Đại số cơ bản: Giải phương trình - Bài 5: Phương trình bậc 3, 4 với phương pháp nhẩm nghiệm và phân tích thành nhân tử

Nguyễn Hữu Hạnh
123 người theo dõi
106 Lượt xem video·19 thg 10, 2025
Tiếp theo, chúng ta sẽ
nghiên cứu phương trình bực cao và bực 2
là bực 3 và bực 4
Phương trình bực 3 và bực 4 chúng ta có
cách làm phổ biến, cách làm truyền thống
cách làm hay làm nhất
đó là chúng ta nhẩm nhiệm
sau đó chúng ta phân tích thành nhân tử
dựa theo cái nhiệm đó, đúng không?
Thế thì
ở cái bài số 5 này chúng ta sẽ
luyện giải cái phương trình
bực 3 và phương trình bực 4
theo cái phong cách đấy nhé
đó là phong cách nhẩm nhiệm
sau đó khi có được nhiệm rồi thì chúng ta sẽ
phân tích thành nhân tử
theo cái nhiệm đó
bài 3 và bài 4 để chúng ta luyện tập nhé
phương trình bực 3 và phương trình bực 4
có rất nhiều cách nhưng chúng ta sẽ dần dần
ở các bài tiếp theo thì thầy sẽ trình bày
các công pháp mà chúng ta sẽ
đối xử, đối đải
và dạy các bạn là phương trình bực 3 và bực 4 như vậy
đầu tiên đối phương trình 1
thì thầy nhắc lại là như thế này
nếu mà x
bằng a là nhiệm
x bằng a là nhiệm
của một cái đa thức nhé
của một cái đa thức
x bằng a là nhiệm của một đa thức
dù đa thức đó là bực 1, bực 2, bực 3, bực 4
bực bao nhiêu đi chẳng nữa
thì đa thức này nó sẽ có một nhân tử
thì đa thức này sẽ có nhân tử
là x chứa a
đấy, cho nên là
công việc của chúng ta là chúng ta sẽ nhẩm nhiệm
sau đó chúng ta sẽ phân tích theo với nhân tử
thế thì
lần trước chúng ta học về phân tích nhân tử
chúng ta có nói là cái nhiệm nó sẽ thường
là đầu tiên chúng ta sẽ thay cộng chữ 1 vào
cộng 1 hoặc chữ 1 vào
nếu thỏa mãn thì nhận luôn
còn nếu không thì chúng ta sẽ nhẩm nhiệm là
ước, là ước nguyên
của cái hệ số tự do
hệ số tự do này
thì
thông thường là như vậy nhé
thế thì ở trong bài này chúng ta nhẩm nhiệm là khỉ 1
đây, x vòng 1
x vòng 1 thì có khả năng là 1 vòng 3
thì vẫn là 1 không?
3 x 1 bình vẫn là 3 không? chữ 4
nó vòng 0, điều này có nghĩa là x vòng 1 chính là
nhiệm rồi nhé, x vòng 1 là nhiệm
thì xuyên ra sẽ có nhân tử là x chữ 1
và công việc của chúng ta
giờ là chúng ta sẽ
phân tích theo với nhân tử x chữ 1 này
đối với một đa thức mà biết nhân tử thì
việc chúng ta phân tích theo với nhân tử đó
là một việc rất đơn giản
đây, chúng ta sẽ
chúng ta có
x nguồn 3, xoát từ cái x nguồn 3 này đi
x nguồn 3
mà muốn xuất hiện x chữ 1 thì chúng ta phải
làm sao? trừ đi bao nhiêu x bình
x nguồn 3 chữ bao nhiêu x bình
chúng ta chữ x bình thôi
chữ x bình thôi để sau này
mình đặt x bình ra
x nguồn 3 và x bình mình đặt x bình ra nó có x chữ 1 này
đúng không?
tiếp theo
chúng ta nghĩ như sau, trên kia là cộng 3 nhé
cái hệ số của x bình nó là số 3
Mà hệ số của ích bình ở đây là âm 1
Thì âm 1 cộng bao nhiêu vượt mới ra 3?
