Mỹ Trung đàm phán vòng 4, ai là người sốt ruột?

Ôn Cố Tri Tân
1.7K người theo dõi
525 Lượt xem video·18 thg 9, 2025
☘️ Đăng ký kênh Youtube Ôn cố tri tân: bit.ly/3jjW9R2
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân trên nền tảng Ganjing World:
https://www.ganjing.com/channel/1fk15t0au3k3L47HGBt16Yojh1mm0c
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân - Góc nhìn trên nền tảng Ganjing World: https://www.ganjingworld.com/channel/1ge5ul8vf355QTd3VFRspskdr1ip0c
☘️ Ủng hộ chúng tôi tại: https://www.buymeacoffee.com/OnCoTriTan
Vào ngày 14 tháng 9 tại thủ đô Madrid của Tây Ban Nha,
Mỹ-Trung đã bắt đầu vòng đàm phán thuế quan lần thứ tư, kéo dài trong 4 ngày.
Cuộc đàm phán thuế quan này là vòng đối thoại mới nhất,
tiếp nối các cuộc đàm phán tại Geneva vào tháng 5,
London vào tháng 6 và Stockholm vào tháng 7.
Ngay trước khi cuộc đối thoại bắt đầu,
vào ngày 13 tháng 9, Cục Công nghiệp và An ninh thuộc Bộ Thương mại Mỹ
lấy lý do an ninh quốc gia đã đưa 23 công ty Trung Quốc vào danh sách kiểm soát xuất khẩu,
trong đó có 13 công ty bán dẫn của Trung Quốc.
Động thái này khiến phía Trung Quốc khá bất ngờ.
Phản ứng của Trung Quốc là vừa áp dụng các biện pháp trả đũa,
vừa mời Tổng thống Trump đến thăm Trung Quốc vào tháng 10.
Phía Mỹ hiện chưa có phản hồi cụ thể về lời mời của Trung Quốc.
Đồng thời, Tổng thống Trump đã đăng một bài viết dài trên mạng xã hội,
kêu gọi Liên minh châu Âu cùng áp thuế từ 50% đến 100% đối với Trung Quốc.
Trước đây, tại cuộc đối thoại ở Stockholm vào tháng 7,
hai bên đã quyết định đóng băng thuế quan Mỹ-Trung đến tháng 11.
Có nghĩa là trước tháng 11, thuế quan Trung-Mỹ sẽ không có thay đổi.
Trên thực tế, cuộc đối thoại này thậm chí có thể bắt đầu vào cuối tháng tới cũng không muộn.
Tuy nhiên hiện tại đã được đẩy sớm lên hơn hẳn 1 tháng rưỡi.
Điều này phản ánh rằng cả hai bên thật sự không muốn thấy thuế quan tăng.
Vì sao? Đối với Mỹ, trong nửa đầu năm 2025,
thuế nhập khẩu đã khiến chỉ số giá tiêu dùng của Mỹ tăng 2,3%,
ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng từ sản phẩm điện tử đến nông sản.
Mặc dù phía Trung Quốc đã chịu phần lớn chi phí thuế quan,
tức là khi Mỹ áp thuế 50% lên Trung Quốc.
Phần lớn mức tăng thuế này đã bị Trung Quốc chi trả,
nhưng giá cả ở Mỹ vẫn bị ảnh hưởng.
Cho nên thực tế là thuế quan cao vẫn gây ra một chút thiệt hại cho kinh tế Mỹ.
Về phía Trung Quốc, họ đang cố gắng kéo dài thời gian thông qua đàm phán,
không nhượng bộ mà chỉ tiếp xúc,
vì Trung Quốc không muốn làm căng thẳng mối quan hệ.
Lần đàm phán này còn liên quan đến vấn đề TikTok bị buộc phải bán cho một công ty Mỹ,
cũng như các hạn chế của Mỹ đối với xuất khẩu công nghệ cao,
chẳng hạn như chất bán dẫn hoặc AI sang Trung Quốc.
Ngoài ra còn có các vấn đề về biện pháp trả đủ của Trung Quốc
liên quan đến thương mại đất hiếm và năng lượng v.v.
Tóm lại, cả hai bên đều có mục tiêu riêng muốn đạt được trong lần đàm phán này.
Tuy nhiên, chúng tôi không kỳ vọng nhiều vào kết quả của cuộc đàm phán này.
Giữa Mỹ và Trung Quốc tồn tại rất nhiều vấn đề,
và cuối cùng có lẽ cần một cuộc gặp mặt trực tiếp
giữa Tổng thống Trump và Tập Cận Bình để giải quyết.
Vậy liệu hai bên có cơ hội gặp nhau không?
Phía Trung Quốc đã chính thức mời Tổng thống Trump đến Bắc Kinh để gặp Tập Cận Bình
trước thêm hội nghị APEC tại Jeonju, Hàn Quốc.
Hiện tại, Tổng thống Trump vẫn chưa đưa ra phản hồi cụ thể về việc này.
Tuy nhiên, hiện nay, Mỹ và Trung Quốc có những bất đồng lớn
về các vấn đề thương mại và fentanyl.
Tất nhiên, lời mời này bản thân nó cũng là một tín hiệu rõ ràng
rằng Tập Cận Bình mời Tổng thống Trump thăm Trung Quốc,
cho thấy ông Tập sẽ không từ chức sau hội nghị Trung ương 4.
Thật ra, Tổng thống Trump tốt nhất không nên đến Bắc Kinh
vì Tập Cận Bình rất thích cảm giác vạn quốc lai triều.
Các sự kiện như Thượng đỉnh SCO hay cuộc diễu binh lớn ngày 3 tháng 9
đều khiến Tập Cận Bình cảm thấy rất tự hào.
Nếu Tổng thống Trump đến Bắc Kinh đàm phán,
đó sẽ là một cuộc đàm phán trên sân khách rất bất lợi cho Tổng thống Trump.
