Nguyễn Xí: Từ Cậu Bé Mồ Côi đến "Đệ Nhất Công Thần" Nhà Lê Sơ - Quyền Lực Thực Sự Lớn Cỡ Nào?

Năm 1460, Kinh Thành Thăng Long chìm trong một bầu không khí đặc quánh của sự sợ hãi và im lặng chết chóc. Chỉ 8 tháng trước, một biến cố kinh thiên đồng địa đã xảy ra. Lạng Sơn Vương Lê Nghi Dân, người con trưởng bị phế chuất của Lê Thái Tông, đã làm nên một việc mà lịch sử gọi là cuộc đảo chính riêng ninh. Trong một đêm đẫm máu, Nghi Dân đã dẫn quân thân tín, trèo tường vào cung cấm, lùng sục và sát hại dã man chính em trai mình, Hoàng đế Lê Nhân Tông. Không dừng lại ở đó, Nghi tiếp tục ra lệnh giết luôn cả Thái hậu tuyên tử, người mà Nghi cam hận vì đã phế chuất mẹ con Nghi nhiều năm trước. Triều đại Lê Sơ, vốn được xây dựng bằng xương máu của Lê Lợi và hàng vạn nghĩa quân Lam Sơn, chỉ sau 30 năm, đang đứng trước vực thảm của sự sụp đổ. Một kẻ giết vua, giết mẹ kế, đã ngang nhiên bước lên ngai vàng, tự xưng là thiên hương hoàng đế. Giữa lúc triều đình rán mất đầu, khi các hoàng thân quốc thích, những người mang dòng máu của Lê Lợi, còn đang run rảy ẩn nấp hoặc cam chịu quỳ lệ kẻ bạo nghịch, thì một người đàn ông bước ra từ bóng tối của lịch sử. Ông không mang dòng máu hoàng tộc, ông không phải con, không phải cháu của Lê Thái Tổ. Nhưng trong tay ông là vận mạnh của cả Đại Việt. Chỉ một quyết định của ông, một kế hoạch của ông, sẽ quyết định ai là vị vua tiếp theo. Người đó chính là thái phó cương quốc công Nguyễn Sý. Nguyễn Sý là ai? Hầu hết chúng ta đều biết đến Lê Lợi Vĩ Đại, Nguyễn Trái Anh Minh và Lê Thánh Tông rực rỡ. Nhưng cái tên Nguyễn Sý, dù luôn được sử sách ghi nhận là đệ nhất công thần, khai quốc công thần hàng đầu, lại thường bị che khuất một cách kỳ lạ. Chúng ta biết ông là một tướng tài, nhưng quyền lực thực sự của ông lớn đến đâu? Làm thế nào một cậu bé mồ côi, cơ hàn, khởi đầu chỉ là một tên chăn chó cho Lê Lợi, lại có thể vươn lên vị trí quyền khuyên chiều giá? Làm thế nào ông có thể sống sót và giữ vững quyền lực tối cao của mình qua bốn đời vua đầy biến động? Từ Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông, và đình điểm là trở thành người chọn gia vị vua vĩ đại nhất lịch sử phong kiến Việt Nam, Lê Thánh Tông, video này sẽ là một hành trình chuyên sâu. Một bản phân tích chi tiết giải mái toàn bộ cuộc đời phi thường của Nguyễn Sý. Chúng ta sẽ lật lại những trang sử cũ để trả lời câu hỏi cốt lõi, quyền lực thực sự của đệ nhất công thần nhà Lê Sơ lớn cỡ nào? Để hiểu về con người Nguyễn Sý, chúng ta phải quay ngược thời gian về những năm tháng đen tối nhất của Đại Việt. Đầu thế kỷ 15, ách đô hộ của nhà Minh Đè nặng lên vai người dân. Chúng vơ vét tài nguyên, đốt phá sách vở, thực hiện chính sách đồng hóa văn hóa hạ khắc. Khắp nơi, các cuộc khởi nghĩa nổ ra rồi nhanh chóng bị dập tắt trong biển máu. Tại làng Cương Gián, huyện Nghi Hưng, đất Nghệ An này thuộc Nghi Xuân, Hà Tĩnh, có một cậu bé tên Nguyễn Sý. Ông sinh năm 1396. Trong một gia đình có truyền thống, cha ông là Nguyễn Hội, một hào phú trong vùng. Có tiếng tăm, nhưng