Tin Học 3 - Bài 4. Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kĩ thuật số

IT-Master
1 người theo dõi
11 Lượt xem video·24 thg 11, 2025
Các bạn có nhu cầu tải về file powerpoint của bài giảng vui lòng liên hệ Zalo 0905234348 nhé. Phí 30k/bài hoặc 300k/lớp.
Chào mừng các bạn đến với chương trình Hướng dẫn học tin học lớp 8 sách dấu khoa kết nối tri thức với cuộc sống. Chúng ta sang bài số 4, Đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Bạn Khoa sau khi đi du lịch Mù Căn Trãi về đã chia sẻ một cái bức ảnh đẹp về thửa ruộng bậc thang cho bạn An. Và sau khi chỉnh sửa, bạn An đăng cái bức ảnh đó lên Facebook của mình kèm theo cái dòng chữ là thật tuyệt khi được đến thăm nơi này.
Để tránh cái trường hợp hiểu lầm như vậy thì bạn An nên thay cái dòng chữ thích này bằng một cái dòng khác như thế này.
Với cái dòng chữ thích như thế này thì những người mà xem bức ảnh này sẽ hiểu được cái bức ảnh này chính là của bạn Khoa chứ không phải của bạn An hết.
Đây là một cái ví dụ của trường hợp lấy của người khác làm của mình, một trường hợp vi phạm pháp luật trên không gian số nha.
Có rất là nhiều các cái biểu hiện của vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức, vi phạm văn hóa khi mà chúng ta sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Phần đầu tiên của bài học phần 1 chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu những cái biểu hiện nào là vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức, vi phạm văn hóa khi mà sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Các cái biểu hiện vi phạm đạo đức, pháp luật hay thiếu văn hóa khi sử dụng công nghệ kỹ thuật số chúng ta có thể kể ra thứ nhất là quay phim trong rạp chiếu phim.
Tại sao quay phim trong rạp chiếu phim là một cái biểu hiện của vi phạm đạo đức, pháp luật, văn hóa?
Bởi vì chúng ta biết là những người làm phim để tạo ra được một bộ phim thì người ta phải bỏ rất là nhiều công sức, tiền bạc, v.v.
Do đó người ta có cái quyền đối với cái bộ phim đó, người ta gọi là quyền sở hữu và pháp luật sẽ bảo vệ cái quyền đó của những người làm phim hết.
Và khi chúng ta quay lén cái bộ phim sau đó là phát tán lên mạng thì có khả năng nhiều người sẽ xem cái bộ phim mà chúng ta phát lên mạng và không đến rạp để xem cái bộ phim này.
Như vậy là nó ảnh hưởng đến quyền lợi của những người làm phim.
Thì đây là một cái trường hợp vi phạm pháp luật nha.
Thứ hai là chụp ảnh ở nơi không cho phép.
Nhiều nơi người ta không cho phép quay phim chụp hình.
Đây là cái biển cấm quay phim chụp hình hết.
Vì một số lý do nào đó mà một số khu vực, một số nơi người ta sẽ cấm cái việc quay phim chụp hình nha.
Chúng ta lấy ví dụ như là những cái khu quân sự.
Những nơi này là tuyệt đối không quay phim chụp hình bởi vì nó liên quan đến an toàn, liên quan đến bí mật quốc gia.
Giờ đó là cấm tuyệt đối quay phim chụp hình ở những nơi này.
Rồi trong rạp chiếu phim hay là các cái bảo tàng trưng bày các cái tác phẩm nghệ thuật cũng là những nơi người ta không cho phép quay phim chụp hình.
Bởi vì nó liên quan đến bản quyền, liên quan đến quyền lợi của tác giả, những người làm phim, những người tạo ra các cái tác phẩm nghệ thuật như thế này.
Hay là những nơi thờ cúng tô nghi như thế này, người ta cũng thường không cho phép quay phim chụp hình.
