Pin Ngày Càng Khủng, Sạc Càng Nhiều: Chuyện Quái Gì Đang Xảy Ra?| VFacts

ĐỒNG NAI TƯƠI ĐẸP
2K người theo dõi
214 Lượt xem video·17 thg 11, 2025
Pin Ngày Càng Khủng, Sạc Càng Nhiều: Chuyện Quái Gì Đang Xảy Ra?| VFacts
Nước và không khí là thành phần tất yếu của sự sống
Còn pin là thành phần tất yếu của cuộc sống hiện đại
Thử nhìn xung quanh bạn mà xem
Điện thoại, máy tính bảng, nắp tốt bạn dùng để xem video này
Xe hơi, máy báo khói, điều khiển tivi, điện thoại thông minh, đèn pin, đồ chơi, bàn chạy điện
Máy cạo râu, bàn phím, chuột, loa, tay nghe không dây, máy GPS, máy ảnh, máy quay phim
Máy bay không người lái, vân vân và ti tỉ
Chúng ta đã sử dụng cùng một công nghệ pin trong hơn 30 năm qua
Và dường như đã đến lúc để thay thế đó
Những cục pin đang ngày càng trở nên phiền toái
Điện thoại của bạn phải xạc mỗi ngày
Đồng hồ phải xạc mỗi vài ngày
Xe hơi phải xạc mỗi tuần
Và lại vẫn chưa có những chiếc điện thoại xạc một lần dùng cả tháng
Giống như điện thoại cục gạch ngày xưa
Công nghệ bán dẫn đã nhảy lên một tầm cao mới
Chúng ta có những chiếc điện thoại ngày càng to, đẹp
Và những pin ngày càng ngắn
Xào lại như vậy
Nghĩ mà xem
Có cả rổ công nghệ đang bị cản trở
Do sự thiếu tiến bộ của công nghệ pin
Và chúng ta không chỉ nói về việc bạn có thể cày game online
Cả ngày trên điện thoại mà không cần xạc
Hãy cùng bắt đầu lại từ đầu nha
Thứ bạn đang nhìn thấy có vẻ là một chiếc bình đất xe cu kĩ bình thường
Nhưng hóa ra nó lại là một trong những khám phá quan trọng nhất trong lịch sử
Trở lại năm 1936
Các nhà khảo cổ đã đào được 3 chiếc bình đất xe
Tại một ngôi làng nhỏ gần Baghdad, Iraq
Chiếc bình được cho là có điên đại đâu đó
Từ năm 150 chiếc công nguyên
Đến năm 650 công nguyên
Ban đầu, chiếc bình 2k 5 tuổi này không được chú ý
Và nằm hủy bụi trong một bảo tàng trong 2 năm
Cho đến khi nó lọt vào con mắt tinh tường
Của nhà khảo cổ học người Áo
Wilhelm Koenig
Koenig nhận thấy
Chiếc bình mà mọi người coi thường này
Ẩn chứa một điều gì đó rất đặc biệt
Không ngờ, ông đã đúng lại còn nói to
Lại đúng có nói to
Ngày nay, chúng ta biết rằng chiếc bình đất xe 2k 5 tuổi kia
Chính là cục pin đầu tiên do con người chế tạo
Được gọi là cục pin Baghdad
Về mặt cấu tạo, nó là một thứ khá bình thường
Bình thường đến tầm thường
Đó chỉ là một cái bình đất được nút bằng nhựa đường
Đâm xuyên vào lớp nhựa đường
Là một thành xát được bao quanh bởi một cuộn dây đồng
Người ta cũng tìm thấy cặn acid bên trong bình
Có ý rằng nó có thể đã từng chứa đầy nước nho hoặc giấm
Nước nho không phải là một acid mạnh
Bởi vì nếu nó mạnh thì bạn đã chết mỗi lần ăn nho
Thế nhưng ít nhất thì nó đủ mạnh
Để phản ứng với các điện cực đồng và sắt
Và tạo ra một dòng điện nhỏ cơ 1V
1V thì không đủ để thắp sáng bóng đèn trong nhà bạn
Hay xạc pin trong một chiếc iPhone
Những công nghệ tối tân đi sau nó hơn 2.000 năm
Nhưng cục pin bác đa có lẽ không được chế tạo
Để xạc pin cho điện thoại của một nhà du hành đến từ tương lai
Thay vào đó, Wilhelm Koenig suy đoán rằng
Nó có thể đã được tạo ra để mạ điện
Phủ lên những đồ vật nhỏ một lớp vàng mỏng để trang trí
Nhưng quan trọng hơn hết
Nguyên lý đằng sau phát minh cổ xưa này
Vẫn được giữ nguyên sau hơn 2.000 năm
Và chính nguyên tắc đó
Đang xạc pin cho những chiếc điện thoại và ô tô điện của năm 2023
Bạn không tin đúng không?