tuổi thơ êm đềm nhanh chóng kết thúc. Cha ông mất sớm khi Nguyễn Sý mới 9 tuổi, ra cảnh xa xút, lại gặp thời loạn lạc. Nguyễn Sý phải lưu lạc. Cậu bé rời quê hương, đến nương nhờ tài sách Lam Sơn, Thanh Hóa. Tại đây, ông phải đi ở Mướn, chăn trâu cho một hào trường giàu có trong vùng. Người chủ đó, không ai khác, chính là Lê Lợi. Cuộc gặp gỡ định mệnh này đã thay đổi tất cả. Lê Lợi, khi đó là một hào trường uy tín, đang ngấm ngầm chiêu bình mãi mã, nung nấu ý chí khởi nghĩa, đã sớm nhận ra điều khác biệt ở cậu bé chăn trâu này. Sửa sách chép lại, Lê Lợi thấy Nguyễn Sý có dị tướng, tức là tướng mạo phi phàm khắc thường. Nhưng điều Lê Lợi nhìn thấy, có lẽ không chỉ là tướng mạo. Lê Lợi, với con mắt của một nhà lãnh đạo thiên tài, đã nhìn thấy ở cậu bé 10 tuổi này sự can đảm, lanh lợi và quan trọng nhất là một lòng trung thành tiềm ẩn, một khí chất kiên định hiếm có. Lê Lợi không bắt Nguyễn Sý làm những công việc tầm thường. Ông giao cho cậu một nhiệm vụ kỳ lạ, huấn luyện và chăm sóc bầy chó săn của mình. Đây không chỉ là một bầy chó săn thông thường, nó là một quyết định chiến lược. Lê Lợi biết rằng, cuộc chiến sắp tới sẽ diễn ra ở rừng núi hiểm trở, và ông cần một thứ vũ khí đặc biệt. Nguyễn Sý, với sự thông minh bẩm sinh và một tình yêu đặc biệt với loài vật, đã không phụ lòng tin của chủ tướng. Ông đã biến bầy chó săn này thành một đội quân thực thụ. Tương truyền, ông có tới hơn 100 con chó săn tinh nhuệ, được ông đặt tên, chăm sóc và huấn luyện theo kỷ luật thép. Chúng nghe lệnh ông như quân lính nghe lệnh tướng. Chúng ta hãy hình dung, thời đó, chiến tranh chủ yếu dựa vào bộ binh, kỵ binh và tượng binh. Việc Nguyễn Sý tạo ra một đội khuyển binh là một tư duy chiến thuật độc đáo, đi trước thời đại. Đội quân này có khả năng gì mà khiến nó trở thành huyền thoại? Thứ nhất, trinh sát và cảnh giới. Trong địa hình rừng núi hiểm trở của Thanh Hóa, Nghệ An, nơi tầm nhìn bị che khuất, thính giác và khứu giác siêu việt của bầy chó vượt xa con người, chúng có thể phát hiện quân minh từ xa hàng dặm, báo động cho chủ tướng, giúp nghĩa quân tránh được vô số cuộc phục kích bất ngờ. Thứ hai, truy lùng và tấn công. Khi nghĩa quân bị vây giáp hoặc khi cần truy kích tàn quân địch, chính đội thần khuyển này đã lao ra, chúng tấn công vào ngỡ chiến, gây dối loạn đội hình kỵ binh địch, chúng cắn xé, tạo nên sự hỗn loạn tâm lý tột độ trong hàng ú quân minh, mở đường máu cho Lê Lợi và nghĩa quân phát hiểm. Sử sách đã ghi lại không chỉ một, mà là rất nhiều lần. Lê Lợi bị quân minh vây ngặt, tình thế ngàn cân treo sợi tóc, và lần nào, Nguyễn Xí cũng liều mình, dẫn đội thần khuyển lao vào tử địa, cứu chủ. Lòng trung thành của Nguyễn Xí không chỉ thể hiện ở bản thân ông, mà còn ở cả đội quân thần khuyển mà ông giày công huấn luyện. Chúng trung thành với ông, và trung thành với Lê Lợi. Giai thoại nổi tiếng nhất là khi Lê Lợi bị vây gắt gao tại núi Trí Linh. Lương thực cạn kiệt, quân sĩ mệt mỏi, tuyệt vọng. Trong lúc nguy khốn đó, Nguyễn Xí đã cho bầy chó đi săn, mang về thức ăn