Ôn thi chuyên- Bất đẳng thức- Bài 9: Hằng đẳng thức- ẩn phụ- dùng kết quả phụ

Nguyễn Hữu Hạnh
123 người theo dõi
671 Lượt xem video·6 thg 11, 2025
Chúng ta xét 2 bài toán như thế này.
Đầu tiên bài thứ nhất là cho x, y, z là những số không âm.
Và thỏa mãn 1 cái giả thiết như thế này.
Cái giả thiết này trông nó không được thân thiện lắm đúng không?
Sau đó người ta yêu cầu mình đi chứng minh 1 cái bân thức là
về trái này lớn bằng 3 phần 5.
Mình gọi về trái là P đi.
Thế thì chúng ta nghĩ gì? Làm gì?
Cái dấu hiệu của cái...
Đây, chúng ta sẽ xét bài 1 như thế này.
Cái dấu hiệu của cái x bình phương cộng với 2x
cộng 2 cho ta suy nghĩ gì?
Thế là chúng ta sẽ dùng hàng thức đưa nó về cái dạng
là x cộng 1 bình phương cộng 1 đúng không?
Đây là một trong những cái phản xạ chúng ta có thể nghĩ đến.
Thế thì bằng một cái lối tư duy là làm đẹp ẩn nhé.
Làm đẹp ẩn đi.
Thì mình sẽ đặt x cộng 1 bằng a.
Và lần này a sẽ do x, y, z lớn bằng 0.
Cho nên lần này a sẽ lớn bằng 1 đúng không?
A lớn bằng 1.
Thế thì khi đó chúng ta có bạn P sẽ trở thành là
P sẽ bằng 1 trên a bình cộng 1
cộng 1 trên b bình cộng 1
cộng 1 trên c bình cộng 1.
Trông thân thiện hơn bạn P ban đầu đúng không?
Như vậy nhiều khả năng là chúng ta đã đi đúng hướng đúng chưa?
Nhưng có điều là bây giờ chúng ta làm sao phải chuyển được cái
giả thiết này theo góc độ của ABC
Nghĩa là bây giờ mình phải biến được các bạn này
theo dạng x cộng 1, y cộng 1, z cộng 1.
Đúng chưa?
Thì đây chúng ta nhớ là có một cái chuyện như này
Cái bạn 1 cộng tích cộng với tổng
1 cộng tích cộng tổng nó sẽ chính là gì?
Vì ở đây chúng ta nhớ
Ở đây có tích này, ở đây có tổng này
Ở đây có tích, ở đây có tổng
Đối với 2 biến mà trong đó thì 1 cộng tích cộng tổng
chúng ta nhớ bằng gì không?
Là 1 cộng x nhân 1 cộng y đúng không?
Cho nên chỉ cần là có 1 cái tích đi với 2 cái tổng
bổ sung với 1 thì lập tức ra cái này ngay
Cho nên là với cái giải thiết này
Giải thiết này chúng ta sẽ
biến đổi tương đương thành
Bây giờ thành là xy
cộng với x cộng y
Nó rất hay ở chỗ là đây có 2 x, 2 y, 2 z
Thì mình lấy x cộng y đi với x y này
y cộng z đi với y z này
và z cộng x đi với z x này
Thế thì nên nó sẽ thành
mình cộng 1 vào đây đi
Và có 3 cái như vậy nhé
Có 3 cái như vậy thì mình cộng 3 1 vào đây
Và do đó chúng ta thu được 1 giải thiết mới là
x cộng 1 nhân y cộng 1
cộng y cộng 1
nhân với z cộng 1
cộng với z cộng 1
nhân x cộng 1
bằng 12
Cũng có nghĩa là chúng ta thu được là
chúng ta thu được là ab
ab cộng bc cộng ce
bằng 12
Đấy, thế bây giờ bài toán chúng ta
đã chuyển thành cái gì rồi nhé
Cho abc là những số lớn hơn hoặc bằng 1 luôn
Đây
abc là những số lớn bằng 1
Và thỏa mãn là ab bc ce
có tổng bằng 12
Bây giờ đi tìm giá trị nhỏ nhất
hoặc là đi chứng minh vấn thức này lớn bằng 3 phần 5
Đúng chưa
Thì bài toán đã chuyển thành bài toán đẹp hơn rồi
Ở đây chúng ta nhớ đến là
với một cái cấu trúc là
x y là những số lớn bằng 1
thì chúng ta có một cái kết quả như này
Đó là
1 trên
1 trên 1 cộng với x bình
cộng với 1 trên
1 cộng y bình
lớn hơn bằng 2 trên 1 cộng xy
Đây là một kết quả quan trọng
Do đó bạn nào chưa nhớ thì chúng ta cần bây giờ nhớ luôn
Và tự tìm cách chứng minh nhé
Ở đây chúng ta sẽ không chứng minh
Thế thì lúc này
vấn đề trở nên đơn giản như thế này
Chúng ta đối với 2 cái phân số đầu tiên này
Thế thì
chúng ta sẽ có như này
1 trên a bình cộng 1
cộng 1 trên b bình cộng 1
Do cái giả thiết
