Người Già Càng Khám Định Kỳ Càng Chết Sớm - Vì Sao, 5 Loại Xét Nghiệm Nên Tránh | Cao Minh Trường.

Cô chú và anh chị có biết rằng có những cái xét nghiệm kiểm tra sức khỏe tưởng là phòng bệnh nhưng thực ra đã đang khiến người trên 70 tuổi lo lắng, mệt mỏi và yếu đi nhanh hơn. Cô chú và anh chị thân mến, nhiều người chúng ta nghĩ rằng đi khám sức khỏe càng nhiều thì càng yên tâm, xét nghiệm càng sớm thì càng phát hiện được bệnh. Nhưng sự thật là sau cái độ tuổi 70, cơ thể của chúng ta không còn giống như cái độ tuổi 50 nữa và không phải cái xét nghiệm nào thì cũng còn phù hợp. Nếu như chúng ta chọn sai, không chỉ không phát hiện được những cái gì mới mà còn rơi vào cái chuỗi can thiệp y tế không cần thiết, mệt mỏi, tốn kém và làm giảm chất lượng của cuộc sống. Cô chú và anh chị có thể là cho trừ 1 like và 1 tăng ký kênh trước khi chúng ta đến với cái nội dung chính của video ngày hôm nay. Cô chú và anh chị thân mến, sau cái độ tuổi 70, cái điều cơ thể của chúng ta cần nhất không phải là chúng ta kiểm tra sức khỏe thật nhiều những cái chỉ số mà là hiểu thật rõ những cái tình trạng hiện tại của mình để chúng ta sống nhẹ nhàng, ít can thiệp nhưng mà vẫn an toàn. Chường biết rằng, nhiều cô chú và anh chị chúng ta đi khám tổng quát thường chọn cái gói khám là toàn diện, từ nội soi, xét nghiệm máu, chụp chiếu rồi tiết kháng sức nữa, vì nghĩ rằng càng kiểm tra kỹ thì càng yên tâm. Nhưng ở cái độ tuổi 70 trở đi, các cái chuyên gia y tế của quốc tế kể cả các hiệp hội người cao tuổi Hoa Kỳ thì đều thống nhất một điều rằng không phải xét nghiệm nào thì cũng còn phù hợp, và có những kiểm tra nếu như chúng ta làm không đúng lại có thể là gây hại nhiều hơn là có lợi. Vì sao lại như vậy? Nguyên nhân thứ nhất đó là do cơ thể của người cao tuổi đã bước vào giai đoạn thoái hóa, lão hóa sinh lý tự nhiên, nghĩa là các cơ quan đều đang hoạt động chậm lại. Lúc này, nhiều chỉ số sinh hóa ở trong máu, chức năng gan thận hay là những hình ảnh chụp chiếu thì có thể nó hơi lệch chuẩn một chút rồi. Nhưng không phải là bị bệnh, thế nhưng nếu như cứ xét theo tiêu chuẩn của người 30-40 tuổi thì cô chú và anh chị chúng ta sẽ dễ bị xếp vào nhóm và bắt đầu là chuỗi can thiệp y tế không cần thiết, uống thuốc, tái khám, làm thêm những thủ thuật. Nguyên nhân thứ 2 đó là nhiều xét nghiệm có sân lấn như nội soi, chụp CT, có thuốc cản quang, gây mê toàn thân thì đều tiềm ẩn nguy cơ cho những người lớn tuổi như tủ thuyết áp, tróng mặt, rối loạn điện giải nữa, suy thận nhẹ do thuốc cản quang, lú lẫn tạm thời sau khi gây mê, tăng những nguy cơ mà té ngã, mất nước, rối loạn giấc ngủ sau khi làm xét nghiệm. Nguyên nhân tiếp theo thứ 3 đó là khi mà phát hiện ra một cái vấn đề nhỏ nhưng mà nó không gây những triệu chứng gì thì cô chú và anh chị chúng ta dễ bị lo lắng, mất ăn, mất ngủ rồi làm thêm những sinh thiết, chụp chiếu nhiều lần trong khi điều đó thì hoàn toàn không thay đổi tuổi thọ hay là chất lượng cuộc sống. Vì vậy các chuyên gia ngày nay không còn chạy theo những chiếc lý là khám càng sâu thì càng tốt nữa cho người cao tuổi mà chuyển sang cách tiếp cận mới, khám có mục tiêu, theo dõi những dấu hiệu, không can thiệp khi mà nó không cần thiết. Khám sức khỏe sau độ tuổi 70 là để giữ gìn cái sự ổn định, không làm rối loạn thêm cái hệ thống mà đang vận hành tốt. Giống như một chiếc xe lâu năm, chúng ta không cần