để nuôi quân, giúp Lê Lợi và Nghĩa quân vượt qua cơn bỹ cực. Cậu bé mồ côi năm nào, giờ đã trở thành một chỉ huy đặc biệt, nắm trong tay một binh chủng bí mật. Ông không chỉ là người hầu, ông đã trở thành cánh tay phải, người cận vệ đáng tin cậy nhất của Lê Lợi. Và khi ngọn cờ khởi Nghĩa Lam Sơn chính thức được dương lên vào mùa xuân năm mậu tuất 1418, sứ mệnh của Nguyễn Xí và đội thần khuyển của ông mới thực sự bắt đầu. Mười năm đầu của khởi Nghĩa Lam Sơn là mười năm của máu, nước mắt và sự tuyệt vọng. Nghĩa quân bị vây rác, nằm gai nếm mật, ba lần phải rút lên núi Trí Linh, lương thực cạn kiệt, quân số hao hụt, nhiều tướng lĩnh nản lòng, thậm chí đầu hàng giặc. Nhưng trong những năm tháng gian khổ đó, Nguyễn Xí luôn là một trong những người cận vệ trung thành nhất. Ông như hình với bóng bên cạnh Lê Lợi, đội quân chó săn của ông trở thành lá chắn sống, là đôi tai, đôi mắt của chủ tướng. Nhiều xử gia tin rằng nếu không có đội quân trinh sát đặc biệt này, Lê Lợi khó có thể sống sót qua những cuộc vây rác tàn bạo của quân mình. Nhưng đừng lầm tưởng Nguyễn Xí chỉ biết dùng chó săn. Ông nhanh chóng chứng tỏ mình là một dũng tướng toàn tài, một nhà chỉ huy quân sự xuất sắc. Ông học hỏi binh pháp từ Lê Lợi, rèn luyện võ nghệ và trực tiếp cầm quân ra trận. Từ một chỉ huy, lực lượng đặc nhiệm, Ông vươn lên trở thành một đại tướng năm 1424 khi nghĩa quân quyết định thực hiện bước ngoặt chiến lược, rời Thanh Hóa, tiến vào Nghệ An, nơi đất rộng, nơi đông để xây dựng căn cứ địa mới. Nguyễn Xí, với tư cách là người con đất Nghệ An, đã trở thành người dẫn đường tiên phong. Ông thông thuộc địa hình quê nhà, dẫn dắt đại quân đi qua những con đường bí mật trong trận chiến giải phóng thành trà lân Nghệ An. Một thành trì kiên cố của giặc, Nguyễn Xí đã lập công lớn. Ông chỉ huy một cánh quân, dũng mãnh tấn công, góp phần buộc tướng giặc là cầm bành phải đầu hàng. Nhưng đỉnh cao quân sự của Nguyễn Xí, nơi ông thực sự tỏa sáng như một danh tướng, phải kể đến đại chiến tốt động. Trúc động vào tháng 11 năm 1426, đây được coi là trận Waterloo của quân Minh tại Đồng Quan. Khi đó, tướng Minh là Vương Thông, vừa được tăng viện, đã tập hợp 10 vạn quân tinh nhuệ, quyết tâm mở một cuộc tổng tấn công để tiêu diệt đầu não nghĩa quân. Lê Lợi quyết định dùng kế mai phục. Nguyễn Xí cùng với các tướng Đinh Lễ, Nguyễn Trích được giao nhiệm vụ nhừ mùi, nhiệm vụ nguy hiểm nhất. Họ phải chỉ huy quân của mình, dũng mãnh tấn công vào trại quân Minh, rồi giả vờ thua chạy. Nguyễn Xí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ông tấn công quyết liệt, khiến Vương Thông tin rằng đây là chủ lực của nghĩa quân. Vương Thông, vốn kiêu ngạo, đã mắc bẫy, lùa toàn bộ 10 vạn quân đuổi theo, rơi thẳng vào trận địa mai phục mà Lê Lợi đã răng sẵn ở Tố Động Trúc Động. Kết quả, 5 vạn quân Minh bị tiêu diệt tại trận, hơn 1 vạn bị bắt sống. Các tướng giặc như Trần Hiệp, Lý Lượng bị chém đầu. Vương Thông hoảng loạn, phải vứt bỏ cả ấn tín, áo giáp, chạy chối chết về thành đồng quan cổ thủ. Chiến thắng