CƠN BÃO KÉP TẤN CÔNG TRUNG QUỐC, ĐỐI TÁC THƯƠNG MẠI HÀNG ĐẦU ĐỒNG LOẠT QUAY LƯNG
LINH DAN
280 người theo dõi
LUẬN ĐÀM THẾ SỰ
♥️ Donate Lê Minh qua Paypal: @luandamthesu / [email protected] ♥️ Cảm ơn bạn rất nhiều!
#trithucmoi #leminh
Chào mừng quý vị trở lại với Tri Thức Mới
Hôm nay chúng ta sẽ nói về 2 cơn bão
Một cơn bão theo nghĩa đen là bão Matmo
đã quân thảo bờ biển miền nam Trung Quốc
Và một cơn bão nữa
đó là một cơn bão địa chính trị
đang kéo đến Nhật Bản
là sẽ có một thủ tướng mới
và dự kiến là sẽ là
một nữ thủ tướng mới
Và cái người này thì Trung Quốc cực kỳ lo ngại
Bây giờ thì chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
câu chuyện ngày hôm nay
Trước tiên thì
ta nói về cái cơn bão Matmo
vào khoảng 14h50 chiều ngày 5 tháng 10
thì bão nó đã
đổ bộ vào bờ biển phía đông
của huyện Từ Văn, thành phố Trạm Giang
của tỉnh Quảng Đông miền nam Trung Quốc
Nó tấn công đất liền với
cái sức gió mạnh nhất gần tấm bão
đạt tới 42m trên giây
Và Trung Quốc đã phải phát cảnh báo mức đỏ
Hải Nam và
phía tây nam Quảng Đông cũng phải dừng
nhiều chuyến bay và phà
Có khoảng 347.000 người
đã được sơ tán trước khi
bão đổ bộ
Trạm Giang, Dương Giang, Mộ Danh, miền Tây Quảng Đông
và Bắc Hải Nam đã hứng gió rất mạnh
nước dân chiều cường cũng đã xảy ra
Mưa từ
100-250mm có khi còn
cao hơn khi mà hoàn lưu
nó quét sâu vào nội địa Quảng Tây nữa
Và hiện thì chưa có thông số
chi tiết về thiệt hại kinh tế, chỉ biết là
nhiều chuyến bay, tàu biển, xe buýt ở Hải Nam
Quảng Đông đã tạm dừng ngay trước và sau khi
bão đổ bộ. Đường ven biển ngập nước
do nước dân tại một số điểm tạm trạm ra
Cơn bão Mat Mo này đang tạo ra áp lực
cực lớn lên hệ thống hồ đập quy mô khổng lồ
của lưu vực sông Châu Giang
Trong đó đáng chú ý nhất là hai công trình
Hồ Long Đàm ở Quảng Tây nằm trên sông Hồng Thủy
phụ lưu của Tây Giang với dung tích
gần 27,3km khối
và công suất phát điện tới 6426MW
đồng thời giữ vai trò cắt lũ
và hồ Tân Phong Giang
ở miền Đông Quảng Đông thuộc
thượng nguồn sông Đông Giang vốn được xếp
vào nhóm hồ lớn hàng đầu Trung Quốc
theo cơ sở dữ liệu quốc gia
Ngoài hai công trình này thì còn có các hồ
bách sắc, tiểu loan ở khu vực Tây Nam
cùng nhiều hồ chứa vừa và nhỏ
dài rác khắp khu vực Quảng Tây và Quảng Đông
đảm nhiệm cái nhiệm vụ
tiêu úng, cấp nước và phát điện
Toàn lưu vực Châu Giang có đến hàng nghìn
hồ chứa các loại, trong đó riêng
nhóm đập lớn cũng đã lên tới hàng chục công trình
Mặc dù chưa có thống kê cụ thể
ngay sau khi báo đổ bộ, nhưng mà
các báo cáo chính thống cho thấy nhiều hồ
vừa và nhỏ ở khu vực Tây Quảng Đông
và Quảng Tây đang phải xả nước
để mà điều tiết. Các đập lớn
hiện chưa ghi nhận sự cố nghiêm trọng
song tình hình này cho thấy rõ ràng là
các con đập của Trung Quốc đang phải gồng mình
