Mỹ - Trung đại chiến chuỗi cung ứng, ai thắng?

Ôn Cố Tri Tân
1.7K người theo dõi
778 Lượt xem video·17 thg 9, 2025
☘️ Đăng ký kênh Youtube Ôn cố tri tân: bit.ly/3jjW9R2
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân trên nền tảng Ganjing World:
https://www.ganjing.com/channel/1fk15t0au3k3L47HGBt16Yojh1mm0c
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân - Góc nhìn trên nền tảng Ganjing World: https://www.ganjingworld.com/channel/1ge5ul8vf355QTd3VFRspskdr1ip0c
☘️ Ủng hộ chúng tôi tại: https://www.buymeacoffee.com/OnCoTriTan
Intel và Boeing từng đặt ra tiêu chuẩn cho kỹ thuật và sản xuất đẳng cấp thế giới.
Giờ đây, hoàn cảnh của họ có nguy cơ gây ra thảm họa cho toàn bộ nước Mỹ.
Intel đã ngừng trả cổ tức và có một số lượng lớn nhân viên bị sa thải,
cũng như các giảm mạnh vốn đầu tư.
Intel có thể trở thành mục tiêu cho việc thâu tốm.
Boeing cũng đang gặp khó khăn vì những sự cố rơi máy bay
và một vụ tai nạn trên không hiện đang bị điều tra.
Về phía Trung Quốc, Trung Quốc cũng đang cố gắng khôi phục ngành sản xuất.
Trung Quốc phấn đấu đến năm 2035 sẽ đào tạo khoảng 2.000 thợ thủ công lớn,
khoảng 10.000 thợ thủ công cấp tỉnh và 50.000 thợ thủ công cấp thành phố
nhằm đào tạo nhiều thợ thủ công hơn và các cấp thợ thủ công khác.
Rõ ràng Trung Quốc rất chú trọng đến việc đào tạo công nhân trong ngành công nghiệp
và đào tạo những thợ thủ công có tai nghề.
Vậy thì trong cuộc quyết chiến về công nghệ và chuỗi cung ứng,
thì ai sẽ giành chiến thắng, Mỹ hay là Trung Quốc?
Trong 5 năm qua, tổng giá trị thị trường của Boeing và Intel đã giảm một nửa.
Một số chuyên gia kinh tế cho rằng, ngành sản xuất của Mỹ đang suy giảm,
Mỹ vẫn đang thiết kế những sản phẩm đổi mới nhất thế giới,
nhưng đang mất khả năng sản xuất những sản phẩm này.
Nói cách khác, sự đổi mới của Mỹ vẫn dẫn đầu toàn cầu,
sản phẩm do họ thiết kế vẫn được mọi người học hỏi và bắt trước.
Nhưng Mỹ không thể sản xuất hàng loạt những sản phẩm này.
Vào năm 1999, trong số 10 công ty có giá trị cao nhất tại Mỹ,
có 4 công ty là nhà sản xuất, nhưng hiện nay không còn công ty nào trong số đó.
Công ty duy nhất có thành tích nổi bật trong sản xuất là Tesla.
Nhưng Tesla chỉ xếp thứ 11 trong bảng xếp hạng giá trị của các công ty Mỹ.
Đó là bằng chứng đầu tiên cho thấy ngành sản xuất của Mỹ đã suy giảm.
Bằng chứng thứ 2 là Intel và Boeing từng là tiêu chuẩn vàng
trong việc sản xuất các sản phẩm đột phá,
đáp ứng các yêu cầu khắc khe và luôn duy trì chất lượng cao.
Tuy nhiên, tình hình hiện nay đã khác.
Thực tế là việc sản xuất một sản phẩm có thể rất khó khăn.
Nhưng điều khó hơn là sản phẩm đó có thể trở thành tiêu chuẩn của ngành,
tức là người khác phải học theo bạn.
Trong tình huống này, các công ty tạo ra tiêu chuẩn sẽ rất có lợi
vì người khác phải tuân theo tiêu chuẩn của họ.
Điều này sẽ tăng chi phí cho đối thủ cạnh tranh.
Thêm vào đó, nếu sản phẩm của bạn có chất lượng rất cao,
đương nhiên người khác sẽ muốn mua sản phẩm của bạn
và bạn cũng có lợi thế về giá cả.
Tình hình hiện nay đã khác.
Như đã đề cập trước đó, trong số 10 công ty có giá trị cao nhất,
không còn một nhà sản xuất nào.
Tuy nhiên, những chuyên gia thật sự am hiểu vấn đề lại không quá lo lắng về điều này
vì giá trị do công nghiệp tạo ra thật sự vượt xa giá trị của ngành sản xuất.
Vì vậy, việc không có nhà sản xuất trong 10 công ty hàng đầu không phải là vấn đề lớn,
đây chỉ là một kết quả tức yếu của sự phát triển công nghệ.
Nhưng vấn đề thêm chốt là các công ty Mỹ không còn sản xuất ra tiêu chuẩn ngành
và chất lượng sản phẩm của họ cũng bắt đầu giảm xuống.
Đây mới là điều thật sự đáng lo ngại.
Thực tế, bất kể ngành công nghệ cao có dẫn đầu ra sao
hay có tính đổi mới như thế nào,
nhưng ngành sản xuất là con đường duy nhất khiến ý tưởng của bạn thành sản phẩm.