này đã thay đổi hoàn toàn cục diện chiến tranh. Đẩy quân Minh từ thế chủ động sang bị động phòng ngự, không bao giờ dám ra khỏi thành nữa. Chiến công của Nguyễn Sý chưa dừng lại. Năm 1427, trận Tri Lăng, Sương Giang lịch sử. Khi Liễu Thăng dẫn 10 vạn viện binh sang, Nguyễn Sý được giao nhiệm vụ gì? Ông không tham gia trực tiếp chém Liễu Thăng ở Tri Lăng, mà được giao một nhiệm vụ còn quan trọng hơn. Bào vây và hạ thành Sương Giang, Bắc Giang. Tại sao thành Sương Giang lại quan trọng? Đây là pháo đài kiên cố nhất của quân Minh. Nằm chắn con đường huyết mạch từ ải Tri Lăng về đồng quan. Nếu không hạ được Sương Giang, quân của Liễu Thăng sẽ có chỗ để hội quân và nghỉ ngơi. Gây nguy hiểm khôn lường, Nguyễn Sý đã chỉ huy cuộc vây hãm dòng giá hơn 6 tháng trời. Ông cho quân đào địa đạo, dùng hòa công, tấn công ngày đêm. Cuối cùng, thành Sương Giang thất thủ. Ngay trước khi Liễu Thăng kịp tiến đến, việc này đã chặn đứng đường nuôi của viện binh từ Vân Nam Mộc, Thạnh và làm cho đội quân 10 vạn của Liễu Thăng, sau khi Liễu Thăng bị chém, hoàn toàn bị cô lập giữa trời, trở thành một đám mây không có gốc rễ. Chúng bị tiêu diệt hoàn toàn sau đó. Khi cuộc khởi nghĩa toàn thắng, năm 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế tại Đông Kinh, lập ra nhà Lê Sơ. Trong bình ngô sách hội thề đồng quan, 93 vị công thần được ghi tên. Nguyễn Sý được xếp ở vị trí rất cao. Ông được ban quốc tính mang họ Lê, gọi là Lê Si, được phong làm long hổ tướng quân thượng vị, suy trung bảo chính công thần. Một chi tiết quan trọng cần phải phân tích. Rất nhiều khai quốc công thần vĩ đại như Trần Nguyễn Hãn, Phạm Văn Sảo sau này đều gặp phải kết cục bi thảm do bị nghi kị, bị vu an. Nhưng Nguyễn Sý thì không. Tại sao? Câu trả lời nằm ở hai chữ. Tuyệt đối. Lòng trung thành của Nguyễn Sý với Lê Lợi là tuyệt đối. Không tình toán, không vụ lợi. Ông lớn lên bên Lê Lợi, coi Lê Lợi như cha, như chủ, như ân nhân tái sinh. Ông không có tham vọng chính trị cá nhân, không lập bề phái để tranh giành ảnh hưởng. Ông chỉ đơn giản là thanh gươm, là tấm khiên, là người lính trung thành nhất, bảo vệ Lê Lợi và Triều Đại mà Lê Lợi gây dựng. Chính sự thuần khiết và tuyệt đối trong lòng trung thành này, cùng với uy tín quân sự không thể bàn cãi, đã giúp ông trở thành một cây đại thụ không thể bị lung lay, ngay cả trong những cơn báo táp chính trị khủng khiếp nhất sắp ập đến. Lê Thái Tổ, Lê Lợi ở ngôi không được bao lâu, thì qua đời vào năm 1433. Đây là thử thách đầu tiên cho lòng trung thành của Nguyễn Xí và cũng là thử thách đầu tiên cho sự non trẻ của Triều Đại Lê Sơ. Vua mới là Lê Thái Tông, mới 11 tuổi. Quyền bính nằm trong tay các đại thần phụ chính, đặc biệt là đại tư đổ Lê Xác. Triều đình ngay lập tức chia rẽ. Lê Xác là một công thần, nhưng tính tình độc đoán, chuyên quyền. Ông ta bắt đầu hãm hại các công thần khác, những người mà ông ta cho là nguy hiểm. Trong đó có Phạm Văn Xảo, Trần Nguyên Hãn dù Trần Nguyên Hãn mất trước đó. Nhưng cái chết của ông liên quan đến sự nghi kỵ mà Lê Xác là một