VÌ SAO CON NGƯỜI CÓ NHIỀU MÀU DA KHÁC NHAU?| BLV Hải Thanh Plus

Nếu có một thứ khiến ta vừa tò mò, vừa ngỡ ngàng, vừa tranh cãi suốt hàng nghìn năm, thì đó chính là màu da. Có người da trắng, có người thì da tối, có người vàng như mật ong, có người nâu như cà phê, có người đỏ ao dây nắng. Thế nhưng điều kỳ diệu là, tất cả chúng ta đều là một loài Homo Sapiens. Nói cách khác, cùng là loài người. Homo Sapiens là tên khoa học của loài người hiện đại, chính là chúng ta. Homo trong tiếng Latin có nghĩa là người, còn Sapiens có nghĩa là biết suy nghĩ và thông minh. Ghép lại Homo Sapiens nghĩa là người biết suy nghĩ hay là loài người thông minh. Loài Homo Sapiens đã xuất hiện cách đây khoảng 300.000 năm ở Châu Phi rồi di cư khắp thế giới, dần thay thế những loài người cổ khác. Hiện nay, Homo Sapiens chính là loài người duy nhất còn tồn tại trên trái đất. Vậy tại sao đồng loại trông lại khác nhau đến vậy? Vì sao có ông da trắng, có bà da đen, có tôi da vàng mà da lại giống nhau đến 99,9%? Câu chuyện này nếu kể kỹ, không chỉ là chuyện của màu sắc, nó là chuyện về ánh sáng, về khí hậu, về tiến hóa và cả lịch sử sống sót của loài người. Nói cách khác, màu da là tấm bản đồ tự nhiên đã viết lên cơ thể của ta, kể lại hành trình di cư của nhân loại suốt hàng trăm nghìn năm. Và đừng quên, màu da nào cũng quý cũng thơm, vì trái đất này là của chúng mình. Trước khi nói về màu da, ta phải quay ngược thời gian. Thật ra, khoảng 200.000 năm trước, khi loài người hiện đại, tức Homo Sapiens, bắt đầu xuất hiện ở vùng Đông Phi, quanh khu vực Ethiopia, Kenya và Tanzania ngày nay. Khí hậu ở đó nóng, nắng mạnh quanh năm, tiêu cực tím, tức là tiêu UV dày đặc. Da người nguyên thủy khi ấy phải thích nghi bằng cách tăng lượng hắc tố melanin, tức là lớp áo chống nắng tự nhiên, giúp hấp thụ và phản sở bớt tiêu cực tím để đỡ hại. Melanin ở đây chính là thứ quyết định màu da của chúng ta. Càng nhiều melanin thì da sẽ càng đậm, mà da càng đậm thì càng chống nắng tốt. Càng ít melanin thì da càng sáng, da càng sáng lại càng dễ hấp thụ ánh sáng, nghĩa là chống nắng kèm. Hãy hình dung, da người giống như một ngôi nhà, thì lớp melanin chính là lớp sơn bảo vệ. Nắng mạnh thì sơn phải dày, nắng yếu thì sơn mỏng để đón ánh sáng vào nhà. Tổ tiên của chúng ta, sống trần trụi giữa vùng đất nắng như đổ lửa, đương nhiên là phải mặc lớp áo đen dày nhất có thể. Vì vậy, những con người đầu tiên trên thế đất, thực ra, đều là những người da đen. Tuyệt cực tím không chỉ là màu da đen đi, mà còn phá hủy Acid Fluoric, tức là vitamin B9 trong cơ thể, chất cực kỳ quan trọng để sinh sản và hình thành tế bào thần kinh của thai nhi. Nếu thiếu nó, con người có thể bị dị tật bầm sinh. Vì vậy, màu da sẫm cũng giúp bảo vệ gen sinh sản khỏi bị tổn thương. Ngược lại, ánh sáng mặt trời là một nguồn cung cấp vitamin D, cứ giúp xương chắc, răng khỏe và miễn dịch tốt. Và để hấp thụ đủ vitamin D, ta lại cần da sáng hơn, để ánh nắng xuyên qua dễ hơn. Thế là, khi con người bắt đầu rời khỏi châu Phi, di cư lên phương Bắc, mà phương Bắc thì nắng yếu hơn, mùa đông