Trung Dung 中庸 - Bản dịch B - P2/3

Chương thứ mười một Tự viết, tố ẩn hành quải, hậu thế hữu thuộc yên Ngô phất nhi chi hị, quân tử tôn đạo nhi hành, bán đồ nhi phế Ngô phất năng chi hị, quân tử y hộ trung dung Động thể bất xiên, nhi chi bất khổ, duy thánh giả năng chi Trong tự nói, đạo lý của sự hẹp hội Làm những việc kỳ lạ dì thường để giả mạo luân túng Hậu thế cũng sẽ có người nhắc đến họ Ta thì sẽ không làm như vậy Một số quân tử theo đạo trung dung mà làm Nhưng đến giữa đường lại dừng lại Ta thì không bao giờ dừng lại Quân tử tuân theo trung dung mà làm Cho dù ẩn cơ nơi nướng rừng Không để ai biết được cũng không hối hận Việc này chỉ có thánh nhân mới có thể làm được Mọi người ai cũng thích mùi thơm của Hoa Lan Và ghét mùi hôi của Bảo Ngư Nhưng lại có những người rất thích ăn đậu bủ thuối Đây cũng là đảo của trung dung sao Chương thứ 12 Quân tử chi đạo, phía nhi ẩn Phu phụ chi ngu, khả chỉ như tri yên Cập ghi trí giả, tùy thánh nhân diễn hữu sự bất tri yên Phu phụ tri bất tiêu, khả chỉ năng hành yên Cập ghi trí giả, tùy thánh nhân diễn hữu sợ bất năng yên Đạo trung dung của quân tử Công dụng tuy rất rộng lớn Nhưng thực thể lại rất nhỏ bé Ngay cả những đôi vợ chồng bình thường cũng có thể biết Nhưng nói đến cái nhỏ bé tinh duy nhất Tuy là thánh nhân cũng sẽ có cái không biết được Nói đến thực hành Chính cả những đôi vợ chồng bình thường cũng có thể thực hành Nhưng cái cực nhỏ của nó Tuy là thánh nhân cũng sẽ có cái không thể làm được Đạo có vấn đề biết hay không biết Không truyền thủ, không nói đến thể nghiệm thì không thể biết được Đạo có vấn đề được hay không Không cố chấp, không trực hiện là không thể nào được Trường thứ 13 phần 1 Tự diễn Đạo bất diễn nhân Nhân tri trí đạo diễn diễn nhân Bất khả diễn tri đạo diễn nhân Phạ kha phạ kha tri tắc bất diễn Giáp kha diễn phạ kha Nghệ nghi tri trí do diễn diễn diễn Của quân tử diễn tri nhân Cải diễn tri Trung thử diễn đạo bất diễn Chê dương kỹ hỷ dị bất nguyện Diệt dật thi du nhân Không từ nói Đạo cách con người không hề xa Con người thích cao thích xa Ngược lại làm đạo xa cách con người Đó chính là đạo không thể nói ra được Thi kinh nói Đẻo một cái cánh rìu Hình dạng của chiếc cánh rìu cũ Sẽ hiện ra ngay trước mắt Cầm chiếc cánh rìu cũ Để đẻo cánh rìu mới Ghiêng mắt nhìn nó Vẫn cảm thấy có sự khác biệt quá lớn Đó chính là sự khác biệt sai lầm Cho nên Quân tử lấy đạo của bản thân Đi giải vỗ người khác Khiến họ sửa sai Có thể làm được việc tận tâm Giúp cho người khá quý Thì cách đạo trung dung Không còn sai nữa Phạm khi người khác đặt nó lên trên mình Mà mình lại không đồng ý Thì mình không nên đặt nó Lên người của người khác Chương thứ 13 phần 2 Tự nhiết Quân tử chi đạo tứ Khâu dị năng nhất yên Sở cầu hồ tử dị sự phụ Dị năng già Sở cầu hồ thần dị sự quân Dị năng già Sở cầu hồ đệ dị sự quân Dị năng già Sở cầu hồ văn hữu tiên thi chi chi Dị năng già Dùng đức chi hành