Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang chìm ngập trong cơn bão tin đồn chấn động nhất từ khi lên nắm quyền, từ cáo buộc tham nhũng quân phí đến nghi vấn sức khỏe suy sụp. Sau gần một tháng biến mất khỏi công chúng, ông xuất hiện tại Tây Tạng nhưng phái đoàn tháp tùng lại khiến giới quan sát nghi ngờ đây chỉ là màn kịch chính trị. Phó Chủ tịch Quân ủy Trương Hựu Hiệp được đồn đã công khai tố cáo Tập Cận Bình tham ô hai ngàn tỷ nhân dân tệ và yêu cầu ông vào tù Tần Thành. Trong khi đó, Mỹ bất ngờ gia hạn đình chiến thuế quan đến tháng Mười Một, đúng sau hội nghị Trung ương lần thứ tư - sự kiện quyết định tương lai chính trị của Tập Cận Bình. Ba thế lực phe nguyên lão, phe quân đội và phe Tập Cận Bình đang trong trạng thái cân bằng mong manh chưa từng có. Hội nghị Trung ương lần thứ tư sắp tới sẽ là sân khấu quyết định liệu ông Tập có thể dập tắt cơn bão hay trở thành nạn nhân của cuộc chính biến thầm lặng.
Khi đình chiến thuế quan trở thành nước cơ chở đợi Bắc Kinh thay máu,
khi chính phủ Mỹ bất ngờ tuyên bố gia hạn thỏa thuận đình chiến thuế quan với Trung Quốc đến tháng 11,
nhiều người vội vã diễn giải đây là tín hiệu hòa diệu,
tìa hy vọng le lói cho mối quan hệ đầy sóng gió giữa hai nước.
Bề ngoài là quyết định kinh tế hợp lý,
khoảng lặng cần thiết để hai gã khổng lồ tránh lao vào cuộc chiến thương mại hủy diệt lẫn nhau.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào dòng thời gian, có sự trùng hợp đầy ẩn ý hiện ra.
Thời hạn tháng 11, là ngay sau khi Bắc Kinh tổ chức Hội nghị Trung ương lần thứ tư vào tháng 10 sự kiện,
được cho là sẽ định đoạt tương lai chính trị của nhà lãnh đạo Trung Quốc.
Phải trăng quyết định của Nhà Trắng không chỉ đơn thuần là kinh tế mà là nước cờ chiến lược, sự chờ đợi đầy tính toán.
Ngày 19 tháng 8, trong cuộc phỏng vấn với Fox News,
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besson đưa ra tuyên bố đáng chú ý.
Ông cho biết chính phủ Mỹ rất hài lòng với tình trạng thuế quan hiện tại với Trung Quốc và nhấn mạnh
tôi nghĩ tình trạng hiện tại đang hoạt động khá tốt.
Tuyên bố này được đưa ra ngay sau khi Washington và Bắc Kinh đồng ý gia hạn thỏa thuận ngừng chiến tranh thuế quan thêm 90 ngày.
Động thái cho thấy phía Mỹ hy vọng duy trì sự ổn định tạm thời, ít nhất cho đến khi thỏa thuận hết hạn vào tháng 11
để mở đường cho cuộc gặp cấp cao tiềm năng giữa Trump và Tập Cận Bình.
Logic của Washington rất thực dụng.
Theo Besson, Trung Quốc là một trong những nguồn thu thuế lớn nhất, vì vậy nếu nó không hỏng thì chúng tôi không sửa.
Chúng tôi đã có các cuộc đàm phán rất tốt với Bắc Kinh và tôi nghĩ chúng tôi sẽ gặp lại họ trước tháng 11.
Tuy nhiên, sẽ rất ngây thơ khi cho rằng Mỹ hoàn toàn nới lỏng áp lực.
Đằng sau những tuyên bố hòa giải là những hành động cho thấy Washington vẫn theo dõi sát sao và duy trì sức ép có trọn lọc.
Theo nguồn tin Bloomberg, chính phủ Trump có kế hoạch tăng cường giám sát các mặt hàng quan trọng từ Trung Quốc như thép, đồng và lithium
để thực thi quy định cấm sản phẩm có sử dụng lao động cưỡng bức ở Tân Cương.
Bí ẩn đằng sau sự biến mất của Tập Cận Bình.
Cùng lúc đó, bên trong những bức tường thành Trung Nam Hải, nhà lãnh đạo quyền lực nhất Trung Quốc kể từ thời Mao Trạch Đông
bỗng biến mất khỏi công chúng suốt gần một tháng, để lại khoảng trống bị lấp đầy bởi vô số tin đồn chấn động.
Từ cáo buộc tham ô quân phí đến nghi vấn mắc bệnh nặng.
Lần gần nhất công chúng nhìn thấy hình ảnh ông Tập là ngày 24 tháng 7 khi gặp gỡ các nhà lãnh đạo châu Âu.
Sau khi chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị ngày 30 tháng 7, mọi thông tin về ông chỉ còn tồn tại dưới dạng văn bản.
