TIỀN THÂN CAMPUCHIA: CHUYÊN NHẮM PHỤ NỮ VIỆT NAM

Mấy năm gần đây nhắc đến lừa đảo qua mạng người ta nghĩ ngay đến Campuchia nơi các khu thành phố lừa đảo mọc lên san sát, công nhân Việt Nam bị giám sát, bị đánh, bị ép làm việc cho những đường rơi lừa đảo xuyên quốc gia. Câu hỏi đặt ra là có phải bây giờ người ta mới lừa đảo qua mạng hay không? Tất nhiên là không. Từ lúc bắt đầu có mạng là đã có lừa đảo qua mạng rồi. Tiếp nữa có phải chỉ Campuchia mới vận hành lừa đảo hay không? Tất nhiên cũng là không. Vậy trước Campuchia là quốc gia nào? Quốc gia lừa đảo qua mạng lớn nhất thế giới. Và quốc gia này thậm chí còn thực hiện hàng ngàn vụ lừa đảo nhắm đến người Việt Nam, chủ yếu là các bà, các cô ở nước ta. Khi Campuchia và Myanmar trở thành tâm điểm, nhiều người Việt Nam nghĩ mình chỉ bị lừa từ bên kia biên giới. Nhưng thật ra từ hơn chục năm trước, các vụ việc người Việt Nam bị lừa đã xuất hiện và xuất hiện ở bên kia bán cầu. Càng đang nói nạn nhân không chỉ là người già hay là người thiếu hiểu biết, mà còn là người trẻ, là dân văn phòng, là những người học ngoại ngữ giỏi hẳn hoi. Vì chính họ là những kẻ mà bọn lừa đảo này nhắm đến. Biết tiếng Anh, dùng mạng xã hội nhiều, check email nhiều và hay tin vào các mối quan hệ quốc tế. Chào mừng các bạn đến với Nigeria. Nếu quay ngược thời gian khoảng 1-2 thập kỷ, ngài vàng của thế giới lừa đảo tất nhiên không thuộc về Đông Nam Á, thời điểm bây giờ mạng còn hiếm, mà thuộc về một quốc gia cách chúng ta nửa vòng trái đất, Nigeria, đất nước nằm ở Tây Phi. Một báo cáo vào năm 2024 ước tính rằng, những hoạt động lừa đảo qua mạng của Nigeria chiếm đến khoảng 0,7% GDP của nước này. Nhiều vùng nông thôn sống nhờ tiền gửi về của những người anh em ở thành phố làm ăn qua mạng. Chính phủ Nigeria cũng đau đầu. Họ muốn thu hút đầu tư công nghệ nhưng danh tiếng quốc gia lừa đảo khiến các công ty phải ra trường. Thế thì Nigeria cụ thể là nước nào và nằm ở đâu? Nghe đến Nigeria, nhiều người chỉ biết đây là đất nước đông dân nhất châu Phi, có những siêu sao bóng đá như Jayjay Okocha hay Victor O'Sheanham hay một số cầu thủ khác sang Việt Nam đá rồi nhập tỉnh hoặc một số giáo viên tiếng Anh ở Việt Nam. Nhưng đằng sau những cái tên đó là một đế chế ngầm lừng danh thế giới, đế chế lừa đảo qua mạng. Nếu Campuchia ngày nay bị gọi là thiên đường lừa đảo online thì Nigeria từng là nơi khởi nguồn của những kiểu lừa đảo mạng hiện đại tinh vi và đáng sợ nhất từng có. Nigeria là một quốc gia ở Tây Phi nằm bên bờ đại Tây Dương. Quốc gia này có vị trí khá đặc biệt đó là nằm gần sít đảo, sở hữu đường bờ biển dài gần 850 km và là cửa ngõ quan trọng của châu Phi hướng ra biển. Từ đến năm 2025, Nigeria có khoảng 230 triệu dân. Nước này thì đông dân nhất tại châu Phi và đứng thứ 6 trên thế giới. Về số dân thì cũng xem xem với Indonesia. Ngôn ngữ chinh thức là tiếng Anh vì từng là thuộc địa của Anh. Nhưng trên lãnh thổ nước này còn có hơn 500 ngôn ngữ bản địa khác. Điều này một lần nữa lại càng củng cố vị thế của tiếng Anh vì người ta buộc phải tìm một ngôn ngữ chung để mà nói. Thủ đô hiện nay đó là Abuja nằm ở trung tâm của đất nước. Còn Lagos là thành phố sôi động nhất, là trung tâm kinh tế, tài chính, là biểu tượng cho sức sống và lẫn sự hỗn độn của quốc gia đông