Dùng ngôn chi cẩm Hữu sợ bất túc Bất cảm bất nhiễm Hữu chư bất cảm tận Ngôn cổ hành Hành cổ ngôn Quân tử hồ bất tháo tháo nhị Buồn hàng đạo tung thứ của quân tử Ta vẫn chưa làm được một cách nào cả Người làm con Thì phải biết hiếu thảo phụ mẫu Nhưng bản thân ta Lại không làm được gì Người làm thần tử Thì phải trung thành với vua Nhưng bản thân ta thì chưa hoàn toàn làm được Người làm éo Phải kính trọng anh Nhưng ta lại chưa hoàn toàn làm được Người làm bạn với nhau Phải tin tưởng lẫn nhau trước Nhưng ta thì lại chưa hoàn toàn làm được Những lức tính bình thường Cố gắng thực hiện Những lời nói bình thường Cố gắng cẩn thận Nếu như có điều gì đó không đủ Không dám miễn ngưỡng mà làm Có những câu nói dư thừa Cũng không dám nói hết Lời nói Phải nghĩ đến hành động Hành động Phải nghĩ đến lời nói Muốn làm một người quân tử Quân tử phải lấy tâm của mình Để giúp người khác Càng phải biết cách Dùng cái tâm trách người Để trách lại mình Thì sẽ có thể cân đạo Chương thứ 14 phần 1 Quân tử tố kỳ vì nhây hành Bất quyện hồ kỳ ngoại Tố phú quý hành hồ phú quý Tố bần tiện hành hồ bần tiện Tố chi định hành hồ chi định Tố quản nạn hành hồ quản nạn Quân tử vô nhập nhi Bất tượng đặc biệt Quân tử Nên dựa vào địa dị của chính mình Mà làm những việc họ nên làm Không nên hy vọng vào những việc Làm ngoài vũ phật Những người ở địa dị giàu có Thì sẽ làm những việc mà địa dị phú quý Nên làm Nếu ở địa dị nghèo hèn Thì làm những việc mà Địa dị nghèo hèn nên làm Ở địa dị mang rợ Thì làm những việc địa dị mang rợ Nên làm Ở trong vị trí quản nạn Thì phải làm việc mà vị trí quản nạn Nên làm Quân tử giữ đạo án phận Dù cho ở bất cứ vị trí nào Cũng là chính mình cả Bất cứ nơi nào Chính là nơi tốt nhất Bất cứ nơi nào Chính là thời gian tốt nhất Quân tử Dù cho ở đâu lúc nào Đâu cũng có thể an duyên là chính mình Làm những việc bổn phận của mình Chương thứ 14 phần 2 Tại thường gì bất đăng hạ Tại hạ gì bất quảng thượng Chính khỉ nghi bất cầu du nhân Đắc vô quan Thường bất quán thiên hạ bất du nhân Cố quân tử cư dị Dị sĩ mệnh tiểu nhân thành hiện Di kêu hạnh Tự giết Sa hữu tự hồn quân tử Thấn dương chính học Phản cầu chưa kỳ thân Người ở vị trí trên Không hiếp đáp người ở dưới Người ở vị trí dưới Không qua mặt người ở vị trí trên Sửa đổi chính mình Không cầu xin gì vào người khác Tự khắc sẽ không có quán hợp gì Trên không có quán trời Dưới không lệ thuộc vào người khác Cho nên quân tử Có tâm hình vì an phận thủ thường Chờ đợi vào số trời Còn tiểu nhân Thì không theo chính đạo Làm việc mạo hiểm Để kiếm lợi ít nhiều hơn Cộng tử nói Bắn cũng giống như đạo lý Làm người của quân tử Bắn không trúng Không đất gì cả Chỉ trách tài nghệ của bản thân mình Chưa giọt Người quân tử nhân đích Chắc chắn vui vẻ biết bản thân Mới có thể thuận theo tự nhiên Không lo lắng Tiểu nhân thì không biết xu thế Thường hay mang tâm trạng mai rủi Mà mạo hiểm Khi thất bại mới than thân trách