Đường Đến Thành Thăng Long - Khám Phá Lộ Trình Dời Đô Bằng Đường Thủy Của Vua Lý Công Uẩn #BASV

Đình Sự
546 người theo dõi
Cuối năm 967, Đinh Bộ Lĩnh dẹp xong loạn 12 sứ quân, xây dựng nền thống nhất quốc gia. Năm sau, ông lên ngôi hoàng đế, đóng đô ở Hoa Lư. Ngày ấy, kinh thành Hoa Lư có 2 khu vực: Thành Ngoại ở phía Đông, Thành Nội ở phía Tây. Con ngòi Sào Khê quanh co lượn khúc nối kinh thành với sông Hoàng Long. Tuy giao thông thủy bộ vùng đất này đều thuận lợi nhưng chưa xứng tầm là một trung tâm kinh tế - văn hóa lớn bởi núi non hiểm trở, thuận tiện cho việc phòng giữ, tự vệ về mặt quân sự hơn là hoạt động kinh tế. Nhà vua biết không thể tiếp tục đặt kinh đô, đầu não của quốc gia ở vùng này.
#toiyeubinhduong #riviubinhduong #toiyeushenyun #vanhoatruyenthong
LỘ TRÌNH GIỜI ĐÔ CỦA VUA LÝ CÔNG QUẬN
Có rất nhiều giả thiết được đưa ra về lộ trình này.
Tài liệu của nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc và triển khai giả thiết của ông về lộ trình Giời Đô của Vua Lý Công Quần
theo mạch nguồn của những con sông với tư cách là một kiến trúc sư cảnh quan.
CHIẾU GIỜI ĐÔ
Cuối năm 967, Đinh Bộ Lĩnh dẹp song loạn 12 sứ quân xây dựng nền thống nhất quốc gia.
Năm sau, ông lên ngôi Hoàng Đế, đóng đô ở Hoa Lư.
Ngày ấy, kinh thành Hoa Lư có hai khu vực.
Thành ngoài ở phía đông, thành nội ở phía tây.
Con ngòi Sảo Khê quen co lượt khúc nối kinh thành với sông Hoàng Long.
Tùy giao thông thủy bộ vùng đất này đều thuận lợi,
nhưng chưa xứng tầm là một trung tâm kinh tế văn hóa lớn bởi núi non hiểm trở,
thuận tiện cho việc phòng giữ tự vệ về mặt quân sự hơn là hoạt động kinh tế.
Nhà vua biết không thể tiếp tục đặt kinh đô đầu não của quốc gia ở vùng này.
Toàn văn sách cũ ghi vấn át như sau.
Mùa thu tháng 7 năm Canh Tuất năm 1010,
vua rời đô từ thành Hoa Lư đến thành Đại La.
Thuyền tạm đỗ dưới thành có dòng vàng hiện ra trên thuyền ngự nên đổi Đại La thành Thăng Long.
Tuy nhiên có giả thiết khác.
Để chuẩn bị cho cuộc di đô,
vua Lý Thái Tổ về Thăng Long hai lần.
Lần đầu vào năm 1009 hoặc đầu năm 1010 sau khi lên ngôi.
Vua đi thuyền từ sông Hồng vào sông Tô Lịch ra Hồ Tây từ cửa Hồ Khầu.
Ngày nay vẫn còn dấu tích cửa sông Tô ở làng Hồ Khầu quận Tây Hồ.
Thuyền đỗ lại bên bờ đầm trì,
vì chỉ ở đó vào thời gian đó mới có thể nhìn thấy long quyển thủy,
dòng cuộn sóng bay lên cao.
Thực tế không có con dòng nào cả,
mà chỉ là cột nước cuột lên trong sáng chiều vài,
trông giống như con dòng.
Báo Người Hà Nội đăng từ năm 2006 tác giả Lê Trần Minh.
Sau khi trở lại Hoa Lư,
nhà vua triệu tập cả triều đình để họp bàn và thông báo sự cần thiết phải di đô.
Ngài viết chiếu rời đô và đến tháng 7 năm 1010,
chờ mùa nước lên, đoàn thuyền ngự khởi hành từ Hoa Lư
và đã cập bến sông Tô Lịch bên thành Đại La.
Cuộc rời đô của vị vua sáng lập triều lý đi theo đường thủy
và đi vào cuối mùa hè để lợi dụng mùa nước lên,
để không bị lo mắc cản và lợi dụng mùa gió nồm
để buồm được no gió, đỡ nhiều công trèo trống.
Cuộc rời đô bắt đầu theo dòng sào khê ra bến sông Hoàng Long.
Từ bến sông Hoàng Long,
thuyền xuôi vẻ đông tới ngã ba rán khẩu,
chỗ sông Hoàng Long hòa nước vào sông đáy,
thì thuyền ngược dòng theo sông đáy lên hướng bắc.
Tới chỗ, nay là thị xã Phủ Lý,
thuyền gặp ngã ba sông Châu Giang
là nơi giáp danh ba đơn vị hành chính ngày nay
là phường Lương Khánh Thiện của thị xã Phủ Lý,
thôn ba của xã Phủ Vân, xóm Bắc Sơn,
của xã Châu Sơn, huyệt Kim Bản, Hà Nam.
Từ Phủ Lý đến nơi giáp danh xã Tiên Phong, huyệt Duy Tiên
và xã Bình Nghĩa, huyệt Bình Lục,
thì sông Châu Giang vốn là chỉ một nhánh.
Nhưng đến ngã ba thì sông Châu Giang
chia dòng tách thành hai nhánh.