dân này. Hãy chú ý đến những từ khóa. Một là tiếng Anh, hai là dân đông và ba là một quốc gia châu Phi. Đó đều là những nơi cho thấy nơi này khó kiểm soát và đó là những từ khóa chúng ta cần phải nhớ. Đầu thập niên 1990, khi Internet bắt đầu lan rộng trên toàn cầu, người ta trên thế giới bắt đầu nhận được những email lạ nội dung kiểu như Tôi là con trai của một vị tướng quân vừa qua đời tại Nigeria. Tôi đang cần giúp chuyển ra nước ngoài một khoản tiền 25 triệu đô. Nếu ông giúp tôi, nếu bà giúp tôi, thì tôi sẽ chia cho 10%. 10% cũng lớn. 10% 25 triệu đô thì cũng lớn lắm. Đó chính là 419 Scam. Scam ở đây có nghĩa là lừa đảo online. 419 ở đây tức là cái điều vệ luật lừa đảo của Nigeria. Và 419 Scam nói đến việc là người Nigeria lừa đảo. Nạn nhân tưởng mình sắp được chia phần từ một khoản tiền khổng lồ, ví dụ cầu trên là 25 triệu đô. Nhưng thực chất là bị yêu cầu đóng phí nhỏ ban đầu, sau đó bọn lừa đảo biến mất. Chiêu này giống chiêu lừa đảo quà tặng ở Việt Nam, vẫn còn rất phổ biến ở vùng nông thôn nhắm vào đối tượng là các cụ. Tức là sẽ có bọn gọi đến bảo là chuẩn bị nhận được quà nhưng phải đóng một khoản phí nào đó xong mới nhận được quà. Chiêu này Nigeria dùng cách đây cả 20 năm rồi. Nghe có vẻ hơi ngớ ngẩn nhưng bạn biết không? Chỉ riêng kiểu lừa như này các nhóm Nigeria đã kiếm được hàng tỷ đô la Mỹ trong hơn 20 năm qua. Ở một đất nước có hơn 20 triệu dân nhưng thu nhập bình quân đầu người chỉ khoảng hơn 2.500 đô thì cái nghề lừa đảo online là một cơ hội làm giàu hấp dẫn. Một thanh niên thất nghiệp ở Lagos có thể ngồi ở quán cà phê internet, uống nước ngọt, ăn mì tôm, gửi hàng nghìn email lừa đảo mỗi ngày và chỉ cần trúng một vài con cá câu được một vài người là sống khỏe rồi. Sau khi những email chia tiền dần lỗi thời và bị bắt bài thì các nhóm lừa đảo ở Nigeria bắt đầu chuyển hướng. Đó là tấn công vào trái tim con người, tình thương mà rất dễ bị tấn công. Một loạt chiến dịch lừa đảo tình cảm xuất hiện trên mạng xã hội Tinder, Instagram, Facebook. Những người Nigeria bây giờ nếu họ giữ nguyên là người Nigeria thì có khi không còn hấp dẫn nữa. Bởi vậy nên những đối tượng này đã giả danh là lính Mỹ, bác sĩ, kỹ sư, dùng hình ảnh đẹp trai hoặc lãng mạn để làm quen với phụ nữ châu Á, châu Âu và cả Việt Nam. Họ nhắn tin, quan tâm, nói lời yêu thương, thậm chí là gửi quà. Nhưng mà lấy đâu ra quà, toàn là hàng giả hoặc là phải đặt trước nhưng mà chưa thanh toán. Sau đó thì bưu điện báo là phải đóng phí để nhận hàng, vài trăm nghìn hoặc là vài triệu. Nhiều người thì cả tin nột tiền rồi chẳng có cái bưu kiện nào hết. Nhiều nạn nhân đã mất hàng chục, thậm chí là hàng trăm triệu đồng. Và bạn có tin được không? Theo Copper Sky, Copper Sky là một cái hãng bảo mật mà có cái phần mềm diệt virus, thì chỉ riêng năm 2023, người Việt Nam đã nhận hơn 5.000 email và tin nhắn lừa tình từ Nigeria. Tức là lừa tình không, chưa nói đến lừa những cái khác. Điều đáng nói là những người bị lừa, bị rũ rỗ, không chỉ mất tiền mà còn bị lôi kéo vào đường dây rửa tiền tại Việt Nam và Nigeria. Và bây giờ thì các nhóm lừa đảo ở Nigeria, họ đã xuất khẩu lực lượng ra nước ngoài, không còn ngồi ở quê nhà nữa. Các cơ quan điều tra từng phát hiện hàng trăm người Nigeria di cư đến Malaysia, đến Philippines, đến