phải thay toàn bộ cái động cơ mà chỉ cần bảo dưỡng là đúng điểm yếu, giữ gìn cái nguyên liệu sạch và vận hành nhẹ nhàng. Cô chú và anh chị thân mến, ngay sau đây trường sẽ chia sẻ chi tiết về 5 cái xét nghiệm tưởng chứng như là rất cần làm định kỳ, nhưng thực tế sau độ tuổi 70 lại có thể là gây nhiều rủi ro hơn là mang lại những cái lợi ích, đặc biệt là khi không có những triệu chứng gì rõ ràng cả. Thứ nhất đó chính là nội soi đại tràng định kỳ ở những người không có triệu chứng. Nội soi đại tràng là một cái xét nghiệm mà thường được khuyến khích ở những người từ 50 tuổi trở lên để chúng ta tầm soát công thư đại tràng sớm. Cái điều này thì là rất đúng với người chúng ta đang trong độ tuổi là trung niên. Tuy nhiên, khi đã bước sang độ tuổi là 70-75, nếu cô chú và anh chị chúng ta không có triệu chứng như là đau bụng, rối loạn tiêu hóa, tụt cân bất thường hoặc là đại tiện ra máu, thì cái việc đi nội soi định kỳ không còn là ưu tiên nữa. Lý do là bởi vì cái quá trình nội soi thì cần phải gây mê nhẹ. Đặt ống nội soi sâu qua trượt tràng có thể là gây tủ hiếp ác, khó chịu, rối loạn điện giải hoặc là lú lẫn nhẹ sau khi làm cái thủ thuật này ở những người lớn tuổi. Ngoài ra, nguy cơ mà thủng ruột, chảy máu khi mà lấy mẫu sinh thiết cao hơn so với những người trẻ tuổi. Và quan trọng nhất, ung thư đại tràng thì thường phát triển rất là chậm. Nếu như từ độ tuổi 70 trở lên, cô chú mà không có những yếu tố nguy cơ cao nào như là tiền xử ung thư đại tràng, ô lýp trước đó, người thân bị ung thư thì cái việc tầm soát thường kỳ gần như là không thay đổi được cái tiên lượng sống. Hiệp hội ung thư Hoa Kỳ thì cũng đã kiến nghĩ rằng người từ độ tuổi 75 trở lên chỉ nên là nội soi đại tràng nếu như thực sự có những chỉ định rõ ràng, không nên làm định kỳ hàng năm như khi còn trung niên nữa. Vì vậy, nếu như sức khỏe của cô chú mà ổn định, ăn uống tiêu hóa mà bình thường, trường khuyên là chúng ta nên tránh nội soi đại tràng định kỳ, trừ khi là có triệu chứng. Thay vào đó, chúng ta hãy tập trung vào chúng ta ăn nhiều rau xanh, uống nước đủ, vận động đều và theo dõi phân hàng ngày. Đó mới là cái cách bảo vệ đại tràng được bền vững. Tiếp theo thứ 2, đó chính là chụp CT toàn thân hoặc là MRI khi chưa có dấu hiệu bất thường. Ngày nay, rất là nhiều cơ sở y tế quảng bá rằng có các cói cước là chụp toàn thân để tầm soát ung thư, kiểm tra sức khỏe tổng thể bằng những máy móc y học hiện đại, khiến không ít những cô chú nghĩ rằng càng chụp thì càng yên tâm. Nhưng mà thực tế, chụp CT toàn thân là một cái xét nghiệm có tỉa ích liều cao và chụp MRI toàn thân thì cũng không hoàn toàn là cần thiết khi cơ thể của chúng ta chưa có dấu hiệu gì đặc biệt. Cô chú nên biết rằng, CT toàn thân có thể là phát hiện ra những cái nốt lành tính rất là nhỏ, không ảnh hưởng gì đến sức khỏe, nhưng vì lo sợ thì chúng ta lại tiếp tục là vệ sinh thiết, xét nghiệm chuyên sâu thêm, gây stress không cần thiết nữa. Tỉa ích liều cao từ chụp CT thì có thể là ảnh hưởng đến tủy xương, thận và cả hệ thần kinh nếu như chúng ta chụp quá nhiều lần trong một thời gian ngắn. MRI thì nó không có tỉa ích, nhưng nó lại tốn kém, thời gian thì nằm lâu, có thể là gây choáng với những người chúng ta huyết ác thấp hoặc là dễ hồi hộp nữa. Một cái ví dụ đơn giản đó là chụp CT thì phát hiện những cái nan gan nhỏ tầm 1cm, bình thường. Bác sĩ thì bảo theo dõi