18/Th8/2025 - 19:48

Một nửa Trung Quốc chìm trong nước và thời tiết khắc nhiệt đang trở thành một điều bình thường mới. Tại sao thành phố Bọt Biển trị giá hơn 180.000 tỷ đồng lại có thể ngăn chặn một cơn mưa lớn? Trịnh Châu một lần nữa nhìn thấy biển. Mời các bạn cùng Thúy Trang và Khán Trung Quốc tìm hiểu sâu về vấn đề này trong chương trình ngày hôm nay. Ây da, Trịnh Châu lại bị ngập rồi. Trời ơi, đây giống như một đại dương, nước sâu hơn một mét đấy. Các bạn có thấy không? Các con phố đều ngập nước sâu hơn một mét. Trời sập rồi, xe của tôi bị ngập rồi. Bây giờ chiếc xe kéo tôi gọi đã đến, nhưng ngay cả những chiếc xe kéo cũng bị ngập rồi. Ngày 7-8, Trịnh Châu đối mặt với trận mưa lớn. Chỉ vài ngày trước, thành phố vẫn đang trong cảnh báo hạn hán màu cam. Ai ngờ, chỉ trong thời gian ngắn, đã đón cơn mưa dữ dội. Mưa liên tục từ sáng sớm đến tối mịt, tập trung nhiều đợt ở phía đông Trịnh Châu và khu vực đồng bằng trung tâm. Trận mưa sối xả này đã gây ra lũ lụt nghiêm trọng ở nhiều khu vực tại Trịnh Châu, với dòng nước lũ cuồn cuộn chảy qua các con phố. Tại nhiều con phố bị ngập, bạn có thể thấy những cảnh tượng nguy hiểm. Dòng nước chảy xiết, có thể dễ dàng cuốn trôi người dân xuống nước, và ngay cả ba người cùng nhau kéo cũng rất khó khăn. Tại những khu vực nước ngập sâu hơn, mực nước cao đến thắt lưng, việc đi lại trở nên cực kỳ nguy hiểm. Người dân chỉ có thể dựa vào bức tường người và dây thừng để đảm bảo an toàn khi di chuyển qua nước. Do ảnh hưởng của trận bão, chính quyền thành phố Trịnh Châu đã ban hành thông báo khẩn cấp, tạm dừng mọi hoạt động sản xuất. Kinh doanh, học tập, giao thông cũng như mọi hoạt động tập thể ngoài trời. Trên mạng xã hội, nhiều người cũng chia sẻ những khoảnh khắc nguy hiểm mà họ gặp phải trong cơn bão. Một cư dân chia sẻ, hôm nay mưa ở Trịnh Châu thật đáng sợ. Tôi đang ở đường Hoa Viên, nước đã dâng đến bàn đạp xe của tôi. Nhìn xung quanh các xe buýt trên đường cũng sắp bị ngập. Tôi nghĩ đi tiếp có lẽ sẽ tốt hơn, nhưng ai ngờ, nước càng ngay càng sâu, tôi bắt đầu nổi trong xe. Các đệm ghế của xe cảm nhận được sự bất thường và tự động dừng lại. Tôi nhìn xuống, nước đã ngập đến bụng tôi rồi, toàn bộ chiếc xe sắp bị chìm. Lúc đó tôi thật sự hoảng sợ, làm sao còn dám đi tiếp nữa. Tôi liền quay lại và chọn một con đường khác. Trận mưa bão này thật quá mạnh, tình trạng đường phố thay đổi nhanh chóng. Tốt nhất là không nên mạo hiểm, đi lại trong thời tiết cực đoan như thế này. Một cư dân khác, anh Trần An, chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với truyền thông. Tôi mới từ quê về vào ngày 6 tháng 8, quê tôi ở An Dương, nông thôn nơi đây hạn hán rất nghiêm trọng. Những cây trồng như ngô và đậu phộng hoàn toàn phải dựa vào nước ngầm để tưới tiêu. Nhưng dù có tưới thì vẫn rất khô, chắc chắn năng suất sẽ giảm suốt. Sự báo thời tiết nói sẽ có mưa, nhưng không thấy, đất vẫn khô cằn cho đến hôm nay mưa lớn. Nhiều khu vực đã bị ngập lụt, gần như nghiêm trọng như trong sự cố ngày 20 tháng 7. Anh Trần An cũng cho biết nếu hồ chưa xả lũ, tác động sẽ không kém phần nghiêm trọng so với sự cố ngày 20 tháng 7. Nếu không xả lũ, xe cộ cũng có thể bị ngập vì nước, ở nhiều ngã tư đã lên đến 20-30 săng và mưa vẫn chưa dứt. Cái gọi là ngày 20 tháng 7, ám chỉ khoảng thời gian từ ngày 17 đến ngày 23 tháng 7 năm 2021, một trận mưa cực đoan kết hợp với việc xả lũ khẩn cấp từ một số hồ chứa và sông ngòi, dẫn đến lũ lớn trên toàn tỉnh Hà Nam. Thảm họa này ảnh hưởng đến 150 quận, huyện, thành phố với hơn 10 triệu người bị ảnh hưởng. Các cánh đồng bị ngập, đường xá bị phá hủy, nhà cửa đổ sập, các cơ sở hạ tầng như giao thông, điện và viễn thông bị tê liệt, khiến thành phố gần như ngừng hoạt động. Trong đó, Trịnh Châu là nơi bị