt.
Thì điều này nó thực sự cũng là một cái kết quả của một cái quá trình kéo dài hơn 2.000 năm,
bằng nhiều biện pháp, mở rộng lãnh thổ, di cư ổ ạt, đồng hóa văn hóa và dùng cái bộ máy hành
chính giáo dục để nuốt dần các cái sắc tộc khác. Người ta hay gọi đó là cái quá trình Hán hóa đấy.
Từ thời nhà Hán, hạt nhân ban đầu của vùng đất của người Hán nó nằm quanh lưu vực Hoàng Hạ.
Khi đó thì phía Nam còn là đất của các cái nhóm Bách Việt, phía Tây là các cái bộ lạc du mục,
còn phía Bắc là người Hung Nô, Mông Cổ, v.v. Trong suốt thời Hán, sau đó là đến đường Tống,
Minh, người Hán vừa chiến tranh, vừa buôn bán, lại vừa di cư xuống phía Nam, rồi lên vùng Trung Du,
và họ đã đẩy rất nhiều tộc người khác vào vùng núi, vùng xa, hoặc là buộc phải hòa tan
vào cộng đồng người Hán. Đến thời đường thì người Hán đã trở thành đa số tuyệt đối ở Trung Nguyệt.
Các triều đại thiểu số như là Nguyên của người Mông Cổ, hay là Thanh của người Mãn Châu,
của người Mãn ấy. Về sau, tuy cầm quyền nhưng mà họ lại bị hút mạnh vào cái mẫu hình văn hóa Hán.
Họ dùng chữ Hán, dùng nho giáo để làm cái nền tảng cái trị, dùng hệ thống thi cử để mà tuyển lựa quan lại.
Và nói một cách hình ảnh, tầng trên thì là vua Mông, vua Mãn, nhưng mà cả cái bộ máy vận hành bên dưới
thì lại là quan lại sĩ phu, văn hóa chính thống, nó đều mang màu sắc Hán rất rõ.
Cuối cùng, chính những triều đại phi Hán đó, như là triều Nguyên hay là triều Thanh đấy,
lại cũng trở thành một phần rất quan trọng của câu chuyện lịch sử Trung Hoa.
Chứ họ không bị coi là đế quốc ngoại lại nữa, họ được coi là một triều đại của Trung Quốc.
Sức mạnh thật sự của người Hán đó nằm ở chỗ là họ vừa có dân số đông
lại vừa có một cái bộ khung văn hóa rất hâm dẫn, bao gồm nho giáo, chữ viết và thi cử v.v.
Họ vừa biết dùng bộ máy nhà nước để khuyên khích hoặc ép buộc các sắc tầu khác hòa vào mình.
Ai muốn đi thi làm quan, ai muốn thăng tiến thì học chữ Hán, học kinh điển, nói thứ tiếng của đa số.
Theo thời gian thì cái lớp này trồng lớp kia, rất nhiều cộng đồng phi Hán đã bị Hán hóa đến mức
và chính họ cũng tự nhận rằng mình là người Trung Quốc, người Hán.
Sang đến thời Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thì cái chiến lược ấy được hiện đại hóa
bằng ngôn ngữ thống nhất dân tộc và xây dựng quốc gia đa dân tộc.
Tân Cương, Nội Mông, Tây Tạng hay là vùng Đông Bắc nó đã trở thành những khu tự trị.
Nhưng cùng lúc đó thì dòng người Hán từ miền trong được khuyên khích đưa lên
bằng những phong trào khai hoang, xây dựng nông trường, phát triển công nghiệp
từ những năm 1950 cho tới nay.
Kết quả là ở nhiều nơi người Hán đã chiếm đa số trong các thành phố,
trung tâm kinh tế, nắm vị trí chủ chốt trong bộ máy đảng, nhà nước.
Còn các dân tộc bản địa thì dân bị đẩy vào thế yếu hơn trong chính cái không gian của mình.
Nếu nhìn rộng ra thì có thể nói rằng Trung Quốc ngày nay nó là sản phẩm của hai cái tầng trồng lên nhau.
Tầng dưới là quá trình Hán hóa kéo dài 2.000 năm mà chúng ta đã phân tích.
Còn tầng trên là cái dự án nhà nước hiện đại, dùng luận điệu quốc gia đa dân tộc
để mà hợp thức hóa sự thống trị của người Hán trên cái không gian di sản của một cái đế quốc đa sắc tộc.
Và đó là lúc mà câu chuyện biên giới nó nảy ra thưa quý vị.