phận Trường thứ 15 Quân tử chi đạo Phích như hạnh diện Tất tự nhỉ Phích như đăng cao Tất tự bi Thì nhỉ Thế tử hảo hợp Như cổ cầm sát Quân đệ tức khắc Hoà lạc hạ đám Nhị nhi thất giả Lạc nhi tiếp đồ Tự chí phụ mẫu kỳ thuật khỉ hộ Đạo lý làm người của quân tử Giống như đi đường sai Phải bắt đầu từ nơi gần nhất Giống như lên núi cao Phải bắt đầu từ nơi thấp nhất dậy Trong thi kinh nói Giờ con tình cảm hoài hợp sao Hai quà giống như chơi đàn vậy Tình cảm anh em hòa thuận nhau Vui vẻ bên nhau Khiến cho gia đình bạn hòa thuận Khiến cho vợ bạn vui vẻ Tổng tự nói rằng Như vậy Cha mẹ của họ Chắc chắn cũng sẽ vui vẻ mạng quyền rồi Nền tảng của gia đình Là do vợ chồng Vợ chồng hòa thuận Thì con cánh chắc chắn hạnh phúc Gia đình vui vẻ Thì cha mẹ chắc chắn sẽ có tâm trạng ngoại mãi Thành thơ sự Chương thứ 16 Tự di Quý thần Chi Di Đức Kỳ thịnh Thị Hồ Thị Chi Nhi Phất Kiến Tính cho Nhi Phất Dấn Thể chật Nhi bất khả Di Sử Diên Hạ Di Nhân Tê Minh Thình Phục Di Thừa Tế Ký Như dương hồ như tại kỳ thưởng Thị Di Thần Chi Cách Tư Bất Khả Đồ Tư Thần Khả Xa Tư Phu Chi Chi Hiện Thành Chi Bất Khả Yên Như Thử Phung Không tự nói Công hiệu tinh sinh của quý thần Quả thật là rất tốt Nhìn không thấy nó Nghe không được nó Nhưng nó hiện diện khắp nơi Giờ như những gì có hình hệ Đều không thể thoát ra được Khiến cho con người trong thiên hạ Chai giới, tắm cồi sạch sẽ Ăn mặc thật chỉnh chua Để đi cúng tế Gấp nơi Đều tràn đe dòng chạy của không khí quý thần Hình như là Đang ở trên đỉnh đầu Lấy hình như đang ở hai bên mình Trong thi kinh nói Diệt đánh của thần Là không thể đo đạt chính xác được Làm sao có thể chán ghét bất kính được Diệt quý thần dũng dĩ là rất bí ẩn Nhưng lại như rất rõ ràng Cho nên Tấm lòng chân thận không mơ mộng Không thể che giấu Chính là đạo lý như vậy Trong lòng có tấm lòng Kính trong quý thần Tự nhiên sẽ không còn dám làm điều xấu Trong lòng không nổi lên Suy nghĩ xấu Chương thứ 17 Từ dưới Thứng kỳ đại hiếu giả dữ Đức dĩ thánh nhân Tôn dĩ thiên tử Phú hữu tứ hạ chi nụ Tông miệu hữu chi Tử tôn bạo chi Cố đại đức Tất đất kỳ thi Tất đất kỳ lòng Tất đất kỳ danh Tất đất kỳ thọ Cố thiên chi sinh nhật Tất nhiên nhân kỳ tài di đốc yên Cố giả giả mồi chi Xin giả phúc chi Tì di Gia lạc quân tử Hiển hiển lệ đức Nghi dân nghi nhân Tụ lộc du thiên Bảo hữu mệnh chi Tự thiên thân chi Cố đại đức giả tất thủ mệnh Không tự nói Thôi xua Thật là một người rất hiếu thảo Đức tính của ông ta Đã làm được thánh nhân Tôn quý của ông ta Đã làm được thiên tử Bôn bệ lớn như thế Đều là gia tài của ông ta Đời đời có tông miếu Cúng tế ông Con cháu Mãi mãi đời sau giữ lệ cúng này Cho nên Những người có đại đức Nhất định sẽ được tôn sự Chắc chắn có được khẩu lập Chắc chắn sẽ có được tiếng tốt Chắc chắn sẽ được sống thọ Vì vậy Ông trời sinh ra dạng vật Nhất định sẽ đối xử với nó Theo bản chất của nó Cho nên Thứ có thể đồng thì chỉnh đốn nó Cái phải nghiêng