Chúng tôi thấy, địa điểm tốt nhất để gặp nhau là ở một nước thứ ba.
Về mặt thời gian, hội nghị APEC tại Jeonju, Hàn Quốc
vào ngày 31 tháng 10 và 1 tháng 11 năm nay
là cơ hội tốt nhất để Tổng thống Trump gặp Tập Cận Bình.
Hiện tại, Tổng thống Trump đang áp dụng chiến lược gây áp lực kép lên Trung Quốc.
Vào ngày 13 tháng 9, Tổng thống Trump kêu gọi các nước NATO
với tư cách là một khối áp thuế 50% đến 100% lên Trung Quốc
để gây sức ép lên Nga hoặc ngừng mua năng lượng từ Nga.
Tổng thống Trump cũng thúc giục EU áp thuế lên đến 100% đối với Trung Quốc.
Theo Tổng thống Trump, các mức thuế này sẽ được dỡ bỏ hoàn toàn
sau khi chiến tranh Nga-Ukraine kết thúc.
Nói cách khác, chừng nào chiến tranh Nga-Ukraine còn tiếp diễn,
thuế quan sẽ vẫn được duy trì.
Tổng thống Trump cảm thấy rất cấp bách trong việc chấm dứt chiến tranh Nga-Ukraine
vì mỗi tuần có khoảng hơn 7.000 người thiệt mạng trong cuộc chiến này.
Đây là cách Tổng thống Trump gây áp lực lên Trung Quốc
Mặt khác, phía EU hiện không quá tích cực trong việc trừng phạt Trung Quốc.
Họ nói rằng, việc tăng thuế mạnh đối với Trung Quốc là không thực tế
vì EU thiếu cơ sở pháp lý và ý chí chính trị để làm điều đó.
Ban đầu, Tổng thống Trump nói rằng, nếu EU sẵn sàng, cả hai sẽ cùng tăng thuế.
Nhưng hiện tại, phản ứng của EU không quá tích cực.
Ngoài ra, vào ngày 12 tháng 9, Bộ Thương mại Mỹ đã đưa 23 công ty
và Viện Nghiên cứu Trung Quốc vào danh sách đen xuất khẩu
nhằm đánh vào ngành công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao của Trung Quốc
bao gồm cả ngành công nghiệp AI.
Sau các biện pháp này của Mỹ, Trung Quốc cũng đưa ra các biện pháp đáp trả.
Vào ngày 13 tháng 9, Trung Quốc tuyên bố điều tra chống bán phá giá
đối với một số chip của Mỹ.
Như vậy, giữa Mỹ và Trung Quốc, chúng ta thấy một cuộc đấu tay đôi rất sôi nổi.
Tuy nhiên, thái độ chung của cả hai bên đang hướng tới sự thực dụng
tức là âm thầm chuẩn bị để làm dịu mối quan hệ
và tạo điều kiện cho cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Tập Cận Bình.
Họ cảm thấy nếu tiếp tục để các bộ trưởng đàm phán
sẽ không đạt được kết quả gì.
Cả hai bên đều hiểu rằng, nhiều vấn đề than chốt
cần được giải quyết thông qua cuộc gặp Trump-Tập.
Cho nên, phía Trung Quốc đã cử cựu Đại sứ Mỹ, ông Thôi Kiên Khải
đến Washington để tăng khả năng tổ chức một cuộc gặp Trump-Tập tại Bắc Kinh.
Tuy nhiên, các quan chức của chính quyền Tổng thống Trump đều không gặp ông ta.
Vào tháng 10, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc sẽ tổ chức họp tại New York.
Trong thời gian diễn ra Đại hội đồng Liên Hợp Quốc,
Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Lý Cường sẽ đến New York.
Như vậy, ông ấy cũng có thể tận dụng cơ hội tham dự hội nghị
để gặp các quan chức cấp cao của Mỹ,
từ đó thúc đẩy chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Trump.
Ngoài ra, theo một nguồn tin am hiểu tình hình Bắc Kinh,
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio có thể sẽ đến thăm Bắc Kinh
để chuẩn bị cho một hội nghị thượng đỉnh được tổ chức tại đó.
Tuy nhiên, nếu phía Mỹ đột nhiên áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Trung Quốc
hoặc thực hiện các hành động nào đó,
thì chuyến thăm Trung Quốc của Rubio có thể bị hủy bỏ.
Sau khi nói về các cuộc đàm phán thuế quan giữa Trung Quốc và Mỹ,
chúng ta xem xét thực lực hai bên.
Vấn đề kinh tế của Trung Quốc hiện nay thật sự rất nghiêm trọng.
Vào ngày 12 tháng 9, Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc Lam Phật An
khi trả lời báo chí đã thừa nhận mức độ nghiêm trọng của vấn đề nợ của Trung Quốc.
Ông đưa ra nhiều con số cụ thể, nói rằng đến cuối năm 2024,
nợ ẩn của các chính quyền địa phương là 10,5 nghìn tỷ nhân dân tệ,
cộng với nợ quốc gia là 34,6 nghìn tỷ nhân dân tệ
và nợ pháp định của chính quyền địa phương là 47,5 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Tổng cộng số nợ toàn diện của chính phủ mà Trung Quốc hiện công nhận
là 92,6 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Con số này, nghe có vẻ chưa đến 100 nghìn tỷ,
cảm giác như không quá lớn khi so sánh với tổng sản phẩm quốc nội GDP của Trung Quốc,
là khoảng 140 nghìn tỷ nhân dân tệ với khoảng 18.000 tỷ đô la Mỹ.
Cho nên nếu tính toán, khoảng nợ 92,6 nghìn tỷ nhân dân tệ dường như không quá lớn,
tương đương chưa đến 70% GDP.