Hãy trở lại cái bức ảnh mà chúng tôi đã chia sẻ.
Khi so sánh bản đồ Trung Quốc hiện nay với bản đồ nhà Minh năm 1644 và nhà Thanh khoảng năm 1820,
thì ta thấy một điều rất rõ đó là biên giới ngày nay gần như nó là bản sao thu nhỏ của biên giới thời nhà Thanh,
chứ không phải là thời nhà Minh đâu.
Nhà Minh là cái triều đại Hán tộc cuối cùng của Trung Quốc trước khi mà người Mãn họ vào ấy.
Với cơ bản là nhà Minh kiểm soát vùng Trung Nguyên, một cái vùng đất truyền thống,
vùng Trung Nguyên truyền thống từ Hoàng Hà xuống đến Dương Tử, mở rộng vào Quảng Tây, Vân Nam,
nhưng mà không có cái sự kiểm soát chặt chẽ trực tiếp với Tây Tạng, Tân Cương hay Nội Mông.
Quan hệ với nhiều vùng ngoại vi khi ấy nó vẫn mang tính chiều cống, lỏng léo.
Biên giới phía Bắc thì vẫn phải dựa vào vạn lý trường thành để mà cầm chân các lực lượng du mục.
Và chỉ đến thời nhà Thanh, triều đại do người Mãn lập ra thì bản đồ nó mới phình ra tối đa.
Nhà Thanh vừa trinh phạt, vừa dùng ngoại giao và chế độ phiên thuộc để mà kiểm soát Tây Tạng,
thôn tính các hãn quốc Mông Cổ, đè bẹp các lực lượng ở Tân Cương, mở rộng tới tận Pami ở phía Tây.
Đồng thời Đài Loan cũng được đưa vào cái vòng quản lý sau khi mà nhà Thanh đánh bại họ trịnh.
Tính đến khoảng đầu thế kỷ 19 thì nhà Thanh đã trở thành cái đế quốc có lãnh thổ lớn nhất trong lịch sử Trung Hoa rồi.
Điều thú vị là khi nhà Thanh sụp đổ thì Trung Hoa Dân Quốc, nhà nước Cộng hòa đầu tiên của Trung Quốc,
đã tự nhận là người kế thừa toàn bộ lãnh thổ nhà Thanh.
Hiến Pháp lâm thời năm 1912 và các văn bản sau đó,
liệt kê danh giọt rằng 18 tỉnh nội địa, cộng các khu vực như Tây Tạng, Mông Cổ, Tân Cương,
đều được coi là phần lãnh thổ thiêng lương không thể chia cắt.
Đến năm 1949, khi mà Đảng Cộng sản Trung Quốc, họ giành được chính quyền và lập nên Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa,
thay vì đặt lại câu hỏi là biên giới nào mới là hợp lý cho một nhà nước dân tộc hiện đại,
thì họ lại tiếp tục kế thừa toàn bộ yêu sách lãnh thổ ấy,
chỉ điều chỉnh ở một vài chỗ do chiến tranh, hiệp ước, liên xô và các nước lãng giềng thôi.
Nói thẳng ra thì cái đường biên của Trung Quốc ngày nay chủ yếu là lý do di sản của đế quốc thanh,
chứ không phải là kết quả của một quá trình thương lượng bình đẳng giữa các dân tộc Nga Hàn.
Chính ở đây thì cái câu chuyện Okinawa đã trở thành con dao hai lưỡi.
Khi mà truyền thông nhà nước Trung Quốc họ gợi lại rằng là Ryukyu,
nó từng là cái vương quốc trều cống ngày xưa, là cái vương quốc lưu cầu ấy,
rằng cái việc mà Nhật sắp nhập Okinawa cần được nhìn lại dưới góc độ lịch sử,
thì có lẽ là họ đang đưa ra một cái kiểu lập luận rất nguy hiểm mà chính họ cũng không hiểu.
Đó là dựa vào quan hệ trều cống phiên thuộc, ảnh hưởng văn hóa,
cấu trúc thiên triều phiên thuộc trong quá khứ để mà gợi ý rằng là chủ quyền hiện tại không hẳn đã chốt sọc.
Và nếu chấp nhận cái loại logic này thì rất nhiều câu hỏi nó sẽ được đặt ngược lại cho chính Trung Quốc,
đó là Tây Tạng cũng đã từng có những cái giai đoạn vận hành như là một cái thực thể chính trị riêng biệt
với quan hệ khá linh hoạt với triều đình Trung Hoa.