chịu đựng mưa bão dữ dội
Nguyên lý của hồ chứa là
khi mà tích nước thì nó sẽ làm thay đổi áp lực
thủy lực và địa chất xung quanh
có thể gây sạt lở ở các sườn
dốc yếu nếu như nền móng không được
khảo sát kỹ. Rủi ro lớn nhất
không phải là bùn tràn đập mà là
khi mực nước dâng nhanh do mưa cực đoan
kết hợp với sói mòn nền hoặc là
đỉnh đập trong quá trình xả lũ
Khi hồ bị bồi lắng thì dung tích
chữ lũ giảm mạnh, khiến nước dễ đầy
sớm và buộc phải xả liên tục để mà
tránh vỡ đập. Và cái việc
xả lũ cứu đập là biện pháp bắt buộc
nhưng mà lại có thể gây thiệt hại lớn cho
người dân ở vùng Hạ Lưu, đặc biệt là nông dân
ở vùng chúng. Nơi mà nước xả về nhanh
Và chúng tôi cũng đã
chia sẻ với quý vị
trong nhiều chương trình rằng là cái hệ thống
đập đồ sộ của Trung Quốc trong mùa mưa lũ
chẳng khác nào là đang nội trên đầu
một cái nồi nước sôi cả. Chỉ cần
một cái biến cố nhỏ cũng có thể gây ra
hậu quả dây chuyển. Và tình hình
cơn bão Mát Bô này thì cũng khiến nhiều người Việt Nam
quan tâm. Tính đến ngày 6 tháng 10 thì
Việt Nam không nằm trong tâm bão trực tiếp
nhưng mà vẫn chịu ảnh hưởng với mưa lớn,
gió giật mạnh và nguy cơ lũ quét
sạt lở ở miền núi, cũng ngập úng
tại các vùng trũng ven biển và đô thị từ ngày 6
đến ngày 8 tháng 10. Và khi
mà cơn bão quét qua biển, mưa lũ
chút xuống, ta nhận ra
một cái sự thật hiển nhiên đó là con người
nhỏ bé đến đường nào trước thiên nhiên thưa quý vị.
Nhà cửa, rộng vườn, con đường, những
thứ tưởng như là vững chắc, nó có thể tan hoang
chỉ trong một đêm gió giật nước dân.
Nhưng mà trong cái khoảnh khắc yếu ớt ấy
sức mạnh khác nó lại hiện lên.
Đó là sức mạnh của lòng người.
Khi hàng xóm gọi nhau dậy giữa
đêm, khi con thuyền quay lại lần nữa
đón cụ già cuối cùng hay là khi bát cơm nóng
được chuyển tay trong điểm sơ tán,
thì đó chính là cái tình người mà kết nối chúng ta
thành một cộng đồng. Bão lũ có thể là
cuốn trôi tài sản nhưng mà không thể cuốn trôi
được lòng nhân ái. Bây giờ
thì chúng ta sẽ nói về một cơn bão
khác, một cơn bão địa chính trị
đang hình thành và
nó là cơn bão
xuất hiện ở Nhật Bản
nhưng mà tâm bão
nó lại là ở Trung Quốc.
Nó rất đặc biệt. Bắt đầu từ ngày 5
đến ngày 6 tháng 10 thì các hãng tin
đã đồng loạt đăng tải thông tin là bà
Sane Takachi đã chính chức
trở thành lãnh đạo của Đảng Dân Chủ Tự Do
LDP và sắp trở thành
nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật.
Với Bắc Kinh thì đây không chỉ là một cái tin
về nhân sự đơn thuần mà nó giống như
một cái đèn báo bão. Chính sách
đối ngoại an ninh của Nhật có thể sẽ thay đổi,
cứng rắn hơn, rõ ràng
và nhanh chóng hơn.
Bà Takachi thì được nhiều
người đặt cho biệt danh đó là người đặt
bà thép và nó phản ánh 3 cái điểm
cốt lõi trong đường lối chính sách của bà ấy.