phần. Nguyễn Xí lúc này đang làm gì? Quyền lực của ông rất lớn. Ông đang là tư mã, nắm binh quyền. Nhưng ông chọn cách ẩn mình. Ông không tham gia vào cuộc đấu đá phe phái đẫm máu này. Đây là sự khôn ngoan của Nguyễn Xí. Ông biết mình không mạnh về chính trị cung đình như Lê Xác hay Nguyễn Trãi. Sức mạnh của ông nằm ở quân đội và uy tín được xây dựng từ cuộc khởi nghĩa. Ông được giao trấn giữ các vùng trọng yếu và ông làm tròn nhiệm vụ của một tướng quân. Ông giữ cho quân đội ổn định, đứng ngoài vòng xoáy. Khi Lê Thái Tông lớn lên khoảng năm 1437, 15 tuổi, nhà vua bắt đầu muốn giành lại quyền lực thực sự từ tay Lê Xác. Vua đã dựa vào ai để lật đổ một ông kẹ đang thao túng triều đình? Chính là Nguyễn Xí và Trịnh Khả. Nguyễn Xí, với uy tín quân sự tuyệt đối của mình, đã đứng về phía nhà vua. Chỉ cần cái gật đầu của ông, quân đội sẽ không giao động. Lê Xác nhanh chóng bị phế chuất và sau đó bị ban chết. Điều này cho thấy, dù Nguyễn Xí không chơi chính trị, nhưng ông là một thế lực quân sự mà bất cứ phe phái chính trị nào cũng phải nể trọng. Triều đại Lê Thái Tông tạm thời ổn định. Nguyễn Xí tiếp tục được thang chức, nhưng ông vẫn kín đáo, cẩn trọng, làm tròn bổn phận của một vị tướng trấn giữ biên cương. Và rồi, thảm kịch lớn nhất của Triều Lê sơ ập đến. Vụ án lệ tri viên năm 1442, vua Lê Thái Tông, đang ở tuổi 19 sung sức, đột ngột băng hà tại lệ tri viên trại vải của Nguyễn Trái ở Gia Lương, Bắc Ninh khi đang đi tuần ở miền Đông. Nguyễn Trái và người vợ lẽ tải xác Nguyễn Thị Lộ bị khép vào tội giết vua. Cả gia tộc Nguyễn Trái bị tru di tam tộc. Đây là một vết đen bi thảm của lịch sử. Triều đình một lần nữa rơi vào khủng hoảng tột độ. Lê Nhân Tông, con trai thứ của Thái Tông được lập lên ngôi khi mới, một tuổi. Quyền lực tuyệt đối rơi vào tay mẹ của vua. Thái hậu tuyên từ Nguyễn Thị Anh. Đây là lúc vai trò trụ cột của Nguyễn Sí thể hiện rõ nhất. Một thái hậu là phụ nữ. Một vị vua còn ám ngửa. Hai sẽ bảo vệ ngai vàng. Hai sẽ trấn an quân đội. Hai sẽ bảo vệ non sông trước nguy cơ xâm lược từ phương Bắc. Hai sự nổi loạn từ bên trong. Chính là Nguyễn Sí. Ông, cùng với trịnh khả, Đinh Liệt, trở thành những cây đại thụ sửng sững chống đỡ toàn bộ chiều đình. Ông được thái hậu phong làm thái bảo, chức vụ cao nhất trong chiều, nắm giữ toàn bộ binh quyền. Gần 20 năm dưới chiều Lê Nhân Tông thực chất là thái hậu tuyên từ nhiếp chính. Nguyễn Sí là người bảo đảm cho sự ổn định của quân đội và an nguy của hoàng tộc. Ông dẹp tan các cuộc nổi loạn nhỏ, giữ yên biên giới. Ông trở thành vị thần bảo hộ cho vị vua trẻ. Tuy nhiên, ngay trong sự ổn định đó, có một mầm mống bất ổn khác đang lớn dần. Một mầm mống mà thái hậu tuyên từ đã vô tình hoặc cố ý dung dưỡng. Đó là Lê Nghi Dân. Lê Nghi Dân, con trai trưởng của Lê Thái Tông, vốn được lập làm thái tử, nhưng sau đó bị phế chốt đo mẹ là phi tần dương thị bí bị thất sùng. Lê Nhân Tông con của Nguyễn Thị Anh, được lập lên thầy. Thái hậu tuyên từ. Trong một nỗ lực hòa giải, hoặc có thể nói là sai lầm chính trị trí mạng, đã