Với các cái trường hợp mà người ta đã cấm quay phim chụp hình mà chúng ta vẫn thực hiện, tức là chúng ta đang vi phạm đạo đức pháp luật đó nha.
Thứ ba là ghi âm trái phép các cuộc nói chuyện.
Và nếu chúng ta thực hiện ghi âm lại các cuộc nói chuyện đó mà chưa được sự cho phép, thì đó là cuộc ghi âm lén, cuộc ghi âm trái phép.
Đó là một cái biểu hiện thiếu văn hóa, vi phạm đạo đức.
Và trong trường hợp nặng hơn, hậu quả của nó mà ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác, ảnh hưởng đến an toàn của người khác, thì đó là chúng ta đang vi phạm pháp luật nha.
Thứ tư là tải về và sử dụng các bài hát và video có bản quyền mà chưa được cho phép.
Trên mạng thì chúng ta thấy là có rất là nhiều các video, các bộ phim, các bài hát rất là hay, tuy nhiên hầu hết là có bản quyền, tức là có người sở hữu nha.
Do đó chúng ta muốn sử dụng thì chúng ta phải xin phép hoặc là chúng ta phải trả phí thì chúng ta mới sử dụng được.
Trường hợp chúng ta tải về và sử dụng những cái bản nhạc, những cái bộ phim mà không xin phép, không trả phí thì đó là chúng ta đang vi phạm pháp luật nha.
Người ta có thể kiện để bắt chúng ta bồi thường.
Thứ năm là sao chếp thông tin từ một trang web và coi đó là của mình.
Có nhiều cái bản tin hay trên các trang web, trang tin điện tử, chúng ta đọc và chúng ta thấy hay, đôi lúc chúng ta vô tình sao chếp, đem về đăng lên trang cá nhân của mình và xem đó là bản tin của mình.
Thì cái hành vi này cũng là vi phạm đạo đức và pháp luật nha.
Bởi vì dù chỉ là những cái bản tin thôi nhưng đó là các cái sản phẩm số nha, do đó nó có bản quyền.
Để tạo ra được một cái bản tin như thế này thì các phóng viên, nhà báo người ta phải lặn lội xăng tin, viết bài, chỉnh sửa, đăng bài v.v.
Rất là vất vả và người ta có quyền sở hữu đối với cái bản tin này chứ không phải là free.
Do đó việc chúng ta sao chếp, đem về làm của riêng của mình là không được nha.
Thứ sáu là sử dụng phần mềm bẻ khóa.
Các cái phần mềm được tạo ra thì một số có thể là cho dùng miễn phí nhưng mà hầu hết là người ta sẽ khóa cái phần mềm lại để mà bảo vệ cái phần mềm.
Những ai muốn sử dụng sẽ phải xin phép hoặc là trả phí thì sẽ được cấp cho cái khóa để mà mở ra và sử dụng cái phần mềm.
Tuy nhiên một số đối tượng có thể thực hiện bẻ cái khóa này đi.
Như vậy là cái phần mềm này trở thành phần mềm bị bẻ khóa.
Ai cũng có thể sử dụng được cả mà không phải trả phí, không phải xin phép.
Nếu chúng ta sử dụng các phần mềm bẻ khóa, như vậy là vô tình chúng ta đã tiếp tay cho những cái đối tượng xấu và làm ảnh hưởng đến quyền lợi của những người làm ra các phần mềm này.
Do đó chúng ta không nên sử dụng các phần mềm bẻ khóa là như vậy.
Thứ bảy là phát trực tiếp, còn gọi là livestream hoặc chia sẻ các vụ bạo lực học đường.
Chúng ta livestream hoặc là chia sẻ những cái vụ bạo lực này trên không gian mạng là chúng ta đang cổ vũ hay là tiếp tay cho bạo lực học đường nha.
Thứ tám là đưa lên mạng thông tin cá nhân của người khác mà chưa được cho phép.