Trung bình một viên pin hiện đại
Có một điện cực tích điện âm gọi là cực dương
Một điện cực tích điện dương gọi là cực âm
Và một chất điện phân ở dạng dao lỏng hoặc bột nhão
Để các ion di chuyển giữa 2 cực
Trong cục pin bác đa
Cực âm là cuộn dây đồng được cuốn thành hình trụ
Cực dương là thành sát
Và chất điện phân chính là nước nhỏ mờ lem
Trung bình một cục pin lithium ion ngày nay
Có cực âm làm từ lithium oxide
Cực dương làm từ than trì
Và chất điện phân là dung dịch muối lithium
Con người đã cải tiến những cục pin rất nhiều
Và chúng mạnh hơn những cục pin bác đa hàng nghìn lần
Thậm chí hơn
Tuy nhiên
Dù bạn có thừa nhận hay không
Nguyên lý cốt lõi của pin
Vẫn không đổi sau hơn 2000 năm
Nhưng bạn đừng hiểu lầm rằng
Cách nhà khoa học đã sao chép những cục pin bác đa
Để tạo ra pin này này
Không không
Cục pin hiện đại đầu tiên được phân minh một cách độc lập
Bởi nhà khoa học người Ý
Alessandro Volta
Vào năm 1800
Tức là hơn 100 năm trước khi bình pin bác đa được đào lên
Volta đã xếp trồn các đĩa kẽm và đồng
Xanh kẽ nhau bằng các miếng bìa cứng ngầm nước muối
Để tạo ra viên pin điện hóa đầu tiên
Được gọi là cọc bột trâu
Hả?
Nhầm
Cọc điện
Volta X2
Khi Volta nối dây vào phần trên và dưới của cọc
Một dòng điện ổn định đã được tạo ra
Bước đột phá lớn tiếp theo đến vào năm 1859
Khi nhà vật lý người Pháp Gaston Planté
Phân minh ra loại pin đầu tiên có thể xác được
Đúng vậy
Đó chính là pin Asicshi
Sau đó
Vào năm 1899
Nhà khoa học Thụy Điển Wanderma Jungner
Đã chế tạo ra khối pin Nikken Cadmium đầu tiên
Và phải mất thêm 7 mấy năm nữa
Chúng ta mới được chứng kiến bước tiến lớn tiếp theo
Trong lĩnh vực lụ trữ năng lượng
Đó chính là pin Lithium
Khi pin Lithium Ion được phát minh và cải tiến
Bởi em Stanley Whittingham
John B. Dutote
Good enough
Và Akira Yoshino
Vào những năm 70 của thế kỷ trước
Lần đầu tiên nhân loại có một loại pin vừa có thể xác được
Và cung cấp điện áp cao
Và sẽ không ngòa khi nói rằng
Pin Lithium đã thay đổi thế giới
Và biến pin thực sự trở thành một thứ có ích
Nó biến tất cả các công nghệ di động của tương lai
Mà chúng ta sử dụng ngày nay trở nên khả thi
Pin Lithium rất tốt
Nhưng tiếc là nó chưa đủ tốt
Khi chạy theo các nhu cầu
Ngày càng rãn màn còn ngàn của con người
Chúng ta có thể chế tạo những cục pin
Ngày càng to hơn và nặng hơn
Tạo ra cục sạc dựa phòng
Thậm chí là cục sạc dựa phòng cho cục sạc dựa phòng
Nhưng khám ở chỗ
Khoa học đặt ra một giới hạn
Về lượng năng lượng tối đa
Có thể được lưu trữ trong một khối lượng pin nhất định
Và nếu như bạn đã xem video
Về máy bay điện của VFX
