Lịch sử Việt Nam: Câu chuyện trung nghĩa đằng sau cuộc chiến tại thành Bình Định

Đình Sự
546 người theo dõi
Câu chuyện trung nghĩa đằng sau cuộc chiến tại Thành Bình Địch
Tác giả Trần Hưng, theo kênh dân việt .vn
Câu chuyện cảm động dưới đây xảy ra vào gần cuối cuộc chiến tranh giữa quân Nguyễn và quân Tây Sơn
Ghi dấu vào lịch sử sự trung nghĩa của hai vị tướng quân khiến người ta không khỏi cảm thán
Nội bộ nhà Tây Sơn chia rẽ
Khi Quang Trung mất, vua Cảnh Thịnh lên nối ngồi
Nhưng không thể ổn định được nội bộ Tây Sơn vốn đã chia rẽ
Năm 1793, Nguyễn Phúc Ánh cho quân vây đánh Thành Quy Nhơn của Tây Sơn vương Nguyễn Nhạc
Bị vây suốt 3 tháng, không còn cách nào khác
Tây Sơn vương đành phải cầu viện vua Cảnh Thịnh dù mối quan hệ hai bên lúc đó chẳng tốt đẹp gì
Vua Cảnh Thịnh sai ngô văn sở và phạm công hưng đến giải vây cho Thành Quy Nhơn
Nguyễn Phúc Ánh phải cho quân rút về Phú Yên
Dù Nguyễn Nhạc đã sai mang vàng bạc ra khao thưởng cho quân Phú Xuân
Nhưng phạm công hưng vẫn chiếm cứ Thành Quy Nhơn
Ngang nhiên kê biên kho tàng tài sản
Thấy ra tài để lại cho con cháu bị tức đoạn
Lại thấy quân Phú Xuân không còn kỳ cương
Ngang nhiên cướp bóc coi mình chẳng ra gì
Nguyễn Nhạc út hận thổ huyết rồi qua đời
Năm 1799, Nguyễn Phúc Ánh cho quân lần thứ 2 tiến đánh Thành Quy Nhơn
Cuộc chiến quyết liệt diễn ra tại núi Hàm Long phía nam Thành Quy Nhơn
Dù đây là nơi hiểm yếu
Nhưng quân Tây Sơn bị trúng kế, Điệu Hổ Ly Sơn nên bị đánh bại
Tướng Võ Đình Tú là một trong Tây Sơn thất hổ tướng, bị từ trận
Dãy núi Cung Quang phía bắc cũng bị quân Nguyễn chiếm
Thành Quy Nhơn bị vây khốn
Nhưng đây là thành dễ thủ khó công
Nên quân Nguyễn đánh mãi cũng không vào được thành
Nhà Tây Sơn cử hai tướng là Trần Quang Diệu và Võ Văn Dũng
Đến giải vây cho Thành Quy Nhơn
Mặt khác, vua cảnh thịnh nghe lời nịnh thần
Nên mật lệnh cho Vũ Văn Dũng giết Trần Quang Diệu
Vũ Văn Dũng thấy Trần Quang Diệu là tướng tài theo Tây Sơn
Từ ngày đầu có công lao lớn
Hành động như vậy là vô lý, nên nói hết sự việc cho Diệu biết
Trần Quang Diệu liền cho đại binh quay trở về Phú Xuân
Để dẹp hết bọn nịnh thần
Trong khi đó, tướng Tây Sơn là Lê Văn Thành
Trong Thành Quy Nhơn chở mãi không thấy viện binh
Lương thực đã cạn, nên đầu hàng
Nguyễn Phúc Ánh liền cho đổi tên Thành Quy Nhơn thành Thành Bình Định
Giao cho Võ Tánh cùng Ngô Tùng Châu
Giữ Thành rồi về lại gia đình
Không giữ được Thành thì phải chết với Thành
Năm 1800, Trần Quang Diệu
Sau khi đã dẹp hết bọn nịnh thần trong triều
Liền quyết định cùng Vũ Văn Dũng tiến quân lấy lại Thành Bình Định
Quân chia làm thủy bộ
Trần Quang Diệu chỉ huy quân bộ 5 vạn
Vũ Văn Dũng chỉ huy thủy quân 2 vạn 4 nghìn
Trần Quang Diệu cho quân đánh Thành Bình Định
Võ Tánh đưa quân chống lại
Nhưng vì yếu hơn nên phải cho quân vào trong Thành cố thù
Thành Bình Định dễ thủ, khó công
Nên Trần Quang Diệu không cho quân đánh vào Thành
Mà vây bên ngoài chờ quân Nguyễn hết lương
Tất phải đầu hàng
Ông cho đắp lũy dài với chu vi hơn 4.000 trượng bao bọc Thành
Vũ Văn Dũng cũng cho thủy quân trấn giữ tại Đầm Thị Nải
Trong khi đó, Võ Tánh cho người về gia đình báo tin
Nguyễn Phúc Ánh nhận tin liền quyết định đến cứu Thành Bình Định
Quân Nguyễn quyết định đánh thủy quân Tây Sơn ở Đầm Thị Nải trước
Vũ Văn Dũng giữ Thị Nải không được
Thua trận chạy đến cùng Trần Quang Diệu ngăn không cho quân Nguyễn giải vây
Lúc này, Nguyễn Văn Thành nhắc Nguyễn Phúc Ánh về kế
Thí xe bắt tướng đã ban từ trước
Là tạm thời bỏ qua Thành Bình Định
Mà tiến thẳng ra Kinh Thành Phú Xuân
Nhưng Nguyễn Ánh không muốn bỏ rơi Võ Tánh
Nên cho quân đánh lên giải vây Thành Bình Định
Quân Tây Sơn từ trên cao đặt các trọng pháo bắn xuống
Ngăn quân Nguyễn
Nên dù Nguyễn Phúc Ánh đã cố vài lần cho quân tiến lên
Nhưng lần nào cũng bị đẩy lùi
Thành Bình Định bị vây đã lâu
Trần Quang Diệu cũng muốn kết thúc nhanh
Nên vây Thành rất chặt
Cắt mọi đường tiếp tế lương thực
Tình thế trong Thành hết sức nguy ngập
Binh sĩ hết lương không còn sức để trụ thêm được nữa
Nguyễn Phúc Ánh cho người bí mật vào Thành đưa thư lệnh cho Võ Tánh
Và Ngô Tùng Châu tìm cách bỏ Thành chạy ra hướng biển
Để hạm đội bên ngoài đón
Võ Tánh viết thư trả lời
Phân tích rằng
Hiện tại đại quân Tây Sơn đang tập trung vây Thành Bình Định
Nên quân ở Phú Xuân còn rất mỏng
Điều đó nghĩa là
Ở kinh đô Phú Xuân đang bỏ ngỏ
Nếu lúc này quân ta chuyển hướng ra Phú Xuân
Át sẽ chiếm được
Từ đó sẽ giúp thay đổi đại quực
Và kết thúc chiến tranh
Phận thần
Làm tướng mà không giữ được Thành
Thì phải chết với Thành
Đó là lễ hiển nhiên
Quống hồ
Cái chết của thần sẽ góp phần thống nhất Sơn Hà
Vậy Hà cớ gì không thể mìm cười nơi chín suối
Thánh Thượng là thiên tử
Không được vì tình riêng mà quên đi đại quực
Xin Thánh Thượng hãy cho chuyển hướng đại binh ra Bắc
Đánh chiếm Phú Xuân
Võ Tánh nỗ lực cố thủ trong Thành
Trong giờ phút hiểm nghèo vẫn nghĩ đến đại sự
Chứ không lo cho bản thân mình
Khuyên Nguyễn Ánh không cần cứu mình mà chiếm lấy Phú Xuân
Quả là hiếm có
Nguyễn Phúc Ánh nhận được thư liền cùng các tướng lĩnh học
Nhiều người bàn nên cho quân đánh Phú Xuân trước
Thành Bình định giải cứu sau
Tuy nhiên Nguyễn Phúc Ánh không đồng ý nói
Võ Tánh theo ta từ những ngày đầu lập nghiệp
Trải qua biết bao nhiêu khó khăn gian khổ
Nay nghiệp lớn chưa thành
Một ngày vinh hoa chưa hưởng
Ta đi đồng nghĩa với việc đưa Võ Tánh vào chỗ chết
Sau này làm sao có thể ngẩn mặt nhìn thiên hạ mà trị vị
Nhưng không ai nghĩ ra kế sách vẹn toàn
Để giải vây cho Thành Bình định
Hơn nữa Trần Quang Diệu là một tướng tài không dễ đối phó
Ta quân Lê Văn Duyệt thay mặt các tướng đứng ra can ngăn rằng
Là tướng võ, mong muốn của Võ Tánh là được chết theo Thành
Nhờ đó xoay chuyển được đại cuộc
Nay nếu Thánh Thượng vì cứu Võ Tánh
Mà đi sâu vào giao chiến với đại binh của Tây Sơn
Cứu được Võ Tánh rồi
Không biết đến bao giờ chiến tranh mới kết thúc