Khi chúng ta đưa lên mạng xã hội hay là không gian mạng thông tin cá nhân của một người nào đó thì đối tượng xấu có thể sử dụng cái thông tin cá nhân đó để thực hiện các hành vi lừa đảo hoặc là xúc phạm, nối xấu, bôi nhọ người khác.
Do đó cái việc đưa lên mạng thông tin cá nhân của người khác mà chưa được cho phép là một cái biểu hiện của hành vi vi phạm đạo đức, pháp luật nha.
Và cuối cùng là tham gia chia sẻ quảng cáo cho các trang web của vụ bạo lực đánh bạc.
Các trang web của vụ bạo lực đánh bạc.
Chúng ta không tham gia vào những trang web này, không chia sẻ những trang web này trên các trang cá nhân trên mạng xã hội của chúng ta nha.
Như vậy chúng ta thấy là có rất là nhiều các hành vi cũng như là biểu hiện trên không gian mạng, trên môi trường số mà nó vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức, vi phạm văn hóa.
Do đó để phòng tránh thì chúng ta sẽ làm thế nào?
Trước hết là chúng ta sẽ phải tìm hiểu thông tin, trang bị cho mình những kiến thức cần thiết.
Những thông tin, kiến thức nào chúng ta cần trang bị?
Ví dụ như là học bài này, chúng ta đã biết được những cái hành vi, những cái biểu hiện nào là sai trái, là vi phạm pháp luật, đạo đức, văn hóa.
Chúng ta tránh đi, chúng ta không thực hiện các cái hành vi đó hết.
Hoặc là trong quá trình chúng ta sử dụng các cái sản phẩm số, quá trình chúng ta giao tiếp trên không gian số.
Nếu mà gặp một số trường hợp chúng ta không chắc chắn thì chúng ta có thể hỏi bố mẹ, thầy cô, những người lớn, những người hiểu biết.
Thì chúng ta sẽ có được những thông tin cần thiết.
Chúng ta cũng có thể tra cứu trên mạng, trên internet, v.v.
Thứ 2 là chỉ sử dụng những sản phẩm số khi có sự cho phép của tác giả hoặc có bản quyền sử dụng.
Chúng ta biết là hầu hết các cái sản phẩm số trên không gian mạng như là các cái hình ảnh, các bài hát, bản nhạc, video, bộ phim, v.v.
Nó đều có bản quyền nha.
Do đó chúng ta muốn sử dụng thì chúng ta phải xin phép của tác giả.
Còn không thì chúng ta phải mua cái bản quyền sử dụng, tức là chúng ta trả phí để mà sử dụng cái sản phẩm.
Trong trường hợp chúng ta không muốn trả phí thì chúng ta nên chọn sử dụng những sản phẩm nào mà người ta cho sử dụng miễn phí.
Ví dụ như là các cái hình ảnh miễn phí, các cái bản nhạc miễn phí, hay là các cái video miễn phí.
Miễn phí thì nó có các cái từ như là free, free copyright, hoặc là no copyright, v.v.
Và cuối cùng điều mà chúng ta cần phải nắm rõ đó là hầu hết thông tin trên Internet là có bản quyền nha.
Từ cái bản tin cho đến cái video clip, từ cái hình ảnh cho đến bản nhạc, v.v.
Nó có bản quyền hết nha.
Câu hỏi của phần 1.
Câu 1. Hành động nào sau đây không vi phạm đạo đức và pháp luật?
A. Đăng tải thông tin sai sự thật lên mạng. Đây là vi phạm đạo đức pháp luật nha.
B. Cố ý nghe ghi âm trái phép các cuộc nói chuyện.
Hành động này cũng là vi phạm đạo đức pháp luật.
C. Tặng đĩa nhạc có bản quyền em đã mua cho người khác.
Đĩa nhạc này mình đã mua bản quyền rồi, tức là mình có quyền sử dụng và mình cũng có quyền tặng cho người khác.
Do đó hành động này không vi phạm đạo đức pháp luật hết.