là a b c chúng ta đều lớn bằng 1 rồi
nó hợp với kết quả này
Và lại có luôn cái
biểu hiện giống y xy kết quả này rồi cho nên chúng ta ám xùng luôn nhé
lớn bằng 2 trên
a b cộng 1
Chúng ta thiệu cái này là cái thứ nhất
Và tương tự như vậy chúng ta sẽ có
cái thứ 2
Chúng ta viết cái thứ 2 ra
1 trên b bình cộng 1
cộng 1 trên c bình cộng 1
thì lớn bằng 2 trên
b c cộng 1
Đây là cái thứ 2
Tương tự chúng ta sẽ có cái thứ 3 luôn nhé
1 trên c bình cộng 1
cộng 1 trên
a bình cộng 1
lớn hơn bằng 2 trên
c a cộng 1
Và chúng ta có cái thứ 3
Bây giờ chúng ta cộng 1 2 3 lại
vế theo vế và chúng ta chia đôi đi
thì sẽ thu được gì nhé
thì chúng ta sẽ suy ra cái p của mình
cộng 3 cái này lại
và chia đôi thì ra p luôn đúng không
sẽ lớn bằng là 1 trên
1 cộng a b
cộng 1 trên 1 cộng b c
cộng 1 trên
1 cộng c a
Đến đây nhiều bạn nhìn thấy rồi đúng không
Với cái giải thiết a b b c c a
nó chính là cái a b b c c a này
bằng 12 cho nên chúng ta dùng
cái bân thức nghịch đảo
như này 1 trên x cộng 1 trên y
cộng 1 trên z
thì lớn hơn bằng 9 trên
x cộng y cộng z
Đây chúng ta đã dùng bân thức nghịch đảo này
thế thì cái này sẽ lớn hơn bằng là 9 trên
1 cộng với
a b cộng với 1 cộng với
b c cộng 1 cộng với
c a và cái này đúng bằng
9 phần bao nhiêu đây
3 này cộng với cái 12 là 15 đúng không
9 phần 15
9 phần 15 tức là 3 phần 5
3 phần 5 chính là cái mà chúng ta
cần phải làm ngay từ đầu
Đấy thế thì
bài toán này đã thành công
Thế bây giờ bài toán thành công chúng ta tổng kết
kinh nghiệm nhé. Kinh nghiệm của chúng ta là gì
Một là
chúng ta có thói quen hàng thức đúng không
cái gì liên quan hàng thức chúng ta phải có thói quen
tạo ra hàng thức và chúng ta còn cần
có ý tưởng là ẩn phụ
làm đẹp bởi vì khi chúng ta gặp
x cộng 1 bình thường cộng 1 này thì tất nhiên
chúng ta có một cái thói quen ẩn phụ
Nếu chúng ta không có thói quen ẩn phụ thì sẽ
rất khó đi tiếp đúng không
Sau khi ẩn phụ rồi thì chúng ta cần
có năng lực chuyển cái bạn
giả thiết này về cái giả thiết này
Thế thì
nếu như chúng ta nhớ được cái 1 cộng tích
1 cộng tích cộng tổng bằng cái 1 cộng x như 1 cộng y này
thì cái công việc của chúng ta chuyển về
cái giả thiết này nó sẽ rất đơn giản
Nhưng mà nếu mà chúng ta không có nó
thì chúng ta mầy mò
Mầy mò thì cuối cùng chúng ta thành công thôi
Nhưng mà như vậy là chúng ta biết nhiều tích lũy
nhiều các kết quả các tình huống
thì chúng ta có cơ hội làm toán nhanh hơn
và làm được nhiều hơn
đúng không, mạnh hơn
Còn một khi mà chúng ta đã chuyển được về dạng thân thiện này rồi
thì người gia đình người ta lại dùng
cái cả này nữa
Tức là như vậy là bài toán
kiểu phong cách như thế này là yêu cầu người học
cần phải có nội không cao, biết nhiều
tích lũy nhiều, có nhiều hệ thống
thì chúng ta tư duy mới nhanh
Đấy thì
cái công việc học toán nâng cao, học toán chuyên
không dành cho những người hời hợp, đúng không
Và có một đặc điểm là nếu mà
một người đã đạt đến trí độ rất là giỏi
thì người đó đã trải qua
một quá trình tích lũy râu dài
và người ta đã phải phó xuất rất lớn
chịu đựng bất vả
gian khổ đúng không, người như thế thì
thực ra người ta đã tu bỏ đi rất nhiều những cái
những cái ham muốn tầm thường
những cái thói quen không lành mạnh
Do đó là các bạn
các bạn học giỏi, không chỉ toán
môn gì, những cái môn mà
tốt tốt một chút là đều thế cả
Nếu mà học rất giỏi thì
trong tâm tính, trong tính đếch của người ta
có những điều rất đáng tự hào nhé