Tân Cương thì là vùng nội Á có lịch sử đất đoạn với nhiều vương triều khác nhau,
còn Mông Cổ từng có cả nội Mông và ngoại Mông.
Vậy thì vì sao những nơi đó ngày nay vẫn được mặc định là một phần không thể tách dở của Trung Quốc,
chỉ vì nhà Thanh đã từng chinh phục họ?
Hai câu chuyện này, nó có tương tự nhau không quý vị?
Nói cách khác là nếu lịch sử triều cống, vùng ảnh hưởng và những cái sắp đặt
của một đế chế đa sắc tộc cách đây vài trăm năm đủ để đặt lại câu hỏi về Okinawa,
thì tại sao người ta lại không được phép dùng những cái khung tham chiếu tương tự
để nói về Tây Tạng, Tân Cương, Nội Mông hay Hồng Kông?
Đây chính là cái điểm đối xứng mà Bắc Kinh muốn gợi lại quá khứ để mà gây khó cho Nhật,
nhưng mà đồng thời họ lại mở ra cả một cái kho câu hỏi
với cái cách mà chính họ đang sử dụng lịch sử để mà biện bình cho cái lãnh thổ hiện tại của mình.
Tất nhiên, trong thực tế chính trị, không phải là cứ nói xuông là biên giới nó sẽ thay đổi ngay,
nhưng trong chiến tranh thông tin, pháp lý và dư luận thì lời nói nó có giá trị riêng của nó.
Trung Quốc cáo buộc Nhật hồi sinh quân phiệt, phá trật tựa hậu chiến,
dùng ký ức thế chiến thứ hai để mà cô lập Tokyo.
Nhật và các nơi khác thì hoàn toàn có thể phản đòn bằng cách gợi lại việc Trung Quốc đưa quân vào Tây Tạng
như năm 1950, siết chặt Hồng Kông, xây trại tập trung ở Tân Cương
hay là đàn áp tiếng nói tự quyết của các cộng đồng phi Hán.
Nếu câu chuyện ở Okinawa được đẩy xa thì người ta sẽ càng có lý do để mà hỏi là
tại sao biên giới Trung Quốc hiện nay nó lại giống bản đồ nhà Thanh hơn là nhà mình?
Tại sao một đế quốc đa sắc tộc được dựng lên bằng chinh phục
lại được coi là cách chuẩn, thiêng liêng, không thể tranh cãi cho một quốc gia dân tộc hiện đại?
Từ góc nhìn ấy thì có thể nói là Trung Quốc họ đang chơi một cái vãn bài rất rủi rò đó.
Họ muốn dùng lịch sử như là vũ khí để ép Nhật,
nhưng mỗi lần vung lên là họ lại làm lộ thêm vất nít trong chính cái câu chuyện họ kể về mình.
Giấc mộng con đường tơ lội mới, lãnh thổ kế thừa thanh chiều,
chủ nghĩa dân tộc Hán đứng trên đầu nhiều dân tộc khác…
Tất cả những điều ấy, nếu như bị thế giới quyết tâm mở lại, đặt câu hỏi lại,
thì nó sẽ trở thành câu hỏi lớn mà Bắc Kinh khó trả lời chọn vẹn được.
Đây là chúng ta cũng đang đứng trên góc độ lịch sử để mà nói thêm
về cái cú phản đòn pháp lý mà Trung Quốc họ đang chơi.
Nhưng đây mới chỉ là bước đầu của đối đầu giữa Nhật Bản và Trung Quốc thôi.
Như chúng ta đã biết thì Trung Quốc đã mở ra các chiêu bài kinh tế để gây sức ép với Nhật.
Tokyo có thiệt hại, nhưng họ bắt đầu dục dịch phản công rồi.
Sáng ngày 2 tháng 12 thì Nikkei Asia đưa tin rằng là Honda sẽ tái cấu trúc hoạt động
kinh doanh tại Trung Quốc sau hơn hai năm đàm phán.
Cái việc Honda Motor tái cấu trúc toàn bộ hoạt động động cơ tại Trung Quốc,
từ đàm phán mua lại cổ phần trong các liên doanh,
cắt giảm mạnh công suất động cơ đốt trong ICE,
tới cái việc chuyển trọng tâm sang Hybrid và EV,
là một trong những tín hiệu địa kinh tế quan trọng nhất châu Á cuối năm 2015.
Đây không phải là chuyện riêng của Honda,
mà là một cái mảnh ghép quan trọng trong bức tranh toàn cảnh.