D. Tải một bài trình chiếu của người khác từ Internet và sử dụng như là của mình tạo ra.
Hành động này cũng là vi phạm đạo đức pháp luật.
Do đó đáp án của chúng ta là C nha.
Câu 2.
Nếu một vài hành động chưa đúng của em khi sử dụng công nghệ kỹ thuật số mà em đã mắc phải.
Nếu cách em sẽ phòng tránh hoặc từ bỏ vi phạm.
Một số cái hành động mà các em có thể mắc phải khi sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Ví dụ như là sử dụng phần mềm bẻ khóa, tải về các hình ảnh video có bản quyền và coi đó là của mình.
Cách phòng tránh là chúng ta sẽ phải tìm và sử dụng các phần mềm miễn phí hoặc là các phần mềm có trả phí.
Với phần mềm có trả phí thì chúng ta sẽ thực hiện mua cái bản quyền, tức là chúng ta trả phí để sử dụng.
Rồi xin phép tác giả nếu muốn sao chếp hình ảnh, tinh bài, video cho bài viết của mình.
Chúng ta sang nội dung thứ 2 của bài học.
Tuân thủ những quy định về đạo đức, văn hóa và pháp luật khi tạo ra sản phẩm số.
Với học sinh thì chúng ta có thể tạo ra những sản phẩm số nào?
Ví dụ như nếu như mà dỗi đồ họa thì chúng ta có thể làm các cái tài liệu quảng cáo, các cái poster như thế này hết.
Hoặc là chúng ta có thể chụp ảnh tự sướng và chia sẻ với bạn bè.
Rồi chúng ta có thể sáng tác truyện, truyện tranh, truyện ngắn và đăng lên mạng xã hội, chia sẻ cho bạn bè cùng đọc.
Chúng ta cũng có thể đăng bài trên mạng xã hội, sưu tầm các bản tin hay, các cái hình ảnh đẹp.
Rồi chúng ta có thể viết bài đánh giá, một cuốn sách, một bộ phim.
Khi chúng ta đọc sách, xem phim, thấy hay thì chúng ta có thể viết bài đánh giá, review.
Rồi chúng ta có thể làm blog, tức là viết nhật ký trên web.
Chúng ta cũng có thể tự ghi âm bài hát nếu chúng ta yêu thích âm nhạc.
Rồi chúng ta có thể tập làm các cái vlog, tức là các cái blog bằng video như thế này hết.
Các cái vlog về ẩm thực, về du lịch, v.v.
Chúng ta cũng có thể làm các cái video, ví dụ video âm nhạc để giải trí, v.v.
Rất là nhiều các cái sản phẩm số mà học sinh chúng ta có thể làm ra được nha.
Và khi tạo ra các cái sản phẩm số đó thì chúng ta cần phải tuân thủ một số các cái quy định sau đây nha.
Thứ nhất là phải trung thực, tức là chúng ta không sử dụng thông tin giả, thông tin không đáng tin cậy.
Không sao chếp, chỉnh sửa thông tin của người khác rồi coi là của mình.
Yếu tố trung thực là rất quan trọng khi chúng ta làm sản phẩm số.
Thứ hai là phải tự sáng tạo nha, tức là chúng ta sẽ tự quay video, tự chụp ảnh, tự viết nội dung.
Và không sử dụng các cái thông tin có bản quyền nếu chưa mua hoặc là chưa xin phép.
Chúng ta tạo ra sản phẩm của mình thì mọi thứ nó phải là của mình nha.
Nếu muốn lấy của người khác thì chúng ta phải xin phép hoặc là mua bản quyền.
Và cuối cùng là không vi phạm.
Vi phạm ở đây là vi phạm pháp luật, đạo đức, văn hóa, những cái biểu hiện mà chúng ta vừa tìm hiểu ở trên.
Một số ví dụ như là dùng ngôn ngữ lịch sự, chúng ta không sử dụng các cái ngôn ngữ chở búa, tục tiểu.
Không dùng các cái hình ảnh giặt găng, không tiết lộ thông tin cá nhân của người khác.
