"Tứ Đại Phát Minh" Của Trung Quốc

TỚ ĐẠI PHÁT MINH CỦA TRUNG QUỐC Nhắc đến Trung Quốc, nhiều người sẽ nhớ ngay đến những công trình, địa điểm như Vạn Lý Trương Thành, Tự Cấm Thành hay Phượng Hoàng Cổ Trấn. Tuy nhiên, còn có một thứ khiến người dân Trung Quốc tự hào bao đời này, đó chính là TỚ ĐẠI PHÁT MINH, giấy, kỹ thuật in, la bàn và thuốc súng. Những phát minh này không chỉ làm thay đổi cuộc sống của con người ở đất nước tỷ dân mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của nhân loại. Giấy, phát minh làm thay đổi mọi mặt của cuộc sống Trước khi có giấy, con người thường ghi chép các văn kiện quan trọng bằng cách khắc lên các tấm bia bằng đất rét, sau đó thì dùng da hoặc gỗ để khắc. Ý tưởng về giấy bắt đầu xuất hiện vào năm 100 trước công nguyên. Theo sự sách ghi chép lại, từ giữa thời nhà hắn, một loại giấy làm bằng bông tơ đã xuất hiện. Nhưng vì công nghiệp làm giấy bông tơ quá khức tạp và giá thành thì quá đắt, nên đó chưa được đưa vào sử dụng trong thực tế. Sau đó, một vị hoàng quan đã xuất hiện và thay đổi cuộc diện này. Ông tên là Thái Luân, còn gọi là Sái Luân, thái giám của hán Hoà Đế. Thái Luân sinh vào năm 61, xuất thanh trong một gia đình nông dân. Năm 15 tuổi, ông được chọn làm tùy tung của nhà vua, trở thành quan văn cao cấp trong thời gian dài. Lúc đó, Thái Luân nhìn thấy mọi người viết chữ không tiện lắm, thẻ tre và ván quá nặng. Tơ lụa quá đắt, giấy bông tơ lại không thể sản xuất nhiều. Ông bắt đầu nghiên cứu biện pháp cải tiến kỹ thuật làm giấy. Thái Luân chế giấy bằng cách lấy ruột cây dâu tầm và sơ của cây tre trộn với nước rồi giả nát. Sau đó đổ hộn hợp lên tấm vải căng phẳng và trải mỏng rồi để cho ráo nước. Khi hộn hợp đã khô, mọi người có thể viết lên nó một cách dễ dàng mà lại nhẹ nhàng, không phải tốn sức khắc đục như trước. Thái Luân cũng đã thử làm giấy từ các loại vỏ cây gai dâu, lụa, thậm chí là lưới đánh cá. Nhưng các công thức chính xác đã bị thất truyền. Thái Luân từng phụ trách công tác hiệu đánh sách trong Hoàng Cung. Hiệu đánh xong phải chép bảng sao cho các quan chức địa phương. Và công việc này cần rất nhiều giấy. Ông đã ra sức thúc đẩy để kỹ thuật làm giấy của Trung Quốc ngày càng được hoàn thiện hơn. Sau này thì kỹ thuật đó theo chân các nhà sư Phật giáo đi theo hai hướng. Một là qua Trung Á theo con đường tơ lụa. Hai là đến Hàn Quốc, sau đó đến Nhật Bản. Đệ giấy phát triển mạnh mẽ hơn nữa sau khi người Ả Rập kế thưa quy trình làm giấy của người Trung Quốc. Đến năm 751, kỹ thuật làm giấy được lan truyền mạnh mẽ sang phương Tây sau trận Đác La Tư, một cuộc xung đột giữa triều đài Hồi giáo Abbas và nhà đường Trung Quốc nhằm giành quyền kiểm soát Syria. Nhà Abbas đã bắt các tù binh người Trung Quốc và có khả năng chính những tù binh này đã hé lộ kỹ thuật làm giấy. Các đế chế Hồi giáo sau đó đã mang giấy đến Iraq, Syria, Ai Cập, Tây Ban Nha và Bắc Phi ngày nay. Từ Tây Ban Nha, giấy sau đó đã lan sang phần còn lại của châu Âu, Bắc Mỹ và