ngã Thì để cho nó ngã Trong thi kinh nó Quân tử vui vẻ và lương thiện Có đức tính cao đẹp Sích hợp với dân, có lợi cho dân Vì vậy Kế thừa phúc lọc của ông trời ban cho Ông trời bảo vệ họ Và cho họ một sứ mệnh trọng đại Cho nên Những người có đại đức Nhất định sẽ nhận mệnh trời Mà làm thiên tử Có thể làm thân hành não Có công lớn với đất nhà Có đức với dân Khiến người ta khen lợi đức tính của họ Mà tôn trọng cha mẹ họ Đó mới chính là đại hiếu Chương thứ 18 Tự diễn Dơ âu giả Dị duy dân dương hồ Dị trường quý di phụ Dị vũ dương di tử Phụ tác chi, tử thuật chi Vũ dương toàn đại dương Trường quý trăng dương di tử Nhất dùng y nhi hữu thiên hạ Thần bất hất thiên hạ Di hiển danh, tôn di thiên tử Phú hữu tứ hải chi nội Tông miếu hướng chi Tự tôn bào chi Không tự nói Người không có ưu tiện Chỉ e rằng chỉ có mũi Chu dân dương thôi Có dương quý làm cha của ông ta Có dương vũ làm con trai Của ông ta Ông ta lập nghiệp ra trước Rồi con ông ta lại kế nghiệp sau đó Chu vũ dương kế nửa Cơ nghiệp đại dương dương quý Dân dư Diệt ân rồi phó Được thiên hạ Danh tiếng lực lệ thiên hạ Thân là quốc tử Sở hữu tài sản trong thiên hạ Sau khi mất đi Có tông miếu cũng bái Con cháu đời đời Mãi mãi dưỡng lệ tế Dương thứ 19 Phần 1 Tự viết vũ dương chung đông Kỳ đạc hữu hỷ hộ Phú hữu giả Thiện kế nhân chi chi Thiền thuật nhân di sự giả giả Xuân thu Tu kỳ tổ miếu Trần kỳ tông khí Tiết kỳ thường y Tiến kỳ chi sự Khổng tử nói Vũ dương và chú công Thật đúng là những người có thể tận đạo hữu Mà thiên hạ đều tạm đầu Cái gọi là hữu Chính là có thể kế thừa ý chí Của đời trước Hoàn thành sự nghiệm của tiền nhân Thời gian cúng tế Vào hai mùa xuân thu Tu sử tổ miếu Sắm đếp đồ cúng tế Sắp xếp những quần áo tổ tiên đã từng mặt Cung phục những thức ăn thời đó Dương thứ 19 Phần 2 Tự viết tông miếu chi lễ Sở chỉ từ chiêu mục giả Từ chứ Sở chỉ viện quý tiền giả Từ sự sở chỉ viện nghiền giả Lữ thủ Hà Yêu Cường Sở chỉ tại tiền giả Yến Bao sở chỉ từ sĩ giả Cộng tự nói Lệ tiết của cúng kiến tông miếu Chính là phải chia làm hai hàng Tất cả con chàng Phải xếp hàng đúng theo thứ tự Sắp xếp theo thứ tự Chức quan lớn nhỏ Để dễ bề phân biệt tôn ti Phân chia việc làm Trong khi cúng tế Để có thể phân biệt được tài năng cao Các con chàng Đều phải dân kính rượu cho trường bối Chứng tỏ Mình là giảng bối trong vạn tiệt Trong yên tiệt Xác định ghế ngồi theo màu sắc của tóc Để dễ bề phân biệt sự già Và trẻ của tuổi ta Chương thứ 19 phần 3 Tự viết Tiếng ghi chì Hành ghi lệ Tống ghi lạc Kính ghi sợ tốn Ái ghi sợ thân Sự tử như sự sinh Sự dông như sự tồn Hiếu chì chỉ giả Giao xả ghi lệ Sở chỉ sườn đế giả Tông miếu ghi lệ Sở chỉ tự hồ ghi tiên giả Minh hồ giao xả ghi lệ Đế sườn ghi nghĩa Chì quốc kỵ như chì chưa trưởng hộ Không từ nói Đanh bài dị của tiên dươi Hành lễ ghĩa của tiên dươi Tống âm nhạc của tiên dươi Kính những người Mà tiên dương tôn kính Yêu những người Mà tiên dương yêu quý