Tin Học 8 - Bài 5. Sử dụng bảng tính giải quyết bài toán thực tế

IT-Master
1 người theo dõi
2 Lượt xem video·24 thg 11, 2025
Các bạn có nhu cầu tải về file powerpoint của bài giảng vui lòng liên hệ Zalo 0905234348 nhé. Phí 30k/bài hoặc 300k/lớp.
Chào mừng các bạn đến với chương trình hướng dẫn học tinh học lớp 8, sách dấu khoa kết nối ri thức với cuộc sống. Chúng ta sang bài số 5, sử dụng bản tính giải quyết bài toán thực tế.
Và công việc của chúng ta là sử dụng phần mềm bản tính để tính ra doanh thu cho các sản phẩm phần mềm máy tính này.
Chúng ta đi vào phần đầu tiên của bài học phần 1, địa chỉ tương đối.
Trước khi đi vào tìm hiểu địa chỉ tương đối thì chúng ta sẽ ôn lại một chút về địa chỉ ô trong phần mềm bản tính.
Đây là một trang tính trong phần mềm bản tính, và chúng ta chọn một ô bất kỳ, chẳng hạn là ô này.
Chúng ta dóng lên hàng dọc, chúng ta sẽ có được tên cột là A, dóng sang hàng ngang, chúng ta sẽ có được tên hàng là 4.
Kết hợp của tên cột và tên hàng, chúng ta sẽ có được địa chỉ của ô là A4.
Địa chỉ ô thì chúng ta sẽ có địa chỉ tương đối và địa chỉ tuyệt đối.
Thế thì địa chỉ tương đối là địa chỉ như thế nào?
Giả sử ô này địa chỉ của nó là A4, ô này là C4, ô này là D4.
Những cái địa chỉ ô bình thường như thế này người ta gọi là địa chỉ tương đối.
Thế còn công thức dùng địa chỉ tương đối thì chúng ta sẽ viết như thế nào?
Giả sử ở đây chúng ta cần tính doanh thu của các cái sản phẩm phần mềm này.
Thì cái công thức tính doanh thu là sẽ bằng đơn giá nhân cho số lực mua.
Ví dụ chúng ta muốn tính cái doanh thu của cái sản phẩm quản lý thời gian và chúng ta sẽ điền cái doanh thu đó vào ô này, ô E4.
Thì công thức của chúng ta là sẽ bằng đơn giá là đây, ô C4 nhân với số lực mua là D4.
Như vậy công thức của chúng ta là bằng C4 nhân D4, C4 và D4 ở đây đang dùng địa chỉ tương đối.
Khi chúng ta dùng cái công thức trong cái phần mềm bản tính thì chúng ta sẽ phải làm quen với 2 cái khái niệm đó là ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức.
Với cái ô E4, ô này, chúng ta thấy là nó có công thức trong ô, do đó cái ô này người ta gọi là ô chứa công thức.
Và trong công thức này chúng ta thấy có các địa chỉ là C4, C4 là đây, D4, D4 là đây.
Những ô này người ta gọi là ô có địa chỉ trong công thức.
Và những cái công thức mà có chứa cái địa chỉ tương đối như thế này thì chúng ta cần phải xét đến cái vị trí tương đối giữa ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức.
Trong trường hợp này thì ô chứa công thức nó nằm ở vị trí này, ô có địa chỉ trong công thức nó nằm ở vị trí này.
Như vậy chúng ta thấy là trên cùng một hàng.
Vị trí tương đối giữa ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức trong trường hợp này là trên cùng một hàng.
Tại sao chúng ta cần biết đến cái vị trí tương đối giữa ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức?
Bởi vì với phần mềm bản tính thì những cái trường hợp mà công thức sử dụng đến cái địa chỉ tương đối như thế này thì nó sẽ sao chế công thức dựa theo cái vị trí tương đối giữa ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức.
Sau chết công thức trong phần mềm bản tính, chúng ta cần tính doanh thu của các cái sản phẩm phần mềm này.