Bạn có ý tưởng, nhưng bạn phải có khả năng sản xuất nó.
Sự suy giảm của Boeing thật sự là một biểu hiện điển hình
cho sự suy giảm của ngành sản xuất Mỹ.
Tại sao họ lại suy giảm?
Thực sự rất đơn giản, họ tự gây ra điều đó.
Vào tháng 3 chỉ trong vài ngày, Boeing đã gặp phải 6 vụ tai nạn,
tức là khoảng một tuần xảy ra 6 vụ tai nạn,
như hổng hệ thống hạ cánh,
còn có cả việc bánh xe rơi ra
và các sự cố như động cơ bốc cháy v.v.
Lý do dẫn đến sự suy giảm chất lượng là khi tuyển dụng kỹ sư hoặc nhân sự quản lý
không dựa trên trình độ, kinh nghiệm và năng lực,
mà dựa vào chủng tộc, giới tính.
Điều này có nghĩa là những người thiếu kinh nghiệm có thể nhận được công việc,
chỉ vì họ thuộc nhóm xác tộc nhất định.
Tỷ lệ nhân viên ở nhóm thiểu số của Boeing đã đạt 35,3%,
vậy tỷ lệ thiểu số ở Mỹ là bao nhiêu?
Theo thống kê, tỷ lệ người da đen ở Mỹ khoảng 10%.
Tỷ lệ thiểu số tại Boeing đạt 35,3%,
thực sự cao hơn nhiều so với mức trung bình trong ngành.
Nói cách khác, Boeing đã lấy chủng tộc làm tiêu chí chính trong việc tuyển dụng nhân viên.
Chúng ta ít nhất cũng nên thừa nhận một điều hiển nhiên,
đối với một chiếc máy bay chở hàng trăm hành khách,
chất lượng của nó liên quan đến tính mạng của nhiều người,
việc tuyển dụng nhân viên nên dựa trên năng lực thực sự của họ,
chứ không phải theo màu da xác tộc.
Vì vậy, Boeing giờ đây rơi vào tình trạng này,
hoàn toàn là do tự họ tạo ra, họ đã tự hủy hoại mình.
Một yếu tố khác mà tôi nghĩ cũng đang hủy hoại ngành sản xuất của Mỹ là công đoàn.
Vấn đề này rất hay.
Chúng ta có thể lấy ngành công nghiệp chip ở Mỹ làm ví dụ.
TSMC đang xây dựng một nhà máy ở Arizona,
với kế hoạch bắt đầu sản xuất hàng loạt chip 4nm vào năm 2024.
Nhưng bây giờ phải lùi lại một năm.
Tại sao lại như vậy?
Bởi vì công đoàn.
Vào ngày 8 tháng 8 năm 2023,
nhà máy TSMC ở Arizona đã gặp khó khăn do thiếu nhân lực lành nghề.
Họ nói rằng nếu muốn sản xuất hàng loạt chip 4nm vào năm 2024,
họ cần đưa 500 công nhân từ Đài Loan sang Mỹ để hỗ trợ sản xuất chip.
Tuy nhiên, công đoàn Mỹ không đồng ý và phản đối việc đưa công nhân từ Đài Loan sang,
bởi vì họ lo ngại rằng công nhân Mỹ sẽ không có việc làm.
Công đoàn cũng cho rằng những công nhân này sẽ có mức lương thấp hơn,
khiến công nhân Mỹ không thể cạnh tranh.
Vì vậy, công đoàn ở Arizona đã bắt đầu vận động yêu cầu các nghị sĩ
và đại diện liên bang ngăn chặn việc cấp visa cho 500 công nhân từ Đài Loan.
Điều này có nghĩa là để đảm bảo quyền lợi cho công đoàn Mỹ,
họ đã hy sinh sự an ninh quốc gia và phát triển công nghệ chiến lược của Mỹ,
khiến cho TSMC phải lùi lại một năm trong việc sản xuất chip.
Đây chỉ mới là khởi đầu.
Khi công ty phát triển lớn hơn,
sẽ có ngày càng nhiều yêu cầu về việc nâng cao phúc lợi, đình công v.v.
Điều này sẽ khiến các công ty công nghệ cao gặp khó khăn.
Vào ngày 8 tháng 8 năm 2023,
đã có những cản trở đối với việc không cho công nhân có tài nghề từ Đài Loan đến Mỹ làm việc.
Vào tháng 10 cùng năm,
TSMC đã tiến hành khoảng 6 tuần đàm phán với Hội đồng Công nghiệp Xây dựng Arizona,
đại diện cho 14 công đoàn trong lĩnh vực xây dựng
và một phần tư trong số 12.000 công nhân của TSMC.
Những cuộc đàm phán này thường kéo dài nhiều tháng mà không có kết quả,
dẫn đến sự chậm trễ trong thời gian thi công và tăng chi phí.
Sự chậm trễ trong thời gian thi công và tăng chi phí sẽ làm suy yếu khả năng cạnh tranh của bất kỳ công ty nào
và có thể gây tổn hại nghiêm trọng.
Vì vậy, chúng ta cần xem xét những tác động tiêu cực mà công đoàn
và chính sách tuyển dụng dựa trên màu da và sắc độc đã mang lại cho ngành sản xuất của Mỹ.
Nguyên nhân của sự suy giảm ngành sản xuất của Mỹ là rất rõ ràng,
các chính sách đi ngược nhận thức thông thường Mỹ đã phá hủy ngành sản xuất.