Tỷ lệ này thực tế thấp hơn nhiều so với mức nợ chính phủ trung bình của các nước G20
do Quỹ Tiền tệ Quốc tế công bố là 118,2%
và thấp hơn mức nợ trung bình của các nước G7 là 123,2%.
Nhưng nếu bạn nhìn kỹ hơn, chúng ta sẽ phát hiện ra một vấn đề rất nghiêm trọng.
Có vài con số biết nói như sau,
Năm 2024, tổng thu nhập tài chính quốc gia của Trung Quốc là 23,4 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Trong khi đó, thu nhập tài chính của chính quyền trung ương là 10,1 nghìn tỷ nhân dân tệ
còn của chính quyền địa phương là 13,3 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Hai con số này có vấn đề,
đó là thu nhập tài chính hàng năm của chính quyền trung ương gần tương đương với thu nhập của các địa phương.
Vậy tại sao chính quyền trung ương lại có nhiều thu nhập đến vậy?
Trên thực tế, 10,1 nghìn tỷ này chủ yếu đến từ việc các địa phương nộp thuế lên trung ương
và phần lớn thuế được thu từ địa phương đều được chuyển lên trung ương.
Sau khi trung ương nhận tiền từ địa phương, họ làm gì?
Họ trả lại cho địa phương thông qua một cơ chế gọi là chuyển giao tài chính.
Các địa phương như Thượng Hải, Quảng Đông hay Giang Tô, Chiếc Giang nộp rất nhiều thuế cho trung ương.
Sau khi trung ương nhận được số tiền này,
họ sẽ phân bổ lại cho các khu vực nghèo hơn như Quý Châu, Cam Túc, Tây Tạng hay các tỉnh Đông Bắc.
Nói cách khác, họ lấy thu nhập tài chính từ các khu vực giàu có để trợ cấp cho các khu vực nghèo hơn.
Đây gọi là chuyển giao tài chính.
Vậy mỗi năm trung ương chuyển giao bao nhiêu tiền cho địa phương?
Con số này là 10,2 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Hãy quay lại nhìn con số thu nhập tài chính hàng năm của trung ương.
10,1 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Vậy nói cách khác, trung ương lấy toàn bộ tiền từ địa phương,
cộng thêm một số thu nhập từ các quỹ khác, tổng cộng là 10,1 nghìn tỷ.
Nhưng họ phải chuyển 10,2 nghìn tỷ cho địa phương.
Điều này có nghĩa là trung ương không chỉ chi hết toàn bộ thu nhập của mình,
mà còn thiếu 100 tỷ nhân dân tệ.
Vậy thì vấn đề ở đây là gì?
Nếu trung ương đã chi hết toàn bộ thu nhập của mình cho địa phương,
còn thiếu 100 tỷ,
thì trung ương lấy tiền ở đâu để chi tiêu?
Chúng ta biết rằng các dự án như sáng kiến vành đai và con đường của Tập Cận Bình tốn rất nhiều tiền.
Các cuộc việt binh lớn như ngày 9 tháng 3 cũng tốn tiền.
Quốc phòng, giáo dục, ngoại giao, giao thông đều tốn tiền.
Nếu trung ương đã chuyển hết thu nhập của mình cho địa phương,
thì tiền để chi cho Quốc phòng, giáo dục, ngoại giao hay các dự án lớn lấy từ đâu?
Chỉ có một cách, vây nợ.
Nói cách khác, mỗi đồng tiền mà chính quyền trung ương chi tiêu đều là tiền vây.
Thu nhập của trung ương là 10,1 nghìn tỷ.
Ngoài ra còn có một số thu nhập từ quỷ và vốn kinh doanh nhà nước,
nhưng tổng cộng các khoản thu nhập này cũng chỉ khoảng 1 nghìn tỷ.
Trong khi đó, mỗi năm trung ương phải chi bao nhiêu?
Chi cho Quốc phòng, giáo dục, các dự án lớn, lương nhân viên,
chi phí văn phòng, đi công tác, bảo trì các tòa nhà chính phủ v.v.
Tổng cộng mỗi năm trung ương cần khoảng 4,5 đến 5 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Nói cách khác, khoảng thiếu hụt 4,5 đến 5 nghìn tỷ này
chỉ có thể được bù đắp bằng cách phát hành trái phiếu chính phủ và thăm hụt tài chính.
Nói một cách đơn giản, mỗi đồng tiền mà chính quyền trung ương chi tiêu đều là tiền vây.
Đây không phải là số liệu mà chúng tôi bịa ra, mà là chính Bộ trưởng Tài chính Lam Phật An đã nói.
Trong tình huống như vậy, tình trạng tài chính của Trung Quốc có thể duy trì được lâu dài không?
Thật sự rất khó nói.
Nếu nói thẳng là thằng bé âm thầm đi vào ngõ cục.
Hơn nữa, thu nhập tài chính hàng năm của Trung Quốc hiện nay là 10,1 nghìn tỷ.
Nhưng con số này không được đảm bảo trong tương lai.
Vì kinh tế Trung Quốc đang suy giảm, bất đồng sản gặp vấn đề,
ngành xe điện mới của Trung Quốc gặp vấn đề,
các sản phẩm tân tam dạng như tấm pin năng lượng mặt trời đang bị thế giới tẩy chai v.v.
Nói cách khác, kinh tế Trung Quốc ngày càng tồi tệ.
Hiện nay, các khoản chuyển giao tài chính của Trung Quốc cho địa phương dựa vào tiền thuế thu từ địa phương.
Nhưng nếu trong tương lai, Trung Quốc tiếp tục chuyển giao tài chính cho địa phương,
có lẽ số tiền đó cũng phải dựa vào vây nợ.
Khi chính phủ liên tục vây nợ, mọi người hãy tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra nếu không trả được nợ.
Chỉ có 2 cách.
Một là in tiền dẫn đến làm phát nghiêm trọng và mất giá tiền tệ.