Hẳn bạn còn nhớ
Những viên pin Lithium Ion
Xịn xò nhất hiện nay
Chỉ có mật độ năng lượng khoảng 0.936MJ
Trên kg
Tương đương khoảng 260Wh
Thay một phần tư số điện trên mỗi cần pin
Nghe chả đáng lạ bao
Cho đến khi bạn biết rằng
Khả năng lưu trữ năng lượng của pin Lithium
Đã được gia tăng 3.5 lần
Kể từ những năm 70
Nhưng như thế vẫn là chưa đủ
Để một chiếc iPhone 16
Có thời lượng sử dụng một tuần
Apple sẽ phải tăng gấp từ 5 đến 6 lần trọng lượng cục pin
Biến chiếc điện thoại này
Về cơ bản trở thành một loại tạ tay
Nghĩa là
Con người
Cần một thứ gì đó
Ưu việt hơn những cục pin Lithium Ion hiện nay
Và cho dù thứ gì đó có là gì đi chăng nữa
Nó cũng cần phải giải quyết được 2 bài toán
Đó độ năng lượng
Và giảm thời gian xa
Một trong những ứng cử viên tiềm năng
Cho công việc này
Là pin thể dắn
Solid State Battery
Đúng như tên gọi
Pin thể dắn sử dụng chất điện phân dạng dắn
Thay vì lỏng hoặc gel như pin truyền thống
Cụ thể
Pin thể dắn sử dụng gốm
Và các polymer dắn
Làm chất điện phân
Các vật liệu này có độ dắn ion cao hơn
Cho phép các ion di chuyển giữa 2 điện cực dễ dàng hơn
Tăng hiệu suất tổng thể của pin
Giảm thời gian xa
Tăng công suất
Và cải thiện hiệu suất
Đặc biệt
Là trong điều kiện lạnh co gỏi của mùa đông
Khi mà chất điện phân dạng lỏng bị kết tinh
Và cản trở sự di chuyển của các ion
Quan trọng hơn
Thay đổi nhỏ này
Còn tạo ra những cục pin an toàn hơn
Các loài pin hiện đại
Có 2 lỗi thiết kế cực kỳ nguy hiểm
Lỗi đầu tiên
Là nguyên nhân gây cháy nổ hàng đầu
Ở pin lithium ion
Được gọi là sự thoát nhiệt
Thermal Runaway
Trong một số điều kiện cực đoan
Như xạc quá mức
Xả quá mức
Lỗi từ nhà sản xuất
Và đập mạnh hoặc tiếp xúc với nhiệt độ cao
Nhiệt độ của pin sẽ tăng lên
Khi nhiệt độ tăng cao
Các phản ứng hóa học bên trong pin bị đẩy nhanh
Phá hủy chất điện phân
Gây đoạn mạch
Đoạn mạch dân đến phóng điện
Sinh nhiệt
Lại thúc đẩy các phản ứng
Vòng lập này khiến nhiệt độ
Và áp suất bên trong khối pin không ngừng tăng cao
Cuối cùng tạo ra các đám cháy rất khó dập tát
Như bạn đã thấy trên báo đài
Lỗi thứ 2
Thậm chí còn không cần đến một bài nạn
Nó là một tính năng của pin lithium
Trong quá trình sử dụng
Các loại pin lithium có thể tạo ra các sợi kim loại lithium
Giống như cành cây
Được gọi là sợi nhánh
Lithium Dendrite
Giống như cành cây rưu
Cành cây bên trong pin lithium cũng lớn dần
Và nếu như nó trọc thủng chất điện lì
Giữa hai cực âm dương
Nó có thể gây đoạn mạch
Dẫn đến cháy nổ
Pin thể rắn vạ một phát chết tươi
Cả hai vấn đề này
Như bạn đã biết
Gốm chơ về mặt hóa học
Và cực kỳ ổn định ở nhận độ cao
Kiểu...