Ngược lại, nếu chúng ta nhìn vào Trung Quốc, vấn đề này không tồn tại
bởi vì Trung Quốc làm gì có chuyện công đoàn Trung Quốc đòi đình công
hay ra yêu cầu này nọ.
Một lý do nữa là doanh nghiệp Trung Quốc theo đuổi lợi nhuận một cách điên cuồn,
dẫn đến sản xuất hàng hóa ở Trung Quốc diễn ra rất nhanh.
Nhưng điều này gây ra một vấn đề nghiêm trọng.
Chất lượng sản phẩm của Trung Quốc thường kém.
Ngoài ra do thiếu công nghệ cốt lõi, Trung Quốc luôn đứng ở cuối chuỗi ngành công nghiệp.
Vào ngày 12 tháng 10, Trung Quốc đã phát hành một ý kiến
về việc sâu sắc hóa cải cách xây dựng đội ngũ công nhân.
Trong đó đề cập đến Việt Nam 2035 sẽ đào tạo khoảng 2.000 thợ thủ công.
Trung Quốc còn dự kiến đào tạo khoảng 10.000 thợ thủ công cấp tỉnh
và 50.000 thợ thủ công cấp thành phố để phát triển đội ngũ công nhân kỹ thuật hàng đầu.
Nếu Trung Quốc nói đến thợ thủ công lớn giống như lỗ bang,
tức là những thợ mọc xuất sắc, tôi nghĩ rằng chiến lược này có vẻ không khớp lắm
bởi vì nó không thể mang lại lợi thế cho Trung Quốc trong ngành sản xuất.
Bởi vì chúng ta biết rằng ngành sản xuất hiện nay cần những máy công cụ chính xác
điều khiển bằng số, chiếp điện tử và trí tuệ nhân tạo.
Việc sản xuất chiếp hay phát triển trí tuệ nhân tạo không thể dựa vào thủ công.
Trong cuộc cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ về chuỗi cung ứng,
chúng ta có thể thấy rằng ở Trung Quốc thì kiềm hẳm khả năng sáng tạo,
còn ở Mỹ như tổ chức công đoàn đều làm giảm khả năng sản xuất thực tế của Mỹ.
Vì vậy mỗi bên có ưu nhược điểm riêng.
Trung Quốc không có công đoàn, khả năng sản xuất mạnh, nhưng không thể đổi mới.
Mỹ có khả năng đổi mới vì đổi mới chỉ cần một phần nhỏ người thực hiện,
nhưng lại không thể sản xuất.
Trong cuộc cạnh tranh này thì Mỹ có cơ hội lớn hơn, vì sao?
Bởi vì việc nâng cao công nghệ không phải là chuyện một sớm một chiều.
Nghiên cứu khoa học cơ bản thường cần thời gian tích lũy nhiều năm,
không thể hoàn thành chỉ trong một thời gian ngắn.
Nhưng nếu thực sự gặp phải tình huống khẩn cấp như vào năm 2020 với COVID-19,
người Mỹ vẫn dụng trí óc và sức lực, thì công đoàn sẽ phải đứng bên lề.
Chỉ cần người Mỹ muốn làm, họ vẫn có thể nhanh chóng sản xuất ra sản phẩm.
Như trong thời kỳ COVID-19, họ đã nhanh chóng xuất khẩu khẩu trang và máy thở.
Trong cuộc cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ,
chúng ta có thể không thấy rõ sự khác biệt trong thời bình.
Nhưng nếu thực sự có tình huống khẩn cấp, Mỹ vẫn chiếm ưu thế.
Còn với các công ty như Boeing, việc họ tự hủy hoại mình cũng không đáng tiếc.
Những công ty như vậy sụp đổ không có vấn đề gì.
Vì tôi nghĩ trong một xã hội cạnh tranh tự do như Mỹ,
nếu bạn không đủ sức, sẽ luôn có người khác thay thế.
Chẳng hạn như SpaceX của Elon Musk.
Gần đây, Musk đã trình diễn một tên lửa bay lên trời và sau đó trở về,
lại hạ cánh xuống bệ phóng.
Người ta gọi đây là pha gấp tên lửa.
Nếu SpaceX có thể làm được điều này và tính đáng tin cậy cao,
nó hoàn toàn có thể trở thành một máy bay không gian.
Khi đó, thời gian từ Thượng Hải đến New York chỉ cần 39 phút.
Hãy tưởng tượng về chuyến đi xuyên Thái Bình Dương chỉ trong 39 phút.
Cho nên, có thể trong tương lai, máy bay thương mại sẽ không còn chỗ đứng
và mọi người sẽ chuyển sang loại máy bay không gian này của Elon Musk.
Vì vậy, sự đổi mới công nghệ có thể khiến một số công ty
không còn khả năng cạnh tranh rơi vào lịch sử.
Nhường chỗ cho những công ty mới.
Khi sự so sánh giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất,
cả hai bên đều có ưu nhược điểm riêng.
Nhưng tóm lại, Mỹ vẫn có lợi thế hơn một chút.
Trước khi tiếp tục bình luận, kính mời quý khán giả
hãy like và comment thật nhiều để giúp chúng tôi lan tỏa nội dung đến cộng đồng.
Mỗi một like và comment của quý vị sẽ giúp chúng tôi đi được xa hơn
để sớm hoàn thành mục tiêu 100.000 người đăng ký.