dài hơn, thì da cần phải sáng hơn. Đó không phải là do mỹ phẩm, mà là do tiến hóa. Da sáng là cách để người phương Bắc hấp thụ đủ nắng trong môi trường thiếu ánh sáng. Nói đơn giản, ở nơi nắng gắt thì cần da đen để bảo vệ, ở nơi nắng yếu, cần da sáng để hấp thụ. Tự nhiên đã cân bằng rất khôn ngoan, nó không phân biệt chủng tộc, nó chỉ quan tâm ai sống sót tốt hơn thì được giữ lại. Điểm thú vị là, trong gen của những người da trắng vẫn còn những mã đen ẩn sâu, chỉ là nó bị tắt do không cần thiết. Bởi vậy nên, nếu sống ở vùng nhiệt đới vài ngàn năm, da của họ vẫn có thể đổi màu ngược lại. Tức là tiến hóa không phân biệt ai đẹp hơn, nó chỉ bảo, cứ thích nghi đi, ai hấp nắng thì sống. Từ quá trình di cư của con người, thì con người đã thay đổi màu da. Từ châu Phi thì loài người đã di cư khắp thế giới, mỗi vùng đất mới lại là một phòng thí nghiệm tiến hóa, và ánh nắng là yếu tố chính. Khi nhóm người di cư đến Trung Đông và Ấn Độ, họ vẫn có màu da sậm vì vùng này vẫn có nhiều nắng, nhưng không quá gắt như châu Phi. Khi đến Đông Nam Á và Nam Á, lượng tia cực tím giảm, da dần sáng hơn, thành màu vàng hoặc là nâu nhẹ, như là người Việt, người Thái Lan hay là người Philippines. Khi nhóm người đi xa hơn lên tận châu Âu, họ phải sống trong vùng có tuyết, có sương, ánh nắng yếu suốt nhiều tháng, nên cơ thể tiếp tục giảm melanin để hấp thụ nắng nhiều hơn, trở thành da trắng hồng. Ngược lại, nhóm di cư sang châu Đại Dương như là Papua New Guinea hay là Úc, nơi nắng vẫn dữ dội, giữ lại màu da đen, dù không ở châu Phi. Hay ở vòng bắc cực, người Inuit, còn bị gọi là người Eskimo, lại có màu da trung gian, họ có màu da nâu vàng. Dù sống ở nơi lạnh, họ ăn nhiều cá biển chứa vitamin D, nên không cần da quá sáng như người châu Âu. Thế mới thấy, màu da không phải là do chủng tộc, mà là do ánh sáng mặt trời quyết định. Ánh sáng mặt trời giống như một họa sĩ dùng tia UV làm cọ vẽ. Nó đã vẽ bức tranh màu sắc của da con người. Thế nên, càng gần xích đạo thì da càng đậm, bởi vì ánh sáng ở đây chiếu gắt, càng xa xích đạo thì da càng sàng. Nếu nhìn trái đất từ vũ trụ, bạn sẽ thấy loài người giống như một bản đồ màu tuyệt đẹp. Giữa vùng nhiệt đới đó là vùng đậm như cà phê, ở trung tâm châu Á đó là vùng vàng như mật ong, và càng lên phía bắc thì trắng như kem sữa. Đó cũng là màu da. Thế nhưng, danh giới giữa các màu không hề rạch ròi. Những người ở những khu vực biên giới của các mảng màu như Trung Đông, Nam Á, Đông Nam Á, có vô số những sắc độ trung gian. Đó là lý do người Việt chúng ta nằm ở vùng nhiệt đới ẩm, Có người da trắng, có người da bánh mật, có người thậm chí là nâu hổ phách, có người dam năng. Tất cả đều có thật và đúng chuẩn tiên hóa. Trước đây người ta thường nghĩ rằng màu da khác nhau là do chủng tộc, nhưng thật ra không có khái niệm chủng tộc trong sinh học hiện đại. Tất cả loài người dù da đen, da trắng, da vàng hay nâu đều thuộc một loài duy nhất đó là Homo Sapien chỉ khác nhau với một vài gen kiểm soát sắc tố và nó xuất hiện để thích nghi với môi trường sống chứ không hề phản ánh trí tuệ hay là