Đây là những cái quy tắc chúng ta cần phải tuân thô ước khi mà chúng ta tạo ra sản phẩm số nha.
Câu hỏi của phần 2.
Em có cảnh báo và lời khuyên gì với bạn trong mỗi tình huống dưới đây?
A. Bạn em quay video các bạn trong lớp có hành vi bạo lực và đăng lên mạng xã hội.
Cảnh báo và lời khuyên ở đây là khuyên bạn không nên quay và đăng video bạo lực đó lên mạng do hành vi đó là vi phạm đạo đức vì tiếp tay và cổ vũ cho bạo lực trong trường học.
B. Một người bạn sử dụng ảnh em chụp để tham gia một cuộc thi ảnh nhưng chưa có sự đồng ý của em.
Cảnh báo và lời khuyên ở đây là giải thích cho bạn ấy hiểu sử dụng ảnh của người khác làm của mình là vi phạm bản quyền, vi phạm đạo đức pháp luật và sẽ bị xử phạt.
Tiếp tục bài học chúng ta sang phần luyện tập.
Câu hỏi của phần luyện tập.
Em hãy xác định các hành động dưới đây là vi phạm hay không vi phạm đạo đức, pháp luật và văn hóa khi sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
A. Chia sẻ thông tin mua bán động vật hoang dã quý hiếm. Hành động này là vi phạm.
B. Tạo một trang cá nhân để chia sẻ những kinh nghiệm học tập của mình. Hành động này không vi phạm.
C. Quay và lan truyền video bạo lực học đường. Hành động này là vi phạm.
D. Sáng tác một bài thơ về lớp và gửi bạn bè cùng đọc. Hành động này không vi phạm.
A. Tham gia các cược bóng đá của Internet. Hành động này là vi phạm.
F. Chia sẻ địa chỉ một website có chứa các bộ phim không có bản quyền sử dụng. Hành động này là vi phạm.
Như vậy, đáp án của chúng ta vi phạm là các hành động A, C, A và F, không vi phạm là các hành động B và D.
Chúng ta sang phần cuối cùng của bài học, phần vận dụng.
Yêu cầu của phần vận dụng, em hãy tạo một sản phẩm số theo cách sáng tạo để hướng dẫn các bạn hiểu đúng về việc sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Em hãy đảm bảo sản phẩm của mình thể hiện được đạo đức, tính văn hóa và không vi phạm pháp luật.
Chúng ta có thể tạo ra các sản phẩm số như viết bài, làm video v.v. về chủ đề sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Ở đây, các bạn có thể thực hiện tạo một bài trình chiếu về các biểu hiện vi phạm đạo đức, pháp luật và văn hóa khi sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Các biểu hiện này chúng ta đã học ở phần phía trên.
Các bạn có thể tạo một bài trình chiếu về các hành vi vi phạm này, sau đó quay video bài trình chiếu và chia sẻ trên mạng xã hội.
Và đây là ví dụ.
Như vậy là chúng ta đã hoàn thành xong tất cả nội dung của bài học số 4, bài học về đạo đức và văn hóa trong sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Học xong bài học này thì chúng ta cũng đã biết được những cái hành vi nào là vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức, văn hóa khi mà sử dụng công nghệ kỹ thuật số.
Do đó khi mà các bạn là tạo ra các cái sản phẩm số như là đăng tin bài trên mạng xã hội, làm blog, làm video v.v. thì các bạn lưu ý tránh các cái hành vi vi phạm này nha.
Chúng ta kết thúc bài học tại đây ha.
Cảm ơn các bạn đã chú ý lắng nghe bài học.
Nếu các bạn có bất cứ thắc mắc hay câu hỏi gì liên quan đến bài học thì hãy để lại comment ở bên dưới.
Nếu các bạn thấy thích video này thì hãy like, share hoặc là subscribe, đăng ký kênh để ủng hộ chương trình nha.
Xin chào và hẹn gặp lại.