thôi, nhưng nếu cô chú và anh chị chúng ta lo lắng thì lại sinh thiết, gây mê, rồi uống thuốc mà không cần thiết nữa. Chính cái can thiệp ấy, nó mới là gánh nặng thực sự cho sức khỏe. Do đó, chụp CT hoặc MRI toàn thân chỉ nên làm khi chúng ta có những dấu hiệu bất thường rõ ràng hoặc là được bác sĩ chỉ định chính đáng. Còn lại, chúng ta nên chọn lọc những gì cần thiết, không chạy theo những công nghệ một cách là mù quáng. Tiếp theo thứ 3 đó chính là test gắn sức tim, không nên làm nếu chúng ta không có triệu chứng. Test gắn sức tim là một cái xét nghiệm mà nhằm kiểm tra mức độ đáp ứng của tim khi mà vận động. Thường áp dụng cho những người mà nghi có cái thiếu máu cơ tim, tao thắt ngược hoặc là có tiền xử nhiều máu cơ tim. Tuy nhiên, sau độ tuổi 70, nếu của chú và anh chị chúng ta không hề có những triệu chứng tim mạch rõ ràng như là đau tức cực, hụt hơi, đi bộ, mệt khi lao cầu thang, thì cái việc làm test gắn sức này chỉ để là cho chắc thì không những không cần thiết mà nó còn tiêm bẩn nhiều dù do. Vì người lớn tuổi có thể là không đủ thể lực để hoàn thành hết cái bài test này, dễ bị choáng, tù huyết áp hoặc là ngã khi mà vận động quá sức. Kết quả thì có thể là sẽ bị sai lệch, tạo ra nghi ngờ không đúng và khiến các bác sĩ chỉ định thêm những loại xét nghiệm chuyên sâu như là chụp mạch, đặt sten dù chưa cần thiết. Quan trọng hơn, khi test mà cho ra kết quả mà không rõ ràng thì lại khiến cô chú lo lắng, mất ăn, mất ngủ, tạo ra cái áp lực tâm lý là kéo dài. Cái cách tiếp cận đúng đó là chúng ta chỉ nên làm cái test gắn sức. Nếu có những triệu chứng tim mạch điển hình hoặc là bác sĩ tim mạch đã theo dõi là lâu năm rồi thấy có những điều bất thường trên điện tâm đồ. Còn nếu cô chú vẫn đi lại, vận động nhẹ nhàng, không mệt khi sinh hoạt hàng ngày không cần kiểm tra tim bằng cách ép tim làm việc quá sức như vậy. Tiếp theo thứ 4 đó chính là lạm dụng xét nghiệm tim mạch định kỳ như là chụp mạch vành, siêu âm tim 6 tháng 1 lần ở những người khỏe mạnh. Nhiều cô chú dù hoàn toàn không có triệu chứng vẫn định kỳ đi siêu âm tim, đo điện tim, chụp mạch vành mỗi 6 tháng đến 1 năm theo gói khám tư vấn từ phòng khám. Nghe có vẻ là cẩn thận, nhưng thực tế nếu chúng ta không có những yếu tố nguy cơ rõ ràng hoặc không có những biểu hiện lâm sàng, thì những xét nghiệm này gần như không cải thiện gì với tuổi thọ hay chất tượng cuộc sống của chúng ta. Ngược lại, chưởng thấy rằng rất nhiều cô chú sau khi chụp mạch vành được bác sĩ nói là có mảng sơ vữa nhẹ thì liền hoang mang, lo lắng, bắt đầu uống 3-4 loại thuốc tim mạch mỗi ngày, rồi ăn uống kiên khem quá mức, tinh thần căng thẳng. Dù thực tế, với cái tình trạng đó, hoàn toàn là có thể theo dõi mà không cần can thiệp gì thêm. Ngoài ra, chụp mạch vành thì còn tiêm ẩn nhiều cái rủi ro, khi mà chúng ta tiêm thuốc cản quang thì có thể ảnh hưởng đến thận nguy cơ là sẽ bị tụt huyện áp hoặc chảy máu tại cái vị trí mà chạp giò. Với người có những mạch máu nhỏ dễ vỡ, cái việc can thiệp thì còn có thể gây biến chứng. Lời khuyên của trường đó là sau độ tuổi 70, cái việc xét nghiệm tim mạch nên dựa vào những triệu chứng, không nên làm theo định kỳ, trừ khi đã được bác sĩ tim mạch theo dõi là lâu dài và có chỉ định cụ thể cho chúng ta. Cái điều quan trọng hơn đó là chúng ta hãy theo dõi cái mức độ vận động mỗi ngày, có đau ngược không, có hụt hơi bất thường