Thương chiến Hoa Kỳ-Trung Quốc bùng nổ trở lại với một cường độ chưa từng có sau khi Tổng thống Trump tung đòn sấm sét, áp thuế 100% lên hàng hóa Trung Quốc. Đòn đáp trả này là phản ứng trực tiếp trước hành động của Bắc Kinh khi sử dụng "vũ khí" đất hiếm để gây sức ép, một nước cờ đã đẩy cả hai siêu cường vào một cuộc đối đầu toàn diện và khiến các thị trường tài chính toàn cầu chao đảo.
Phân tích này sẽ đi sâu vào những tính toán sai lầm chiến lược của lãnh đạo Tập Cận Bình và hé lộ những vết nứt nghiêm trọng bên trong nền kinh tế Trung Quốc. Qua lời kể của một quan chức nội bộ, bức tranh về một cuộc khủng hoảng tài chính đang âm thầm diễn ra, đặt ra câu hỏi lớn về sức chịu đựng thực sự của chế độ Bắc Kinh trong cuộc chiến cân não này. ---
Thương chiến Mỹ-Trung bùng nổ trở lại
Kính chào quý vị đang theo dõi kênh Phân tích và Bình luận.
Trong chương trình dòng chảy thời sự hôm nay ngày 15 tháng 10,
chúng ta sẽ cùng nhau giải mã một cơn địa chấn vừa mới làm dung chuyển toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.
Một đòn sấm xét đã chính thức trông hòi cho vòng xoáy thương chiến mới giữa hai siêu cường Mỹ-Trung.
Chỉ trong vài giờ, Tổng thống Trump đã lật ngược bàn cờ, tung ra một đòn áp thuế 100% chưa từng có,
đáp trả lại hành động mà ông gọi là nỗi ô nhục đạo đức của Bắc Kinh.
Các thị trường tài chính trao đảo, các nhà giao dịch khóc ròng, và một câu hỏi lớn đang bao trùm tất cả.
Đây là một sự tính toán sai lầm của lãnh đạo Tập Kiệt Bình
hay là một nước tuyệt vọng cho một ván bài mà ông ta không thể nào thắng?
Trong chương trình hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi sâu vào tình chi tiết của cuộc đối đầu nảy lửa,
từ những vũ khí kinh tế mà hai bên đang chĩa vào nhau,
những toan tính ẩn sau các hành động leo thang,
cho đến những lời thú nhận cay đắng từ chính bên trong Trung Quốc
về một cuộc khủng hoảng tài chính đang âm thầm tàn phá bộ máy của chế độ Trung Cộng.
Một ván cờ tàn khốc đang được phơi bày,
và sự thật đằng sau nó sẽ quyết định tương lai của trật tự thế giới chúng ta.
PHẦN BỘT ĐÒN GIA TAY CỦA BẮC KINH VÀ VŨ KHÍ ĐẤT HIẾM
Thưa quý vị, câu chuyện của chúng ta bắt đầu vào ngày 9 tháng 10,
khi chế độ Bắc Kinh bất ngờ tung ra con bài tẩy,
mà họ tin rằng có thể buộc Hoa Kỳ phải nhượng bộ.
Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố mở rộng danh sách kiểm soát xuất cảng
đối với 5 nguyên tố đất hiếm và các vật liệu liên quan,
với lý do an ninh quốc gia.
Hành động này dự kiến có hiệu lực từ ngày 8 tháng 11.
Nhưng đó chưa phải là tất cả.
Kể từ ngày 1 tháng 12, Bắc Kinh sẽ trích chặt việc xem xét
các nhà sản xuất nước ngoài sử dụng đất hiếm và công nghệ của Trung Quốc,
yêu cầu ngay cả các công ty không phải của Trung Quốc
cũng phải có được sự chấp thuận từ Bắc Kinh.
Đây là một đòn tấn công trực diện vào chuỗi cung ứng toàn cầu,
bởi Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 70% nguồn cung đất hiếm của thế giới,
một loại tài nguyên được mệnh danh là vitamin của ngành công nghiệp hiện đại,
không thể thiếu trong các lĩnh vực từ ô tô, quốc phòng cho đến bán dẫn.
Cùng này, như để tăng thêm sức ép,
Trung Quốc cũng đã khai triển một cuộc điều tra chống độc quyền
nhắm vào gã khổng lồ bán dẫn của Hoa Kỳ, Quan Công.
Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc cũng thông báo sẽ áp đặt phí cảng
đối với các tàu thuộc sở hữu do các tổ chức của Hoa Kỳ vận hành hoặc treo cờ Mỹ.
Đây rõ ràng là một chuỗi liên hoàn đòn phối hợp được tính toán kỹ lưỡng,
được thiết kế để gia tăng con chip mặc cả cho lãnh đạo Tập Cật Bình
trước thêm cuộc gặp Thượng đỉnh APEC dự kiến với Tổng thống Trump tại Hàn Quốc.
Thông điệp của Bắc Kinh rất rõ ràng,
Trung Quốc không dễ đối phó và Tổng thống Trump sẽ phải chấp nhận, nhượng bộ.
Họ tin rằng bằng cách xiết chặt van đất hiếm thì họ có thể làm tê liệt
các ngành công nghiệp cốt lõi của Hoa Kỳ và buộc Washington phải lùi bước.
Đó là một canh bạc táo bạo, một nước cờ đầy rủi ro.
Nhưng điều mà chế độ Trung Cộng không thể ngờ tới
là họ đã đánh giá quá thấp phản ứng của đối phương.
Phản ứng từ tòa vạch ốc đến nhanh như một cơn cuồng phong,
Tổng thống Trump không hề năng đúng.
Thay vì xuống thang, ông đã chọn cách leo thang với một mức độ chưa từng có.
Vào ngày 10 tháng 10, chỉ một ngày sau hành động của Trung Quốc,
Tổng thống Trump tuyên bố áp đặt mức thuế quan 100% đối với hàng hòa Trung Quốc
và các biện pháp kiểm soát xuất cảng mới đối với các phần mềm quan trọng
dự kiến có hiệu lực vào ngày 1 tháng 11.
Vòng áp thuế mới này sẽ đẩy thuế nhập cảng đối với hàng hòa Trung Quốc
lên mức kinh hoàng 130%.
Cần nhớ rằng thỏa thuận đình chiến thương mại giữa hai nước sẽ hết hạn vào ngày 10 tháng 11
và trước đó mức thuế của Hoa Kỳ đối với hàng hòa Trung Quốc đã từng lên tới 145%.
Trên mạng xã hội Chuchuchu, Tổng thống Trump đã dùng những ngôn từ đanh thép nhất
cáo buộc Trung Quốc gây ra một nỗi ô nhục đạo đức,
gọi lập trường thương mại của Bắc Kinh là cực kỳ hung hăng
và mô tả hành động của họ như gửi cho thế giới một lá thư cực kỳ thù địch.
Ông cũng bóng gió về khả năng hủy bỏ cuộc gặp đã được lên kế hoạch
với lãnh đạo tập tại hội nghị APEC.
Khi được các phóng viên hỏi liệu cuộc gặp có bị hủy hay không,
Tổng thống Trump nói rằng ông chưa hủy nhưng không chắc liệu cuộc gặp có diễn ra hay không.
Tuy nhiên Tổng thống Trump khẳng định dù thế nào thì ông cũng sẽ tham dự.
Tổng thống Trump cũng bày tỏ sự ngạc nhiên,
nói rằng quan hệ Mỹ-Trung đã rất tích cực trong 6 tháng qua
và hành động mới nhất của Trung Quốc thực sự gây chốc.
Văn phòng đại diện thương mại Hoa Kỳ cũng ngay lập tức hành động,
thông báo sẽ áp thuế 100% đối với một số loại cần cầu bờ và thiết bị xếp rỡ hàng hóa,
chủ yếu nhắm vào các thiết bị cảng biển sản xuất tại Trung Quốc.
Đây không còn là một cuộc đàm phán.
Đây là một cú lật bàn.
Tổng thống Trump đã cho thấy rõ ràng
ông không xem đất hiếm là một con bài mặt cả,
mà là một hành động phản bội, một sự phá vỡ lòng tin.
Và đối với sự phản bội thì câu trả lời của ông
luôn luôn là một bức tường thuế quan không thể xuyên thủng.
Cơn bão do Tổng thống Trump tạo ra
đã ngay lập tức quét qua các thị trường tài chính toàn cầu
và dám một đòn nặng nề vào chính những người làm ăn kinh doanh với Hoa Kỳ tại Trung Quốc.
Mới xem tin tức, Tổng thống Trump lại dự định áp thuế hơn 100%,
lại là một trở ngại khổng lồ.
Hoàn toàn nản long rồi.
Đối với những người trong chúng tôi làm thương mại với Hoa Kỳ,
đây sẽ là một giai đoạn khó khăn.
Tôi đã từng rất muốn tiến lên với những kế hoạch lớn,
nhưng điều này đã phá hỏng mọi thứ.
Chắc là chỉ còn biết chờ xem thôi.
Một người bán hàng thương mại điện tử xuyên biên giới của Trung Quốc
đã chia sẻ với một nụ cười cay đắng vào ngày 11 tháng 10.
Sự đột ngột của thông báo đã khiến cho nhiều người không kịp trở tay.
Một blogger nổi tiếng trên Bilibili đã giải thích rằng
anh đã hoàn toàn bị bất ngờ.
Nó quá đột ngột, cực kỳ đột ngột.
Nhiều thứ tôi đề xuất trong buổi phát trực tiếp,
như mua một số loại cạc đồ họa, giờ phải rút lại hết.
Hải quan đã kiểm tra rồi.
Chính quyền Trung Quốc không cho cạc Nvidia vào nước nữa.
Bây giờ họ lại tát thêm một cú thuế 100%.
Phải không?
Lần này Tổng thống Trump ra tay quá nhanh.
Trời ạ, tôi không biết phía trước là gì,
nhưng cảm giác như một cuộc chiến toàn diện.
Hãy xem cuộc gặp ở Hàn Quốc trong hai tuần tới có giải quyết được không.
Sự hỗn loạn bao trùm thị trường.
Thị trường vừa sụp đổ, vàng và các chỉ số đều lao dốc.
Nó lại đến rồi, lại gây chuyện.
Khi vọng đây không phải là một ngày 8 tháng 4 nữa.
Chắc tôi không ngủ được đêm nay.
Hoàn toàn hỗn loạn.
Ngay khi tin tức được tung ra,
toàn bộ thị trường đã sụp đổ nặng nề.
Toàn bộ kỳ vọng đi lên của thị trường vốn đã bị phá nát.
Đáng sợ nhất là chúng ta vẫn chưa biết hậu quả sẽ lớn đến mức nào.
Lần trước với việc tăng thuế và đàm phán,
ít nhất chúng ta cũng đã giải quyết được phần nào.
Nhưng lần này, ông ta thẳng tay lật bàn.
Làm sao chúng ta có thể đàm phán bây giờ?
Thưa quý vị, tính đến chiều ngày 11 tháng 10,
Chính phủ Trung Quốc vẫn chưa có phản ứng chính thức nào
đối với các mức thuế mới
hoặc là những hạn chế xuất cảm của chính quyền Tổng thống Trump.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc
chỉ đề cập đến các vấn đề nhỏ hơn
như việc Hoa Kỳ hạn chế
các hãng hàng không Trung Quốc sử dụng không phận Nga
và các trường hợp công dân Trung Quốc
bị thẩm vấn, giam giữ tại Hoa Kỳ.
Nhưng lại hoàn toàn nãy tranh vấn đề thuế quan
và tranh chấp đất hiếm.
Sự im lặng này đã cho thấy sự bối rối
và có lẽ là cú sốc của Bắc Kinh
trước phản ứng dữ dội của Tổng thống Trump.
Phần 4
Sai lầm chiến lược của Bắc Kinh và cái bẫy tự giam
Tại sao Bắc Kinh lại có một nước đi đầy rủi ro
và có vẻ như đã phản tác dụng như vậy?
Dưới phân tích cho rằng
đây là một sự tính toán sai lầm nghiêm trọng
xuất phát từ việc không hiểu rõ đối thủ
và có lẽ là cả những áp lực chính trị nội bộ.
Bà Dư Nhã Đồng
chủ nhiệm khoa nghiên cứu quốc tế
tại trường Đại học St. Thomas
đã cho rằng lãnh đạo Tập Kiệt Bình
muốn tăng con chip mặc cả trước cuộc gặp
để Hoa Kỳ hiểu rằng
Trung Quốc không dễ bị bắt nạt
và gây áp lực buộc Tổng thống Trump
phải nhượng bộ.
Tuy nhiên, bà đã lưu ý rằng
mặc dù thỏa thuận đình chiến thương mại
đã tạo ra một số điểm chung
nhưng nó không có nghĩa là một thỏa thuận toàn diện.
Hành động gần đây của Trung Quốc phá vỡ lòng tin
và sẽ được xem là một nỗ lực
phá hoại các cuộc đàm phán.
Mặc dù Tổng thống Trump thường có vẻ
sẵn sàng đàm phán về bất cứ điều gì
từ gốc độ kinh doanh,
vẫn có những giới hạn,
nhưng Trung Quốc dường như không biết
làn danh đó ở đâu.
Hoặc có lẽ họ không có khái niệm
về một làn danh nào cả.
Ông Thẩm Minh Thất,
một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng
và An ninh Đài Loan cũng giải thích rằng
việc leo thang kiểm soát đất hiếm của Trung Quốc
rất phức tạp.
Giới lãnh đạo Trung Quốc có thể đã đạt được
một sự đồng thuận nội bộ để có lập trường cứng sắn
đối với Hoa Kỳ, đặc biệt là trước thềm
Hội nghị Trung ương 4 của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Ông Thẩm cũng lưu ý rằng
phe của lãnh đạo Tập
có thể đang tìm cách leo thang căng thẳng
với Hoa Kỳ như là một chiến lược chính trị
tạo ra một vấn đề thuận lợi cho Trung Quốc
nếu cuộc gặp với Tổng thống Trump diễn ra.
Ông Craig Singleton,
nhà nghiên cứu cao cấp về Trung Quốc
tại Quỹ bảo vệ các nền dân chủ
đã viết trên mạng xã hội X
rằng việc mở rộng kiểm soát xuất cảng
của Trung Quốc có vẻ là một tính toán
sai lầm.
Bắc Kinh xem đó là một con bài mặc cả
trong khi Tổng thống Trump xem đó là sự phản bội.
Chính sự khác biệt trong nhận thức này
là cốt lõi của vấn đề.
Bắc Kinh vốn quen với lối tư duy chiến thuật
trong một hệ thống chính trị khép kiến
đã không thể lường được rằng
trong văn hóa kinh doanh và chính trị của Hoa Kỳ
việc lật lọc sau khi đã có thỏa thuật đinh chiến
được xem là hành vi không thể chấp nhận được.
Một sự phá vỡ lòng tin cơ bản
đòi hỏi một phản ứng rất mạnh mẽ.
Phần 5
Kho vũ khí của Hoa Kỳ
và những đòn trừng phạt tiềm tàng
Nhiều chuyên gia tin rằng
việc Trung Quốc kiểm soát đất hiếm
sẽ không có tác động lớn đến Hoa Kỳ
trong dài hạn và Washington
có rất nhiều công cụ để trả đũa.
Bà Dư Nhã Đồng đã giải thích
chuỗi cung ứng sẽ không bị phá vỡ
trong ngắn hạn. Nếu Trung Quốc không nới lẳng
Hoa Kỳ sẽ tăng cường nỗ lực
ở các quốc gia khác để phát triển các nguồn đất hiếm
và nhanh chóng chuyển khỏi
chuỗi cung ứng của Trung Quốc.
Điều này sẽ gây ra vấn đề cho ngành công nghiệp đất hiếm
của chính Trung Quốc
vì hầu hết sản lượng của Trung Quốc
đều đi vào chuỗi cung ứng của Hoa Kỳ.
Nếu Trung Quốc không thể bán
cho Hoa Kỳ, sản xuất sẽ trì trệ.
Nếu họ khai thác và tinh chế đất hiếm
nhưng không thể bán được
thì nó sẽ khiến cho ngành công nghiệp này
sụp đổ. Nhà kinh tế học
người Mỹ Davey J. Wong
đã phân tích rằng
Hoa Kỳ có một kho vũ khí trả đũa đa dạng
bao gồm thuế quan cao hơn, kiểm soát
xuất cảng đối với các phần mềm quan trọng
điện toán đám mây và hệ điều hành.
Ngoài ra Hoa Kỳ có thể mở rộng
quy tắc sản phẩm trực tiếp nước ngoài
để điều chỉnh các hoạt động xuất cảng
của bên thứ ba có chứa công nghệ của Hoa Kỳ.
Cuối cùng Hoa Kỳ có thể
phối hợp với các đồng minh để tạo ra
một chuỗi cung ứng đa quốc gia cho
các vật liệu từ tính, hợp kim
và tách đất hiếm nặng.
Ông Wong cảnh báo, nếu Bắc Kinh
mở rộng các yêu cầu cấp phép, ví dụ như
yêu cầu phê duyệt cho chip 14nm
sản xuất tại Hoa Kỳ để
được bán ở Trung Quốc, Hoa Kỳ
có thể đáp trả bằng một hành động tương xứng.
Chip 14nm
và các sản phẩm liên quan đến xuất cảng
sang Trung Quốc trước tiên phải được
Hoa Kỳ phê duyệt. Điều này
có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi công nghiệp
của Trung Quốc, bao gồm điện thoại di động,
máy tính, ô tô và thiết bị quân sự.
Ủy ban về Trung Quốc
của Hạ viện Mỹ đã mô tả
việc chính quyền Trung Quốc mở rộng các hạn chế
xuất cảng đất hiếm là một cuộc tấn công
trực tiếp vào lợi ích kinh tế và an ninh
quốc gia của Hoa Kỳ, về cơ bản
là tuyên chiến kinh tế.
Phần 6, những vết ngứt
bên trong trường thành và lời thú tội
từ nội bộ.
Trong khi truyền thông nhà nước Trung Quốc
liên tục quảng bá về một nền kinh tế vững mạnh
và kiên cường, thì sự thật từ bên trong
lại vẽ nên một bức tranh
hoàn toàn khác, một bức tranh
về sự khủng hoảng và mục ruỗng.
Theo một báo cáo của trang báo
Hoa Ngữ The Epoch Times
vào ngày 10 tháng 10, một quan chức chính phủ
làm việc trong một sở tài chính địa phương
của Trung Quốc đã tiết lộ rằng
các chính quyền địa phương đang phải đối mặt với
một cuộc khủng hoảng tài chính
và đã trở nên kém hiệu quả.
Vị quan chức này, lấy họ là Dương Thanh
đã giải thích rằng tỉnh của ông
từng là một trong những tỉnh có doanh thu
tài chính cao nhất Trung Quốc.
Nhưng sau 3 năm đại dịch Covid-19,
ngân sách chính phủ đã cạn kiệt
và nhiều vấn đề đã nổi lên trong 2 năm qua.
Kể từ cuối tháng 7 năm nay,
chính quyền địa phương đã đình chỉ
tài trợ cho một số dự án thiết yếu
như quản lý rác thải trong thành phố,
chi phí xe công và mua sắm thiết bị cảnh sát.