Giả sử chúng ta muốn tính doanh thu của cái sản phẩm quản lý thời gian, chúng ta sẽ nhập công thức cho cái sản phẩm quản lý thời gian, doanh thu nằm ở ô này, ô E4, công thức là bằng C4 x D4 hết.
Để tính doanh thu cho cái sản phẩm thứ 2, trò chơi sáng tạo, chúng ta sẽ nhập công thức vào ô thứ 2, ô E5, là bằng C5 x D5.
Sau chết công thức, chúng ta sẽ làm như sau.
Trước hết chúng ta sẽ nhập công thức cho ô đầu tiên, ô này, ô E4, công thức là bằng C4 x D4.
Rồi, chúng ta đã có doanh thu của sản phẩm đầu tiên, công thức là đây, C4 x D4.
Chúng ta sẽ thực hiện sau chết, chúng ta nháy chuột phải, chọn lệnh copy, sau đó chọn những cái ô mà cần sau chết sang, nháy chuột phải, chọn lệnh paste.
Chúng ta thấy công thức ở ô E5 là bằng C5 x D5, ô E6 là bằng C6 x D6, ô E7 là bằng C7 x D7.
Cái cách sau chết công thức của phần mềm bản tính khi mà công thức có sử dụng địa chỉ tương đối là nó dựa vào cái vị trí tương đối giữa cái ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức.
Ví dụ ở đây, ô E4, công thức của chúng ta là C4 x D4, ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức, vị trí tương đối là cùng nằm trên một dòng như thế này.
Để sau chết công thức từ ô E4 sang ô E5 thì phần mềm bản tính nó sẽ tịnh tiến cái vị trí tương đối như thế này.
Như vậy cái ô chứa công thức bây giờ sẽ là ô E5 và ô có địa chỉ trong công thức sẽ là ô C5 x D5, công thức của chúng ta sẽ là C5 x D5 và vị trí của ô chứa công thức là đây.
Tương tự, để sau chết từ ô E4 sang ô E6 thì cái vị trí tương đối này nó sẽ cũng được tịnh tiến như thế này.
Như vậy ô này sẽ chứa công thức và các ô này là ô có địa chỉ trong công thức, công thức của chúng ta sẽ là C6 x D6.
Một ví dụ khác là chúng ta cũng tính cái doanh thu của cái sản phẩm quản lý thời gian nhưng chúng ta không đặt ở vị trí này ô E4 mà chúng ta đặt ở vị trí này ô E6 chẳng hạn.
Công thức của chúng ta vẫn là C4 x D4, như vậy cái vị trí tương đối giữa ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức sẽ là như thế này.
Thì khi mà sau chết công thức từ ô E6 sang ô E7 thì cái vị trí tương đối nó sẽ tịnh tiến như thế này.
Như vậy công thức ở đây sẽ là C5 x D5 và sau chết từ ô E6 sang ô E8 thì nó sẽ tịnh tiến như thế này.
Công thức ở đây sẽ là C6 x D6.
Tóm lại, cái đặc điểm của địa chỉ tương đối là nó sẽ tự động thay đổi khi sau chết công thức nhưng vẫn giữ nguyên cái vị trí tương đối giữa ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong công thức.
Chúng ta thấy cái địa chỉ tương đối trong cái ô này, ô E4 là C4 x D4, khi chúng ta sau chết sang ô E5, nó sẽ đổi lại thành là C5 x D5.
Nhưng vị trí tương đối tức là cùng nằm trên một dòng như thế này thì nó vẫn giữ nguyên.
Tương tự như vậy với ô E6, nó sẽ đổi lại thành là C6 x D6, vị trí tương đối nó vẫn giữ nguyên.
Câu hỏi của phần 1, nếu sau chết công thức từ ô E4 đến các ô E6, E7, E8 và E9 hình 5.2, chúng ta sẽ sau chết công thức từ ô E4 sang các ô E6, E7, E8 và E9, thì công thức trong các ô E6, E7, E8, E9 là gì?
Ô E6 sẽ là C6 x D6, E7 sẽ là C7 x D7, tương tự như vậy, ô E8, ô E9, chúng ta thấy là địa chỉ tương đối nó sẽ thay đổi.