Bố mày đẻ ra từ nhận độ cao đây
Nên thoát nhiệm rất khó xảy ra
Các sợi nhánh vẫn sẽ mọc ra
Thế nhưng chúng sẽ mất rất nhiều thời gian
Để đâm qua lớp điện phân làm từ gốm
Hiện nay
Một số công ty như S-Volt Energy
Và tập đoàn ô tô Quảng Châu tung cửa lả
Tuyên bố rằng họ đã chế tạo được pin thể rắn
Có mật độ năng lượng tới 400Wh trên kg
Gấp giữa pin thể mềm truyền thống
Và sẽ đưa chúng vào những chiếc ô tô điện
Từ năm 2025
Tiềm năng tối đa của pin thể rắn
Về mặt lý thuyết
Được cho là lên tới 500Wh trên kg
Gấp đôi pin lithium hiện nay
Và nếu như bạn cảm thấy nó là chưa đủ ấn tượng
Thì hãy hình dung ra một chiếc xe điện
Có tầm hoạt động 500km
Trong một lần xa
Với cùng một trọng lương
Nó sẽ có thể phóng 1000km
Với pin thể rắn
Nếu như bạn chưa có ô tô điện
Thì hãy nghĩ tới việc chiếc điện thoại
Hay laptop của bạn
Sẽ chầu pin gấp đôi
Lại bạn không phê
Nhưng nếu như bạn vẫn chưa cảm thấy phê
Thì cứ bình tóm
Pin lithium hiện đại
Có cực âm làm từ
Ô xít lithium cobalt
Ô xít mangan lithium
Lithium sắc phốt phát
Và ô xít mangan cobalt lithium nickel
Nếu như bạn để ý
Thì cobalt là một trong những nguyên tố
Thường song hành với lithium
Trong ngành công nghiệp pin
Nhưng cobalt không phải là thứ gì đó dồi dào
Theo chuyên trang thống kê uy tế Statista
Vào năm 2022
Thế giới chỉ còn khoảng 8,345 triệu tấn cobalt để sử dụng
Gần một nửa trong số đó
Tập trung ở Cộng hòa Dân Chủ Congo
Theo dự báo
Với tốc độ khải thác hiện nay
Thế giới sẽ cạn kiệt cobalt vào năm 2040
Vậy sẽ thế nào nếu chúng ta có thể thay thế cobalt
Một trong những khoáng chất chính trong pin lithium
Bằng thứ gì đó rẻ hơn
Phong phú hơn
Và hiệu quả hơn
Câu trả lời đó là
Được thế thì còn gì bằng ạ
Con người đã xác định được tới 118 nguyên tố trong vũ trụ
24 trong số đó còn do chúng ta tạo ra
Thế thì hà cỡ gì lại không thể tìm ra một nguyên tố
Để thay thế cobalt
Đúng ạ
Và thứ gì đó rất có thể
Chính là lưu hình
VFact đã từng đề cập đến pin lithium xuân phua
Trong video về máy máy điện
Đúng như tên gọi
Chúng có cực dường làm từ kim loại lithium
Và cực âm chứa lưu hình
Lưu hình thì cực kỳ dồi dào
Trên thực tế
Nó là nguyên tố có khối lượng dồi dào thứ 10 trong vũ trụ
Và nhiều thứ nằm trên trái đất
Chỉ sau sắt
Oxy, silix và maze
Lượng lưu hình mà con người có thể khai thác được
Cơ tính trên 5 tỷ tấn
Đó là 833 đại kiêm tử tháp ghi ra
Để cho bạn dễ hình dung
Trong khi đó
Chứa lượng niken và cobalt có thể khai thác
Lần lượt là 16,7
Và 1,4 đại kiêm tử tháp ghi ra
Lưu hình cũng rất nhẹ
Chỉ 2 gram trên 1 cm khối
So với gần 9 gram trên cm khối của cobalt
Vì vậy
Dễ hiểu khi pin lithium lưu hình
Có mật độ năng lượng cực cao
Trên lý thuyết
Có thể lên tới 2600Wh trên kg
Tức là gấp 10 lần những thỏi pin lithium ion tốt nhất hiện nay
Để bạn dễ hình dung
Thì năng lượng trong 1 cân pin LIS lý tưởng
Đủ để bạn đun sôi tới 28,5 lít nước
Từ 27 độ C
Tuy nhiên
Đó là biến cảnh tới đẹp nhất có thể xảy ra
Hiện tại
Những cục pin lithium sunfur
Có mật độ năng lượng dừng lại ở mức 550Wh trên kg
Nhưng nếu như bạn để ý
Thì vẫn chưa có chiếc điện thoại hay ô tô nào trên thị trường
Được quảng cáo là sử dụng pin lithium lưu hình
Chúng ta cần những cục pin giàu năng lượng
Nhưng quan trọng hơn
Chúng phải sạc được hàng nghìn lần
Bao nhiêu người sẽ chọn 1 chiếc điện thoại pin siêu trâu
Nhưng phải thay pin mỗi tháng
Hay 1 chiếc ô tô điện có phạm vi sử dụng hàng nghìn km