Hai là tăng thuế.
Nếu tăng thuế trong khi người dân đang khó khăn để mua sinh,
thì việc Trung Quốc tăng thuế sẽ khiến người dân càng không có tiền để sản xuất.
Cho nên hiện nay chúng ta thấy kinh tế Trung Quốc đang trượt dốc
và chính quyền trung ương ngày càng có ít tiền để chi tiêu.
Hiện tại mọi chi tiêu đều dựa vào vây nợ.
Hơn nửa quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ hiện nay phụ thuộc vào việc Trung Quốc bán phá giá.
Mỹ chưa hoàn toàn tách rời với Trung Quốc
vì Trung Quốc đang độc quyền về đất hiếm và một số lĩnh vực khác.
Trung Quốc cho rằng nếu Mỹ tách rời với Trung Quốc, điều đó sẽ gây tổn hại cho kinh tế Mỹ.
Nhưng sự độc quyền về đất hiếm không thể kéo dài mãi mãi.
Sớm muộn gì, Mỹ cũng sẽ không còn phụ thuộc vào Trung Quốc trong các ngành công nghiệp quan trọng.
Khi đó nếu Trung Quốc và Mỹ tách rời,
kinh tế Trung Quốc sẽ hoàn toàn sụp đổ và chỉ có thể dựa vào nội tuần hoang.
Trong tình trạng người dân nghèo khó không thể xuất khẩu để tạo thu nhập
và kinh tế trong nước ngày càng suy giảm,
thì sự bất ổn kinh tế sẽ lan sang các lĩnh vực quan trọng khác.
Cho nên thật ra hiện nay Trung Quốc cũng đang rất lo lắng.
Trong cuộc đàm phán giữa Trung Quốc và Mỹ lần này tại Madrid,
cảm giác là phía Mỹ rất vội vã.
Nhưng nếu chúng ta phân tích dữ liệu đã nói ở trên,
thì Trung Quốc cũng đang rất lo lắng.
Tiếp theo chúng ta không nói về tin đồn, không nói về lãnh đạo cấp cao,
mà nói về tầng lớp năng động nhất đó là thanh niên.
Từ một góc nhìn rộng hơn, vấn đề thất nghiệp và nghèo hóa của thanh niên
là một vấn đề toàn cầu không chỉ riêng ở Trung Quốc.
Nhưng tại Trung Quốc, vấn đề này đặc biệt nổi bật.
Vấn đề này đã gây ra bất ổn chính trị và xã hội ở nhiều nơi trên thế giới.
Ví dụ sự nổi lên của dân chủng đảng được hướng lợi từ các vấn đề của thanh niên.
Chi phí sinh hoạt ở Đài Loan tăng cao trong khi lương thanh niên thấp
đã gây ra sự bất mãn mạnh mẽ trong nhóm thanh niên đối với xã hội.
Họ cho rằng các chính phủ qua các thời kỳ đã bỏ qua lợi ích của thế hệ trẻ
và rằng xã hội tồn tại dưới sự áp bức và bóc lột giữa các thế hệ.
Với bản thân họ là nạn nhân.
Cảm giác nạn nhân này lan truyền như lửa cháy lan.
Phe trắng tức là dân chủng đảng mới nổi lên tự nhận mình không thuộc phe xanh hay phe lam
không bị gánh nặng bởi các tầng lớp lợi ích cũ
và tuyên bố sẽ đáp ứng các yêu cầu của thanh niên
từ đó thu hút được phần phiếu bầu này.
Vậy thì liệu có thực sự tồn tại cái gọi là áp bức và bóc lột giữa các thế hệ không?
Ở Mỹ, trên lệnh lương giữa nhóm người dưới 24 tuổi
và nhóm trên 25 tuổi hiện nay không khác biệt đáng kể so với những năm 1980.
Người lớn tuổi chủ yếu dựa vào thu nhập tăng dần qua nhiều năm làm việc
sau đó từng dùng đòn bẫy tài chính từ ngân hàng để vây thế chấp nhà với số tiền lớn.
Khoảng vây ngân hàng thường gấp 5-6 lần thu nhập hàng năm của gia đình.
Nhược điểm của thanh niên hiện nay nằm ở hệ thống tính dụng
khiến họ khó vây được số tiền lớn.
Khó khăn mà thanh niên hiện nay đối mặt
một phần là do văn hóa tiêu dùng cả ở phương Tây lẫn Trung Quốc
có vô số sản phẩm tiêu dùng thời thượng nhắm vào ví tiền của thanh niên
khuyến khích lối sống hưởng thụ tức thời, thay đổi nhanh chóng và tiêu dùng trước.
Theo báo cáo của The Economist, cuối năm 2024
11% thanh niên Mỹ từ 18-29 tuổi có khoảng nợ thẻ tính dụng quá hàng trên 90 ngày.
Cục Dự trữ Liên bang New York ước tính con số tương tự
với tỉ lệ nợ quá hàng trên 90 ngày của nhóm tuổi này vượt quá 9%,
cao gấp đôi so với nhóm trên 40 tuổi.
Điều này cho thấy tình trạng nợ của thanh niên Mỹ thật sự rất nghiêm trọng,
cho nên có thể hiểu được tại sao thanh niên New York mong muốn mọi thứ đều miễn phí
và nhiệt tình ủng hộ chủ nghĩa cực tả xã hội.
Những thanh niên bị quấy rầy bởi các cuộc gọi đòi nợ khó có thể nhận ra
rằng họ là nạn nhân của văn hóa tiêu dùng trước.
Thay vào đó họ dễ dàng tin rằng mình là nạn nhân của sự bóc lột giữa các thế hệ,
rằng toàn bộ hệ thống xã hội bất công với họ.
Nhưng nếu nhìn từ góc độ lịch sử,
so với các thợ học việc từ thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20,
thanh niên ngày nay thật sự có mức độ tự do nghề nghiệp và tài chính cao hơn nhiều.