không đề phòng Nghi Dân, khi vua Nhân Tông lớn. Thái hậu thậm chí còn phong cho Nghi Dân Tước Lạng Sơn Vương, ban cho y quyền lực và phủ đệ. Nguyễn Xí và các đại thần chắc chắn đã nhận ra nguy cơ này. Họ là những con người đã trải qua chiến tranh, quá hiểu lòng người. Nhưng họ không thể hành động khi thái hậu vẫn bảo bọc Nghi Dân. Họ chỉ có thể chờ đợi. Và một bi kịch là không thể tránh khỏi. Bi kịch sẽ đặt Nguyễn Xí vào thử thách cuối cùng và cũng là vĩ đại nhất của cuộc đời ông. Đêm 27 tháng 15 kỳ Mão, 1459, lợi dụng sự lơ lả của cấm vệ quân Lê Nghi Dân, Lạng Sơn Vương đã cùng hơn 100 quân lính thân tín bất ngờ mở cửa bắp, treo tường vượt qua hệ thống phòng thủ, đột nhập thẳng và cung cấm. Một cuộc thảm sát diễn ra. Nghi Dân lùng sụp. Và theo Đại Việt sử ký toàn thư, y đã đâm chết vua Lê Nhân Tông ngay tại rừng ngủ. Vị vua trẻ mới 18 tuổi. Chưa dừng lại, Nghi Dân tiếp tục cho quân lính lùng bắt và giết luôn cả thái hậu tuyên tử. Người mà y căm hận vì đã phế chốt mẹ con y nhiều năm trước. Giạng sáng hôm sau, khi mặt trời chưa mọc, Nghi Dân đã cho người loan báo tự lập làm hoàng đế, lấy niên hiệu là thiên hưng. Chiều đại Lê Sơ rơi vào 8 tháng đen tối nhất lịch sử. Các đại thần, bao gồm cả Nguyễn Xí, lúc này đã 63 tuổi, bị đặt vào tình thế sự đã rồi. Họ buộc phải quỳ lại một kẻ giết vua cước ngôi. Đây là sự sinh nhục lớn nhất đối với một khai quốc công thần, người đã liều chết bảo vệ chiều đại của Lê Lợi. Nhưng Nguyễn Xí hiểu, lúc này, manh động là chết, Nghi Dân cai trị bằng sự tàn bạo, hoang dâm và nghi kỵ. Y thay đổi hết các luật lệ của vua cha Thái Tông và vua em Nhân Tông, giết hại các cựu thần trung thành. Sự sách ghi lại y ngày đêm hoang dâm, tử sác, làm nhiều điều thất đức, lòng dân oán thán, lòng quân ly tán. Nguyễn Xí biết mình phải hành động. Ông là đệ nhất công thần, là người được Lê Lợi tin tưởng nhất. Ông không thể để sự nghiệp của tiên đế xúc đổ trong tay một kẻ bạo nghịch. Ông không thể phản bội lời thề ở Lam Sơn. Nhưng hành động như thế nào? Nghi Dân canh phòng cấm cung cực kỳ cẩn mật. Bất cứ ai có dấu hiệu bất mãn đều bị giết ngay. Nguyễn Xí, khi đó đang giữ chức Thái Phó, đã dùng cái vỏ bọc già nua, an phận của mình để ché mắt Nghi Dân. Ông bí mật liên kết với các đại thần trung thành khác, những người cùng thế hệ khai quốc công thần với mình. Họ bao gồm tạ Đô Đốc Đinh Liệt, người từng bị giam 13 năm dưới thời Lê Sát, và các tưởng lĩnh trẻ hơn như Nguyễn Đức Trung, Lê Lăng. Họ họp bí mật, chuẩn bị cho một cuộc lật đổ. Kế hoạch được vạch ra một cách tỉ mỉ. Họ không thể đánh vào cung cấm, vì như thế là trứng trọi đá, và sẽ gây nội chiến trong kinh thành. Họ phải lừa Nghi Dân ra khỏi thành. Họ quyết định hành động vào tháng 6 năm 1460. Sau 8 tháng đến nhị, kế hoạch bắt đầu. Nguyễn Sí và Đinh Liệt, với tư cách là những người đứng đầu quân đội, giả vờ điều động quân lính từ các chấn về Kinh Đô, để tập duyệt và chuẩn bị đi đánh giặc Chiêm Thành một cái cớ hoàn hảo. Nghi Dân, vốn không dành quân sự và đang xây xưa hưởng lạc, đã đồng ý. Sáng