phẩm chất của con người. Da trắng không cao quý hơn da đen chỉ là sống ở vùng thiếu nắng thì da phải sáng lên để mà thích nghi mà thôi. Nhưng thật buồn là suốt hàng ngàn năm loài người lại dùng màu da để phân biệt lưỡng nhau từ chế độ nô lệ đến chủ nghĩa thực dân, đến thói quen chuộng trắng và khinh đen ở nhiều nước, chúng ta đã quên mất rằng màu da thực ra chỉ là cái áo chống nắng để tiến hóa mà thôi. Chứ thực tế, da đen hay da trắng đều có ưu và nhược điểm. Những người da sẫm thì dễ chống nắng nhưng lại khó tổng hợp vitamin D nên dễ thiếu sương ở vùng lạnh. Những người da sáng thì dễ hấp thụ nắng nhưng lại dễ bị ung thư da ở những vùng nắng gắt. Không ai hơn ai, chỉ là mỗi người hợp với nơi mình sinh ra mà thôi. Cái gọi là chuẩn mức da đẹp thực ra chỉ là sản phẩm có văn hóa. Bởi vì ở châu Âu, người ta vẫn thích da dám nắng đó là biểu tượng của giàu có vì được đi du lịch ở vùng nhiệt ới. Ở châu Á thì người ta lại thích da trắng vì đó là biểu tượng của sự thanh tao không phải lao động ở ngoài trời. Nhưng thiên nhiên thì chẳng quan tâm, nắng vẫn chiếu đều, tiêu UV vẫn công bằng với tất cả. Ngày nay, khi loài người di chuyển khắp nơi kết hôn xuyên lục địa, những danh giới màu da đang dần mở đi. Con của cặp đôi châu Phi châu Á có là da mật ong, đôi mắt đen long lanh. Con lai Âu Á có da sáng nhưng tóc đen, mắt nâu. Cái gọi là sắc tộc, cái gọi là trùng tộc đang trở thành một bức tranh pha màu của toàn cầu Hóa. Theo dự báo của Liên Hiệp Quốc, trong vài trăm năm nữa, màu da trung bình của nhân loại sẽ là màu nâu hổ phách vừa đủ sáng, vừa đủ sẫm. Đây là một màu da quốc tế. Thế là, sau hàng trăm nghìn năm tiến hóa, có khi tự nhiên lại đưa chúng ta trở về một điểm cân bản. Tự nhiên, chưa từng tạo ra trùng tộc sấu. Nó chỉ tạo ra những phiên bản khác nhau của sự sống. Mỗi phiên bản là một bài học sinh tồn. Nếu ta biết nhìn màu da bằng con mắt khoa học, không phải là con mắt định kiến, thì mỗi một khuôn mặt, mỗi một màu sắc đều là một chương lịch sử đáng tự hào. Thế giới có nhiều màu da, nhưng chỉ có một loài người. Từ những người thợ săn da đen ở châu Phi cổ đại, đến những cô gái Bắc Âu trắng hồng, đến người nông dân châu Á dám nắng, tất cả đều cùng một tổ tiên, cùng một giọt máu đầu tiên dưới ánh mặt trời. Màu da chính là bằng chứng của hành trình sống, chứ không phải là danh giới của sự chia rẽ và phân biệt trộn thống. Mỗi sắc độ trên cơ thể con người là một chương trong cuốn sách tiến hóa vĩ đại kể với cách nhân loại đã từng tồn tại qua bão cát, qua băng tuyết và qua hàng nghìn thế hệ. Và nếu hiểu được điều này, người ta sẽ không còn hỏi ai trắng hơn, ai đen hơn, mà người ta sẽ đặt câu hỏi chúng ta đã đi bao xa để cùng tồn tại đến ngày hôm nay. Bởi rốt cuộc khi tắt đèn đi thì tất cả màu da đều sẽ cùng một màu. Chỉ còn lại tim đập, hơi thở và cái gọi là loài người Homo Sapiens. Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu cảm thấy thú vị, bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh và chú thông báo và chia sẻ. Còn bây giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt.