VIỆT NAM: ĐẤT NƯỚC ĐÔNG Á GIỮA LÒNG ĐÔNG NAM Á

Tin Tức Bình Minh
548 người theo dõi
#BlvHaiThanh #BLVHảiThanh #BLVhaiThanhStory
Việt Nam là Đông Nam Á hay Đông Á? 🌏
Nếu ví văn minh thế giới như một bữa tiệc, Việt Nam chính là vị khách đặc biệt: ngồi ở bàn Đông Nam Á nhưng lại mặc bộ đồ Đông Á. Một đất nước vừa có Tết Nguyên Đán, Văn Miếu, chữ Hán – đậm chất Đông Á; vừa có tháp Chàm, chùa Khmer, cồng chiêng Tây Nguyên – đậm màu sắc Đông Nam Á.
Đăng ký kênh tại đây các bạn nhé!
https://bit.ly/blvhaithanh
Xin chào các bạn, nếu vĩ văn minh thế giới giống như một bữa tiệc lớn
Thì Việt Nam chắc chắn là một vĩ khách rất đặc biệt
Chúng ta ngồi ở bàn Đông Nam Á nhưng lại mặc bộ đồ Đông Á
Người ta nhìn thấy Việt Nam ăn Tết Nguyên Đán, thờ Tổ Tiên, học chữ Hán, dựng văn miếu
Những đặc điểm quá giống Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Triều Tiên
Nhưng đi sâu vào miền Trung, miền Nam, Tây Nguyên
Ta lại thấy Tháp Tràm, Chùa Khơ Me, Cồng Chiêng Ngân Vang
Đó là những dấu ấn đậm chất Đông Nam Á
Tuy vậy, dấu ấn Đông Á vẫn vượt trội hơn
Việt Nam có thể coi là quốc gia Đông Á về văn hóa
Nhưng chắc chắn rồi, chúng ta là quốc gia Đông Nam Á về địa lý
Tại sao lại có chuyện như vậy?
Địa lý chính là lời giải thích đầu tiên
Việt Nam nằm ở rìa phía đông của bán đảo Đông Dương
Phía bắc giáp Trung Quốc, phía tây giáp Lào và Campuchia
Phía đông và nam thì mở ra biển đông
Đường biên giới với Trung Quốc dài hơn 1.400 km
Trong khi biên giới với Lào và Campuchia cộng lại còn dài hơn rất nhiều
Nhưng điều đặc biệt là trong lịch sử
ảnh hưởng từ phương Bắc luôn trực tiếp và nặng nề hơn các hướng khác
Trong khi hầu hết những nước Đông Nam Á như là Lào, Myanmar
Tuy có được biên giới với Trung Quốc, đều được ngăn cách bởi những rợi núi cao
Thái Lan và Campuchia thì đều phải đi qua những vùng đệm
Indonesia, Philippines, Malaysia thì hoàn toàn nằm ở phía Nam
bị chia tách bởi biển, thì Việt Nam lại hoàn toàn khác
Những quốc gia kia không có được sự gần gũi với Trung Quốc như Việt Nam
Nhất là ở thời điểm ngày xưa khi mà việc di chuyển gặp khó khăn
thì việc biết đến sự tồn tại của những quốc gia phương Nam
cũng là điều cần nhiều thời gian để khám phá
chứ chưa nói đến giao lưu hay là giao thương
Và chính cửa ngõ phía Bắc này đã khiến Việt Nam trở thành vùng tiếp xúc trực tiếp
giữa Đông Nam Á và Đông Á
Bởi vì dây núi biên giới phía Bắc không hề cô lập Việt Nam với Trung Quốc
Trái lại nhiều con bèo và thung lũng là nơi người Hán, người Tày, người Nùng
qua lại trao đổi hàng hóa của người Việt
Những tuyến đường cổ từ ải Nam Quan đến Thăng Long
đã nối liền Việt Nam với phương Bắc từ hàng nghìn năm trước
Việt Nam còn kết nối với Trung Quốc qua hệ thống những con sông
Hệ thống sông Hồng chảy từ Vân Nam, Trung Quốc xuống đồng bảng Bắc Bộ
Con sông này vừa là đường vận chuyển, vừa là cầu nối
Nhờ nó, những ảnh hưởng từ Trung Nguyên dễ dàng chảy xuống vùng đồng bằng
châu thổ sông Hồng theo mọi nghĩa
Đó là lý do mà vùng đồng bằng sông Hồng nhanh chóng trở thành trung tâm chính trị
văn hóa, hấp thụ và triển khai mô hình nho giáo, phật giáo Bắc Tông
cũng như là chữ Hán
Và ở thời đại ngày xưa, đường biển luôn là một cửa ngõ giao thương quan trọng
Biển Đông không chỉ mở cửa cho Việt Nam ra vùng Đông Nam Á hải đảo
mà còn là nơi tàu thuyền từ Quảng Đông, Phúc Kiến cập bến
Những thương nhân, những di dân Trung Hoa đã đi theo đường biển để đến với Việt Nam
mang theo ngôn ngữ, phong tục, tín ngữ
Bởi thế nên, về mặt văn hóa, Việt Nam mang màu sắc của Đông Á cũng là điều dễ hiểu
Hãy thử so sánh với một vài quốc gia khác, ví dụ như là Thái Lan
Thái Lan thì cách Trung Quốc cả hàng nghìn km, ngăn cách bởi Lào và những dậy núi cao
Vì thế họ gần Ấn Độ hơn, dễ tiếp nhận phật giáo Nam Tông
và văn minh đôi phần cũng bị ảnh hưởng bởi Ấn Độ giáo
Campuchia cũng gần giống với Thái Lan, tức là hướng về phía Ấn Độ
chịu ảnh hưởng của Ấn Độ nhiều hơn
Đây là trung tâm của đế chế Khmer trong quá khứ, một nền văn minh Ấn Độ giáo
Indonesia, Malaysia thì xa xôi về phía Nam, lại là đảo
nên chịu ảnh hưởng chủ yếu từ Hồi giáo Ả Đập thông qua những tuyến đường thương mại trên biển
Như vậy, chúng ta có thể nhìn thấy, về mặt địa lý
Chỉ riêng Việt Nam, do nằm cận kề phương Bắc, lại phải chịu hơn 1.000 năm Bắc thuộc
nên mang đậm màu sắc Đông Á trong văn hóa
Hơn 1.000 năm ấy không chỉ để lại những vết thương lịch sử
mà Việt Nam cũng từ đó ảnh hưởng về chữ viết, luật lệ, lễ nghi, mô hình cai trị từ Trung Hoa
Cũng cần phải khẳng định rằng, hơn 1.000 năm nhưng chúng ta không bị đồng hóa
chúng ta hấp thụ những gì tiến bộ và vẫn giữ được những nét truyền thống của mình
Địa lý vì vậy là lời giải thích đầu tiên cho dấu ấn Đông Á ở Việt Nam
Địa lý đóng vai trò như một cái khung định sẵn
Việt Nam tuy nằm ở Đông Nam Á về mặt địa lý
nhưng lại gần gũi với Đông Á về mặt văn hóa
Và chính điều này giải thích tại sao, về lâu về dài
Việt Nam giống một quốc gia Đông Á hơn là một quốc gia Đông Nam Á
Sau khi độc lập, Việt Nam vẫn tiếp tục giữ lại mô hình nho giáo
Chiều Lý, Chiều Trần, Chiều Lê và những chiều đại sau này
đều mở các khoa thi chữ Hán, dựng văn miếu quốc tử Giám
biến nho học trở thành hệ thống tuyển chọn quan lại chính thức
Điều này giống ở Trung Quốc, Nhật Bản, Bán đảo Triều Tiên vào thời kỳ đó
Đây là những nét chỉ có ở các xã hội Á Đông
nơi trọng sĩ phu, nơi đề cao trí thức nho học
Trong khi đó, Thái Lan, Campuchia hay những quốc gia khác thì không hề có mô hình này
Ngay cả hệ thống làng xã của Việt Nam cũng mang màu sắc Đông Á
Mỗi làng có đình, thờ thanh hoàng là nơi dân làng họp bàn xử lý việc chung
Người dân vừa là nông dân vừa là công dân của làng
Chính vì vậy mới có câu phép vua thua lệ làng
Tinh thần làng xã cũng mang một màu sắc Đông Á
Một yếu tố nữa liên quan đến văn hóa đó là ngôn ngữ
Tiếng Việt là một trong những ngôn ngữ Đông Nam Á có đến 6 thanh điệu
Thanh ngang, thanh huyền, thanh sắc, thanh hỏi, thanh ngã, thanh nạ
Điều này khiến tiếng Việt gần với tiếng quan thoại hay là tiếng Quảng Đông
Vốn cũng là những ngôn ngữ đơn âm và có thanh điệu
Ngược lại tiếng Khmer hay là tiếng Malay thì không có thanh điệu, rất khác
Có từ Hán Việt chiếm khoảng từ 60 đến 70% vốn từ toàn dân
Ví dụ như là chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, học sinh, giáo viên
Tất cả đều là từ Hán Việt
Tức là nếu mà chúng ta vẫn còn duy trì các chữ Hán như ngày xưa
Mà viết tất cả những từ vừa rồi bằng chữ Hán
Thì gần như cùng một hệ với tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn
Nhật thì có Kanji, Hàn thì có Hanja, Việt Nam thì có Hano
Yếu tố ngôn ngữ lại một lần nữa khẳng định Việt Nam mang màu sắc của Đông Á
Về mặt tôn giáo và tiếng ngưỡng
Người Việt quen đi chùa thấy tượng quan âm Asida địa tạng
Đó là phần giáo Bắc Tông, chịu ảnh hưởng Trung Hoa
Tết Nguyên đán, vu lan bao hiếu cũng sau giải hạn đều nan á
Như là Trung Quốc hay là Bán đào Triều Tiên
Ngoài ra còn có tiên ngưỡng thờ mẫu, tam phủ, tử phủ v.v.
Cũng mang những màu sắc của khu vực Đông Á
Vậy là một lần nữa với tôn giáo và tiên ngưỡng
Việt Nam chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Đông Á
Thế nhưng đừng nghĩ rằng Việt Nam chỉ toàn những dâu ấn của Đông Á
Vẫn có những dâu ấn Đông Nam Á hiện hữu rõ ràng
Nhất là khi chúng ta bắt đầu dịch chuyển vào khu vực miền Trung
Bởi vì từ quãng thế kỷ thứ 2 đến thế kỷ 15
Miền Trung Việt Nam thuộc Vương quốc Champa
Văn hóa Champa theo Ấn Độ giáo rồi Hồi giáo
Để lại những di sản đồ sộ
Thánh địa Mỹ Sơn là quần thể tháp chàm xây từ cạch nung
Được UNESCO câu nhận
Mỹ Sơn có thể coi là một phiên bản Angkor Wat của Việt Nam
Thờ thần Shiva, thờ thần Vishnu
Người Chăm có âm nhạc riêng
Đó là trống Jinang, kèn Saranai, điệu múa Aspara uyển chuyển
Ẩm thực Chăm nổi tiếng với các món đậm đà dùng nhiều gia vị
Một phong cách rất Đông Nam Á
Khi người Việt tiến xuống vùng này
Người Việt đã hấp thụ và hòa nhập
Tạo ra một miền Trung vừa có đình làng
Vừa có tháp chàm, vừa có rỗ tổ
Vừa có múa Aspara
Đó là những nơi mà văn hóa Đông Á và Đông Nam Á đã hòa quyện vào nhau
Xa hơn nữa về phía Nam
Ở Nam Bộ, văn hóa Khmer gắn liền với đời sống
Những nơi như là Sóc Trăng, Trà Vinh
Có đến khoảng 90% dân số Khmer ở nhiều xã
Lễ hội Trong Trạng Thơ Mây tức là Tết Khmer
Hay là lễ hội Ốc Âm Bóc, Cúng Trăng
Và Đua Ghe Ngo là những lễ hội lớn
Ẩm thực Nam Bộ cũng mang hồn cốt của Khmer trong nhiều món ăn
Đó là những thứ như là bún nước lèo, bánh thốt nốt
Nhiều món ăn Nam Bộ ngày nay thực chất bắt nguồn từ Khmer
Đặc biệt, vùng đầu bằng sông Kiều Long chịu ảnh hưởng
Có văn hóa sông nước, đặc trưng Đông Nam Á
Người dân đi lại bằng ghe, chợ nội Cái Răng, Phụng Hiệp là minh chứng
Đây là hình ảnh không thể thấy ở miền Bắc Nho Giáo
Nhưng lại rất giống với Thái Lan hay là Indonesia tại Đông Nam Á
Và Việt Nam còn có một khu vực rất đặc biệt
Ở Tây Nguyên thì người Ê Đê, người Ba Na, người Gia Rai
Sống trong nhà rồng cao vút, sinh hoạt cộng đồng quanh bếp lửa
Họ tin vào đa thần, nào là thần núi, nào là thần sông
Nào là thần lúa, vân vân và vân vân
Âm nhạc công triêng vang vọng núi rừng
Được UNESCO câu nhận là di sản thế giới
Phòng thục uống rượu cần, lễ hội mừng lúa mới san voi
Tất cả đều mang đậm màu sắc Đông Nam Á
Gắn liền với những dân tộc Nam Đảo ở Indonesia và Philippines
Đây chính là lớp văn hóa bản địa mà người Việt đồng hóa nhưng không xóa bỏ
Vậy rốt cuộc Việt Nam thuộc Đông Nam Á hay Đông Á?
Câu trả lời là địa lý ở Đông Nam Á
Nhưng văn hóa nghiêng mạnh về Đông Á
Đồng thời vẫn giữ một phần Đông Nam Á
Người Việt ăn Tết Nguyên đán, học chữ Hán, dựng văn miếu như Trung Hoa
Nhưng người Việt cũng đua ga ngo, mua asparagus, uống rượu cần
Đánh công triêng như những dân tộc Đông Nam Á
Có thể vĩ Việt Nam như một cây cổ thụ
Gốc dễ cắm sâu vào nền văn minh Đông Á
Nhưng những tán cây tỏa ra
Thì có những tán cây đã vươn rộng đón gió Đông Nam Á
Với Champa, Khmer, Tây Nguyên, văn hóa Mekong
Chính sự hòa quyện ấy tạo ra một Việt Nam độc đáo
Không thể lẫn với bất kỳ một quốc gia nào trong khu vực
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này
Nếu cảm thấy thú vị bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh
Bật chuông thông báo và chia sẻ
Còn bây giờ thì xin đừng nói lời chào tạm biệt
Cảm ơn các bạn đã dành sự đồng hành
Cùng Hải Thanh Story
Đi qua những vùng đất
Khám phá những điều mới
Đừng ngân ngại hãy để lại những góp ý
Và xin đừng hẹn gặp lại