Thợ học việc ở thế kỷ 19 sống trong hoàn cảnh thế nào?
Thường từ 14 hoặc 15 tuổi, họ phải ký hợp đồng với một người thầy,
làm việc cho thầy trong nhiều năm,
bao gồm cả việc làm các công việc nhà.
Đối lại, họ được thầy cung cấp đào tạo nghề, chỗ ở và thức ăn,
đôi khi là một khoản thù lao rất nhỏ.
Học việc là con đường chính để trở thành thợ lành nghề vào thời đó
vì chưa có các trường đào tạo nghề chuyên biệt.
Thời gian học việc thay đổi tùy theo nghề,
như mây vá có thể kéo dài 3 đến 5 năm.
Nhưng với các nghề thủ công phức tạp như làm đồng hồ,
thời gian học việc có thể lên đến 7 hoặc 8 năm.
Ngay cả khi trở thành thợ lành nghề,
họ vẫn chưa thể tự lập ngay,
mà phải làm việc tại cửa hàng của thầy thêm vài năm
và cần được hội nghề cho phép mới có thể mở cửa hàng riêng.
Lúc này có thể con cái của thợ học việc
hoặc cũng đã vào cửa hàng làm học việc.
Kỹ năng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác theo cách đó.
Những kỹ sư đầu tiên cũng xuất phát từ con đường này.
Qua nhiều thế hệ không ai phàn nàng
về cái gọi là bốc lột giữa các thế hệ.
Tuy nhiên trong thế kỷ 21,
vấn đề này đã xuất hiện và trở thành một lực lượng chính trị.
Điều này thật sự đáng để suy ngậm vào cảnh giác.
Dù có những thay đổi của thời đại,
nhận thức của con người được nâng cao
cùng với những thay đổi trong ngành công nghiệp.
Nhưng văn hóa tiêu dùng đã dẫn dắt thanh niên một cách không lành mạnh
và các phong trào cánh tả đã kích động sự đối lập giữa các nhóm
để gây thù hận.
Nhằm phục vụ lợi ích chính trị của họ
là những yếu tố quan trọng cần xem xét.
Trung Quốc lại là một trường hợp khác.
Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên ở Trung Quốc thật sự quá cao,
vượt xa mức có thể chấp nhận được.
Đây chính là kết quả trực tiếp của sự suy thoái kinh tế.
Hơn nửa trong nhiều năm qua,
các trường đại học đã biến việc mở rộng tuyển sinh
thành một hoạt động kinh doanh,
gần như không quan tâm đến sự thay đổi của môi trường việc làm.
Dù sao thì trường học cũng đã thu được tiền.
Còn sau khi sinh viên tốt nghiệp ra trường
thì họ ra sao trường không quan tâm.
Điều này dẫn đến tình trạng cung giáo dục dư thừa nghiêm trọng
trong khi cầu lại thiếu hục.
Mâu thuẫn giữa hai bên ngày càng trở nên gây gắt.
Trung Quốc còn có một tình huống đặc biệt
đó là con đường thăng tiến trong xã hội cực kỳ hẹp,
đặc biệt là thiếu các kênh thăng tiến công bằng.
Các trường đại học coi phụ huynh như món hàng để cắt tỉa
nhưng phụ huynh thì có lựa chọn nào khác đâu.
Thì con cái họ đi làm công ngoài xã hội
sẽ bị các chủ thầu cắt tỉa còn tàn nhẫn hơn.
Bị đại học cắt một lần,
ít nhất con cái còn nhận được một tấm bằng,
tương lai vẫn còn hy vọng.
Cho nên các trường đại học ở Trung Quốc
thực chất đã độc quyền triển vọng nghề nghiệp của giới trẻ
và do đó cũng nắm quyền định giá.
Thế nên các trường đại học ở Trung Quốc
muốn mở rộng tuyển sinh thì mở rộng,
muốn tăng học phí thì tăng.
Người dân thường không có cách nào khác
ngoài việc cam chịu.
Những tình trạng này thực sự là đặc trưng của Trung Quốc
và là một nguyên nhân quan trọng
khiến giới trẻ rơi vào tình cảnh khó khăn.
Nhưng vấn đề này thực sự có thể coi là
các vấn đề bất công xã hội ở Trung Quốc.
Cũng liên quan đến thanh niên,
thì tình trạng thất nghiệp của thanh niên
ở những thành phố lớn thực sự là dấu hiệu đáng báo động.
Ở Trung Quốc có 4 thành phố lớn
đi từ Bắc xuống Nam sẽ gồm
Bắc Thường, Quảng Thâm
tức là Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến.
Từ một làn chài
trong hơn 40 năm cải cách mở cửa
Thâm Quyến đã trổ dậy trở thành
một thành phố trẻ hiện đại và năng động nhất Trung Quốc.
Tuy nhiên trong thời gian gần đây
Thâm Quyến đã khiến nhiều người
vỡ mộng và rơi lệ.
Nếu mà một thành phố hàng nhất rơi vào hoàn cảnh này
thì kinh tế Trung Quốc
thực sự đáng báo động.
Đây là video của một blogger Trung Quốc
ghi lại vào năm 2024
tại chợ lao động Tam Hòa Thâm Quyến.
Nhiều người không tìm được việc làm
nằm la liệt trên đền đất.
Chợ lao động Tam Hòa nổi tiếng
nhờ những Tam Hòa Đại Thần.
Cái gọi là Tam Hòa Đại Thần
là những thanh niên tìm việc
tại chợ lao động Tam Hòa.
Lối sống trước đây của họ là làm việc 1 ngày
rồi nằm nghỉ 3 ngày.
Vào năm 2018, tiền lương làm việc
thời vụ 1 ngày vẫn đủ
để họ sống trong những căn hộ thuê chung
chật chội trong 3 ngày, ăn mì gói
thỉnh thoảng uống thêm 1 lon coca
hoặc bia lạnh.