Một nhánh chảy ngược lên phía bắc
tới nơi giáp danh hai xã Tiên Nam và Trác Văn Duy Tiên
thì quật sang đông, đổ vào sông Hồng.
Ở chỗ, nay là xóm Tắc Giang, thôn Lỗ Hà,
xã Chuyên Ngoài, danh giới tự nhiên
cho hai huyệt Duy Tiên, Lý Nhân.
Ngày nay, nhánh sông chảy lên phía bắc
đã bị con đê mới đắp,
thời pháp thuộc chặn lại.
Xong chỗ cửa sông cũ,
chỗ gặp sông Hồng còn khá rộng.
Nhánh còn này từ xã Bình Nghĩa
chảy xuôi về Đông Nam,
làm danh giới tự nhiên cho hai huyệt Bình Lục và Lý Nhân,
để rồi đổ ra sông Hồng
ở xã Hòa Hậu, Lý Nhân.
Nhánh sông này cũng đã được xây cống
với trạm bơm Hữu Bì.
Do vậy, sông Châu Giang
không ra tới sông Hồng được nữa.
Nhưng cách đây nghìn năm
thì sự thông thương trên sông là tất nhiên,
và thuyền nhà Lý đã theo sông Châu Giang
ra sông Hồng có thể
theo một trong hai nhánh nói trên.
Sau đó, thuyền theo sông Hồng.
Như vậy, ngày nay
cả hai nhánh của sông Châu Giang
nối với sông Hồng đều đã bị chặn.
Bên cạnh đó,
đoạn cửa sông Tô Lịch đi vào Hồ Tây
gặp sông Thiên Phù
ở bên Hàm Tân đã hoàn toàn biến mất.
Phố Chợ Gạo,
phố Quán Thánh, phố Thủy Khuê
đã ngấp kín và xây dựng nhà cao tầng.
Bản vẽ tổng hợp hành trình
từ sông Sảo Khê,
sông Hoàng Long, sông Đáy,
sông Châu, sông Hồng, sông Tô Lịch
là lộ trình rời đô của vua Lý Thái Tổ
không bao giờ hồi phục được nữa.
Thành Đại La
nằm bên sông Tô Lịch.
Tuy nhiên, toàn thư có ghi
vua rời đô từ Hoa Lư ra Đại La
thuyền tạp đổ dưới thành.
Chi tiết
thuyền tạp đổ dưới thành
hóa ra lại cũng là vấn đề
vì như vậy là toàn thuyền
ngự đổ sát ngay dưới chân thành Đại La.
Nhưng thành Đại La
không hề ở bên bờ sông Hồng
mà ở bên bờ sông Tô Lịch.
Vậy thuyền vào thành
bằng nẻo nào?
Thành Đại La coi như
gần chung với vị trí thành nhà Nguyễn
sau này mà nay ai cũng biết
mặt bắc nhìn ra sông Tô Lịch.
Nhưng hiện nay
cửa sông Tô Lịch đã bị lấp
từ phố chợ Gào vào đường Quán Thánh
phố Thủy Quê đến chợ Bưởi
đều đã là phố vườn
với nhiều nhà cao tầng.
Sông Tô Lịch chỉ còn đoạn đầu đường
Hoàng Quốc Việt dọc theo
phố chợ Bưởi và đường láng đi xuống
Tây Nam thành phố.
Các cuộc khai quật khảo cổ học
trong các năm 2002-2003
ở khu 18 Hoàng Diệu
đã có thêm
những bằng chứng là thành Đại La
nằm cùng khu vực với thành nhà Nguyễn.
Vậy năm 1010
trọng đại ấy vua Lý
đã cho thuyền từ sông Hồng
rẽ vào sông Tô Lịch đến cửa thành Đại La
thì mới lên bộ mà vào thành.
Chập bản đồ
vẽ Hà Nội năm 1885
lên phần ảnh vệ tinh Hà Nội
ngày nay được hình thành
khu vực Hoàng Thành của Sơ Đỏ
hoàn toàn khớp với vị trí thực
của các di tích Hoàng Thành ngày nay.
Như vậy
sông Tô Lịch chính là con sông cuối cùng
trên hành trình rời Đô
bằng đường thủy của vua Lý Công Quận.
Tuy phần lớn
đoạn đầu nguồn sông Tô Lịch đến nay
không còn nữa nhưng vị trí
đỉnh ứng thiên cuối phố Láng Hạ
nơi xưa kia là cửa Bảo Khánh
nhà vua đã bước lên bờ
vào mùa thu năm 1010.
Hạ trải qua đêm
để bắt đầu xây dựng Hoàng Thành Thăng Long
thì vẫn còn và có thể
dựng lại bến thuyền.
Sông Tô Lịch có thể từ đây
đi xuôi để nối với sông Nghệ
và sông Đáy.
Theo tác giả kiến trúc sư
Trần Thanh Vân từ website xây dựng
video được thực hiện
bởi kênh Bí Ẩn Sử Viện
qua giọng đọc Trọng Tuân.
Mời quý vị và các bạn
tăng ký kênh, nhấn chuông nhận thông báo
để đón xem những câu chuyện
tiếp theo.
Lịch sử bao sở cũng ẩn chứa
những bí mật, những sự thật
mà không phải ai cũng có thể hiểu hết được.
Hãy cùng lắng nghe
những bạn cùng ca bi tráng
những câu chuyện lịch sử chưa từng kể
cùng Bí Ẩn Sử Viện
khám phá những bí ẩn để suy nghĩ
sâu sắc hơn về lịch sử
và thêm phần ôn đáp niềm tự hào
dân tộc. Tăng ký kênh
Bí Ẩn Sử Viện để đón xem clip
mỗi tuần.