Đó là doanh nghiệp Nhật, họ đang rời khỏi Trung Quốc từng bước,
trong khi nền kinh tế Trung Quốc thì trao đảo giữa suy giảm tiêu dùng,
cạnh tranh EV nội địa và rủi ro địa chính trị tăng cảo.
Nhưng mà trước khi bàn đến ý nghĩa của cái sự tái cân bằng,
thì cần nhìn nhận một cái thực tế đó là Honda đã mang lại cái lợi ích khổng lồ
cho Trung Quốc trong suốt hơn một phần tư thế kỷ.
Điều này càng làm cho cú xoay lần này trở thành cái đòn đánh nặng nề hơn với Bắc Kinh.
Ta biết là kể từ khi vào Trung Quốc năm 1998 với đông phang Honda,
rồi sau đó là GAC Honda, nhà sản xuất Nhật này đã trở thành
một trong những nhà đầu tư nước ngoài quan trọng nhất trong ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc.
Honda mang đến Trung Quốc công nghệ động cơ,
từ ICE hiệu suất cao đến hệ thống Hybrid E-HEV,
chuẩn mực lắp giáp Nhật Bản,
giúp các nhà máy Trung Quốc vươn ra từ gia cung lắp giáp lên thành sản xuất thông minh,
rồi hệ thống quản lý chất lượng được các hãng nội địa họ học theo.
Không có sự hiện diện của Honda thì BYD, Chang'an hay Geely không thể học nhanh như vậy được.
Honda cung cấp khoảng 100.000 việc làm trực tiếp ở Vũ Hán, Trung Khánh, Quảng Châu,
gần 300.000 việc làm gián tiếp trong các nhà cung ứng linh kiện và logistics.
Đây là các công việc kỹ thuật có mức thu nhập cao hơn bình quân thu vực.
Trong những thế, Honda còn đóng thuế và cái phí liên quan lên đến 5-7 tỷ đô la mỗi năm thông qua các liên doanh.
Xe Honda sản xuất ở Trung Quốc được xuất khẩu sang Đông Nam Á, Trung Đông và Châu Phi,
đóng góp 10% xuất khẩu ô tô Trung Quốc. Chuỗi cung ứng EV Hybrid do Honda dẫn dắt đã giúp
các nhà cung ứng Trung Quốc đủ tiêu chuẩn để trở thành nhà sản xuất, nhà xuất khẩu linh kiện toàn cầu.
Tổng lợi ích mà Honda mang lại cho Trung Quốc từ năm 1998 đến 2025 được ước tính là từ 50-70 tỷ đô,
hoặc là hơn nữa, chưa tính cái giá trị vô hình như là đào tạo lao động kỹ thuật.
Như vậy có thể thấy rằng là Honda là người thầy lớn của ngành ô tô Trung Quốc.
Vậy tại sao hôm nay Honda lại lùi bước? Không phải vì Honda yếu đi.
Ngược lại, Honda đang mạnh hơn bao giờ hết trong cái chiến lược toàn cầu hóa,
nhất là tại Đông Nam Á và Ấn Độ.
Nhưng tại Trung Quốc thì họ phải đối mặt với một cái bức tranh hoàn toàn khác rồi.
Doanh số Honda tại Trung Quốc giảm 30% trong năm 2024.
Người tiêu dùng Trung Quốc chuyển sang xe điện nội địa BYD bán 3 triệu xe, giá chỉ bằng 2 phần 3 Honda.
Nio, Xpeng, Lee Auto đều bùng nổ trong phân khúc xe điện cao cấp.
Chỉ riêng BYD đã khiến hàng loạt mẫu xe Honda trở thành vô hình trên thị trường rồi.
Đã thế, chính sách của Trung Quốc thay đổi tróng mặt. Mục tiêu 50% xe điện năm 2020 khiến cho ICE
không còn đất sống. Trợ cấp xe điện nghiêng hẳn về doanh nghiệp nội địa, làm liên doanh nước ngoài yếu sức.
Thuế xe điện của Mỹ 60% thời Trump khiến xuất khẩu xe Honda Made in China trở nên quá rủi ro,
và Honda phải chuyển trọng tâm sang hybrid và xe điện để mà giữ chỗ đứng.
Đặc biệt trong thời gian gần đây thì Nhật Trung họ đang căng thẳng về Đài Loan, Okinawa và Senkaku.
Trong bức cảnh đó, đầu tư của Nhật tại Trung Quốc không còn an toàn chính trị như 10 năm trước nữa.