không, có thay đổi cái nhiệt tim đột ngột không, có nóng mặt hay là chúng ta phù chân không. Và tiếp theo thứ 5, đó chính là tầm soát quá mức, các cái bất thường nhỏ, dễ dẫn đến là sinh thiết, phẫu thuật không đáng có. Ngày nay, với sự phát hiện của công nghệ hình ảnh hiện đại, chỉ cần chúng ta siêu âm hay là chụp CT nhẹ thôi là đã có thể phát hiện ra những cái nốt nhỏ li ti ở trong gan, phổi, tuyến rác, tử cung rồi thận nữa. Vấn đề nằm ở chỗ rằng, đa số những cái nốt này thì đều là lành tính, không gây những cái triệu chứng, không ảnh hưởng gì đến cái tuổi thọ của chúng ta. Nhưng mà vì tâm lý, đã phát hiện ra thì chúng ta phải xử lý, cô chú lại bắt đầu bước vào những cái chuỗi lo lắng, sinh thiết, theo dõi sát sao, uống thuốc, thậm chí là mổ lấy da, dù chúng có thể là nằm yên cả đời mà không gây bệnh cho chúng ta. Trường cũng đã gặp rất là nhiều những trường hợp như vậy. Một cái bác đi khám tổng quát, phát hiện là có nốt vôi hóa 0,8cm ở tuyến rác. Bác sĩ thì gợi ý là chọc sinh thiết, sau đó là hàng loạt những cái kết quả mà không rõ ràng, chuyển tuyến, theo dõi định kỷ mỗi 3 tháng. Cả năm thì không ăn ngon ngủ yên, dù bản thân là chưa từng thấy những triệu chứng gì bất thường. Cuối cùng thì chúng ta vẫn phải sống chung với nó, Đó là lý do vì sao các tổ chức y khoa y tín như Chuxin Weasley đều khuyến kháo rằng không nên tẩm soát hoặc điều trị tích cực các nốt bất thường nhỏ này nếu không có triệu chứng và không có những yếu tố nguy cơ cao. Với người cao tuổi, quan trọng không phải là chúng ta phát hiện mọi thứ, mà là chúng ta biết cái gì cần để theo dõi, cái gì nên bỏ qua để sống nhẹ nhàng. Cô chú và anh chị thân mến, như Trường vừa chia sẻ ở đây, mỗi một cái xét nghiệm hay là tủ thuật, dù là nhỏ, nếu không thực sự cần thiết thì đều có thể gây ra những ảnh hưởng mà không mong muốn cho cơ thể những người lớn tuổi. Sau độ tuổi 70, chỉ cần một lần chúng ta nội soi, một lần chúng ta chụp chiếu, có tiêm thuốc cản quang, hay là một lần chúng ta tiểu phẫu để lấy ra những mẫu sinh thiết đơn giản thì cũng có thể khiến cơ thể của chúng ta muốn đang vận hành ổn định thì sẽ bị mất cân bằng. Trường từng gặp một bác là sau khi đi khám về thì chóng mặt, tù thuyết áp, do nhiễn ăn, mất nước khi mà xét nghiệm, thối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, chán ăn sau khi dùng thuốc cản quang, có người thì còn lú lẫn nhẹ, mất hết định hướng sau vài ngày sau khi mà được gây mê nhẹ ở trong nội soi hoặc là chúng ta chụp MRI kéo dài. Và đáng tiếc hơn, có những trường hợp thì chúng ta té ngã sau khi mà làm tủ thuật xong do mệt, do yếu người, hoặc là không có người thân đi cùng. Những cái điều này nghe qua thì tưởng chừng là chuyện nhỏ, nhưng với người chúng ta trên 70, chỉ cần một lần té thôi thì có thể là gãy xương, một lần xét thì có thể là mất ngủ kéo dài, rồi sức đề kháng sẽ giảm đi, bệnh nền thì sẽ tăng lên, tức là hậu quả của một cái xét nghiệm không cần thiết, đôi khi lớn hơn cả cái điều mà nó phát hiện ra. Cô chú và anh chị thân mến, trường hiểu cái cảm giác lo lắng, nếu không kiểm tra định kỳ, lỡ có bệnh thì sao, nhưng mà trường xin nhấn mạnh rằng giảm những cái xét nghiệm không phải là chúng ta bỏ mặt cơ thể, ngược lại, đó là cách sống thông minh, dựa trên khoa học, dựa trên những cái hiểu biết và tôn trọng cái nhịp vận hành tự nhiên của tuổi già. Các hiệp hội y qua uy tí, hội