Trước đây, Tổng thống Trump từng nói rằng muốn giải phóng Trung Quốc.
Giải phóng ở đây chính là mở cửa thị trường Trung Quốc đại lục.
Ông đã nói ít nhất 2 đến 3 lần về vấn đề này.
Tuy nhiên, có 3 lĩnh vực mà Trung Quốc tuyệt đối sẽ không mở cửa.
Và nếu không mở cửa các lĩnh vực này,
thì không thể gọi là mở cửa hoàn toàn.
Thứ nhất, ngành ngân hàng và tài chính.
Trung Quốc sẽ không bao giờ mở cửa cho Mỹ,
dù các ngân hàng Mỹ có thể mở chi nhánh tại Trung Quốc.
Nhưng các chi nhánh này không phục vụ khách hàng cá nhân,
nên chẳng có ý nghĩa gì.
Nếu người dân Trung Quốc có thể chuyển tiền sang các ngân hàng như Citibank
hay JP Morgan Chase ở Thượng Hải,
hoặc nếu các ngân hàng này chỉ được đầu tư vào thị trường chứng khoán Trung Quốc,
thì điều đó vô giá trị.
Mở cửa ngân hàng nghĩa là người dân có thể gửi tiền vào các ngân hàng này
như Tidibank, Ngân hàng Canada nhưng có nhiều chi nhánh ở Mỹ,
hay HSBC, vốn là các ngân hàng đa quốc gia.
Nếu người dân Trung Quốc có thể gửi tiền vào các ngân hàng này,
tất cả họ sẽ rút tiền khỏi ngân hàng Trung Quốc,
khiến hệ thống ngân hàng của Trung Quốc sụp đổ,
cho nên ngành ngân hàng sẽ không được mở cửa.
Thứ hai, lĩnh vực viễn thông.
Trung Quốc cũng sẽ không mở cửa nếu họ cho phép Stalin hoạt động.
Người dân sẽ truy cập Internet trực tiếp,
vượt qua tường lửa của Trung Quốc,
do đó lĩnh vực này cũng sẽ không được mở.
Thứ ba, ngành xuất bản.
Nếu mở cửa ngành xuất bản,
Trung Quốc sẽ mất cơ chế kiểm duyệt,
mọi người có thể đến Trung Quốc mở báo,
in tạp chí, xuất bản sách.
Đây là điều Trung Quốc tuyệt đối không cho phép,
cho nên lời hứa mở cửa thị trường hoàn toàn của Trung Quốc
chỉ giống như trăng mọ đáy nước,
hoàn toàn không có thật.
Ngoài tiêu điểm về cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung,
còn có một tiêu điểm khác,
đó là việc tách rời trong lĩnh vực chip AI.
Vào ngày 14 tháng 5,
Wall Street Journal đưa tin
Bộ Thương mại Mỹ đã chính thức ban hành một văn bản
tuyên bố bãi bỏ quy định về phổ biến trí tuệ nhân tạo
AI Diffusion Rule
do chính quyền Biden đưa ra trước đó.
Đồng thời, chính quyền Tổng thống Trump
công bố một loạt biện pháp mới
nhằm tăng cường kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn toàn cầu.
Động thái này ngay lập tức gây chấn động lớn
trong ngành công nghệ toàn cầu
vì nó cho thấy Mỹ đã có điều chỉnh chiến lược lớn
trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo AI
và chất bán dẫn.
Cùng với việc bãi bỏ quy định
về phổ biến trí tuệ nhân tạo
cùng công nghiệp và an ninh Hoa Kỳ
BIS, một cơ quan thuộc Bộ Thương mại Mỹ
đã công bố 3 biện pháp mới
nhằm tăng cường kiểm soát xuất khẩu chip AI ra nước ngoài.
Thứ nhất, cấm sử dụng chip AI AdSense
của Huawei trên toàn cầu.
BIS nêu rõ
bất kỳ ai sử dụng chip AdSense của Huawei
ở bất kỳ khu vực nào trên thế giới
sẽ bị coi là vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ
và phải chịu lệnh trừng phạt.
Nói cách khác, biện pháp này cắt đứt hoàn toàn
khả năng mở rộng ứng dụng công nghệ chip của Huawei
trên toàn cầu
và không ai dám sử dụng chip của họ nữa.
Thứ hai, BIS đưa ra cảnh báo rằng
nếu chip AI của Mỹ được sử dụng để huấn luyện
hoặc can thiệp vào các mô hình AI của Trung Quốc
các doanh nghiệp liên quan sẽ phải đối mặt
với hậu quả nghiêm trọng.
Đây rõ ràng là một bước đi
nhằm tăng cường phong tỏa công nghệ AI
đối với Trung Quốc.
Thứ ba, BIS ban hành một hướng dẫn
đối phó với chuỗi cung ứng
yêu cầu các doanh nghiệp Mỹ
phải xem xét lại đối tác trong chuỗi cung ứng
tăng cường cơ chế kiểm tra
để ngăn chặn mọi rủi ro liên quan
đến chuyển giao công nghệ AI.
Nói tóm lại,
mục tiêu là đảm bảo Mỹ duy trì
vị thế thống trị tuyệt đối
trong chuỗi cung ứng toàn cầu
về chất bán dẫn và công nghệ AI.