ngày mồng sau tháng 6, Nguyễn Sí, Đinh Liệt phục sẵn hai đạo quân tinh nguyện nhất ở bên ngoài cổng thành. Họ cử hai tướng trẻ là Phạm Đạo và Nguyễn Đức Trung vào cung. Chạy hất hải, giả vờ báo tin có giặc lớn từ bên ngoài đang đánh vào Kinh Thành. Xin bệ hạ mau mau ra chỉ huy. Nghi Dân, vốn không phải là người có thực tài, nghe tin báo thì hoảng sợ tột độ. Y lập tức mặc áo giáp, cưỡi ngựa, dẫn theo một đội quân thân tín, mở toang cổng thành để ngự giá thân trinh. Ngay khi Nghi Dân vừa ra khỏi cổng thành, Nguyễn Sí và Đinh Liệt lập tức cho quân của mình đóng sập cổng lại, chia cắt Nghi Dân với đám quân còn lại ở bên trong. Nghi Dân nhìn thấy cờ hiệu của Nguyễn Sí và Đinh Liệt thì biết mình đã trúng kế, quay ngựa định chạy. Nhưng đã quá muộn. Quân của Nguyễn Sí, toàn những binh sĩ thiện chiến đã vây kín. Một cuộc chiến ngắn diễn ra. Đám quân thân tín của Nghi Dân nhanh chóng tan giá. Bản thân Nghi Dân bị bắt sống. Các sử gia sau này chép rằng ông bị phế làm lệ đức hầu và ngay lập tức bị thắt cổ tự tử hoặc bị bức tử. Để đến tội giết vua. Cuộc đảo chính chấp nhoáng thành công mỹ mãn. Kinh thành được cứu vãn mà gần như không đổ máu. Và đây, chính là khoảnh khắc quyền lực thực sự của Nguyễn Sí được thể hiện một cách tuyệt đối. Triều đình không thể một ngày không có vua. Ai sẽ lên ngôi? Các đại thần chia làm hai phe. Vì yêu. Một phe muốn lập cung vương Lê Khắc Xương. Ông này là con trưởng thứ hai của Lê Thái Tông. Tức là anh ruột của Lê Nhân Tông. Về lý, ông là người lớn tuổi nhất và có danh phận nhất. Đây là lựa chọn an toàn. Nhưng Nguyễn Sí đã đứng lên. Giữa triều đình, ông, với tư cách là người chủ mưu cuộc đảo chính, đã đưa ra phân tích đanh thép. Ông nói, cung vương Khắc Xương là người nhu nhược, không thể gánh bác việc lớn. Người em là Tư Thành, tức hoàng tử Lê Tư Thành, con thứ tư của Lê Thái Tông. Lại là người thông minh, hiền đức, có tài năng, có thể nối được nghiệp lớn của tiền đế Lê Lợi. Này nếu bỏ người hiền mà lập người không hiền, thì làm sao? Thiên hạ có thể yên được, lòng dân có thể phục được. Lời nói của Nguyễn Sí như bố bổ, đây không phải là lời của một tướng quân, đây là lời của một nhà chính trị thiên tài. Một người có tầm nhìn chiến lược cho cả trăm năm. Ông biết Đại Việt vừa trải qua một cơn đại nạn và thứ quốc gia cần. Không phải là một vị vua cho có, đủ sức vượt dậy đất nước. Tất cả các đại thần, kể cả Đinh Liệt đều nghe theo quyết định của Nguyễn Sí. Quyền lực của ông lúc này là tối thượng. Họ lập tức đi đón hoàng tử Lê Tự Thành khi đó mới 18 tuổi, đang phải ẩn áo trong dân gian để đưa lên ngôi báo. Khoảnh khắc đó, Nguyễn Sí chính là người chọn vua. Ông không cần ngai vàng, nhưng ông là người quyết định ai sẽ ngồi lên ngai vàng. Vị vua mà ông chọn, không ai khác chính là Lê Thánh Tông, vị hoàng đế vĩ đại, người mở ra thời kỳ hồng đức thịnh trị, thời kỳ rực rỡ nhất của Đại Việt. Lê Thánh Tông lên ngôi, vị vua trẻ tuổi, thông minh tuyệt đỉnh. Biết mình có được ngai vàng là nhờ ai? Nguyễn Sí, người đã cứu vãn triều đại và chọn