Khi hết tiền, họ có thể ngay lập tức
tìm được việc để tiếp tục.
Nhưng giờ đây, các Tam Hòa Đại Thần
lại rơi vào cảnh ngủ ngoài đường phố
để cổ vũ tinh thần phấn đấu tiến thủ
của Thâm Quyến và sửa chữa
lối sống nằm thẳng bi quan.
Chính quyền đã đổi tên quảng trường trước
chợ lao động Tam Hòa
thành quảng trường người phấn đấu.
Những người rơi lệ ở Thâm Quyến
không chỉ có các Tam Hòa Đại Thần,
các anh em giao hàng
mà còn cả những người sở hữu nhà
và những nhân viên từng oai phong
lẫy lừng của các tập đoàn công nghệ lớn.
Từ năm 2022
đến năm 2024,
các gã khổng lồ công nghệ như Tencent
và Alibaba bước vào làng sống
xa thải, với tổng cộng hơn
10.000 nhân viên bị cắt giảm.
Những nhân viên tại Thâm Quyến của họ
bị ảnh hưởng nặng nề. Đối mặt với
giá nhà cao và chi phí sinh hoạt
đắt đỏ ở Thâm Quyến,
nhiều người chọn rời đi,
tìm đến những nơi có chi phí sinh hoạt
thấp hơn. Thâm Quyến là
thủ đô giấc mơ của Trung Quốc,
là thành phố lớn với dân số hàng
chục triệu trẻ nhất. Nhưng
những năm gần đây, nó là khiến nhiều người
với những nghề nghiệp và hoàn cảnh khác nhau
mang giấc mộng đổi đời phải rơi lệ
rời đi. Thâm Quyến có địa hình
tựa núi hướng biển, rộng
theo hướng Đông Tây nhưng hẹp
theo hướng Nam Bắc, dẫn đến
diện tích đất nhỏ, không gian mở rộng
thành phố bị hạn chế, với tổng
diện tích chỉ hơn 2.000 cây số vuông.
Đây là khái niệm gì?
Chỉ gấp hơn 1,5 phần Đà Nẵng,
tuy nhiên Thâm Quyến lại chứa
gần 18 triệu dân thường trú.
Theo logic, đất đai ở đây phải
đắt như vàng, dù kinh tế gần đây
không khởi sắc, vì các tòa nhà
văn phòng thương mại bị bỏ trống
cũng không nên nghiêm trọng hơn so với
Quảng Châu và Thường Hải. Nhưng
thực tế là nghiêm trọng hơn, trở thành
một tín hiệu mạnh mẽ liên quan đến sự
si thoái của thành phố.
Trong quý 1 năm 2024,
gần 34%
các đơn vị văn phòng thương mại ở Thâm Quyến
bị bỏ trống, và tình trạng này
tiếp tục xấu đi vào năm 2025.
Trong quý 1 năm 2025,
tỉ lệ trống
văn phòng thương mại trên toàn thành phố
đạt 24,9%,
trong khi khu vực trung tâm còn vượt quá
34%. Về giá
nhà thuê, giá thuê trung bình
của các bất động sản thương mại ở khu vực
trung tâm đã giảm
28,7% so với
mức đỉnh năm 2022.
Một thành phố tất đất tất vàng
mà lại chứng kiến sự sụt giảm giá nhà
nghiêm trọng như vậy. Một tín hiệu
khác liên quan đến sự suy giảm của thành phố
là vào ngày 29 tháng 4
năm 2025, công ty đường
sắt Thâm Quyến, Jensen's Metro
công bố thông báo
thua lỗ lớn. Thông báo chỉ ra
rằng trong năm tài chính 2024,
Tập đoàn Thâm Quyến Metro
thua lỗ 33,461 tỷ
nhân dân tệ, chiếm 10,46%
tài sản rộng cuối
năm trước. Theo
tiêu chuẩn, nếu tỷ lệ này vượt quá
10%, được coi là thua lỗ lớn.
Vì vậy, Thâm Quyến Metro đã
phải phát hành thông báo này.
Công chúng sửng sốt không thể tin rằng
một công ty như Thâm Quyến Metro cũng
thua lỗ nặng nề. Cần biết rằng,
vào năm 2019, Thâm Quyến Metro
đã đạt được lợi nhuận
11,7 tỷ nhân dân tệ
với doanh thu bán vé
thậm chí còn vượt Bắc Kinh.
Vậy, thua lỗ khổng lồ của Thâm Quyến Metro
xảy ra như thế nào?
Theo giải thích phổ biến của các phương tiện truyền thông
tài chính Trung Quốc, thua lỗ của
Tập đoàn Thâm Quyến Metro đến từ 2 nguyên nhân chính.
Thứ nhất, họ bị ảnh hưởng
bởi Vanke, một nhà phát triển
bất động sản mà Thâm Quyến Metro là cổ đồng lớn nhất.
Năm 2024,
Vanke gặp khủng hoảng nợ,
lỗ 47,9 tỷ nhân dân tệ,
kéo theo Thâm Quyến Metro
bị tổn thương.
Thứ 2 là sự sụt giảm nghiêm trọng
trong các dự án phát triển tích hợp trạm đô thị
với doanh thu giảm 46%
so với cùng kỳ.
Cái gọi là phát triển tích hợp trạm đô thị
đơn giản là việc tích hợp các ga metro
vào các tòa nhà văn phòng thương mại,
khu mua sóng và khu dân cư.
Ví dụ ở trung tâm
các thành phố lớn ở Bắc Mỹ,
một tòa nhà có thể có tầng 1 và tầng 2
là siêu thị, tầng 3 và tầng 4
là văn phòng, từ tầng 5
trở lên là căn hộ.
Còn ga metro nằm ngay trong tòa nhà
kết nối với các công trình xung quanh
qua đường hầm dưới lòng đất.