Chính sách này vừa được công bố
đã gây ra cú sốc lớn trong ngành
đánh dấu một sự điều chỉnh chiến lược.
Chúng ta hiểu những điều này như thế nào?
Bởi vì có nhiều người thắc mắc rằng
chẳng phải chính sách AI
của ông Biden cũng kiềm chế Trung Quốc hay sao?
Vậy thì vì sao
tổng thống Trump lại bãi bỏ nó?
Trên thực tế nói một cách đơn giản,
chính quyền tổng thống Trump cho rằng
quy định phổ biến trí tệ nhân tạo
của ông Biden
giống như một vòng kim cô
kim hãm chính các công ty công nghệ Mỹ
làm chậm tốc độ đổi mới sáng tạo
và có nguy cơ khiến Mỹ mất thị phần.
Vì sao?
Bởi vì nhiều người có thể chuyển sang mua chip Trung Quốc
chẳng hạn như chip của Huawei
cho nên tổng thống Trump
đã bãi bỏ quy định này
thay bằng một giải pháp đơn giản và trực tiếp hơn
vừa bảo vệ an ninh quốc gia Mỹ
vừa giúp các doanh nghiệp Mỹ
chạy nhanh hơn trên đường đua AI.
Thứ hai, như đã nói ở trước
động thái này
thực sự tác động mạnh đến Huawei.
Chip ASEN của Huawei
là ách chủ bài trong lĩnh vực AI
được sử dụng để huấn luyện
các mô hình ngôn ngữ lớn
hay thực hiện các phép tính thông minh.
Việc Mỹ cấm sử dụng chip này
khiến Huawei không thể tiếp tục
sử dụng công nghệ, thiết bị
hay phần mềm của Mỹ.
Điều này làm cho việc sản xuất chip ASEN
trở nên cực kỳ khó khăn.
Ví dụ Trung Quốc tự xưng là đầu bếp siêu hạn
nhưng khi vào bếp
bạn không có dao, nồi hay nguyên liệu gì cả
chỉ còn tai không
thì dù tai giỏi đến đâu
họ cũng chỉ biết đứng nhìn.
Hơn nữa, Mỹ quy định rằng
bất kỳ ai trên toàn cầu sử dụng chip ASEN
đều bị coi là vi phạm.
Điều này giống như gián nhãn cấm bán
lên chip của Huawei.
Không ai dám mua chip của Huawei nữa
dẫn đến thị trường của họ sụp đổ hoàn toàn.
Hơn nữa, việc sản xuất chip của Huawei
phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với lệnh cấm của Mỹ
nhiều nhà cung cấp nước ngoài
chẳng hạn như TSMC của Đài Loan
sẽ không dám hợp tác
với Huawei.
Khi chuỗi cung ứng bị cắt đứt
chúng ta có thể tưởng tượng kết cục của Huawei
sẽ ra sao, đặc biệt đối với
chip ASEN, thì động thái này
của Tổng thống Trump thật sự là
một mũi tên xuyên tim đối với Huawei.
Hiện tại Trung Quốc
liên tục rút lại các biện pháp
trả đũa Mỹ, chẳng hạn như nối lại
việc mua máy bay Boeing, khôi phục
nguồn cung đất khiếm cho Mỹ
và mới nhất là hủy bỏ danh sách đen
danh sách thực thể
đối với nhiều công ty Mỹ.
Trong khi đó, Mỹ lại không ngừng
tăng cường các biện pháp phong tỏa
các ngành công nghiệp hèn chốt của Trung Quốc
đặc biệt là chip và Huawei
trái tim của Trung Quốc.
Điều này cho thấy gì?
Đây rõ ràng là một điều khoản đã được thỏa thuận
trong cuộc đàm phán Trung Mỹ
cũng đúng với dự đoán của chúng tôi từ trước.
Đó là Mỹ không chủ trương
tách rời trong các mặt hàng
thấp cấp như đồ gia dụng hay hàng tiêu dùng
và vẫn duy trì thương mại
với Trung Quốc ở những lĩnh vực này.
Nhưng đối với các ngành chiến lược
quan trọng như dược phẩm, AI hay
chip, Mỹ bắt buộc phải tách rời.
Nói cách khác,
Trung Quốc không còn nhiều lựa chọn
họ buộc phải chấp nhận vai trò
cung cấp hàng hóa thấp cấp cho Mỹ
trong khi Mỹ phong tỏa các lĩnh vực
công nghệ cao. Đây chính là điều
mà Trung Quốc thường xuyên than vãn
rằng Mỹ đang bóp nghẹt quyền phát triển
và sinh tồn của họ.
Việc Trung Quốc miễn cưỡng đồng ý
với các điều khoản này cho thấy họ
không còn lựa chọn nào khác.
Nếu tiếp tục đối đầu với Mỹ,
họ có thể mất cả các ngành công nghiệp thấp cấp
dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng hơn.
Thật ra dù là
đảng Dân Chủ hay Cộng Hòa
thì chính sách cấm vận công nghệ cao của Mỹ
đối với Trung Quốc nhận được sự đồng thuận nhất trí
ở lưỡng đảng Quốc hội.
Trước đây ngày 15 tháng 1
chính quyền Biden khi gần kết thúc
nhiệm kỳ đã công bố
các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip mới
Các quy định mới này có thể nói là
vô cùng nghiêm khắc và chưa từng có
đã gây ra sự hoang mang lớn
cho các doanh nghiệp Trung Quốc.