Phùng sự những người tôn kính đã mất Giống như phùng sự khi họ còn sống vậy Phùng sự tổ tiên đã mất đi Giống như lúc họ vẫn còn sống Như vậy là đã hết lòng tận hiếu rồi Những lễ tiết Đệ tế thiên địa Là dùng để phùng sự sườn đế Lễ tiết dùng Đệ tế tổ miếu Là được dùng để cúng tế tổ tiên Có thể hiểu rõ Lễ tiết tế trời đất Và ý nghĩa của việc tế thu tế Thì việc truyền nước Vì nước nhà sẽ dễ dàng Như là nhìn vào lòng bán tay Của bản thân mình vậy Ý nghĩa của hiếu Không phải chỉ là đua dưỡng khi sống Tiện đưa khi chết mà thôi Còn phải có thể kế thừa ý chí Hoàn thành những việc chưa được hoàn thành Của người thân Đó mới là có hiếu nhất Trường thứ 20 phần 1 Ai công dấn chính Tự viết Dân vũ di chính Bố đại phương sanh Kỳ nhân tổ Tắc kỳ chính cử Kỳ nhân dân Tắc kỳ chính sức Nhân đạo mận chính Đề đạo mận thủ Phu trinh giả giả Bố lô giả Cố di dịch tài nhân Thủ nhân vị thân Tu sư sĩ đạo Tu đạo dì nhân Lộ ai công hỏi về đạo trị nước Không tự nói Phương pháp trị nước Của Giang Dương, Vũ Dương Đều được ghi lại trong bản viết Bằng những tiếng tre Chỉ là khi họ còn lại kia Cách trị gì này Mới được thực thi Khi họ chết đi Cách trị gì này cũng theo đó mất đi Thí đạo trong người Có thể làm cho việc thực hành Vính giáo nhanh chóng Lấy đạo để trồng cây Có thể làm cho cây tăng trưởng nhanh chóng Chính sách Người nhân nghĩa dễ có hiệu quả Cũng giống như Những cây lao sậy mổ nhanh như đất vậy Cho nên Đạo trị gì Nằm ở chỗ có được nhân tài Và cách có được người Nằm ở chỗ tu dưỡng bản thân Muốn tu thân Cần phải tuân thủ những phép tách Người trong thiên hạ tuân theo Muốn tu đạo Cần phải dựa theo chữ nhân Mà trời ban cho bản lính của Giang Dương Đức cao như tài Tài cao đức mộng Thì là chữ nhân Chính sách là do người Nguyên lắp Con đời chú trọng Giàu phẩm đức Dương thứ hai mươi phần hai Tự viết nhân giả nhân giả Thân thân di đại Nghĩa giả nghi giả Tôn hiện di đại Khênh hệt chi đoạn Tôn hiện chi đẩm Lệ sợ sinh giả Cái gọi là nhẫn Chính là lòng hiền tư Vô chặt trong tính người Lấy sự yêu thương Người thân của mình là quan trọng nhất Cái gọi là nghĩa Chính là mọi việc đều phù hợp Lấy việc tôn trọng Người giỏi là quan trọng nhất Yêu thương người thân Mà có đẳng cấp Tôn trọng người giỏi mà có đẳng cấp Lệ chính là Nghĩa của lệ chính là tiết giấy cảm xúc Khi có lệ Sự thực thi của nhân nghĩa Mới có thể điều tiết đến chỗ vườn đúng Cho nên nói rằng Nhân nghĩa đạo đức Không có lệ thì không được Chương thứ hai mươi phần ba Tự viết Hoặc sinh như Chi Chi Hoặc học như Chi Chi Hoặc hổ như Chi Chi Cập kỳ Chi Chi nhất giả Có một số người không cần học Trời sinh ra là đã biết được Những đạo lý trên Có những người phải thông qua Học tập rồi mới biết Có những người lại phải Phóng công nghiên cứu cực khổ mới biết được Chúng ta Đều đã biết hết cả rồi Nhưng đến khi Họ đều đã biết hết cả Thì mọi người đều như nhân Tổ chức trời phú Của con người có cao thấp Dường thông