Và mùa đông khi thời tiết xấu
người dân không cần ra đường
mà vẫn có thể đi làm và mua sóng một cách tiện lợi.
Đây chính là mô hình tích hợp trạm đô thị
một dự án quy hoạch
tổng hợp giữa giao thông đường sát
bất động sản thương mại và dân cư.
Thâm Quyến Metro đã gặp thất bại
nặng nề trong hướng đi này.
Điều này có nghĩa là dù Metro vận chuyển
có một lượng lớn hành khách
các doanh nghiệp không đánh giá cao giá trị
của mô hình tích hợp này,
không mở cửa hàng hay thuê văn phòng
tại các khu vực này,
người dân cũng không sẵn sàng chi tiêu mua sóng
ở những khu vực tích hợp,
không chuyển đến đây sinh sống
và không muốn trả thêm tiền vì sự tiện lợi.
Đây là biểu hiện của sự thu hẹp
đồng thời trong tiêu dùng và đầu tư
được thể hiện rõ qua khoảng lỗ khổng lồ
của Thâm Quyến Metro.
Nhưng nếu nhìn kỹ hơn
vấn đề không chỉ dừng lại ở đó.
Báo cáo tài chính của Thâm Quyến Metro
không nêu rõ con số doanh thu bán vé.
Nguồn thu cơ bản nhất của Metro
báo cáo chỉ cung cấp tổng doanh thu
từ vận hành giao thông đường sắt
và kinh doanh tài nguyên.
Gọp 2 khoảng này thành 1
vận hành giao thông đường sắt
ám chỉ doanh thu bán vé
còn kinh doanh tài nguyên bao gồm các khoảng như
quảng cáo cho thuê mặt bằng trong ga.
Thâm Quyến Metro tuyên bố rằng
trong năm 2024
chiều dài vận hành Metro
tăng thêm 28km
lượng hành khách đạt kỷ lục mới
và tổng doanh thu từ vận hành giao thông đường sắt
cộng kinh doanh tài nguyên
tăng trưởng mạnh 26,69%.
Tuy nhiên
doanh thu bán vé cụ thể liên quan
đến lượng hành khách lại không được công bố.
Điều này khiến người ta khó hiểu.
Điều này làm giấy lên nghi ngờ rằng
doanh thu bán vé
và lượng hành khách có thể không tường xứng
và lượng hành khách thực tế có thể không
Nhưng chính quyền lại thích công bố con số cao
vì điều này khó bị kiểm chứng
và dễ tạo ra cảm giác thịnh vượng.
Tiếp theo Thâm Quyến chứng kiến
sự tháo chạy của các công ty nước ngoài.
Điều này gián tiếp chứng minh sự
sụt giảm giá của bất động sản văn phòng.
Các công ty công nghệ nổi tiếng
thế giới như Samsung Electronics,
Philips, Olympus
đã đóng cửa các nhà máy tại Thâm Quyến.
Một số doanh nghiệp nổi tiếng khác
như HP, Dell,
Honhai cũng đã thu hẹp sản xuất
hoặc văn phòng tại đây.
Chính quyền Thâm Quyến tiên bố rằng
ít nhất 300 công ty trong danh sách Fortune 500
có cơ sở tại Thâm Quyến
nhưng không có con số cụ thể
về việc bao nhiêu trong số đó
đã thu hẹp quy mô,
điều chỉnh hoặc hoàn toàn rút khỏi Thâm Quyến.
Tuy nhiên, từ những thông tin rời rạc
được báo cáo, đã có gần
100 công ty rút khỏi Thâm Quyến.
Khi xem xét kỹ hơn,
các doanh nghiệp ngoại quốc rời Thâm Quyến
trước năm 2022
đều có một đặc điệp chung.
Họ đều là những gã khổng lồ trong ngành sản xuất công nghệ.
Những công ty này phải đối mặt
với khó khăn từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung,
chi phí đất đai tại Thâm Quyến
tăng cao và sau đó là sự
gián đoạn do đại dịch
khiến họ lần lượt rời bỏ Thâm Quyến.
Tuy nhiên, sự ra đi của họ không khiến
cư dân mạng Trung Quốc buồn bã quá lâu.
Lý do là các gã khổng lồ
Internet trong nước như Xiaomi,
ByteDance, Alibaba,
Huawei đã nhanh chóng mở rộng
tại Thâm Quyến.
Xiaomi và ByteDance đã thành lập
các công ty tại Thâm Quyến.
Kainiao Network thuộc Alibaba
đã thiết lập trung tâm logistics thông minh
tại khu vực Vịnh Lớn.
Còn Tencent đã mở rộng một tòa nhà
giai đoạn 2 tại khu vực ven biển,
tăng cường lực lượng nghiên cứu và phát triển.
Tất cả đều bận rộn đến mức không ngừng nghỉ.
Dường như sự ra đi
của các công ty ngoại quốc là giống như
phượng hoàng đổi chỗ cho chim sẻ.
Nhưng sân khấu cho các gã
khổng lồ công nghệ nội địa.
Nhưng những người mới này cũng mang đến
một luồng gió mới.
Sự ổn định và mức lương cao của các doanh nghiệp
sản xuất ngoại quốc đã bị thay thế
bởi văn hóa làm việc 996,
làm từ 9h sáng đến 9h tối
6 ngày một tuần,
của các công ty Internet trong nước.
Từ đó, nội cuốn, tức là cạnh tranh khốc liệt
trở thành xu thế lớn.
Kể từ năm 2022,
ngành Internet Trung Quốc phải đối mặt
với sự kiểm soát gắt gao từ chính phủ
và sự sụp giảm nhu cầu
dẫn đến làn sóng sa thải quy mô lớn.
Nhân viên cảm thấy an toàn
công việc giảm mạnh
và nội cuốn trở thành từ khóa hot trên mạng.