Âm 1 cộng bao nhiêu ra 3?
Âm 1 cộng 4 đúng không?
Cho nên chúng ta có là cộng 4 ích bình
Đấy, cộng 4 ích bình
Chúng ta vẫn theo cái đà này đi
4 ích bình thì chúng ta phải trừ đi bao nhiêu ích
Để sau này xuất hiện x chứ 1 đúng không?
Hệ số của
x chứ 1 là hệ số 1
1 tức là 2 hệ số bằng nhau, nó khác nhau về dấu thôi
Cho nên đây là 4, thì đây chắc chắn là 4 rồi
Để tương lai
Tương lai mình đặt 4x ra
Nó sẽ xuất hiện x chứ 1 đúng không?
Tiếp theo nha
Ở trên kia là không có x
Nhưng ở dưới này là chứ x, là chứ 4x
Vậy chúng ta phải cộng 4x lại
Để cân bằng lại đúng không?
Chứ 4x phải cộng 4x thì mới hết x
Và cái số chứ 4 chúng ta hạ xuống
Đây
Khi chúng ta có nhân tử chung rồi
Là x chứ 1 rồi
X bình phương cộng 4x
Cộng 4
Nhân tử này là một bậc 2
Nhưng tuy nhiên chúng ta nhìn một cái chúng ta biết ngay
Đây chính là hẳn thức
Và do đó chúng ta có được hẳn thức
Là x cộng 2
Bình phương bằng 0
Như vậy chúng ta có là trường hợp 1
Là x chứ 1 bằng 0
Thì x bằng 1 đúng không?
Còn trường hợp 2
Là cả x cộng 2 này
X cộng 2 bằng 0 thôi
Nghĩa là x bằng âm 2
Như vậy chúng ta thu được 2 nhiệm thôi
Phương trình bậc 3
Nếu có 2 nhiệm bậc nhiệm này người ta gọi là nhiệm kép
X bằng âm 2 là nhiệm kép
Đấy
Đối với phương trình bậc cao
Bậc 3, bậc 4
Hoặc bậc cao hơn nữa
Người ta có một phương pháp truyền thống hay dùng
Chúng ta nhẩm nhiệm
Đầu tiên chúng ta thay chữ 1 vào
Nếu được thì được
Nếu không được thì chúng ta thay số nguyên
Là ước của hệ số tự do này
Đấy, nếu không được thì chúng ta
Thì nó sẽ có phương pháp khác
Thấy chưa?
Nếu nhiệm đẹp thì nó phải là ước của hệ số tự do
Như vậy
Bây giờ chúng ta sang câu 2 này nhé
Câu 2 này chúng ta thay 1 vào
Nếu thay 1 vào chúng ta nhẩm bên này
Cách nhẩm là chúng ta sẽ nhẩm những giá trị dương trước nhé
1 cộng 1 cộng 4 là 6
6 chữ 3 là khác không
Điều này có nghĩa là 1 không phải là nhiệm đúng không?
1 không phải là nhiệm
Còn một cách nhẩm khác là bây giờ mình nhẩm x bằng âm 1
X bằng âm 1 thì mũ chạm lên
Nó vẫn là 1 này
1 cộng 3
Cộng 1 cộng 4
Thì tất nhiên là khác không rồi đúng không?
Cho nên là x bằng âm 1 cũng không phải
Bằng 1 cũng không được
Bằng x bằng 1 cũng không được
Bằng chữ 1 cũng không được
Bây giờ chúng ta có thể thử bằng 2
Bằng 2 nhé
24, 16
Đây là 8 x 3, 24
16 chữ 24
Là chữ 8
Chữ 8 cộng 4 cộng 4
Như vậy là ok, như vậy vừa khớp đúng không?
X bằng 2 chính là nhiệm
X bằng 2 là nhiệm thì chúng ta có nhân tử
Giữa x chữ 2 rồi
Và khi có nhân tử x chữ 2 rồi
Thì việc chúng ta tách theo nhân tử x chữ 2
Là chúng ta đã thành công
Người làm toán thật ra nghĩ đến đây, nhắp đến đây là người ta biết là
Người ta đã thực hiện xong rồi
Thế quay lại bây giờ là chúng ta đang
Trong giai đoạn chúng ta đang luyện kỹ thuật, kỹ năng thôi đúng không?
Chúng ta bắt đầu nhé
Kiên trì
Chúng ta có x mũ 4
Thì kinh nghiệm như thế này
Mũ 4 thì phải đi với mũ 3
Còn về mặt hệ số đúng không?
Bạn này 1, bạn này 2, tức là đằng sau nó gấp đôi lần trước
Đây là 1, đây là 2 rồi
Và nó trái giống nhau
Tiếp theo, kia là chữ 3 và đây là chữ 2
Chữ 2 chữ 1 thì mới ra được chữ 3
Cho nên chỗ này phải trừ thêm x mũ 3 nữa
Đấy
Rồi, 2 bạn này đi với nhau
Thế còn x mũ 3 thì đi với ai?
x mũ 3 đi với ai?
Đây là chữ 1 thì đây phải là cộng 2 đúng không?
Mũ 3 đi với mũ 2
Như vậy là cộng 2 x bình
Đấy
Rồi, chúng ta lại bắt đầu nhìn lên kia
Đây là hệ số, nói về hệ số thôi
Hệ số x bình là 1, đây là 1 nhé
Mà đây là 2, vậy 2 phải trừ 1 thì nó mới ra 1 đúng không?
Vậy chúng ta phải trừ 1, tức là trừ x bình này
Trừ x bình
Nhưng x bình này đi với ai?
x bình này đi với ai?
Ở đây dấu trừ rồi thì bây giờ phải dấu cộng đúng không?
x bình phải đi với x, và hệ số phải là 2
Trừ x bình cộng 2 x
Đúng chưa?
Sau đó chúng ta lại nhìn lên kia, không có x đâu đúng không?
Không có con x nào cả, không có x
Mà đây là cộng 2 x, vậy chúng ta phải trừ 2 x
Và chúng ta cộng 4
Nó rất tuyệt vời là
2 cái số cuối cùng là tự khắc nó sẽ hợp với nhau
Và ra x thứ 2
Tại sao lại như vậy? Bởi vì chúng ta đang phân tích đúng theo nhân tử của nó
Tức là chúng ta đi đúng đường
Chúng ta làm đúng đạo lý cho nên nó
Càng về cuối nó càng phận nợ
Cho nên ở trong cuộc sống thì chúng ta biết là
Rất nhiều lúc chúng ta làm
Một cái việc gì đấy nó không đúng đạo lý
Nó không đúng ý trời đi
Thì lúc đầu có vẻ làm ok ok ok
Nhưng mà đến càng về cuối thì càng có vấn đề đúng không?