Trong số đó, ngành công nghiệp ô tô
của Trung Quốc, đặc biệt là ngành xe điện
là những doanh nghiệp hoang mang nhất.
Nhóm doanh nghiệp thứ 2
chịu ảnh hưởng lớn là các công ty AI
của Trung Quốc, bởi vì chip trực tiếp
liên quan đến năng lực tính toán
của trí tuệ nhân tạo.
Khi phần cứng bị hạn chế
cũng đồng nghĩa với sự phát triển
của AI tại Trung Quốc sẽ bị giới hạn.
Nhóm doanh nghiệp thứ 3
bị ảnh hưởng là các công ty
trong ngành công nghiệp quân sự
và nhóm thứ 4 là các công ty
trong chuỗi cung ứng của Huê Quay.
Cho nên, đòn đánh
của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ cao
có thể nói là rất nặng nề
và những ngành chịu tác động đều là những
quân bài quan trọng trong mắt ông Tập Cận Bình.
Ngày 15 tháng 1
Bộ Thương mại Mỹ thông qua
Cụng Công nghiệp và An ninh đã công bố
2 quy định mới.
Một là các biện pháp kiểm soát xuất khẩu
mới đối với bán dẫn
và hai là đưa hơn 20 thực thể
của Trung Quốc và Singapore
vào danh sách trừng phạt.
Nói một chút về mối quan hệ
giữa Trung Quốc và Singapore.
Mối quan hệ giữa Singapore và Trung Quốc
thực sự rất phức tạp.
Singapore giành độc lọc vào năm 1959
thời điểm đó Trung Quốc vừa mới
thiết lập chính quyền không lâu.
Trong những năm 60 và 70
Trung Quốc tích cực xuất khẩu hình thái ý thức
sang Đông Nam Á
gây căng thẳng với nước láng giềng gần Singapore
là Malaysia.
Cho nên Thủ tướng khai quốc của Singapore
là ông Lý Quang Diệu lúc đó
rất cảnh giác với Trung Quốc.
Trong thập niên 60, ông Lý Quang Diệu
thực thi chính sách chống Trung rất mạnh mẽ.
Sau khi cách mạng văn hóa
ở Trung Quốc kết thúc vào năm 1978
ông Đặng Tiểu Bình lên nắm quyền
và đến thăm Singapore
ông Đặng Tiểu Bình rất ấn tượng với những thành tựu
kinh tế của Singapore.
Hơn nữa Singapore áp dụng
mô hình quản lý độc đoán kiểu gia trưởng
nên ông Đặng cho rằng
kinh nghiệm của Singapore đáng để học hỏi.
Từ đó ông Đặng Tiểu Bình
và ông Lý Quang Diệu trở nên thân thiết
đặc biệt sau sự kiện
đàn áp Thiên An Mô năm 1989
khi Trung Quốc bị cô lập
về mặt ngoại giao.
Ông Lý Quang Diệu dù không công khai ủng hộ
việc ông Đặng Tiểu Bình dùng bạo lực đàn áp
nhưng ông Lý Quang Diệu đã nói rằng
ông Đặng Tiểu Bình đã ngăn
Trung Quốc rơi vào hỗn loạn lớn hơn.
Điều này phản ánh tư tưởng độc đoán
của ông Lý Quang Diệu.
Năm sau đó vào năm 1990
Singapore chính thức thiết lập
quan hệ ngoại giao với Trung Quốc.
Trong lúc ông Đặng Tiểu Bình cần giúp đỡ nhất
ông Lý Quang Diệu đã đứng sau lưng ông.
Sau đó ông Lý Quang Diệu
cũng duy trì quan hệ tốt với
Giang Trạch Dân và ông Hồ Cẩm Đào.
Ông qua đời vào khoảng năm 2015.
Thật ra nếu mối quan hệ
giữa Singapore và Trung Quốc
chỉ dừng ở mức giao thương kinh tế
không xâm phạm lẫn nhau
có lẽ hai bên có thể chung sống hòa bình
nhưng đến năm 2013
ông Tập Cận Bình lên nắm quyền
Trung Quốc trở thành đối tác
thương mại lớn nhất của Singapore.
Điều này đồng nghĩa với việc
Trung Quốc có ảnh hưởng rất lớn đến Singapore.
Trong khi đó
Singapore luôn thận trọng và lo ngại rằng
mình sẽ trở thành một quốc gia phụ thuộc
bị Trung Quốc kiểm soát quá mức
cho nên Singapore luôn tìm cách
cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ
cố gắng giữ vị trí trung lập
không nghiêng quá về phía Trung Quốc
nhưng cũng không quá gần gũi với Mỹ
vì lý do kinh doanh.