Nhưng phải thay pin mỗi năm
Đó chính là vấn đề của pin lithium lưu hình
Trong quá trình sạc và xả
Lưu hình trong cực âm của pin
Hòa tan dần vào chất điện phân
Dẫn đến số lượng chu kỳ nạp xả rất thấp
Một trở ngại khác
Đó là hiệu ứng control polysulfite
Trong quá trình sử dụng
Pin lithium lưu hình
Tạo ra các polysulfur phóng như con thôi
Qua lại giữa các điện cực
Làm giảm hiệu suất và tuổi thọ của pin
Tùy vào vật liệu để chế tạo cực âm
Pin lithium lưu hình có tuổi thọ
Chỉ từ 20, 50 cho đến một vài trăm chu kỳ nạp xả
Ân nhập khoa học đang thử nghiệm các loại pin lưu hình
Có tuổi thọ trên 1.000
Thậm chí lên đến 4.000 chu kỳ
Nhưng tất cả trống hoặc là thiếu ổn định
Hoặc là quá đắt đỏ ở thời điểm hiện tại
Trong khi đó
Pin lithium ion hiện đại
Có tuổi thọ trung bình khoảng 5 năm
Tương đương 2.000 chu kỳ
Và có tuổi thọ đến 3.000 chu kỳ
Nếu được sử dụng đúng cách
Nhưng có một bí mật
Thậm chí còn nặng đồ hơn những cục pin
Mà không tập đoàn xuyên quốc gia tỷ đô nào muốn bạn biết
Theo một nghiên cứu không ai tranh cãi
Đăng trên tạp chí Lá Cải
Thì để tạo ra pin lithium ion
Người ta phải khai tháp kiểu loại lithium
Nhưng lithium thì không mọc trên cây
Thay rơi xuống từ trên rơi
Rơi xuống từ trên rơi chỉ có nước mưa và cức chiều thôi
Và bỏ qua tác động tiêu cực của hoạt động khai tháp lithium
Đối với nguồn nước, nguồn đất, rừng, không khí và sức khỏe con người
Bởi vì có khai tháp cái gì thì cũng để lại tác động cả thôi
Đúng, hợp lý
Có một vấn đề lớn hơn mà ta đoán là nhiều người
Giữa cần sốt xe điện đang dần nhận ra
Đó là để tạo ra một tường lại điện khí hóa
Người người chạy xe điện, nhà nhà chạy xe điện
Con người sẽ cần một khối lượng cực kỳ khổng lồ lithium
Cùng những nguyên lộ thù quan trọng khác
Như cobalt, nickel, mangan, thang trì, đồng và nhôm
Nhưng, cái gì cũng có giới thiệu của nó
Và lithium cũng vậy
Tính đến năm 2021
Thế giới có khoảng 88 triệu tấn tài nguyên lithium
Chỉ một phần tư trong số đó
22 triệu tấn có thể khai tháp một cách dễ dàng
Các chuyên gia ước tính rằng
Chữ lượng lithium của thế giới
Chỉ còn đủ dùng trong vài thập kỷ tới
Với tốc độ khai tháp hiện tại
Dĩ nhiên, đây là năng giả đình rằng
Con người không tìm ra thêm mỏ lithium nào mới
Cũng không phát minh ra bất kỳ phần pháp khai tháp nào hiệu quả hơn
Nếu chúng ta tính đến lượng lithium có trong nước biển
Khoảng 230 tỉ tấn
Chúng ta sẽ có đủ lithium để dùng trong hàng thiên điện kỷ
Nhưng, trong lúc chúng ta chờ đợi một đột phá
Trong công nghệ triết xuất lithium từ nước biển
Hay những cục pin lithium lưu hình
Có thể sạc vài nghìn lần
Các nhà khoa học đã tìm ra cách để phế bỏ lithium
Khỏi chầu đại mà nó đã trị vì quá lâu
Đó có thể là pin naturion và pin graphene
Đến rồi hơn, các nhà khoa học đã tìm ra cách để lưu trữ năng lượng
Ở trạng thái lượng tử của nguyên tử và phân tử
Để tạo ra thứ mà nhiều bạn sẽ nghĩ là tôi đang chém gió
Đúng vậy, pin lượng tử quantum battery
Bạn không nghe nhầm đâu
Nhưng đó rất tiếc lại là chủ đề của một video khác
Chúng ta đã dùng đi dùng lại một nguyên lý hơn 2.000 năm tuổi
Và theo anh chị em, có phải đã đến lúc nó được thay thế?
Đâu mới là loại pin của tương lai?
Vifax rất mong đọc được ý kiến của anh chị em trong phần comment
Như mọi khi, nhớ like video này để chúng ta ngồi đếm
Đăng ký kênh và dung dung để cập nhật tin tức khoa học từ Vifax
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!