Thái Lan, đến Việt Nam để điều hành mạng lưới và vận hành ngay tại đây. Một phần vì dễ ẩn mình giữa cộng đồng ngoại quốc, phần khác vì luật pháp ở một số nước mềm hơn so với ở châu Âu hay Mỹ. Tại Việt Nam, công an đã từng triệt phá những ổ nhóm người Nigeria và một cô vợ người Việt lập một công ty vỏ bọc xuất nhập khẩu, thực chất là để nhận tiền từ các vụ lừa đảo quốc tế, rửa tiền rồi chuyển đi. Một vụ khác tại Hà Nội, cũng có nhóm người Nigeria thuê căn hộ cao cấp, sống như những doanh nhân. Họ bắt đầu làm quen phụ nữ Việt Nam qua mạng, tặng qua, gửi ảnh và v.v. Rồi yêu cầu nạn nhân đóng phí hải quan. Chỉ trong vòng vài tháng, hàng chục người phụ nữ Việt Nam đã dính bẫy và thiệt hại lên đến hàng chục tỷ đồng. Phần lớn là những người phụ nữ đã có một chút tuổi. Những vụ lừa đảo như vậy thì đặc biệt nguy hiểm, vì chúng không chỉ lấy tiền mà còn lấy niềm tin. Nhiều người phụ nữ Việt Nam đã bị dụ chuyển tiền hộ, giữ hàng hộ và cuối cùng bị công an điều tra, vô tình tiếp tay giữ tiền. Có người mất tiền, mất danh dự, thậm chí là mất luôn cả chồng, cả con, mất luôn cả hôn nhân. Báo chí đã từng kể trường hợp một chị kế toán ở Bình Dương bị một bạn trai người Mỹ gốc Phi lỡ yêu suốt hơn nửa năm. Anh ta nói chuẩn bị về Việt Nam sống chung nhờ đóng giúp một chút phí vận chuyển quà. Chị này chuyển hơn 700 triệu đồng rồi là mất tòng mất tích luôn. Những vụ việc như này khiến cơ quan an ninh mạng phải lên tiếng để cảnh báo liên tục. Nhưng tại sao lại là phụ nữ Việt Nam? Phải chăng những người phụ nữ Việt Nam dễ bị lừa như vậy mà đàn ông Việt Nam không lừa được mà đàn ông Nigeria lại lừa được? Trong những năm gần đây, Việt Nam trở thành một trong những điểm ngắm quen thuộc của những đường dây lừa đảo đến từ Nigeria, đặc biệt là lừa tình và lừa tiền. Nhóm tội phạm mạng Nigeria chọn Việt Nam không phải là ngẫu nhiên. Trước hết người Việt Nam, đặc biệt là những người phụ nữ trung niên ở thành phố, rất quen với mạng xã hội và những ứng dụng kết bản quốc tế mà lại rất cả tin. Họ thường có nhiều thời gian rảnh, sẵn sàng trò chuyện, chia sẻ cuộc sống và không ít mong muốn có một mối quan hệ nghiêm túc thực sự, kể cả với người nước ngoài. Chính điều này đã tạo cơ hội để các đối tượng tiếp cận dễ dàng. Về tâm lý thì những người phụ nữ này thường cô đơn, thiếu sự quan tâm và đôi khi dễ tin tưởng khi có ai đó bày tỏ quan tâm và ân cần, đánh đúng vào điểm yêu. Những anh chàng Nigeria dạ danh thường tự dưng là kỹ sư, bác sĩ, quân nhân Liên Hiệp Quốc hay doanh nhân thành đạt ở châu Âu. Nhắn rất ngọt, nói chuyện lịch sự, tặng quà dần khiến nạn nhân tin rằng đây chính là người đàn ông của đời mình. Khi niềm tin đã đủ lớn, chúng bắt đầu tung chiêu, cần giúp đỡ như là đóng phí hải quan, nhận quà, mua vé máy bay về Việt Nam hay là đầu tư một cái gì đó cùng nhau. Nghe thật mộng mơ. Nhóm tội phạm Nigeria không chỉ dừng lại ở lời nói. Nhiều tên đã sang tận châu Á, thậm chí định cư hoặc lập công ty vỏ bọc Việt Nam. Công an thành phố Hồ Chí Minh từng bắt một người Nigeria cùng vợ Việt vì lập rất nhiều công ty ma để rửa tiền từ các vụ lừa đảo trực tuyến. Một lý do khác khiến phụ nữ Việt Nam dễ bị nhắm đến, đó là phụ nữ Việt Nam nhất là phụ nữ có tuổi thì thường có tiền. Trong mắt bọn lừa đảo, những bà cô có tiền, có sổ tiết kiệm hoặc đang làm chủ doanh nghiệp nhỏ là những con cá lớn. Với họ, mỗi vụ thành công có thể thu hàng trăm triệu đến cả tỷ đồng. Tệ hơn, những chiêu trò này đôi khi đã được Việt hòa. Tội phạm Nigeria hiểu tâm lý người Việt, hiểu hơn cả đàn ông Việt hiểu tâm lý phụ nữ Việt Nam. Tâm lý phụ nữ Việt Nam, những người lớn tuổi là gì? Thích chân thành, tin vào tình yêu xa, tin rằng người nước ngoài văn minh và chân thật hơn chính cánh đàn ông Việt Nam chúng ta. Chúng hình dung hình ảnh về một người đàn ông cao to, ga lăng, đẹp trai, viết câu cú nhẹ nhàng, thậm chí pha vài chữ tiếng Việt để tạo cảm giác gần gũi. Mọi thứ được dựng lên như một câu chuyện cổ tích, đến khi nạn nhân bị yêu cầu và chuyển tiền, có người bị lừa rồi mà vẫn không biết. Thế nên năm 2024, Meta, tức là công ty mẹ của Facebook và Instagram đã công bố chiến dịch lớn, xóa hơn 63.000 tài khoản Instagram ở Nigeria vì dính tới tống tiền liên quan đến chuyện giới tính. Đây là một dạng mới kết hợp giữa tình cảm và tống tiền. Bọn này lừa các bạn tán tỉnh nạn nhân dụ gửi những hình ảnh nhạy cảm, sau đó đe dọa tung lên mạng nếu không chuyển tiền. Hình thức này cực kỳ phổ biến ở châu Phi và bây giờ đã lan mạnh sang châu Á, trong đó có cả Việt Nam. Tổng kết lại tại sao Nigeria lại từng là cường quốc lừa đảo online trước thời của Campuchia. Thứ nhất, nghèo và thất nghiệp cao, bởi vì người dân Nigeria sống rất vất vả. Trong khi đó, một máy tính, một đường truyền mạng và đôi khi không máy tính, không đường truyền mạng ra quán nét mà ngồi là đủ để kinh doanh toàn cầu. Thứ hai là kiểu tư duy xoay sở, có lẽ hơi giống người Việt một tí, một tính hơi xấu. Người Nigeria nổi tiếng là lanh lợi, biết tìm cách kiếm tiền từ mọi cơ hội, nhưng đôi khi nó lại thành một cái gì đó hơi khó nói. Với Internet, họ chỉ cần một chiêu lạ là có thể kiếm xấu. Thứ ba là luật pháp yếu và tham nhũng. Nhiều vụ việc bị tố, nhưng tội phạm dễ hối lộ hoặc chạy án, khiến hệ thống pháp luật khó kiểm soát. Interpol đã từng ví von như thế này, bắt bọn lừa đảo ở Nigeria giống như xúc nước bằng cái rổ. Điều thú vị là Campuchia, Myanmar, Philippines, những trung tâm lừa đảo của Đông Nam Á, bây giờ thật ra cũng đang học lại chiều của Nigeria. Những kịch bạn trò chuyện, lừa tình, lừa phí v.v. đều bắt nguồn từ các email mẫu mà bọn tội phạm Nigeria dùng cách đây cả hơn chục năm. Chỉ khác là Nigeria chủ yếu lừa qua mạng xã hội và email, còn Campuchia thì nâng cấp lên thành các khu chuyên nghiệp như những thành phố, như những công sưởng, như những mô hình cực kỳ lớn, có máy tính, có nhà, có lính, có công nhân bị giam. Có thể nói, nếu Campuchia là Hollywood của lừa đảo online, thì Nigeria chính là ngôi trường đầu tiên đào tạo ra những đạo diễn lừa đảo quốc tế. Cần phải lưu ý rằng, ở đây không có bất kỳ một sự phân biệt nào với những người Nigeria. Mình có rất nhiều những người bạn Nigeria đang dạy tiếng Anh, đang làm những công việc khác tại Hà Nội, và họ hoàn toàn là những người lương thiện. Còn ở đây chúng ta đang nói đến một bộ phận những người sầu. Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu cảm thấy thú vị, bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật chút thông báo và chia sẻ. Còn bây giờ, xin đừng nói lời chào. Tạm biệt!