Nhưng mà cái vị trí tương đối, vị trí tương đối ở đây là cùng nằm trên một dòng, nó không thay đổi.
Chúng ta sang phần thứ 2 của bài học, địa chỉ tuyệt đối.
Địa chỉ ô thì chúng ta có địa chỉ tương đối và địa chỉ tuyệt đối.
Chúng ta vừa mới tìm hiểu cái địa chỉ tương đối xong, bây giờ chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu cái địa chỉ tuyệt đối nha.
Quay trở lại cái việc tính doanh thu cho các cái sản phẩm phần mềm này.
Khi mà chúng ta đưa các cái sản phẩm phần mềm này lên chợ ứng dụng để bán, thì doanh thu thu được, chúng ta phải chia bớt cho cái chợ ứng dụng nha.
Ở đây cái tỷ lệ chia là công ty sẽ lấy 70% và 30% còn lại là cho chợ ứng dụng.
Như vậy cái doanh thu thực chất của công ty thì chúng ta phải tính lại bằng cái công thức là bằng doanh thu thu được này, nhân cho cái tỷ lệ, tỷ lệ là 70%.
Với cái sản phẩm quản lý thời gian thì doanh thu nằm ở ô D4, còn tỷ lệ nằm ở ô F2.
Công thức của chúng ta sẽ điền vào ô này, ô F4 nha.
Như vậy công thức của chúng ta sẽ là bằng A4 x F2, doanh thu x tỷ lệ.
Khi chúng ta sao chếp công thức từ ô F4 sang ô F5 để tính doanh thu của công ty cho sản phẩm thứ 2, trò chơi sáng tạo, thì cái công thức ở ô F5 nó sẽ là A5 x F3 nha.
Bởi vì đây là cả cái địa chỉ tương đối và khi sao chếp công thức thì địa chỉ tương đối nó sẽ thay đổi, nó thay đổi đồng thời nó giữ nguyên cái vị trí tương đối, do đó công thức nó sẽ như thế này.
Nhưng mà với công thức như thế này thì kế quả cho ra sẽ sai hoặc là không tính được nha, bởi vì A5 là ô này, nhân cho F3 là ô này.
Thì F3 đây nó không có giá trị ở đây, do đó nó không thực hiện tính toán được, do đó kế quả cho ra ở đây nó sẽ báo lỗi hoặc là tính toán sai nha.
Tương tự như vậy sao chếp công thức từ ô F4 sang ô F6 thì công thức ở ô F6 nó sẽ là A6 x F4, A6 là đây, F4 là đây, như vậy kế quả cho ra sẽ sai nha.
Ở ô F4 chúng ta nhập vào công thức sẽ là bằng A4 x F2, chúng ta có được doanh thu thực của công ty cho sản phẩm đầu tiên, công thức là A4 x F2, kế quả cho ra là chính xác.
Giả sử với trò chơi sáng tạo chúng ta cũng nhập công thức là bằng A5 x F2, kế quả cho ra cũng chính xác, công thức là A5 x F2.
Chúng ta thấy kế quả cho ra là 1 là sai, 2 là nó không tính toán được, công thức ô này là A5 x F3, ô này là A6 x F4, ô này là A7 x F5, ô này là A8 x F6, ô này là A9 x F7, chúng ta thấy công thức nó đã bị sai.
Do đó chúng ta thấy sự khác nhau giữa địa chỉ tuyệt đối và địa chỉ tương đối, địa chỉ tương đối thì nó sẽ thay đổi trong công thức, còn địa chỉ tuyệt đối thì nó vẫn giữ nguyên như vậy.
Chúng ta sẽ nhập địa chỉ tuyệt đối bằng 2 cách, một là gõ ký hiệu đô la ngay từ bằng phím, hai là chúng ta nhập địa chỉ tương đối, sau đó nhấn phím F4 để chuyển thành địa chỉ tuyệt đối.
Chúng ta sang phần thứ 3 của bài học, phần này là phần thực hành, sử dụng bản tính để giải quyết bài toán thực tế.
Bài toán thực tế của chúng ta là đây, tạo bản tính theo mẫu như hình 5.1, bản tính này.