người cao tuổi Hoa Kỳ, tổ chức y tế thế giới thì đều đang chuyển dần từ cái tư duy, tầm soát để phát hiện sang theo dõi chủ động, chăm sóc toàn diện, can thiệp tối thiểu. Sau 70 tuổi, cái cơ thể thì cần nhất không phải là còn biết thêm những cái bệnh gì mà là ăn tiêu được, ngủ yên giấc, không lo âu, không can thiệp quá mức, giữ sức khỏe tâm thần được ổn định, sống có mục đích và tinh thần thì an yên. Và khi có những cái dấu hiệu bất thường thật sự như là sụt cân nhanh, đau kéo dài, đại diện ra máu, đau tức cược khi mà đi bộ, phù chân, khó thở lúc đó chúng ta mới kiểm tra có mục tiêu, chỉ làm những cái gì thật sự là cần thiết. Cô chú và anh chị thân mến, điều trường muốn nhấn mạnh là giảm cái xét nghiệm không phải là bỏ mặt sức khỏe, ngược lại đó là chúng ta lựa chọn thông minh, tiết chế đúng mức, đặt cái sự bình an và chất lượng cuộc sống lên hàng đầu. Sau đây, trường sẽ tổng kết lại 5 cái loại xét nghiệm chúng ta nên tránh sau độ tuổi 70 nếu không có cái triệu chứng gì đặc biệt, để cô chú và anh chị chúng ta dễ nhớ hơn. Thứ nhất, đó là nội soi đại tràng định kỳ ở những người không có triệu chứng, dễ gây tù huyết áp, rối loạn tiêu hóa, lo âu không cần thiết. Thứ hai, đó là chụp CT toàn thân hoặc là MRI khi chưa có dấu hiệu, có thể là phát hiện những tổn thương không nguy hiểm, dẫn đến sinh thiết, theo dõi kéo dài, tốn kém và căng thẳng nữa. Thứ ba, đó là test gắn sức tim ở những người không có triệu chứng, có thể tạo ra những chuẩn đoán là dư thừa, gây mệt, nguy cơ là tù huyết áp hoặc là té ngã khi chúng ta thực hiện. Thứ tư, đó là lạm dụng những xét nghiệm tim mạch định kỳ như là chụp mạch vành, siêu âm tim, chỉ nên làm khi chúng ta có dấu hiệu rõ ràng, không nên làm định kỳ ở những người khỏe mạnh và không có bệnh lý tim. Thứ năm, đó chính là tầm soát quá mức các bất thường nhỏ, gây lo lắng kéo dài, dẫn đến chuỗi sinh thiết, tiểu phẫu, uống thuốc mà không cần thiết. Cô chú và anh chị thân mến, tuổi 70 trở đi là cái thời gian để chúng ta sống chậm, sống chất và sống an lành, không phải là cái gì công nghệ cao, chuẩn đoán sâu thì cũng là tốt, không phải cứ đi khám cho thật kỹ thì sẽ sống lâu hơn, mà chính là nếu mà chúng ta hiểu cơ thể mình, giữ cho cơ thể mình nhẹ nhàng, ăn được, ngủ được, sống có niềm vui mỗi ngày, giảm những xét nghiệm không phải là chúng ta chủ quan, mà là đang sống có trọn lọc, để dành thời gian, năng lượng, tài chính cho những điều thật sự là có ích. Một buổi đi bộ sáng sớm, một bữa cơm tự nấu với lại người thân, một ly nước ấm đúng giờ, và một cái giấc ngủ yên vào ban đêm, đôi khi nó chữa lành hơn cả những tòa thuốc. Và nếu thấy cái video hôm nay trường chia sẻ hữu ích, thì cô chú và anh chị có thể cho trường 1 like và 1 đăng ký kênh, và chúng ta hãy chia sẻ cái video này cho bạn bè, cho con cháu, đặc biệt là cho những người trên 70 tuổi, để chúng ta cùng nhau lan tỏa lối sống khỏe, chủ động và tỉnh táo trước những can thiệp y thế mà không cần thiết. Chúc cô chú và anh chị một ngày an yên hơn, khỏe mạnh hơn, sống tỏa hơn, nhưng sống thật nhẹ nhàng. Hẹn gặp lại trong những video tiếp theo. Cảm ơn các bạn đã xem hết video của trường ngày hôm nay. Để tránh bỏ lỡ những video tiếp theo của trường, các bạn có thể đăng ký kênh và hình tròn chính giữa, hoặc các bạn có thể xem những video ở góc bên trái, hoặc những video ở góc bên phải. Hẹn gặp lại các bạn.