Một đẳng được chết cho non sông vươn lên
Một đẳng là vì sự sống của mình mà kéo dài chiến tranh
Liệu rằng điều đó có công bằng cho Võ Tánh
Xin Thánh Thượng lắng nghe lời Võ Tánh
Người là thiên tử
Nhất định phải gạt bỏ tình riêng mà vì thiên hạ
Không còn cách nào khác
Nguyễn Phúc Ánh giao cho Trần Quang Thành
Ở lại kiềm chân Trần Quang Diệu
Với hy vọng mong manh sau khi chiếm xong Phú Xuân
Sẽ quay lại cứu Võ Tánh
Năm 1801
Thủy binh quân Nguyễn rời Thị Nải
Tiến đánh Phú Xuân
Trước khi rời đi
Nguyễn Phúc Ánh hướng đến Thành Bình Định
Chắp tay chứng kiến cảnh này ai cũng thấy ngậm ngùi
Trung nghĩa Bi Hùng
Thành Bình Định lúc này cũng kiệt quẻ
Trong Tây Sơn Bi Hùng chuyển
Mô tả rằng
Quân trong thành bắt được một người lính ra khỏi trại cướp của dân
Võ Tánh nói rằng
Chúng ta còn giữ thành được tới ngày hôm nay
Là do lòng dân vẫn còn ủng hộ
Nếu trộm cắp của dân như vậy
Thì quân ta như phường giặc cướp hay sao
Mang ra chém
Tên lính này kêu khóc rằng
Thưa tướng quân
Lương trong thành hết sạch mấy ngày nay
Quân ta phải làm thịt ngựa mà ăn
Nay ngựa đã hết
Chúng tôi đói không chịu được
Nên bất đắc dĩ mới ra ngoài cướp của dân tìm cái ăn lót giả
Xin tướng quân thương tình tha mạng
Võ Tánh liền nói đó là tội của mình
Rồi ra lệnh tha cho tên lính
Lúc này quân sĩ kiệt sức
Nằm ngồn ngang
Võ Tánh ứa nước mắt nói rằng
Các người chưa lo
Ta đã có kế
Ngày mai các người sẽ được cơm gạo mà ăn
Rồi Võ Tánh cho người làm lầu bắt giác
Viết lá thư tuyệt mệnh gửi lại cho tướng quân Trần Quang Diệp
Khi nghe tin Ngô Tùng Châu đã uống thuốc độc tự xát
Ông sai Võ Văn Lượng ra ngoài thành kéo cờ trắng đầu hàng
Rồi một mình lên lầu bắt giác phóng hỏa tự thiếu
Võ Văn Lượng kéo cờ trắng
Trở vào thấy Võ Tánh đang tự thiếu trong lầu bắt giác
Liền hét lớn một tiếng
Rồi nhảy vào trong lửa chết theo chủ tướng
Trần Quang Diệp vào thành
Nhận thư của Võ Tánh viết
Phận làm tướng
Ta không giữ được thành lẽ hiển nhiên phải chết theo thành
Chỉ một mong muốn sau cùng
Anh em binh sĩ không có tội tình gì
Xin Ngài hãy vì đức lớn mà đừng làm hại
Cũng như ngày trước khi chiếm được thành Quỳ Nhơn
Quân Nguyễn đã không giết hại những binh sĩ Tây Sơn giữ thành
Đọc xong thư
Trần Quang Diệp sai người phát lương thực cho hàng binh
Đồng thời cho tẩm liệm thi hài Võ Tánh và Ngô Tùng Châu tử tế
Lễ Mai Táng có cả quân sĩ hai bên rất trang nghiệm
Trần Quang Diệp cảm động bước đến bên Linh Cửu Võ Tánh
Rồi cúi đầu từ biệt vị tướng Trung Dũng của Quân Nguyễn
Sau lễ Mai Táng
Trần Quang Diệp cho tập hợp hơn một vạn hàng binh
Ở bãi cát bên cửa thị này
Nhiều người lính Nguyễn bật khóc tưởng bị đem ra sự chém
Trần Quang Diệp nói
Các người may mắn có được một chủ tướng kiên trung
Mà cả dân chúng lẫn đối thủ đều kính phục
Nay theo mong muốn tướng Võ Tánh
Các người có thể ở lại Quỳ Nhơn này lập nghiệp
Trở lại quê nhà làm ăn
Thậm chí có thể quay trở về với Nguyễn Ánh chống lại ta
Ta đảm bảo mạng sống cho các người rời khỏi thành