Đến năm 2020
khi Hồng Kông thông qua lực an ninh quốc gia
vị thế của Hồng Kông
với tư cách là trung tâm tài chính châu Á
sụp đổ hoàn toàn
hàng loạt công ty và người giàu rời Hồng Kông
để chuyển đến Singapore
Về lý thuyết
Singapore đáng lẽ ra phải cảm ơn chính sách của Trung Quốc
vì dù chính sách đó
rất tàn nhẫn
nhưng khách quan mà nói
nó đã đẩy dòng vốn, công ty và người giàu
từ Hồng Kông sang Singapore
mang lại sự thịnh vượng cho nước này
Tuy nhiên điều này cũng khiến Singapore
cực kỳ cảnh giác với sự liều lĩnh của ông Tập Cận Bình
Ông Tập Cận Bình
trong lĩnh vực ngoại giao
luôn mang tâm lý của một nước lớn
chẳng chèn ép các nước nhỏ
với tư duy kiểu triều cống
Điều này không thể chấp nhận được đối với Singapore
một quốc gia luôn đứng vẫn
trên nền tảng độc lập
hơn nữa Singapore hiện đang chịu áp lực
rất lớn từ Mỹ
Ví dụ phát triển trí tuệ nhân tạo
nhờ vào việc tiếp cận
các chip của Nvidia
đặc biệt là các chip bị Mỹ cấm xuất khẩu
Singapore là một trạm trung chuyển quan trọng nhất
gần như toàn bộ chip
bị Mỹ cấm vận đều được Singapore mua trước
sau đó bán lại cho Trung Quốc
Có một con số gây sóc
khoảng hơn 95 hoặc 98%
chip mà Singapore mua
thực chất không giữ lại mà chuyển hết
sang Trung Quốc cho nên Mỹ hiện
rất bất mãn với Singapore
và đang gây áp lực lớn lên nước này
Trong bối cảnh đó
thật ra Singapore hay các nước nhỏ
cần phải đưa ra một tuyên bố rõ ràng
đặc biệt trong lúc chiến tranh thương mại
giữa Mỹ và Trung Quốc
buộc các nước phải chọn phe
Quay lại với đòn tấn công mạnh mẽ của Mỹ
trọng tâm là các quy định mới
về hạn chế xuất khẩu bán dẫn
Những quy định này đã hạ thấp ngưỡng xuất khẩu chip
xuống còn 16nm
có nghĩa là các chip có quy trình sản xuất
16nm và những chip tiên tiến hơn
sẽ không thể xuất khẩu sang Trung Quốc
Nga và các quốc gia khác
Ngoài ra nếu số lượng bóng bán dẫn
trên một chip vượt quá 30 tỷ
thì chip đó cũng không thể xuất khẩu
sang Trung Quốc, Nga và các quốc gia khác
Đối với những công ty gia công
và đóng gói chip đã có giấy phép xuất khẩu
từ Bộ Thương mại Mỹ,
quy định cũng áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn
Các nhà thiết kế chip phải cung cấp
chứng minh rằng chip xuất khẩu
có quy trình sản xuất thấp hơn 16nm
hoặc 14nm
và công việc đóng gói phải được thực hiện
ngoài 24 quốc gia,
trong đó có Trung Quốc
Cuối cùng, nhà sản xuất phải xác minh
số lượng bóng bán dẫn trong chip
không vượt quá quy định
Đây là nội dung chính
của các quy định mới về hạn chế
xuất khẩu bán dẫn của Mỹ vào ngày 15 tháng 1
Ngưỡng bán chip đã hạ xuống
còn 16nm
Đây là một con số rất đáng chú ý
Vì sao? Mặc dù trước đây
đã có quy định này, nhưng ban đầu
chỉ áp dụng cho Huawei
Sau đó, phàm vi tác động ngày càng mở rộng
các loài chip bị bao gồm
cũng ngày càng đa dạng
Các nhà sản xuất chip cần có giấy phép xuất khẩu
và các điều kiện hạn chế ngày càng nhiều
Lần này, trọng tâm là
các đơn hàng gia công các chip
có tiến trình 16nm
và những chip tiên tiến hơn
Ví dụ TSMC
không thể gia công cho các công ty chip của Trung Quốc
Phần thứ hai
của quy định là mở rộng
danh sách các thực thể bị trừng phạt
Nguyên nhân trực tiếp là
Huawei đã ra mắt một số sản phẩm mới
và khi các sản phẩm này được tháo ra kiểm tra
người ta phát hiện có
các chip gia công bởi TSMC
TSMC cho biết
họ không bán các chip này cho Huawei
Điều này chắc chắn có một bên thứ ba
đã làm trùng gian
mua chip từ TSMC vi phạm quy định
xuất khẩu của Mỹ
và sau đó chuyển cho Huawei
Vậy thì phương pháp mở rộng danh sách đen này
có tác dụng gì?
Việc hạn chế chuyển gia các công nghệ
và sản phẩm nhạy cảm sang Trung Quốc
sẽ có tác dụng ra sao?
Nếu công ty bị đưa vào danh sách đen
là một doanh nghiệp đầu tư lớn tại Trung Quốc
và có danh tiếng cao trong ngành
thì tình hình sẽ như thế nào?