Trong hơn nửa đầu tháng 8, giữa những tin đồn về hội nghị Bắc Đới Hà đang nóng lên,
ông Tập chỉ lộ diện qua các tin ngắn gọn về cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Putin, Tổng thống Brazil hay việc ký lệnh bổ nhiệm đại sứ.
Cơn báo tin đồn chưa từng có.
Trong bối cảnh đó, những phân tích và tin đồn táo bạo bắt đầu lan truyền mạnh mẽ ở nước ngoài.
Học giả độc lập Mohtak Lai phân tích ngày 15 tháng 8 rằng
những gì đang diễn ra không chỉ là cuộc đấu đá thông thường,
mà là cuộc binh biến, cuộc chính biến thẩm lạc đang diễn ra.
Ông chỉ ra rằng, sau khi ông Tập được cho là bị đột quỵ tại hội nghị Trung Bảo tháng 7 năm ngoái,
quân đội đã được tiếp quản bởi người khác.
Họ đã tiếp quản quyền lực quân sự, quyền kiểm soát Bắc Kinh và Trung Nam Hải.
An ninh, thông tin giám sát của Trung Nam Hải
không phải do người của ông Tập sắp xếp
mà do Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hữu Hiệp và Tổng Cục Hậu cần bố trí.
Theo đó, Trung Nam Hải hiện tại đã hình thành thế chân vạc
gồm phe Nguyên Lão, phe Tập Cận Bình và phe quân đội.
Ba thế lực này đang trong trạng thái cân bằng mong manh,
không bên nào có thể tiêu diệt hoàn toàn các bên còn lại.
Tin đồn tham nhũng quân phí chấn động
Ngày 18 tháng 8, trang tin Sea Readers đăng tải thông tin
gây chấn động được cho là nội dung phát biểu nội bộ
của Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hữu Hiệp.
Theo nguồn tin này, ông Trương đã không ngần ngại
chỉ đích danh ông Tập là kẻ tham ô biển thủ quân phí.
Theo nguồn tin, ông Trương Hữu Hiệp tuyên bố gia đình đồng chí Tập Cận Bình
sở hữu khoảng 2.000 tỷ nhân dân tệ,
tức khoảng 280 tỷ đô la tài sản ở nước ngoài.
Nguồn gốc của khối tài sản này không rõ ràng,
bao gồm tài khoản ngân hàng, bất động sản, cổ phiếu và quỹ tín thác.
Điều đáng buồn hơn là số tiền khổng lồ này bị nghi ngờ là quân phí đã bị biển thủ.
Định điểm của sự thách thức là khi ông Trương công khai đặt câu hỏi
về tư cách lãnh đạo của ông Tập và đưa ra yêu cầu không thể tưởng tượng,
Tổng Bí Thư Tập cũng nên đối mặt với vấn đề một cách thẳng thắn,
chủ động chấp nhận điều tra, chủ động vào tù tần thành
và giải trình vấn đề với tổ chức.
Nghỉ vấn sức khỏe và kịch bản thay thế
Ngày 16 tháng 8, ông Hồ Lực Nhập, doanh nhân người Thượng Hải,
hiện đang sống ở nước ngoài tiết lộ 3 chuyên gia y tế hàng đầu Thượng Hải
đã được triệu tập khẩn cấp đến Bệnh viện 301 ở Bắc Kinh vào đêm 15 tháng 8
để hội trận cho một bệnh nhân cực kỳ nhạy cảm chính là ông Tập.
Thông tin này bất ngờ trùng khớp với tiết lộ từ nguồn tin trong quân đội.
Trung tá Diêu Thành, cựu tham mưu Hải quân Trung Quốc cho biết
Để chuẩn bị cho cuộc duyệt binh ngày 1 tháng 10,
ban chỉ huy duyệt binh Trung Quốc đã xây dựng 3 kế hoạch dự phòng
để thay thế người duyệt binh bất cứ lúc nào.
Kế hoạch thứ nhất là ông Tập chủ trì phát biểu và duyệt binh.
Kế hoạch thứ hai, nếu sức khỏe ông Tập có vấn đề, ông Trương Hữu Hiệp sẽ thay thế.
Kế hoạch thứ ba là nếu ông Tập và ông Trương trở mặt
thì ông Lưu Trấn Lập, ủy viên quân ủy Trung ương sẽ duyệt binh.
Màn kịch Tây Tạng và những dấu hiệu bất thường
sau gần 30 ngày liên tiếp ẩn mình và bị bùa vây bởi vô số tin đồn chấn động,
ông Tập cuối cùng xuất hiện trở lại trước công chúng.
Ngày 21 tháng 8, Tân Hoa xã đăng tải hình ảnh
và tin tức về việc ông tham dự lễ kỷ niệm 60 năm thành lập khu tự trị Tây Tạng.
Bề ngoài đây là sự kiện hoành tráng với nghi thức tiếp đón xa hoa và thảm đỏ
được thiết kế để dập tắt mọi đồn đoán và khẳng định quyền lực tối cao của nhà lãnh đạo.
Tuy nhiên, trong mắt giới quan sát,
chuyến đi này không khác gì màn kịch được dàn dựng công phu
và mỗi chi tiết đều ẩn chứa những dấu hiệu bất thường.