Một là về cái sự cứng rắn
về an ninh. Thì bà chủ trương là
tăng sức mạnh phòng vệ, hiện đại hóa
quân sự và sửa hiến pháp của Nhật để mà
làm rõ vai trò quân đội. Nói nôm na
đó là Nhật phải đủ mạnh để không bị
ai cưỡng ép. Điểm thứ hai
đó là cái sự nhất quán về giá trị.
Bà Takachi coi trọng liên minh
với các nền dân chủ, đặc biệt là Hoa Kỳ,
ủng hộ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ
và phản đối mọi cái nỗ lực thay đổi
hiện trạng bằng vũ lực. Và điểm
thứ ba đó là sự quyết đoán về kinh tế công nghệ.
Bà muốn duy trì nền
kinh tế năng động, nỗ lực vào các ngành
sương sống như là bán rẫn, năng lượng, công nghiệp
quốc phòng. Những thứ vừa nuôi
tăng trưởng lại vừa nuôi sức mạnh quốc gia.
Và cái tính thép
nó còn thể hiện là cách bà không
ngại ngần đụng chạm đúng những cái chỗ
nhạy cảm, đúng cái điểm điện giật
trong quan hệ khu vực. Chẳng hạn như là
cái việc bà ấy dám đến thắp hương
và tưởng niệm nhiều lần tại cái đền
Yasukuni, nơi
mà chứa cả cái lớp nghĩa
tôn giáo, ký ức chiến tranh và biểu tượng
của chủ nghĩa dân tộc Nhật.
Yasukuni này thì ta biết nó là cái nơi
tưởng niệm binh lính Nhật đã tử trận.
Với một số
cử tri bảo thổ, một bộ phận
thì cái việc thắp hương ở đây là ghi ơn liệt sĩ
và thể hiện lòng trung thành với truyền thống.
Nó không đồng nghĩa với việc
cổ vũ cho chiến tranh. Bởi vì trong
danh sách thờ tự ở cái đền Yasukuni này
nó còn có cả một số cái lãnh đạo
thời chiến, ở thời chiến 2
bị kết tội là tội phạm chiến tranh hạng A.
Vì thế
Bắc Kinh và Seoul đã nhìn nhận
cái đền Yasukuni này như biểu tượng
của quá khứ xâm lược.
Mỗi chuyến viếng đền của các quan chức cấp cao Nhật Bản
đều bị diễn giải là làm nhẹ đi
tội ác chiến tranh hoặc làm tổn thương nạn nhân.
Từ trước tới nay thì
bất kỳ cái chính trị đoàn cấp cao nào
cũng hiểu cái việc viếng đền Yasukuni
đồng nghĩa với việc là chịu cái bão ngoại giao
từ Trung Quốc và Hàn Quốc
và cả áp lực từ truyền thông quốc tế nữa.
Nhưng mà bà Takachi thì vẫn làm như vậy.
Và đó là cách mà bà ấy
thể hiện quan điểm rằng là Tokyo sẽ
tự quyết ký câu chuyện ký ức của mình
và không chấp nhận điều kiện chính trị từ láng giềng
về việc ai khi nào được tiểu niệm ở đâu.
Chưa dừng lại ở đó
bà Takachi còn công khai
nhấn mạnh việc nâng cấp quan hệ
với Đài Loan, thúc đẩy hợp tác an ninh
với các đối tác cùng trí hướng.
Trong các phát biểu gần đây thì bà đã gọi
Đài Loan là đối tác cực kỳ quan trọng
và là người bạn quý của Nhật Bản.
Đồng thời nhấn mạnh là không chấp nhận
bất kỳ hành động cưỡng bức nào để thay đổi hiện trạng.
Đặt vào ngữ cảnh thì đây là một cái thông điệp
rất rõ ràng. Đối tác cực kỳ quan trọng,
người bạn quý, nghĩa là Tokyo
họ nhìn Đài Loan không chỉ như là
cái vấn đề ngoại giao mà còn là
một cái mối quan hệ cần bảo vệ và nâng cấp.
Còn cái việc không chấp nhận cưỡng bức
thay đổi hiện trạng thì nghĩa là Nhật
họ đứng về phía luật lệ quốc tế,
phản đối mọi toan tính dùng sức mạnh để ép.