ông, lập tức được phong lên tước vị cao nhất, thai phó cương quốc công, được hưởng những đặc quyền mà không công thần nào có được. Ông được ban đặc ân, nhập triều bất bái vào triều không cần lại vua, kiềm lý thượng điện được đeo kiếm lên điện. Quyền lực và vinh quang của Nguyễn Sí đạt đến tốt đỉnh. Nhưng một lần nữa, Nguyễn Sí lại cho thấy phẩm chất vĩ đại của mình. Có quyền lực chọn vua. Có quyền lực lớn hơn vua. Nhưng ông không hề lọng quyền. Ông không biến Lê Thánh Tông thành một vị vua bù nhìn như các quyền thần khác trong lịch sử. Ngược lại, ông một lòng phỏ tá vị vua trẻ. Ông dùng uy tín tuyệt đối của mình trong quân đội để ổn định triều chính, dẹp tan mọi mầm mống phản loạn, tạo điều kiện cho vua Thánh Tông Ông là tấm gương hoàn hảo về lòng trung thành. Hãy nhìn lại cả cuộc đời ông. Ông khởi đầu là người hầu, người chăn chó. Ông trung thành với Lê Lợi. Khi Lê Lợi mất, ông trung thành với con của Lê Lợi. Thái Tông. Khi Thái Tông mất, ông trung thành với cháu của Lê Lợi. Nhân Tông. Khi Nhân Tông bị giết, ông liều mình lật đổ kẻ phản nghịch và tìm một người cháu khác của Lê Lợi Thánh để trả lại ngai vàng cho dòng dõi chính thống. Cả cuộc đời ông kéo dài 70 năm là để bảo vệ lời thề với chủ tướng năm xưa ở Lam Sơn. Năm 1465, Nguyễn Sí qua đời, thọ 70 tuổi. Vua Lê Thánh Tông vô cùng thương tiếc. Bãi chiều 3 ngày truy tạm ông tước vị thái sư Thụy là Nghĩa Vũ. Vua coi ông không chỉ là công thần, mà còn là người thầy, người ân nhân đã tái tạo lại Giang Sơn. Vậy, câu hỏi cuối cùng. Quyền lực thực sự của Nguyễn Sí lớn cỡ nào? Quyền lực của ông không nằm ở chức tước, dù chức tước của ông là cao nhất. Quyền lực của ông cũng không nằm ở bẻ phái, vì ông chưa bao giờ lập bẻ phái. Quyền lực của Nguyễn Sí đến từ 3 nguồn không thể lây chuyển. Một, là uy tín quân sự tuyệt đối, được tích lũy từ 10 năm, nằm gai đến mật, 20 năm cầm quân dẹp loạn. Ông là vị tướng cuối cùng, là biểu tượng sống của thế hệ vàng Lam Sơn. Hai, là lòng trung thành thuần khiết đến tuyệt đối, không một gợn tí vết, khiến ông trở thành biểu tượng của sự an toàn Và ba, là sự quyết đoán lịch sử. Vào giây phút then chốt nhất, khi Giang Sơn đứng giữa chính và tà, ông đã dám đứng ra, dùng toàn bộ quyền lực của mình để chọn chính. Ông là bảo hiểm của nhà Lê Sơ, ông là người giữ lửa cho triều đại. Một cậu bé mồ côi, bằng lòng trung thành và sự quyết đoán, đã trở thành người chọn gia vị vua vĩ đại nhất. Đó chính là Nguyễn Sí, đệ nhất công thần của nhà Lê Sơ. Cảm ơn các bạn đã theo dõi đến cuối bộ phim tài liệu này. Câu chuyện về Nguyễn Sí cho chúng ta thấy quyền lực thực sự đôi khi không đến từ ngai vàng, mà đến từ lòng trung thành và sự quyết đoán. Chúng tôi có một câu hỏi thảo luận. Theo bạn, giữa Nguyễn Sí và Nguyễn Trái, ai có tầm ảnh hưởng lớn hơn đến sự hưng thịnh của triều đại Lê Sơ? Hãy để lại ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới. Chúng tôi đọc mọi bình luận của các bạn. Đừng quên thích, like, video nếu bạn thấy nó xứng đáng. Hẹn gặp lại trong những trang sử hào hùng tiếp theo.