Theo Zetro, thì FDI Nhật và Trung Quốc đã giảm 20% trong năm 2020.
Honda thì họ đang chuyển sản xuất sang Việt Nam với nhà may mới 2,5 tỷ đô tại Hà Nam,
rồi sang Ấn Độ, trung tâm sản xuất xe điện mới. Các hãng khác như là Toyota, Nissan rất có thể sẽ
theo sau nếu như mà Honda tái cấu trúc thành công. Tái cân bằng không phải rút lui, nhưng ý nghĩa thì vô cùng lớn.
Điều Honda làm không phải đóng cửa hay tháo chạy. Họ đang giảm 20% công suất động cơ đốt trong của Trung Quốc
vào năm 2026, tăng cấp đôi sản xuất xe điện lên 240.000 xe mỗi năm, mua lại cổ phần từ đối tác Trung Quốc
để mà tự chủ hơn trong sản xuất. Đây là động thái của một công ty Nhật muốn sống sót ở Trung Quốc,
chứ không phải là phụ thuộc của Trung Quốc. Họ giữ lại thị trường, bỏ lại rủi ro. Đối với Trung Quốc,
đây là cái đòn trí mạng, đòn đong. Trong bối cảnh kinh tế 2025-2026 đang yếu đi rõ rệt,
tăng trưởng chỉ là 4,5%, khủng hoảng bất động sản kéo dài, niềm tin tiêu dùng suy giảm,
xuất khẩu xe điện bị Mỹ và EU siết thuế. Và việc Honda tái cấu trúc nó là một cái tín hiệu
xấu nữa về môi trường đầu tư. Trung Quốc mất hàng chục nghìn việc làm chất lượng cao,
giảm xuất khẩu ô tô, vốn là một cái điểm sáng hiếm hoi của họ.
Nó cũng khẳng định lo ngại của các nhà đầu tư nước ngoài về môi trường cạnh tranh không công
bằng, nguy cơ làn sóng rút vốn Nhật lan rộng, kéo theo các nhà công ứng. Trong khi Bắc Kinh đang
cố giữ chân doanh nghiệp nước ngoài bằng ưu đãi thuế, thì Honda lại chọn cách giảm phụ thuộc,
một cu tát danh dự. Và với Trung Quốc, thì cú xoay của Honda chính là cái lời cảnh báo rằng nếu như
không thay đổi cấu trúc thị trường, không giảm rủi ro địa chính trị thì họ sẽ tiếp tục
mất những nhà đầu tư từng giúp họ đi lên. Trong quan hệ Trung-Nhật lúc này thì có thể nhìn rõ một
nghịch lý đó là Trung Quốc càng mạnh lên về công nghệ thì họ càng thỏa ra liều lĩnh,
vừa cào mặt ăn vạ trên mặt trận pháp lý, vừa ăn cháo đá bát trên mặt trận kinh tế khi tìm cách lấn ép,
lấn lướt và thậm chí là thay thế các công ty Nhật mà đã từng giúp họ xây dựng cái nền công
nghiệp hiện đại suốt mấy thập kỷ qua. Bắc Kinh dường như là tin rằng họ đã đủ lông đủ cánh để không
cần dựa vào Nhật nữa, nhưng cách họ hành xử lại cho thấy cái sự nóng nảy và bất an nhiều hơn là tự
tin. Việc tấn công Nhật bằng lịch sử, pháp lý và tuyên truyền nó chỉ làm lộ rõ nỗi lo của chính họ.
Sự trỗi dậy của Nhật trong an ninh, năng lượng, vũ khí, sự tái cấu trúc đầu tư của doanh nghiệp Nhật
và nguy cơ mất đi nguồn vốn, công nghệ và thị trường hỗ trợ mà họ từng hứng lợi.
Nói ngắn gọn là Trung Quốc họ đang vừa đẩy Nhật ra xa, lại vừa tự làm tình thế của mình thêm mong manh,
trong khi Nhật Bản bước vào một chu kỳ tự cường mới, mạnh hơn, thận trọng hơn,
nhưng cũng tỉnh táo hơn. Trung Quốc lại lựa chọn đối đầu trong lúc nền kinh tế và môi trường địa
chính trị của họ đang giao động như vậy. Và đó mới chính là sự liều lĩnh thật sự trong quan hệ Trung
Nhật hiện nay. Đến đây, chương trình ngày hôm nay xin được phép tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân ở phần dưới. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