Với Bắc Kinh thì từng chữ như vậy
nó đụng chạm vào cái làn danh đỏ của họ
bởi vì họ coi Đài Loan
là vấn đề nội bộ.
Nhưng từ góc nhìn của Tokyo thì ổn định eo biển Đài Loan
nó gắn trực tiếp với an ninh của Nhật.
Đó là cái tuyến hàng hải sống còn,
Và nếu bà Takachi lên nắm quyền
thì điều gì sẽ thay đổi đây?
Đầu tiên là
Nhật sẽ mạnh tay hơn
về cái việc giăn đe.
Giăn đe nghĩa là cho đối thủ thấy tấn công là dại rột.
Và Nhật sẽ đầu tư thêm vào
tên lửa, phòng chống tên lửa,
radar, vệ tinh, tác chiến điện tử
và luyện tập phối hợp với đồng minh.
Nói nôm na là đưa
cái chi phí gây hấn của đối thủ lên thật cao.
Còn trong vấn đề Đài Loan thì Nhật
nói chuyện rõ ràng, thẳng thắn
và sẵn sàng xả thân để mà bảo vệ cho Đài Loan độc lập.
Không phải việc ký liên minh quân sự ngay,
nhưng mà sẽ mở rộng hợp tác,
chia sẻ cảnh báo sớm,
bảo vệ hạ tầng số trọng yếu,
trao đổi về phòng vệ dân sự,
phối hợp trong chuỗi cung ương ban dẫn, v.v.
Đây là cái cách khóa hiện trạng
bằng mạng lưới thực chất.
Khác với một cái hiệp ước quân sự ràng buộc,
bà Takachi nói nhiều về cái liên kết gần như liên minh,
không ràng buộc pháp lý cứng,
nhưng mà đủ sâu để mà phối hợp khi có khủng hoảng.
Và cái vòng liên kết đấy thì nó trải từ
Mỹ, châu Âu, Ấn Độ, Úc
đến Đài Loan. Một cái chiếc lưới an toàn,
dày,
quanh cái khu vực nhạy cảm.
Dần dần đan một cái chiếc lưới như vậy.
Và quan trọng hơn là Nhật sẽ siết an ninh kinh tế,
nghĩa là họ sẽ giảm phụ thuộc
vào nguồn rủi ro, đất hiếm,
pin, vật liệu bán dẫn hay dược phẩm.
Bà Takachi từng
phụ trách cái mảng này cho nên nhiều khả năng
ưu đãi, bảo hiểm thủ do,
chuẩn truy xuất nguồn gốc sẽ được đẩy nhanh.
Và khi mà tiêu chuẩn siết lại
thì nhà công ứng tại Trung Quốc sẽ thấy
chỉ phí tăng lên nếu như họ muốn là
giữ lại được cái thị vật.
Vậy thì Bắc Kinh sẽ đáp trả thế nào?
Cũng giống như mọi lần,
thì đầu tiên là họ sẽ lên án phát biểu của Tokyo,
nhắc lại vấn đề lịch sử để mà
gây áp lực dư luận. Sau đó là tăng
dần cái tần suất tàu hải cảnh,
máy bay áp sát vùng tranh chấp,
đẩy kéo để mà thử phản ứng của Nhật,
vừa nắn gân một số ngành dạy cảm của Nhật,
lại vừa mời gọi doanh nghiệp Nhật để mà
chia rẽ lập trường cứng rắn.
Tuy nhiên khác 10 năm trước, Nhật này
đã có cái lưới liên kết dày hơn,
hợp tác sâu với Mỹ, Âu, Ấn, Úc
trong công nghệ, quốc phòng và năng lượng.
Vì vậy là chi phí trả đũa quá tay
của Bắc Kinh nó cao hơn và hiệu quả
có thể là ngược lại với mong muốn.
Có một thực tế như thế này,
bà Takachi đã chỉ thẳng vấn đề
đó là tất cả người Trung Quốc ở Nhật Bản
có nhiệm vụ giúp đỡ hoạt động
gián điệp nhà nước của Trung Quốc.