Tính doanh thu mỗi phần mềm và doanh thu của công ty.
Để thực hiện nhiệm vụ này, chúng ta sẽ có 3 công việc phải làm.
Thứ nhất là chúng ta sẽ tạo bản dữ liệu trong chương trình bản tính.
Thứ hai là chúng ta sẽ tính doanh thu của mỗi phần mềm, doanh thu của mỗi phần mềm là cột A.
Cách tính doanh thu của mỗi phần mềm là chúng ta sẽ lấy đơn giá nhận cho số lực mùa.
Thứ ba là chúng ta sẽ tính doanh thu của mỗi phần mềm, doanh thu của mỗi phần mềm là cột F.
Cách tính doanh thu của mỗi phần mềm là chúng ta sẽ lấy đơn giá nhận cho số lực mùa.
Chúng ta bắt đầu công việc thứ nhất là tạo bản dữ liệu trong chương trình bản tính.
Chương trình bản tính mà chúng ta sử dụng là chương trình Excel.
Chúng ta khởi động phần mềm Excel, tạo một bản tính mới.
Chúng ta bắt đầu nhập dữ liệu cho bản tính này.
Sau khi tạo xong bản dữ liệu thì chúng ta sẽ thực hiện lưu lại.
Chúng ta xong yêu cầu thứ nhất tạo bản dữ liệu trong chương trình bản tính.
Tiếp tục chúng ta thực hiện tính doanh thu của mỗi phần mềm.
Chúng ta nhập công thức cho ô đầu tiên, ô E4.
Công thức là C4 x D4.
Chúng ta sử dụng địa chỉ tương đối ở đây.
Đây là doanh thu của sản phẩm quản lý thời gian.
Công thức là C4 x D4.
Chúng ta sao chép công thức này sang cho các ô còn lại trong cột.
Như vậy là chúng ta đã tính được doanh thu cho các sản phẩm phần mềm.
Chúng ta lưu lại.
Cuối cùng chúng ta thực hiện tính doanh thu của công ty.
Chúng ta nhập thêm thông tin về tỷ lệ doanh thu của công ty.
Tỷ lệ là 70%.
Công thức chúng ta điền ô đầu tiên, ô F4, là sẽ bằng E4 x F2.
E4 là địa chỉ tương đối, còn F2 chúng ta dùng địa chỉ tuyệt đối.
Chúng ta lấy doanh thu x tỷ lệ, chúng ta sẽ có được doanh thu của công ty.
Chúng ta sao chép công thức này sang cho các ô còn lại.
Như vậy là chúng ta đã tính xong doanh thu của công ty cho từng sản phẩm.
Như vậy là chúng ta đã hoàn thành xong bài thực hành tạo bản tính cho danh sách các phần mềm ứng dụng được bán trên chợ ứng dụng.
Tính doanh thu cho mỗi phần mềm ứng dụng và doanh thu của công ty.
Chúng ta sang nội dung thứ 4 của bài học.
Sao chép dữ liệu từ các tệp phân bản trang trình chiếu sang trang tính.
Đây là bài thực hành và nhiệm vụ của chúng ta là sẽ sao chép bản số liệu từ phần mềm soạn thảo hoặc là phần mềm trình chiếu sang phần mềm bản tính.
Để thực hiện nhiệm vụ này thì trước hết chúng ta sẽ tạo một bản gồm các hàng và cột trong phần mềm soạn thảo.
Chúng ta có thể soạn trong phần mềm soạn thảo hay là phần mềm trình chiếu gì cũng được.
Ở đây mình chọn soạn trong phần mềm soạn thảo.
Sau đó là chúng ta sẽ vào Home chọn lệnh Copy hoặc là dùng tổ hợp phím Ctrl C để mà sao chép bản này.
Tiếp tục chúng ta sẽ vào phần mềm bản tính, mở một bản tính mới, sau đó chọn ô ở góc trên cùng bên trái và chọn lệnh Paste để mà dán bản này vào trong phần mềm bản tính.
Trước hết chúng ta sẽ khởi động các phần mềm soạn thảo văn bản và tạo một văn bản mới.
Sau đó chúng ta vào nhóm lệnh Insert để chàng một bản.