Các công ty công nghệ
tại Thâm Quyến nội cuốn đến mức nào?
Vào năm 2025,
một công ty điện tử đã chia sẻ
bí quyết thành công của mình.
Để tiết kiệm chi phí,
công ty không phân chia chức năng
giữa các phòng bang.
Tất cả nhân viên văn phòng
sau khi hoàn thành công việc của mình
đều phải xuống dây chuyền sản xuất
để hỗ trợ.
Với cường độ làm việc như vậy,
công ty với 150 nhân viên
đạt giá trị sản lượng hàng tháng
lên tới 16 triệu nhân nhân tệ.
Tất nhiên, giá sản phẩm của họ
cũng thấp đến mức đè bẹp
các đối thủ cạnh tranh.
Ngoài ngành công nghệ,
sự cú của các lĩnh vực khác
còn vượt xa hơn.
Năm 2024,
Thư viện Bảo tàng Mỹ thuật
và Trung tâm Văn hóa ở quận Bình Sơn
thăm quyến, tuyển tổng cộng 16 nhân viên,
nhưng nhận được tới
4.506 hồ sơ ứng tuyển,
tỷ lệ 1 chọi 281.
Theo dữ liệu việc làm
và lương từ chính phủ,
từ năm 2022 đến năm 2024,
thăm quyến không có
nhiều thay đổi lớn.
Các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như AI
vẫn luôn trong tình trạng thiếu nhân sự
dù trả lương cao.
Nhưng trái ngược với đó là giá nhà
tại thăm quyến liên tục giảm.
Trong bối cảnh lãi xuất thực tế giảm mạnh,
giá nhà vẫn trượt dốc.
Điều này cho thấy thu nhập của các hội gia đình
đang bị thua hẹp, khiến khả năng chi trả
cho nhà ở trở nên tệ hơn.
Giá giao dịch trung bình của nhà cũ
ở tại thăm quyến năm 2024
giảm 12% so với năm trước
và giảm 22%
so với năm 2021.
Về giá nhà mới,
theo Security Times,
năm 2024 so với năm 2021
đã giảm khoảng 15%,
từ 64.000 nhân dân tệ
trên 1m2 xuống còn
54.000 nhân dân tệ trên 1m2.
Mức giảm 15% này
tuy đáng kể, nhưng không
quá gây sóc nếu so với
thời kỳ bong bóng tài sản vỡ tại Tokyo.
Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn,
còn số 15% này lại
rất kỳ diệu.
Tại các thành phố lớn của Trung Quốc,
thường có quy định hạn chế giảm giá.
Đối với nhà ở thương mại mới xây,
giá bán thực tế
của các nhà phát triển bất đồng sản
không được thấp hơn một tỷ lệ nhất định
so với giá đã nộp cho chính phủ,
thường là không được giảm quá 15%,
nhằm ngăn chặn biến động
giá nhà quá lớn. Nhưng các nhà phát triển
thường tìm cách lách quy định này
bằng các biện pháp như tặng
chỗ đậu xe, tặng nội thức
hoặc hoàn tiền hoa hồng.
Kể từ năm 2018, thăm quyến
cũng có quy định hạn chế giảm giá
tương tự. Trong dữ liệu công khai,
giá nhà mới tại thăm quyến
vừa chạm đúng mức giảm 15%
với hàng đỏ của quy định này.
Đến đầu năm 2025,
thành phố tuyên bố giá nhà đã
ngừng giảm và ổn định trở lại.
Nhưng khi nhìn vào tình hình của một số dự án
cụ thể, thực tế còn khắc nghiệt
hơn nhiều so với dữ liệu công khai.
Các nhà phát triển ngoài việc giảm
giá còn đưa ra các chiêu khuyến
mã như tặng thiết bị gia dụng,
miễn phí quản lý tài sản để bán được nhà.
Các nhà phát triển
và chủ sở hữu bất động giãn ở thăm quyến
cũng bước vào nhịp điệu cuốn.
Theo dữ liệu công khai,
thăm quyến tuyên bố giá nhà chỉ giảm
7% trong quý đầu tiên của năm 2025.
Nhưng từ quý thứ hai,
xu hướng giảm lại tiếp diễn.
Vào tháng 7 năm 2025,
tại quận Long Hoa, thăm quyến,
đã xảy ra một vụ đấu giá
tư pháp đầy bi kịch.
Một căn hộ thương mại được chủ sở hữu
mua vào năm 2017
với giá 5,04 triệu nhân dân tệ,
cộng thêm hơn 2 triệu nhân dân tệ
tiền trả góp trong 8 năm.
Tổng chi phí vượt qua
7 triệu nhân dân tệ.
Nhưng giá đấu giá cuối cùng, bạn đoán xem là bao nhiêu?
Chỉ 770.000 nhân dân tệ,
khoảng 1 phần 10 tổng chi phí.
Có một cách nói rằng
thăm quyến đang diễn ra
một phiên bản thực tế của
Tale of Two Cities,
câu chuyện hai thành phố.
Một bên là những đêm tiệc tùng,
bên kia là các công ty công nghệ lớn
sa thải nhân viên,
các cửa hàng thời thượng vật lộn để tồn tại,
và những người đi làm xoay sở
với các khoản nợ thẻ tín dụng.
Thăm quyến thành phố của những giấc mơ
giờ đây đang bước vào một
chu kỳ suy giảm kinh tế ác tính.
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào?
Hãy để lại bình luận bên dưới.
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích,
thì hãy ủng hộ chúng tôi
bằng một subscribe,
một like,
và một comment
để chúng tôi xây dựng chương trình hoàn thiện hơn.
Nếu có nhà ý,
thì quý khán giả có thể mời chúng tôi
một ly cà phê bằng liên kết bên dưới.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn.
Hẹn quý khán giả
trong những bài bình luận tiếp theo.