Người Trung Quốc mua đất ở Nhật Bản
sẽ cho phép chính phủ của họ sử dụng đất
cho mục đích quân sự nếu chính phủ yêu cầu.
Và điều này là hoàn toàn có cơ sở,
chứ không chỉ là một cái phát biểu bừa bãi
và lo xa của người Nhật đâu quý vị.
Theo Điều 7 luật tình báo quốc gia Trung Quốc
năm 2017,
sửa đổi năm 2018,
nó quy định là mọi cơ quan, tổ chức, công dân
phải hỗ trợ, hợp tác
với các hoạt động tình báo khi được yêu cầu.
Quy định này mang tính bắt buộc,
lại có cái hiệu lực cả ngoài lãnh thổ
theo diễn giải của nhiều cơ quan nghiên cứu.
Cho nên là các nước tiếp nhận công dân doanh nghiệp Trung Quốc,
trong đó có Nhật,
đang lo lắng là rủi ro ép buộc
can thiệp đối với cả khu vực dân sự nữa.
Và đây là một cái điều nguy hiểm
nếu như không cảnh giác trước rủi ro.
Từ năm 2021,
thì Nhật đã ban hành cái luật giám sát
sử dụng đất gần căn cứ hạ tầng trọng yếu,
thường gọi là cái luật đất đa khu vực trọng yếu
để ra soát, hạn chế
mục đích sử dụng với các khu đất nhạy cảm
trước loạt thương vụ người nước ngoài
mua đất gần căn cứ radar
và cái đảo tiền tiêu của họ.
Năm 2022,
thì Nhật lại thông qua luật thúc đẩy an ninh kinh tế,
bảo vệ hạ tầng thiết yếu,
chuỗi cung quan trọng, công nghệ lõi,
kiểm soát công bố bằng các sáng chế nhạy cảm,
siết thẩm tra đầu tư nước ngoài.
Năm 2025 thì tiếp tục
thắt chặt cơ chế sàng lọc FDI
trong ngành nhạy cảm.
Hiện nay thì nhiều nước trong khu vực,
trong đó có Nhật đã điều tra báo cáo
về các điểm liên lạc, cơ sở dịch vụ
gắn với công an Trung Quốc ở hải ngoại.
Dù Bắc Kinh phủ nhận là đồn công an,
riêng cái việc Tokyo công bố kiểm tra
cho thấy cái mối can thiệp ngoài pháp quyền là có thật.
Cho nên,
những tuyên bố cứng rắn của bà Takaichi
đang khiến Bắc Kinh thực sự lo ngại.
Trong trường hợp mà bà mạnh tay với các cá nhân
tổ chức người Trung Quốc đang sở hữu
bất động sản, tài sản chiến lược
hay cả những ngành nghề liên quan
tới kinh tế trọng điểm của Nhật Bản,
thì Trung Quốc sẽ không còn xúc tu
để mà bám chặt vào Nhật Bản,
từ đó hút máu và làm suy yếu quốc gia này.
Bà Takaichi
thì không phải là hiện tượng lẻ loi.
Bà ấy là một cái tiến hiệu của một Nhật Bản
đang bước vào một chu kỳ tự cường kiểu mới,
cứng rắn hơn trong an ninh,
chủ động hơn trong kinh tế công nghệ
và rõ ràng hơn về bạn bè đối tác.
Đối với Trung Quốc thì đây là cái tin không vui.
Đối với khu vực, đặc biệt là những quốc gia
muốn trật tự ổn định, tôn trọng luật lệ
thì đây lại là điểm tựa
để mà cùng giữ hòa bình.
Trong thời khắc bão địa chính trị nổi lên,
cái điều quan trọng không chỉ là đứng vững
mà là đứng cùng nhau, kết nối lợi ích,
nâng chuẩn luật chơi và bảo vệ
những cái giá trị giúp khu vực phát triển trong yên ổn.
Và đó là lý do vì sao
cái cơn bão đang hình thành
có tầm bão ở Trung Quốc.
Nhưng mà gió của nó thì sẽ thổi qua
mọi mái nhà ở Đông Á trong những năm tới.