Đám hàng binh đều quỳ lại
Xin đáp ơn tướng quân mở lượng hiếu sinh
Khung cảnh trang nghiêm
Không một ai muốn gia nhập vào quân Tây Sơn
Tất cả đều tự ra đi
Có người hỏi Trần Quang Diệp sao không giết
Vì thả đi như thế
Họ có thể quay lại đánh Tây Sơn
Trần Quang Diệp đáp
Họ không theo ta là do nhà Tây Sơn ta đã mất lòng dân
Nếu giết họ thì lại càng mất lòng dân hơn nữa
Được thua là ở lòng trời
Sinh linh có tội tình gì
Ta nỡ đâu giết hại
Tướng quân Trần Quang Diệp biết rõ
Tây Sơn ngày càng suy sủng
Đánh mất hẳn lòng dân
Nhưng ông vẫn phục vụ cho nhà Tây Sơn đến cùng
Hẳn là vì tấm lòng chung nghĩa
Các binh sĩ khi rời đi
Hầu như đều trở lại bản quán sinh sống
Không ai về gia nhập quân Nguyễn chống lại Tây Sơn
Võ Tánh và Trần Quang Diệp
Dù phò tá cho chúa khác nhau
Nhưng đều là những bậc chung nghĩa
Từ câu chuyện này
Người dân Bình Định lưu truyền câu hát
Ngó lên ngọn tháp cánh tiên
Cảm thương quan hậu thủ thành ba năm
Năm 1802
Nguyễn Phúc Ánh đánh bại Tây Sơn
Lên ngôi vua lấy hiệu là Gia Long
Ông phong cho Võ Tánh tước quốc công
Bài vị cũng được đặt cách thờ tại Thế Miếu
Nơi chỉ dành riêng cho hoàng tộc
Mộ Võ Tánh và Ngô Tùng Châu
Được vua Gia Long xây dựng lại
Ngay chính tại vị trí mà Trần Quang Diệp trôn cất khi xưa
Thêm đôi nét để hoàn chỉnh bức tranh đầm thị nải
Là ít hầu của vùng đất Quy Nhơn
Nắm được thị nải là xếp được đường tiếp tế của thành
Bởi vậy, việc Vũ Văn Dũng thất thủ mặt thủy
Khiến vòng vây của Trần Quang Diệp càng chặt
Bình Định là địa thế lưng tựa núi, mặt hướng biển
Lũy vây hơn 4.000 trượng không chỉ là con số
Mà là những giải đất đắp cao, đan dày hầm trông, ụ súng, trận địa pháo
Mỗi tất đất quanh thành là mồ hôi và máu của cả hai phía
Trong thành, kho thóp vơi dẫn
Ngựa chiến, bạn đồng hành của chủ tướng
Lần lượt bị xẻ thịt, mùi khói bếp nhạt dẫn
Những lính gác đêm gục đầu bên giáo Mark
Chính trong cuộn bách ấy, khí tiết được thử vàng
Câu nói ngày mai các người sẽ được cơm gạo mà ăn
Là lời chăn chối của một vị tướng tự chọn cái chết
Để nuôi quân lần cuối, bằng lòng tin
Ngoài thành, Trần Quang Diệp hiểu rất rõ cái giá của một chiến thắng
Ông chọn cách kết thúc vây hám mà vẫn giữ nhân tâm
Tha hàng binh, trôn cất đối thủ, dựng lại trật tử
Sự điềm tĩnh ấy cho thấy một tầm vóc không thua kém
Bất cứ danh tướng nào của thời loạn
Câu chuyện bình định vì thế
Không chỉ là một trận công, thủ
Mà là tấm gương phản chiếu đạo làm tướng
Một người chọn chết để giữ nghĩa
Một người thắng trận mà vẫn giữ lòng
Và chính nhân nghĩa ấy mới ở lại rất lâu trong ký ức sư nấu
Từ tháp cánh tiên, đến bờ thị nải
Đến những nấm mộ nằm cạnh nhau của hai bậc trung thần
Mỗi năm hương khói vẫn ấm
Nếu các bạn thấy nội dung video bổ ích
Xin vui lòng like, share và subscribe để ủng hộ kênh
Giúp mình có thêm động lực tạo ra những nội dung hay hơn nhé
Các bạn có thể ủng hộ để giúp kênh phát triển hơn qua số tài khoản dưới đây
Mình xin cảm ơn rất nhiều