Lương của khu vực công đã bị
cắt giảm dưới nhiều lý do khác nhau.
Ông Dương cũng lưu ý rằng khi một
chính phủ đối mặt với khủng hoảng tài chính,
nó báo hiệu rằng xã hội
đang bắt đầu rơi vào tình trạng khổn loạn.
Ông Dương cũng nhấn mạnh rằng
cái gọi là tăng trưởng kinh tế nhanh chóng
trước đây của Trung Quốc là không bền vững.
Nó đã hy sinh sức khỏe
và điều kiện sống của người dân để đổi lấy
lợi nhuận khổng lồ cho chế độ Đảng Cộng sản.
Ông cũng lưu ý rằng
Đảng Cộng sản Trung Quốc nhận thức
rõ rằng mô hình này không thể kéo dài.
Vì vậy trong những năm gần đây
tài chính của chế độ đã bị căng thẳng
và họ đã tuyệt vọng bòn rút tiền
của người dân thông qua nhiều phương tiện khác nhau.
Ông Dương tiết lộ rằng
các khoản đầu tư của chính phủ
hiện đang được tài trợ bằng cách
vay nợ liên tục, phát hành thêm nợ.
Cuối cùng, món nợ sẽ trở nên
không bền vững và sự sụp đổ
chỉ là vấn đề thời gian.
Trong tương lai, Đảng Cộng sản Trung Quốc
có thể cắt giảm lương của một số nhân viên
chính quyền địa phương và quan chức
hàng xã, chuyển hướng quỹ
sang giám sát để duy trì sự ổn định,
đặc biệt là bằng cách tăng chi tiêu quân sự
để bảo đảm sự kiểm soát áp bức.
Ông Dương Thanh cũng cảnh báo rằng
tình hình kinh tế ngày càng
tồi tệ của Trung Quốc là một
xu hướng rõ ràng và năm 2026
chắc chắn sẽ khó khăn hơn
năm 2025. Ông khuyên người dân
Trung Quốc không nên giữ tất cả tiền
của mình trong ngân hàng vì đồng tiền
này không đáng tin cậy.
Đồng nhân dân tệ cuối cùng
sẽ trở nên vô giá trị, vì vậy
mọi người nên đổi một ít sang
đô la Mỹ và giữ tiền mặt trong tay.
Nếu một sự sụp đổ tương tự
như của Liên Xô xảy ra,
điều này sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại.
Lời cảnh báo từ chính
một người Trung Quốc đã cho thấy một
thực tế phũ phàng, trong khi chế độ
Bắc Kinh cố gắng thể hiện sức mạnh ra bên ngoài
bằng những hành động thương mại cứng rắn.
Nền tảng kinh tế của chính họ
đang bị xói mòn nghiêm trọng tận
gốc rễ. Cuộc chiến thương mại
với Hoa Kỳ do đó không chỉ là
một cuộc đối đầu về kinh tế,
mà còn là một phép thử về sức chịu đựng
của một chế độ đang phải vật lộn với
những vấn đề nội tại sâu sắc.
Việc khăng khăng tiến hành một cuộc chiến
kinh tế với Hoa Kỳ có thể
chỉ đẩy nhanh sự sụp đổ của chế độ.
Thưa quý vị, chương trình của chúng tôi
hôm nay xin được kết thúc tại đây.
Quý vị có suy nghĩ hay nhận định
gì về các vấn đề được đề cập?
Một vắn cờ địa chính trị
mà ở đó một nước đi sai lầm
có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường
cho cả hai bên và toàn thế giới chúng ta.
Hãy cho chúng tôi biết
quan điểm của quý vị ở phần bình luận
bên dưới video. Để không bỏ lỡ
những phân tích chuyên sâu tiếp theo từ kênh,
quý vị đừng quên nhấn đăng ký
và bật biểu tượng chuông thông báo.
Trân trọng cảm ơn sự quan tâm
và đồng hành của quý vị.
Kính chúc quý vị và gia đình mọi điều bình an
và tốt lành.