Từ Tokyo nhìn sang Seoul
thì ta thấy cùng một cái đường gần đang nổi rõ,
đó là cái độ nhạy cảm
với rủi ro từ Trung Quốc tăng nhanh
trong dư luận và chính trường.
Tại Hàn Quốc thì các cuộc biểu tình phản đối Trung Quốc
liên tiếp xuất hiện ở trung tâm Seoul,
từ lo ngại làn sóng du lịch lao động rẻ
đến bức xúc về can thiệp văn hóa,
chính trị và an ninh cộng đồng.
Dù quy mô mỗi cuộc biểu tình này
nó không đến mức là cả biển người xuống,
nhưng mà tần xuất và thông điệp
nó cho thấy mức độ cảnh giác xã hội
với Bắc Kinh nó đang leo thang,
buộc chính quyền Seoul phải
vừa chấn an an ninh trật tự
lại vừa cân nhắc siết các kẻ hở chính sách.
Và khi đặt hai mảnh ghép Nhật-Hàn
lại với nhau thì bức tranh khu vực nó hiện ra khá rõ,
một cái trục đồng thuận mới
đang dình thành qua những cái giá trị
luật lệ, minh bạch, an ninh chuỗi cùng
kéo Nhật Bản và Hàn Quốc tiến gần
hơn với Mỹ, Úc, châu Âu
và Đài Loan trong các chuyển mật trung.
Khi mà ý chí xã hội thông qua biểu tình,
dư luận, gặp điều chỉnh chiến lược
luật an ninh kinh tế, kiểm soát đầu tư,
phối hợp quốc phòng thì nó sẽ
hình thành ra một cái xu hướng khó đảo ngược
trong xã hội đó là
không chấp nhận cưỡng bức và can thiệp
của Trung Quốc trong các lĩnh vực cốt lõi.
Và nói cách khác là gió mùa địa chính trị
ở Đông Bắc Á đã đổi và
làn dấu ấy nó đang thổi dọc xuống cả
chuỗi đảo thứ nhất và Đông Nam Á,
nơi các nước sẽ phải tính toán kỹ hơn để mà
giữ cân bằng, giữ luật chơi và giữ an ninh dài hạn.
Thực tế ta biết là
Nhật và Hàn đã từng mở cửa
rất sâu với Trung Quốc, tin vào cái việc
bắt tay để cùng thị vượng, tin vào
cái lời lẽ đẹp đẽ từ Bắc Kinh. Nhưng rồi
họ vỡ mộng bởi vì hai điều cốt lõi.
Đó là phụ thuộc kinh tế dễ bị
biến thành đòn bẩy chính trị và
quy tắc công bằng bị thay bằng sức ép.
Sau nhiều năm làm ăn nguyên nguyên
thì Nhật đã nếm đủ rủi ro.
Có thể kể ra một số ví dụ như là
khủng hoảng đất hiếm năm 2010
khi mà Trung Quốc siết xuất khẩu đất hiếm
khiến cả nền công nghiệp của Nhật thoát tim.
Hay như là cái việc chuỗi cung
đang rất nhạy cảm về bán dẫn
pin và dược phẩm. Chỉ cần Trung Quốc
vặn văn là nhà máy Nhật khước lại.
Kết cục là Nhật đã chuyển hướng
an ninh kinh tế và
họ thực hiện
rất nhiều biện pháp như là lọc đầu tư,
bảo vệ dữ liệu hạ tầng, kéo
nhà máy về nước và đi những cái nước đi
những nước cờ an toàn hơn.
Giảm phụ thuộc nhưng mà không đoạn tuyệt.
Tức là mở cửa có điều kiện.
Hàn Quốc cũng như vậy.
Seoul từng hưởng lợi lớn
từ du lịch, giải trí, linh kiện bán dẫn
sắp sang Trung Quốc. Nhưng mà đến
khủng hoảng của cái vụ mà
Hoa Kỳ chuyển khai cái tên lửa
THAAD năm
2016-2017 đó,
Trung Quốc đã trừng phạt kinh tế với Hàn Quốc.