châu Úc. Vai trò của giấy là không thể phủ nhận. Nó cho phép chúng ta truyền thông tin, làm thay đổi mối quan hệ của chúng ta đối với tiền bạc. Nó cải thiện vấn đề vệ sinh và giúp cho các thành phố được phát triển, đặc biệt có những lĩnh vực không thể tồn tại nếu mà không có giấy. Công nghệ kỹ thuật số đang phát triển với tốc độ chóng mặt, nhưng mà giấy thì vẫn đang sống và khẳng định được tầm quan trọng của mình. Thời gian gần đây, những tranh luận xoay quanh vấn đề giấy ra đời khi nào lại bùng lên. Các cuộc điều tra khảo cổ học cho thấy, thực tế giấy đã được phát minh từ khoảng 200 năm trước khi kỹ thuật của Thái Luân ra đời. Những mảnh giấy cổ từ tan tích huyền tuyền ở Đôn Hoàng, tỉnh Cam Thúc, phía tây bắc Trung Quốc, có vẻ được làm từ thời Hán Vũ Đế trị vi từ năm 140 trước con Nguyên đến năm 87 trước con Nguyên. Khởi nguồn của nghề in trước hết cần nhắc tới các con dấu và bia khắc. Chúng xuất hiện sớm nhất vào thời xuân thu chiến quốc. Theo sự ký, sau khi Tân Thủy Hoàng thống nhất Giang Sơn muốn chiến công của mình được lưu lại muôn đời, ông đã cho khắc vào bia đá ở nhiều nơi. Năm 175, theo đề nghị của nhà học giả Sái Ung, Tân Thủy Hoàng đã sai khắc ngũ kinh của đảo Nho vào bia đá để mọi người viết theo. Việc sử dụng con dấu và đá khắc lâu dài đã tạo điều kiện cho nghề in ra đời. Người Trung Quốc khi sử dụng con dấu phải bôi lên bề mặt của nó một lớp bùng in mỏng, gọi là phong nê. Từ sự gợi ý của con dấu, khoảng thời nhà Tùy, kỹ thuật in khắc bản đã xuất hiện. Người ta khắc những trang sách lên tấm gỗ giống như khắc những con dấu, kể đó quét mực in và ép tấm gỗ trên mặt giấy. Bản in cổ nhất theo cách này còn lưu lại đến bây giờ, đó là cuốn Kinh Kim Cương vào năm thứ 9 đường Di Tông năm 868. Kỹ thuật in khắc bản đã đưa nghề in tiến bộ thêm một bước lớn, nhưng việc in một cuốn sách vẫn mất quá nhiều thời gian. Đến đời tống, một dân thường tên là Tất Thăng đã phát minh ra kỹ thuật in chữ rời bằng đất xét nung. Ông đã lấy đất xét chia thành các mẫu bằng nhau, khắc chữ ngược lên mề mặt rồi bỏ vào lò nung cho cứng lại, tạo ra các chữ rời. Sau đó người ta quét lên một lớp sáp và nhựa thông lên khung ván băng sắt, xếp chữ rời thành một văn bản hoàn chỉnh. Khi hơi lên lửa, sáp và nhựa thông sẽ chảy ra. Người ta lại lấy mặt ván phẳng ép lên, sáp và nhựa thông sẽ đông cứng lại, chữ rời sẽ bám chặt vào ván sắt. Phát minh của Tất Thăng tuy là một bước nhảy vọt của nghề in, nhưng mà vẫn còn một số những nhược điểm như là chữ hai mòn, khó tô mực, in không được sát nét. Đầu thế kỷ 14, nhược điểm đó được khắc phục dần khi người ta thay chữ đất xét nung bằng chữ gỗ. Kỹ thuật in tiếp tục được cải tiến với đút chữ rời bằng thiết ở thời Nguyên, bằng đồng chì ở thời Minh. Từ thời đường thì kỹ thuật in của Trung Quốc đã được truyền sang Nhật Bản, Triều Tiên, Ba Tư, Á Rập, châu Âu. Ở châu Âu, sự ra đời của kỹ thuật in bằng chữ kim loại có thể dịch chuyển được đã giúp cho việc in ấn trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Có thể nói, kỹ thuật in của Trung Quốc đã góp vần thúc đẩy sự phát triển văn hóa trên toàn thế giới. Ông Zhang Lianchang, người phụ trách Bảo tàng In Trung Quốc cho biết, việc in ấn đã giúp con người tiếp cận kiến thức một cách rộng rãi hơn và giúp cho các thế hệ sau tiến bộ dựa trên những nền tảng kiến thức. Bạn đang xem video tại kênh Người Nổi Tiếng. Nếu là một người mê đọc sách nhưng bận rộn, bạn có thể tải ứng dụng Sách Tinh Gọn do NNT Studio sản xuất. Ứng dụng cung cấp phiên bản tinh gọn của hàng nghìn quyền sách. Với mỗi quyền sách, chúng tôi đã chắc lọc những ý tinh túy nhất giúp bạn tiết kiệm thời gian mà vẫn nắm bắt tròn vẹn nội dung của quyền sách. Bạn có thể tải ứng dụng tại website sáchtinhgọn.com. Từ xưa, con người đã ý thức được tầm quan trọng của việc xác định phương hướng, đồng thời đúc kết được những phương pháp nhận biết phương hướng như quan sát địa hình, địa vật, quan sát mặt trời hay các vòng gỗ trên thân cây. Tuy nhiên, những cách này không thực sự hiệu quả. Theo truyền thuyết, thời Hiên viên Hoàng đế sinh năm 2697 trước con Nguyên, mất năm 2598 trước con Nguyên. Có một dụng cụ gọi là Chỉ Nam Sa. Trên chiếc xe hai bánh có một hình nhân luôn chỉ về hướng nam, bất kể xe đam di chuyển theo hướng nào. Có khả năng đây là phát hiện sớm nhất về la bàn. Mặc dù nổi danh là một thiết bị cơ khí, có khả năng hoạt động như một la bàn phi tư tính. Nhưng lai lịch và nguồn gốc của Chỉ Nam Sa vẫn còn gây nhiều tranh luận. Vào khoảng thời xuân thu chiến quốc, người Trung Quốc đã phát hiện ra từ thạch hay đá nam châm. Nó có hai đặc tính quan trọng. Một là tính hút sắc, hai là tính chỉ cực. Đặc tính hút sắc của tư thạch vốn đã được người cổ Hy Lạp phát hiện. Nhưng tính chỉ cực thì người châu Âu biết muộn hơn người Trung Quốc rất nhiều. Sau khi phát hiện đặc tính chỉ cực của tư thạch, người Trung Quốc đã tận dụng nó để tạo ra một dụng cụ có khả năng chỉ về hướng nam, gọi là kim chỉ nam. Trung Quốc xem hướng nam là hướng của vua chúa. Căn cứ vào văn tử và các hiện vật khảo cổ, người ta đã phục chế thành công kim chỉ nam theo các nguyên lý trước đây. Nó có hình dạng một cái muộn cắt ra từ một miếng nam châm thiên nhiên được đặt trên một cái đế bằng đồng được mai láng để giảm ma sát. Phần muộn tròn láng để chính giữa đế đồng làm trọng tâm, cán muộn có thể quay xung quanh. Sau khi muộn đứng im, cán của nó luôn chỉ về hướng nam. Vào thời Bắc Tống, người Trung Quốc bắt đầu làm ra chỉ nam ngư với phương pháp đơn giản. Tán một tấm sắt thành hình dạng con cá, sau đó nông đỏ trên bếp lò, tạo hình đầu đuôi, rồi thả phần đuôi cá vào nước lạnh. Đây chính là công nghệ làm nhiễm tư sắt bằng cách tuôi luyện và xử lý nhiệt. Đưa miếng sắt hình con cá đã bị nhiễm tư lên màu gỗ, đặt trong một bát nước nhỏ, đầu nó sẽ chỉ về hướng nam. Dần dần thì người ta thay cá bằng một cây kim bằng sắt đã được trà sát trên một nam châm thiên nhiên. Khi kim đã được độ tư hóa cần thiết, đặt nó lên một miếng gỗ nhỏ hay một cọng rậy, nó sẽ luôn chỉ hướng nam. Sau này kim tư hóa thường được cắn vào một cái chén có ghi phương hướng. Trung Quốc không chỉ là quê hương của La Bang, mà còn là nước sớm nhất biết dùng phương pháp cảm ứng từ để chế tạo ra nam châm và sử dụng La Bang trong khi đi biển. Điều này có ý nghĩa quyết định đối với văn minh nhân loại. Ngày nay, La Bang tư tính vẫn được sử dụng rộng rãi vì nó không cần nguồn năng lượng bên ngoài, có thể dùng bất cứ lúc nào, nhất là trường hợp khẩn cấp như lạc đường, bất điện. Thuốc súng hay thuốc nổ đen, hỏa dược có lẽ là phát minh đột phá nhất của người Trung Hoa cổ đại, ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển toàn nhân loại. Nó bắt nguồn từ các nhà giả kim thuật, thời đó gọi là nhà luyện đăng. Họ tìm tòi nghiên cứu, mong tìm ra phương thuốc trường sinh bất tử để dưng lên hoàng đế. Trong quá trình này, họ vô tình tạo ra một dạng bột dễ cháy, đó chính là hộn hợp lưu hình, diêm tiêu và thang củi. Trong thời gian đầu, người Trung Quốc không thể tìm ra cách chế tạo thứ bột có thể phát nổ này. Đến đầu thời nhà đường, nhà luyện đăng Tôn Tư Mạo đã viết trong sách Đăng Kinh như sau. Nếu đem diêm tiêu, lưu hình, thang gỗ trộn với nhau, theo một tỷ lệ nhất định, sẽ phối chế thành một loại thuốc nổ đen. Vào cuối đời nhà đường, người ta đã biết dùng loại thuốc này vào mục đích quân sự. Thành phần của nó cũng được xác định chính xác, gồm diêm tiêu 75%, bột thang 15%, lưu hình 10%. Đến đời nhà tống, thuốc nổ đen được sản xuất trên quy mô lớn khi triều đình mở các binh sưởng. Ngoài diêm tiêu, lưu hình, thang, người ta còn cho thêm axit sulfuric, nhựa thông, sáp ong, sơn, cùng các loại chất dễ cháy khác. Việc chế tạo thuốc nổ đen du nhập vào dân gian khoảng đầu thời Nam Tống, người ta nhồi nó vào ống tre để chế ra các ống phóng lửa hay pháo thang thiên. Song song với việc tìm ra công thức, người Trung Quốc bắt đầu dùng thuốc súng để tạo ra pháo hoa bắn trong các nghi lễ và chống lại quân xâm lược Mông Cổ. Họ sử dụng một loại vũ khí tương tự như tên lửa, một đầu có gắn ống thuốc súng nhỏ, sau đó thì phóng về phía quân địch. Và rất có thể những người Mông Cổ đã lan truyền phát minh này ra toàn thế giới. Sau này các nước khác đã học được cách sản xuất thuốc súng của Trung Quốc và mang chúng đến Ba Tư, Ấn Độ, cuối cùng là châu Âu. Tin tức về một loại vũ khí chiến tranh mới đầy nguy hiểm và mang tín hiệu quá cao đã được truyền đi khắp nơi. Từ đây thuốc súng chính thức được đưa vào chiến tranh quân sự như một con áp chủ bài. Một trong những điều lớn nhất mà thuốc súng đã làm là định hình lại chiến tranh. Trước khi nó được phát minh, đa số những cuộc chiến đều được đánh ở một cửa ly rất gần. Tường và thanh là những phương pháp bảo vệ an toàn và bẩn chắc. Nhưng sau khi nó ra nơi, mọi thứ đã hoàn toàn thay đổi. Cảm ơn bạn đã xem video trên kênh Người Nổi Tiếng. Đừng quên những nút đăng ký và xem thêm những video mới để ủng hộ nhóm nhé.