Bản của chúng ta sẽ gồm có 4 cột và 5 hàng.
Chúng ta bắt đầu nhập dữ liệu cho bản.
Xong dữ liệu thì chúng ta thực hiện định dạng bản.
Tiếp tục chúng ta sẽ thực hiện sao chép.
Đầu tiên chúng ta chọn bản nháy chuột vào góc trên bên trái.
Sau đó vào nhóm lệnh Home chọn lệnh Copy.
Tiếp tục chúng ta mở phần mềm bản tính ra, tạo một bản tính mới, vào ô đầu tiên, ô trên cùng bên trái.
Sau đó vào Home chọn lệnh Paste.
Chúng ta đã copy xong bản dữ liệu từ phần mềm soạn thảo văn bản sang phần mềm bản tính.
Bây giờ chúng ta sẽ chỉnh sửa định dạng của bản dữ liệu lại một chút.
Bây giờ chúng ta sẽ lưu bản tính này lại, lưu và đặt tên.
Chúng ta đặt tên bản tính này là khảo sát.
Rồi chúng ta hoàn thành xong bài thực hành.
Xong bài thực hành này chúng ta đã biết cách sao chép một bản số liệu từ phần mềm soạn thảo sang phần mềm bản tính.
Tiếp tục bài học chúng ta sang phần luyện tập.
Yêu cầu thứ nhất của phần luyện tập, em hãy chọn phương án đúng.
Công thức tại OC1 hình 5.6.
Đây là hình 5.6, OC1 là O này.
Công thức ở đây là A1 x B1, A1 là O này, B1 là O này.
Sao chép công thức trong OC1 vào OE2 thì công thức tại OE2 sau khi sao chép sẽ là, đây là OE2.
Bây giờ chúng ta sẽ xem thử sau khi sao chép thì công thức tại OE2 này sẽ là như thế nào.
Chúng ta để ý là công thức trong OC1 này đang sử dụng địa chỉ tương đối.
Do đó khi sao chép thì chúng ta lưu ý vị trí tương đối giữa O chứa công thức và các O có địa chỉ trong công thức.
Như vậy là khi sao chép O chứa công thức từ đây sang vị trí này thì các O chứa công thức sẽ di chuyển đến vị trí này.
Như vậy đáp án của chúng ta sẽ là C.
Công thức ở đây là sẽ bằng C2 x D2, C2 là O này, D2 là O này.
Chúng ta thử kiểm tra lại xem có đúng như vậy không.
Công thức ở OC1 là bằng A1 x B1.
Chúng ta thực hiện sao chép.
Sao chép sang OE2, O này.
Công thức ở đây là C2 x D2.
Câu 2 của phần luyện tập.
Nhân dịp khai giảng năm học mới tại một số cửa hàng nhà sách, các mặt hàng đồ dùng học tập được giảm giá.
Danh sách một số mặt hàng được giảm giá và tỷ lệ giảm giá được lưu ở OD2 như trong hình 5.7.
Đây là hình 5.7 và đây là danh sách các cái mặt hàng mà được giảm giá, còn đây là tỷ lệ giảm giá.
Yêu cầu A, nhập dữ liệu về định dạng bản tính.
Chúng ta sẽ nhập bản này vào phần bản tính và thực hiện định dạng.
B, chúng ta sẽ điền thông tin cho cột đơn giá này.
Chúng ta tìm thông tin của từng mặt hàng và sau đó điền vào cột đơn giá.
C, nhập công thức cho các ô từ D5 đến D10.
Cột đơn giá đã giảm.
Chúng ta tính đơn giá đã giảm bằng công thức lấy đơn giá nhân cho tỷ lệ giảm giá.
D, bổ sung thêm cột số lượng.
Chúng ta sẽ bổ sung thêm cột số lượng ở phía sau cột đơn giá đã giảm.
A, bổ sung thêm cột tổng tiền.
Sau cột số lượng, chúng ta bổ sung thêm cột tổng tiền.
Tổng tiền chúng ta tính bằng cách lấy đơn giá đã giảm nhân cho số lượng.