Hạn chế tour,
bóp chặt cây bốc và chút giận
lên lote. Doanh nghiệp Hàn thiệt hại
nặng. Từ đó Hàn Quốc hiểu rõ là
một quyết định an ninh có thể kéo theo
đòn kinh tế. Và hệ quả
ra đến là Hàn đã siết đa dạng hóa thị trường,
xây cái chuỗi cung không
rủi ro chính trị và nâng cảnh rác
với những cái điểm chạm nhạy cả.
Tao thấy là Nhật và Hàn đều là
những cường quốc trong khu vực. Nhưng mà họ rồi cũng
đã phải trả học phí cho cái việc lao
vào giấc mộng thịnh vượng chung với
Trung Quốc rồi. Và điều đó
thực sự là nó mang theo một cái thông điệp tham chiếu
cho các nước khác trong khu vực. Đó là
đừng đặt trứng vào cùng một giỏ.
Bán hàng, nhập nguyên liệu, công nghệ
thì phải đa dạng hóa đối tác
chớ có phụ thuộc vào một đối tác nào.
Hợp tác nhưng mà phải có hàng rào an ninh.
Lọc đầu tư và
những cái đất
mà gần căn cứ
là cần phải được theo dõi sát.
Hạ tầng số, năng lượng, dữ liệu
dân cư, bán dẫn, dược phẩm, tất cả
mọi thứ đều phải có những hàng rào an ninh.
Trong một diễn biến khác
ngày 6 tháng 10, truyền thông Mỹ đưa tin là
thương mại Trung Quốc đang đối mặt với
cái mối đoan dọa khác đến từ Mexico,
hiện đã gia nhập cùng Hoa Kỳ
và các nơi khác, và họ đang quay lưng lại
với Bắc Kinh rồi.
Mexico quả thực là đang xoay trục cứng,
nâng thuế, mở cái loạt điều tra
chống bán phá giá và siết yêu đải
theo hướng giảm lệ thuộc và chặn đường hàng Trung Quốc.
Và đó là một cú bồi thêm
vào bức tranh tách rời có trọn lọc mà
Hoa Kỳ và nhiều đối tác họ đang dẫn nhịp.
Cụ thể là Mexico áp thuế cao
với hàng từ nước không có FTA,
trong đó có Trung Quốc.
Gói cải cách thuế nhập khẩu mới
được tác động tới gần 52 tỷ đô hàng hóa
ô tô thép dệt may.
Riêng ô tô thì Trung Quốc thì đã bị
đề xuất nâng thuế lên 50%.
Mục tiêu công khai của họ đó là bảo vệ
việc làm, còn cái mục tiêu ngầm đó là
ăn khớp với chiến lược của Mỹ và
bịt cái cửa vòng lách vào
thị trường Bắc Mỹ.
Hoa Kỳ xây dựng hàng rào với xe điện Trung Quốc,
Mexico trước đó cũng đã ngừng yêu đải
về đất, về thuế cho các hãng xe điện
Trung Quốc đặt nhà máy, và nay
họ còn đánh thẳng vào những cái sản phẩm
nhập khẩu xe điện.
Nói chung là Mexico đã làm một hành động
chặn đứng con đường đi tắt của hàng hóa
Trung Quốc vào thị trường Mỹ thông qua cái ngã
Mexico. Ta biết Bắc Mỹ
vốn là một cái khối thị trường liên mạch nhờ
Hiệp định Thương mại USMCA, cho nên
khi Mexico xiết chặt các quy định xuất xứ
và hàm lượng nội địa, thì hàng Trung Quốc
sẽ rất khó mượn Mexico làm trạm
trung chuyển hay là rán nhãn sản phẩm
khu vực để mà lọt qua biên giới Mỹ.
Những ngành bị ảnh hưởng sớm nhất là
ô tô, xe điện,
thép, dệt may
và chuỗi linh kiện giá rẻ.
Thuế 50% đối với ô tô nhập khẩu
và các loạt thuế cao với hàng hóa ngoài FTA
đó khiến lợi thế giá rẻ của Trung Quốc
bị bào mòn nghiêm trọng.