qua nỗ lực Thì người không giỏi cũng sẽ sánh ngang Với người có tài trí do mạng sinh Chương thứ hai mươi phần bốn Tự viết Chiếu học cần hồ tri Lực hành cần hồ nhân Tri sĩ cần hồ dũng Tri tư tam dạ Đặc tri sở dĩ tu thân Tri sở dĩ tu thân Đắc tri sở dĩ trị nhân Tri sở dĩ trị nhân Đắc tri sở dĩ trị thiên hạ quốc gia hỷ Thích tìm loại nghiên cứu học hỏi Là tiếp cận chính rồi Có thể cố gắng hành thiện Là tiếp cận nhân rồi Tôi biết là tôi đã sai rồi Biết được thế nào là xấu hổ Là tiếp cận dũng rồi Biết được ba loại này Thì biết cách tu thân như thế nào rồi Ham học, hành thiện, biết xấu hổ Biết được cách tu dưỡng bản thân Thì sẽ biết cách quản lý mọi người như thế nào Biết được cách quản lý mọi người như thế nào Thì biết được cách trị dì một nước như thế nào Trường thứ hai mươi phần năm Bằng dĩ thiên hạ quốc gia hữu cữu kinh Dĩ tu thân dạ Tôn điện dạ Thân thân dạ Kính đại thân dạ Thể quân thân dạ Tự xứ dân dạ Lai bách công dạ Nhu diên nhân dạ Hoài chư hậu dạ Tu thân dạ Tôn điện dạ Thân thân dạ Kính đại thân dạ Thể quân thân dạ Tự xứ dân dạ Lai bách công dạ Nhu diên nhân dạ Hoài chư hậu dạ Tự xứ dân dạ Hoàng lãnh viên địa dì thiên hạ quốc gia Có chính phấn tắc Thường hay không thay đổi Đó chính là Tô dự phạm thân Tố động người tài Yêu thương thân tộc Kính trọng đại thân Hiểu được quân thân Yêu dân như con Thu hút các loài kỹ thuật Tiếp đón tối người từ xa đến Trợ giúp các nước chư hậu Có thể tu dự phạm thân Thì chính đạo sẽ được xác lập Tiến tôn trọng người tài Thì sẽ không còn nghi hoặc về đạo lý Có thể yêu thương thân tộc Thì chú bác anh em sẽ không còn quát thân nữa Hoàng huynh đối xử với chúng ta quá tốt Đúng vậy Có thể kính trọng đại thân Thì khi gặp chuyện sẽ không rối Có thể hiểu được quân thân Những người có tài sẽ chốc khói sức Để đền đá Có thể yêu dân như con Bá tấm sẽ từ khuyên răng nhau Đến phục sự Có thể thu hút các loài nhân công Tài sản của quốc gia sẽ được đầy đủ Có thể đối xử tốt với người từ xa đến Người ở bốn phương đều sẽ quy phục Có thể giúp đỡ cho các nước chư hậu Người trong thiên hạ tự nhiên sẽ quất phục ngay Trường thứ hai mươi phần sáu Tự nhiết Phạm sự giữ tắc lọc Bất giữ tắc phế Ngôn tiền định tắc bất cấp Sự tiền định tắc bất khốn Hành tiền định tắc bất cứu Đạo tiền định tắc bất cùng Bất cứ việc gì Có sự chuẩn bị từ trước Đều có thể thành công Không chuẩn bị thì sẽ thất bại Làm việc có sự chuẩn bị trước Sẽ không gặp phải nhiều khó khăn Hành vi có sự chuẩn bị trước Thì sau khi làm Sẽ không bị hối hận Đạo lý khi làm việc Làm người phải có quy tắc trước Thì sẽ không đến nỗi không làm được Lời nói phải thành thật quy tính Làm việc phải tác thực cẩn thận Như vậy Thì sẽ không có bất lợi gì nữa Trường thứ hai mươi phần bảy Tự diễn Tài hạ gì Bất hộ hồ trường Nhân bất cả đắc Như trị hỷ Hộ đồ trường hữu đạo Bất tính hồ băng lửu Bất hộ hồ trường hỷ Tính hồ băng lửu hữu đạo Bất thuận hồ thân Bất tính hồ băng