Điều này sẽ có ảnh hưởng nhất định
nhưng nhìn chung tác dụng của phương pháp này
không lớn
Chỉ trong năm 2023 đã có
10.900 công ty chip ở Trung Quốc đã phá sản
Việc Mỹ trừng phạt
một hoặc hai trăm công ty chip
nhỏ và vừa có lẽ không có tác dụng lớn
Nhưng quy định mới này
thật ra đã chuyển trách nhiệm kiểm tra
nhiều hơn cho các nhà sản xuất chip
như TSMC và Samsung
Quy định ngày 15 tháng 1
nếu cộng thêm với quy định ngày 13 tháng 1
thì có thể nói đây là quy định
cực kỳ nghiêm ngặt
Quy định ngày 13 tháng 1
phân chia các quốc gia nhập khẩu chip công nghệ AI
thành 3 cấp độ
Cấp độ đầu tiên gồm 18 quốc gia
trong khối dân chủ như Mỹ, Nhật Bản, Anh, Hàn Quốc
Tất cả đều là đồng minh của Mỹ
Xuất khẩu chip công nghệ AI
đến những quốc gia này
hoàn toàn không bị hạn chế
Cấp độ 3 là các quốc gia
hoàn toàn không thể nhận được
công nghệ chip AI có bản quyền của Mỹ
Các quốc gia này
bao gồm Trung Quốc, Nga, Venezuela
Iran, Triều Tiên v.v
khoảng 20 quốc gia
Hầu hết là các quốc gia thủ địch
với Mỹ và các quốc gia
bị cấm vận vũ khí
Chúng ta thấy được một chiến lược của Mỹ
trong việc cấm vận công nghệ cao đối với Trung Quốc
Đó là các sản phẩm bị hạn chế
Từ chip quy trình 7nm
đến nay chip quy trình 16
hoặc 14nm
ban đầu là hạn chế những sản phẩm tiên tiến nhất
giờ thì đã mở rộng
đến những sản phẩm không quá tiên tiến
Lý do có quá trình như vậy
là vì các nhà sản xuất chip Mỹ
cần có thời gian để thích nghi
với các lệnh trừng phạt này
Các công ty chip Mỹ cũng đưa ra một lý do
đó là những tiến trình thô hơn
như chip 20nm hay 16nm
là những tiến trình đã trưởng thành
Nếu công ty Mỹ không bán
các công ty Trung Quốc dù khó khăn
vẫn có thể tự sản xuất được
Khi bị lệnh cấm gây sức ép
các công ty Trung Quốc sẽ tăng tốc
và thay thế công ty Mỹ
Vậy thì công ty Mỹ sẽ bị tổn thất
một cách vô ích
Kết quả là sau vài năm
chính phủ Mỹ nhận thấy rằng
ngành công nghiệp chip của Trung Quốc
không những không phát triển nhanh chóng
mà còn về tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn
độ ổn định và chi phí
thì Trung Quốc sản xuất chip 16nm
vẫn còn cách khá xa
so với các sản phẩm chủ lực quốc tế
Do đó, các sản phẩm như
ô tô điện và điện thoại thông minh của Trung Quốc
vẫn rất phụ thuộc vào các nguồn cung chip
từ TSMC và Samsung
Và suốt những năm qua
năng lực sản xuất chip của Trung Quốc
vẫn không thua hẹp được khoảng cách
so với các công ty lớn quốc tế
ngược lại còn đang ngày càng xa hơn
Năng lực sản xuất chip
của Trung Quốc thậm chí
ít nhất là 6 năm so với TSMC
Và có thể khoảng cách này
sẽ còn mở rộng thêm 8 hay 10 năm nữa
Vậy thì Mỹ cứ giảm ngưỡng trừng phạt
từ 7nm xuống 16nm
Các công ty chip Mỹ
cứ bán cho Trung Quốc
những chip lạc hậu hơn là được rồi
Dù sao thì Trung Quốc
cũng không sản xuất được chip đạt chuẩn
Họ vẫn phải nhập khẩu
Công ty Mỹ vẫn kiếm được tiền
Nhưng lại làm cho ngành công nghệ Trung Quốc
tuột hậu cả một thế hệ
Đây là cách làm hoàn hảo
Mục tiêu chính của quy định mới của Mỹ
không phải chỉ nhắm vào ngành công nghiệp
ô tô điện của Trung Quốc
mà chủ yếu là nhắm vào ngành AI
Bởi vì lĩnh vực này được coi là
chiến trường cao cấp trong cuộc cạnh tranh
giữa Mỹ và Trung Quốc
Mục đích là ngăn chặn các công ty AI của Trung Quốc
có được khả năng tính toán mạnh mẽ
Trên thực tế, chính sách kiểm soát
xuất khẩu công nghệ này của Mỹ
chính là tuyên bố nguồn gốc của công nghệ
Theo nhận thức thông thường
quốc gia sở hữu nguồn gốc công nghệ đó
thường là những quốc gia có năng lực
nghiên cứu và phát triển mạnh nhất
Và chỉ có quốc gia đó mới có thể sử dụng công nghệ này
như một công cụ kinh tế và chính trị
Nếu chúng ta thấy danh sách các công nghệ
mà Mỹ hạn chế xuất khẩu ngày càng dài
thì ngoài việc cho thấy
quan hệ Mỹ-Trung ngày càng thù địch
trên thực tế còn chứng minh rằng
Trung Quốc không tự chủ được trong các lĩnh vực này
Khi thấy ngưỡng công nghệ
bị hạn chế ngày càng thấp
Điều đó chứng tỏ là người Mỹ
cuối cùng cũng nhận ra rằng
Trung Quốc không có công nghệ cao đến vậy
Một tiêu chuẩn thấp cũng đủ để xiết cổ Trung Quốc rồi
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào
hãy để lại bình luận bên dưới
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích
thì hãy ủng hộ chúng tôi bằng 1 subscribe
1 like và 1 comment
để chúng tôi xây dựng chương trình hoàn thiện hơn
Nếu có nhà ý
thì quý khán giả có thể mời chúng tôi
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn
Hẹn gặp quý khán giả trong những bài bình luận tiếp theo