Các lĩnh vực mà Bắc Kinh đang xuất khẩu
bùng nổ như là xe điện, pin, thép
và hóa chất sẽ lập tức chịu tác động.
Biên lợi nhuận giảm mạnh và có nguy cơ
mất thị phần ngay tại Mexico, một thị trường
vốn được xem là cửa ngõ vàng để tiếp cận Mỹ.
Và muốn lách qua
hàng rào mới này thì doanh nghiệp Trung Quốc
chắc chắn là họ sẽ phải thay đổi,
phải là đầu tư sâu hơn tại Mexico
để mà tăng cái tỷ lệ nội địa thực sự
hoặc là chuyển hướng sang những cái chuỗi
cung ứng ít nhạy cảm hơn.
Nhưng cả hai cách này đều đồng nghĩa với việc là
chi phí vốn, thời gian và rủi ro pháp lý
sẽ tăng lên. Cộng với việc
Mỹ đang siết kiểm soát ở đầu kia,
hàng rào thương mại tại Bắc Mỹ giờ đây nó dày
thêm 2 lớp và khiến cái chiến lược
đi vòng của Bắc Kinh gần như là bế tắc rồi.
Và động thái của Mexico,
một đối tác thương mại số 1 của Mỹ,
nó tạo ra hiệu ứng dây chuyển.
Các quốc gia tham gia cùng chuỗi cung ứng Bắc Mỹ
cũng như là những nền kinh tế đang chuyển chuỗi
về Mỹ sẽ có xu hướng điều chỉnh chính sách
để mà phù hợp với cái tiêu chuẩn của Washington hơn,
nhằm được ưu tiên tiếp cận thị trường
béo bở đó là thị trường Hoa Kỳ.
Và điều này khiến không gian hoạt động
của Trung Quốc ngoài châu Âu, nó ngày càng
bị thu hẹp hơn.
Và trong một cái thập kỷ qua, ta thấy là
ba nước, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mexico
họ đã đi đủ xa với Bắc Kinh
để hiểu rằng lợi kinh tế
không bao giờ tách rời rủi ro chính trị.
Họ phải chấp nhận. Họ đã phải trả học phí
bằng cái việc đất hiếm bị siết,
đòn trừng phạt thương mại,
bằng chuỗi cung bị bẻ cong theo
mệnh lệnh chính trị, v.v.
Và rồi bây giờ họ đã đổi hướng và quyết tâm
thay đổi vận bệnh. Sự thức tỉnh đồng loạt ấy
nó là tín hiệu rõ ràng nhất về
giới hạn ảnh hưởng của Bắc Kinh.
Không phải vì cái nước này ghét Trung Quốc,
không phải vì ba nước đó họ ghét Trung Quốc,
đó là ba sự thật này.
Phụ thuộc kinh tế
có thể bị biến thành đòn bầy chính trị bất cứ lúc nào.
Chuỗi cung nếu đặt nền
ở trên cái giá rẻ vũ khí hóa
thì sẽ sập khi mà địa chính trị
đổi gió.
Và luật chơi Minh Bạch nó là hàng rào duy nhất
để mà giữ hòa bình, thịnh vượng bền vững.
Một đường biên mới của thế giới nó đang hình thành
quanh cái nguyên tắc thịnh vượng
phải đi cùng tự chủ. Và chính cái đường biên ấy
nó đã làm suy yếu mô hình gây ảnh hưởng
của Bắc Kinh. Họ không còn dễ
mượn cánh tay kinh tế để mà bẻ lái
chính trị như trước đây nữa. Và khi các
nền kinh tế lớn chuyển từ cái việc
cung thịnh vượng bằng lệ thuộc sang cung
thịnh vượng bằng tự chủ, thì ảnh hưởng của Trung Quốc
buộc phải co lại.
Sự thức tỉnh của Nhật, Hàn, Mexico
nó không phải là tiếng nói chống đối
mà là lời tuyên bố rằng là muốn
thịnh vượng lâu dài thì phải đứng trên chính đôi
chân của mình. Và đây sẽ là
tham chiếu cho rất nhiều quốc gia khác trong tương lai.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay
của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại!