lửu hỷ Thuận hồ thân hữu đạo Phản chư thân bất thành Bất thuận hồ thân hỷ Thành thân hữu đạo Bất minh hồ thị Bất thành hồ thân hỷ Không tự nói Ở vị trí bên dưới Không được sự tín nhiệm của cấp trên Thì không thể nào cai trị người dân Muốn có được sự tín nhiệm Của cấp trên Thì phải có phương pháp nhất định Bạn bè còn không tin tưởng người Thì cấp trên làm sao tin người được Muốn có được lòng tin của bạn bè Thì phải có phương pháp nhất định Cha mẹ của mình mà còn không hiếu thảo Thì bạn bè làm sao có thể tin tưởng được Hiếu thảo với cha mẹ Là phải có phương pháp Nếu như suy nghĩ bản thân Không có thành ý Vậy thì không thể hiếu thảo với cha mẹ được Bản thân muốn có thành ý Cũng có phương pháp Nếu như không hiểu rõ Cái chuyện ở đâu Vậy thì bản thân mình Cũng không thể có thành ý được Ta hiểu rõ rồi Thành không phải thủ đoạn Không phải phương pháp Là nguồn gốc của đạo đức Nguồn độc lực để làm người tốt Làm việc tốt Chương thứ 20 phần 8 Thành giả thiên chỉ đạo giả Thành chi giả nhân chỉ đạo giả Thành giả Bất miện như trung Bất tư như đắc Tồng dung trung đạo thành nhân giả Thành chi giả Chẳng xuyên như phố chấm chi giả Thành Là chân lý của thiên nhiên Làm được thành Là mỗi người đều nên làm được Cái gọi là thành Là không cần miễn cường Để hợp với nó Không cần suy nghĩ để đạt được nó Nhấn cửa nhất đó Hợp với đạo lý Thì chỉ có thành nhân mới có thể làm được Cái gọi là thành Của thực tiện Vậy thì phải chọn con đường tốt nhất Và kiên trì không thay đổi Mới có thể làm được Thành nhân Mới có thể tự nhiên hợp đạo Người bình thường phải mất công sức Chọn gì tốt và cố giữ Vậy thì hãy bắt đầu chọn gì tốt Và cố chấp nhận Chương thứ 20 phần 9 Tự diết Bác học chi Thẩm vấn chi Sân tư chi Hữu phất học Học chi phất năng phấn phố giả Hữu phất tư Tư chi phấn tăng phấn phố giả Hữu phất biện Biện chi phất minh phất phố giả Hữu phất hành Hành chi phất năng phấn phố giả Nhân nhân năng chi Kỳ bách chi Nhân thẩm năng chi Kỳ tiên chi Quả năng thử đạo nghị Tuy ngu tất minh Tuy nhu tất cực Học hành nguyên bác Hỏi một cách rõ ràng Suy nghĩ thận trọng Phân biện thật rõ ràng Thực hành thật thiết thực Trừ khi không học Đã học thì phải không được phép bỏ cuộc Trừ khi không hỏi Muốn hỏi Thì chưa hỏi rõ Sẽ không bỏ cuộc Trừ khi không suy nghĩ Nếu suy nghĩ Thì không được bỏ cuộc Khi chưa nghĩ ra Trừ khi không phân biệt Nếu phân biệt Thì chưa rõ ràng Quyết không bỏ cuộc Trừ khi không thực hành Nếu đã thực hành Thì chưa làm được thành tích Quyết không bỏ cuộc Người khác học một lần là đã biết làm Ta học nó các trăm lần Người khác học mười lần là đã làm được Ta học nó một ngàn lần Nếu có thể làm được như vậy Thì dù là một người ngọc ngớp Cũng sẽ trở nên thông minh Cho dù là một người nhu nhược Cũng sẽ thành mạnh mẽ Ta hiểu được trong khi học Và trong làm gì Phải không ngừng học hỏi Không ngừng tích lũy Mới có thể thành công Ở đời không có bữa ăn nào miễn phí cả