Đến càng về cuối thì
Chúng ta càng gặp tai họa
Cho nên là trong trường hợp này khi chúng ta phân tích
Đúng cái nhân tử của nó thì
Đoạn sau tự khắc nó sẽ hợp thôi
Ở đây chúng ta đặt x thứ 3 ra ngoài này
X chữ 2
Cái này đặt x bình ra ngoài này
Là x chữ 2
Cái này mình đặt x ra ngoài
Là x chữ 2
Cái này đặt 2 ra ngoài là x chữ 2
Đấy
Khi chúng ta làm một số những bài tập về
Phương trì bậc 3, bậc 4 này
Nói chung là
Các bạn cứ làm khoảng 10 bài đi
Thì bài 11 chúng ta sẽ quen tay
Khi chúng ta quen tay thì trong tương lai chúng ta còn đối diện
Với các vấn đề biến đổi rất là phức tạp
Ở lớp 9 và những năm cấp 3
Chúng ta sẽ đối diện với những
Vấn đề đó còn rất là phức tạp cho nên là
Ngay từ giờ hãy luyện
Luyện cái năng lực biến đổi phức tạp
Đây là còn rất là đơn giản đấy
X thứ 3 này
Chữ x bình
Chữ x chữ 2
Bằng 0
Thế đến đây nhé
Nó lại là bậc 3 này, nó lại là bậc 3 và chúng ta đã nhẩm nghiệm đúng không
Như chúng ta biết là
Vừa nãy chúng ta nhẩm 1 và chữ 1 không được rồi
1 và chữ 1 không được rồi
Bây giờ chúng ta đừng nhẩm nữa, làm gì có nữa
Thế thì thất nhiên là ước của 2
Chúng ta sẽ nhẩm 2
Thử nhẩm với 2 nhé
8 chữ 4 chữ 2 chữ 2
Nếu x bằng 2 thì 8 chữ 4 chữ 2 chữ 2
Thì nó vẫn là 0
Cho nên là cái bạn này vẫn có 1 nhân tử x chữ 2 nữa này
Cái này này, vẫn có 1 nhân tử x chữ 2
Và bây giờ mình lại
Phân tích thành nhân tử theo nhân tử x chữ 2 nhé
Chúng ta lại làm tiếp
Kiên trì
Thì x mũ 3
Chữ 2 x bình
Thì bây giờ chúng ta phải cộng x bình
Rồi chữ 2 x
Rồi lại cộng x chữ 2
Và sẽ thu được là x chữ 2
Nhân với x chữ 2
Bạn có thể làm tắt 1 chút nhé
Thì x bình phương
Cộng x cộng 1
Bằng 0
Thì cái này chính là hẳn thức rồi này
Cái này chính là hẳn thức cho nên nó là cái này
Và dẫn đến là
x chữ 2 bình phương bằng 0
Nghiệm ở x bằng 2
Còn cái trường hợp này nhé
Trường hợp 1
x chữ 2 bình phương bằng 0
Tức là x bằng 2
Còn trường hợp 2
Thật ra ai có kinh nghiệm thì biết ngay cái này vô nghiệm
Đây
Trường hợp 2 là cái này bằng 0 mà
Đây là tích, thì chúng ta cho bằng 0
Nhưng mà ở đây nhé
Ở đây thì
Chúng ta tạo hẳn thức
Ví dụ như chúng ta tạo như thế này
x bình phương cộng 2 x 1 phần 2
Thì phải cộng 1 phần 2 bình phương này
Tức là cộng 1 phần 4 này
1 phần 4 cộng bao nhiêu để ra 1
Thì cộng 3 phần 4
Chỗ này là x cộng 1 phần 2
Bình phương cộng 3 phần 4
Bằng 0
Thì do
Do cái x cộng 1 phần 2
Bình phương là lớn bằng 0
Cho nên là
Nên
Nên cái x cộng 1 phần 2
Tức là bình phương cộng 3 phần 4
Nó lớn hơn hoặc bằng 3 phần 4
Tức là lớn 0 đúng không, có nghĩa là cái này lớn 0
Cho nên phương trình này vô nghiệm
Nên cái sau
Nên suy ra cái sau này vô nghiệm
Cái sau vô nghiệm
Vậy chốt lại cái phương trình 2 kia của chúng ta
Chỉ có 1 nghiệm thứ nhất là x bằng 2 thôi
Vậy tập nghiệm
S bằng 2
Chỉ có 1 nghiệm x bằng 2 thôi
Đấy
Qua 2 ví dụ vừa rồi
Phương trình bậc 3 và phương trình bậc 4
Chúng ta có 1 cái phương pháp chính thống
Thường xuyên và hay dùng
Đó là bước 1 nhầm nghiệm
Sau đó có được nghiệm đẹp rồi
Thì chúng ta sẽ phân tích hình nhân tử
Theo cái nhân tử mà chúng ta có được
Bằng cách là tách ghép thêm bớt đúng không
Thì cái loại toán này
Chúng ta nhất định phải thành thục nha
Hẹn gặp lại các bạn trong những video tiếp theo