Cuối cùng, tính tổng tiền phải trả cho tất cả các mặt hàng.
Trước hết là nhập dữ liệu và định dạng bản tính.
B, nhập dữ liệu cho cột đơn giá.
C, tính đơn giá mỗi mặt hàng sau khi đã được giảm.
Đơn giá đã giảm chúng ta sẽ nhập công thức ở ô đầu tiên, ô D5.
Chúng ta lấy đơn giá trừ số tiền đã giảm.
Số tiền đã giảm là bằng đơn giá nhân cho tỷ lệ giảm giá 20%.
Chúng ta lưu ý ô tỷ lệ giảm giá này.
Chúng ta phải dùng địa chỉ tuyệt đối.
Tiếp tục chúng ta sao chếp công thức từ ô D5 này sang các ô còn lại trong cột.
Như vậy là chúng ta đã tính xong đơn giá đã giảm.
D, nhập dữ liệu số lượng mỗi loại đồ dùng học tập mà em cần mua.
Chúng ta sẽ bổ sung thêm cột số lượng ở đây.
A, bổ sung thêm cột tổng tiền vào sau cột số lượng và tính tổng tiền.
Chúng ta bổ sung thêm cột tổng tiền ở đây sau cột số lượng.
Tính tổng tiền thì chúng ta sẽ lấy số lượng nhân cho đơn giá đã giảm.
Như vậy là chúng ta đã thêm cột tổng tiền và tính tổng tiền cho các mặt hàng.
F, tính tổng tiền phải trả cho tất cả các mặt hàng.
Tổng tiền phải trả chúng ta nhập vào ô F11.
Chúng ta dùng hàm SIM để cộng tiền của tất cả các mặt hàng lại.
Chúng ta sẽ có được tổng tiền phải trả.
Rồi, như vậy là chúng ta đã thực hiện xong tất cả các yêu cầu của bài luyện tập số 2.
Chúng ta sang phần cuối cùng của bài học, phần vận dụng.
Yêu cầu của phần vận dụng.
Em hãy truy cập vào một số chợ ứng dụng để tìm thông tin về 5 phần mềm ứng dụng mà em quan tâm,
bao gồm đơn giá, số lượt mua, v.v.
Và tạo bản tính lưu lại các thông tin đó theo mẫu như hình 5.5.
Hãy lập công thức để tính doanh thu và doanh thu của công ty sản xuất phần mềm cho 5 phần mềm ứng dụng đó.
Giả sử số tiền mà công ty sản xuất phần mềm nhận được là 75% doanh thu.
Rồi, chúng ta thực hiện yêu cầu này.
Đầu tiên, chúng ta sẽ tạo một bản danh sách phần mềm được bán trên chợ ứng dụng.
Bản này gồm có tên các sản phẩm phần mềm, đơn giá và số lượt mua.
Sau đó, chúng ta sẽ tính doanh thu cho từng sản phẩm phần mềm cùng với doanh thu của công ty.
Doanh thu của công ty thì chúng ta sẽ lấy doanh thu nhân cho 75%.
Như vậy, chúng ta đã hoàn thành xong tất cả nội dung của bài học số 5, bài học về sử dụng bản tính để giải quyết bài toán thực tế.
Xong bài học này thì chúng ta đã biết phân biệt được địa chỉ tương đối và địa chỉ tuyệt đối trong các phần mềm bản tính,
cách sử dụng các địa chỉ tuyệt đối và địa chỉ tuyệt đối trong các phần mềm bản tính,
và chúng ta cũng đã áp dụng kiến thức đó để mà giải một cái bài toán thực tế đó là tính doanh thu cho các cái sản phẩm phần mềm được bán ở chợ ứng dụng.
Chúng ta kết thúc bài học tại đây nha.
Cảm ơn các bạn đã chú ý lắng nghe bài học.
Nếu các bạn có bất cứ thắc mắc hay câu hỏi gì liên quan đến bài học thì hãy để lại comment ở bên dưới.
Nếu các bạn thấy thích video này thì hãy like, share hoặc là subscribe, đăng ký kênh để ủng hộ chương trình nha.
Xin chào và hẹn gặp lại!