Theo nhà bình luận Giang Phong, chuyến đi Tây Tạng lần này
không cho thấy một nhà lãnh đạo đang sống mà là thây ma chính
chỉ được những kẻ đứng sau đẩy ra sân khấu để biểu diễn.
Đầu tiên là ngoài hình của ông Tập.
Các nhà lãnh đạo Trung Quốc thường có quy ước bất thành văn
là luôn nhuộm tóc đen khi xuất hiện trước công chúng,
thể hiện sức sống, sức khỏe và quyền lực được kiểm soát.
Nhưng lần này ông Tập lại xuất hiện với mái tóc bạc
rõ rệt sự thừa nhận ngầm về sự suy yếu.
Thứ hai là sự vắng mặt của các lãnh đạo quân sự cấp cao.
Mặc dù ông Tập có đến thăm quân đội Trung Quốc đồn trú tại Tây Tạng,
những nhân vật quyền lực nhất của quân đội bao gồm Trương Hiệu Hiệp
và tư lệnh chiến khu Tây Tạng đều không có mặt.
Đây là lần thứ ba liên tiếp ông Trương vắng mặt
trong các chuyến thăm quân sự của ông Tập.
Sự xỉ nhục chính trị công khai
Rõ ràng nhất cho thấy đây là vở kịch chính trị
là thành phần phái đoàn tháp tụng ông Tập.
Sự hiện diện của phần lớn trong số họ
đã biến chuyến đi thành màn xỉ nhục chính trị công khai với ông Tập.
Việc ông Vương Hỗ Ninh, ủy viên thường vụ Bộ Chính trị
được bổ nhiệm làm trường đoàn đại biểu Trung ương
trong khi có ông Tập đi cùng là sự tức bỏ và xỉ nhục.
Điều này ngầm hiểu rằng ông Tập không còn là người chủ trì hoạt động
mà chỉ là vật trưng bày có cấp bậc cao nhất.
Sự xỉ nhục tàn khốc nhất là sự hiện diện của ông Hồ Xuân Hoa.
Hồ Xuân Hoa từng được coi là thái tử, người kế vị tiềm năng
nhưng đã bị chính tay ông Tập phế bỏ và đẩy ra ngoài lề chính trị.
Việc Trung tâm quyền lực mới mời ông Hồ Xuân Hoa trở lại từ góc khuất
và sắp xếp đi cùng với ông Tập trong dịp quan trọng như vậy
là thông điệp không thể rõ ràng hơn.
Bức tranh toàn cảnh và thời khắc định mệnh
Sự trùng hợp giữa quyết định tạm hoán thương chiến của Hoa Kỳ
và cân báo chính trị dữ dội bên trong Trung Nam Hải
như không phải ngẫu nhiên mà có mối quan hệ nhân quả.
Nó đã tạo ra bức tranh toàn cảnh phức tạp và thời khắc bất định nhất
của chính trường Trung Quốc trong nhiều thập kỷ qua.
Dù tất cả tin đồn có thật hay không, đúng được bao nhiêu phần và sai bao nhiêu phần
tất cả đều nói lên điều này.
Bức tường thành quyền lực tuyệt đối mà ông Tập công phu xây dựng
đang xuất hiện những vết dạng nứt nguy hiểm.
Vị trí bất khả xâm phạm của ông đã bị xâm phạm.
Màn kịch giàn dựng công phu tại Tây Tạng
nhưng lại hở ra nhiều chi tiết vụn về không đủ dập tắt những tin đồn.
Giờ đây mọi ánh mắt đang đổ rồn về hội nghị Trung ương lần thứ tư vào tháng 10.
Nó sẽ là sân khấu quyết định, nơi thế giới sẽ chứng kiến
liệu ông Tập có thể dập tắt cơn báo, trừng phạt những kẻ thách thức mình
và củng cố quyền lực trong nhiệm kỳ chưa từng có tiền lệ,
hay ông sẽ trở thành nạn nhân của cuộc chính biến thầm lặng
mà các đối thủ đã dày công giàn dựng.
Hội nghị bắt đới hạ kết thúc, chúng ta nhìn thấy phong thái của ông Tập
là biết rằng ông đã không chiếm được quyền chủ động.
Ngay sau hội nghị, ông Tập đi thăm Tây Tạng tưởng như biểu hiện quyền lực trở lại.
Nhưng nhìn vào phái đoàn, cách thức người ta đưa tin hay bố trí chuyến thăm,
chúng ta thấy ông Tập vẫn chưa có sự chủ động.
Hội nghị Trung ương lần thứ tư sắp tới sẽ là cơ hội cuối cùng
để ông Tập khẳng định và phản đòn những đối thủ chính trị.
Sau bắt đới hạ, phe cải cách, phe nguyên lão và phe quân đội đang nắm thế chủ động.
Điều này liệu có thay đổi sau hội nghị Trung ương lần thứ tư hay không?
Còn phe đối lập có tiếp tục nắm vững lợi thế để thức đoạt toàn bộ quyền lực của ông Tập hay không?
Chúng ta hãy cùng chờ xem.