thiệt hại nặng nề nhất. Nhiều khu vực ngập nước, tàu điện ngầm bị ngập, xe cộ và người dân bị mắc kẹt, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Một cư dân khác ở quận trung tâm Trịnh Châu chia xẻ, lần trước trong thảm họa ngày 20 tháng 7, khu vực này hầu như không bị ảnh hưởng nhiều vì địa hình Trịnh Châu tây cao đông thấp, có sự tranh lệch khoảng 20 mét. Khu vực phía tây thường không dễ bị ngập diện rộng, trừ những đoạn đường thấp, nước chỉ lên đến 20-30 săng, không quá sâu. Anh tiếp tục nói, nhưng khi đi về phía đông, địa hình càng ngay càng thấp, các nơi nước đã dâng lên cao hơn cửa xe, từ 30-40 săng, thậm chí cao hơn. Những nơi ngập nặng, mái xe gần như bị chìm hẳn, chỉ còn thấy nóc xe. Mức độ cao thấp của các khu vực khác nhau, độ sâu nước cũng rất khác biệt. Anh cho biết thêm, mưa bắt đầu từ khoảng 5 giờ sáng, trời mưa lớn, khoảng 9 giờ sáng, mưa lại tiếp tục. Lúc đầu là mưa vừa, sau đó chuyển thành mưa to, liên tục theo từng đợt. Giữa các đợt mưa là những cơn mưa nhỏ và vừa. Mưa kéo dài đến khoảng 4 giờ 30 chiều mới tạnh. Một người dùng mạng cười mỉa mai nói, chỉ trong 10 phút, một trận mưa lớn đã biến một ngã tư ở khu công nghệ cao thành một hồ nhỏ. Đường hải hàng vẫn hoạt động ổn định như mọi khi, người dân Trịnh Châu không cần phải đi xa để nhìn thấy biển, biển đã tự đến cửa nhà họ. Những chiếc xe trên đường đều đang trôi nổi trong nước, không còn vững chãi trên đường mà chỉ trôi theo dòng nước. Xe điện hay bánh thì hầu như không đứng vững, có thể trượt xuống nước bất cứ lúc nào. Bên vệ đường, những chiếc xe ba bánh trôi như dịch vụ giao hàng trên nước. Trước cửa trung tâm mua xắm, người đi bộ có thể ngầng đầu nhìn lên những biển hiệu bị mưa nuốt chửng. Thỉnh thoảng một chiếc xe có đèn pha vật lộn trôi qua khiến người ta không khỏi nghĩ, sau cơn mưa lớn này sẽ có bao nhiêu chiếc ô tô cao cấp Trịnh Châu đổ bộ vào thị trường. Còn những chủ xe không mua bảo hiểm toàn diện thì chỉ có thể cười đau khổ mà nói, chấp nhận thôi. Tuy nhiên, đối với việc Trịnh Châu lại một lần nữa bị ngập nước, nhiều cư dân địa phương tỏ ra nghi ngờ. Tại sao mỗi mùa mưa Trịnh Châu lại không tránh khỏi cảnh ngập nước? Một người dùng bình luận, hệ thống thoát nước của Trịnh Châu thực sự có nhiều lỗ hỏng. Các bạn nhìn xem, tuyến số 7 đông nghịt người, họ không cho quay video, không cho đứng gần. Bây giờ tình hình thế nào? Gà tàu điện ngầm bị ngập rồi, có rất nhiều xe công trình đến, tình hình hơi tệ đấy. Các bạn thấy không? Một người dùng khác cũng bày tỏ sự lo ngại. Hi vọng dự án thoát nước của Trịnh Châu có thể được đưa vào các dự án quan trọng của lãnh đạo thành phố và hoàn thành trong vòng một năm. Đã bao nhiêu năm rồi, tại sao mỗi mùa mưa lại có tin tức về Trịnh Châu? Tôi nhớ năm ngoái Trịnh Châu, năm trước đó cũng Trịnh Châu, và những cảnh tượng như tàu điện ngầm bị ngập gây ra thương vong vẫn còn hiện rõ trong ký ức tôi. Lúc đó, mọi người phải dùng thuyền nhỏ trên đường, lội nước, và sau mùa mưa, mọi người dường như đã quên hết. Không chỉ người dân quên mà các cơ quan chức năng dường như cũng quên mất. Thật sự là nhìn cảnh này rất đau lòng, nhưng cũng khiến người ta dần quen đi. Trịnh Châu là thủ phủ của tỉnh Hà Nam, thành phố có CDB cao nhất trong tỉnh và là một nút giao thông đường sắt quan trọng của cả nước. Thành phố như thế mà mỗi năm đều bị ngập, sao có thể chấp nhận được? Nếu là vùng núi bị lũ quét hay sạt lở, thì không có cách nào, dù sao họ sống ở những ngôi nhà truyền thống, không thể phá đi được. Nhưng Trịnh Châu thì sao? Là một thành phố trung tâm ở miền trung Trung Quốc mà mỗi lần mưa lớn lại rơi vào chế độ ngắm biển. Điều này thật sự không nên xảy ra. Người này có nhấn mạnh, tôi thật sự không thể nghĩ ra có thành phố tỉnh lị nào như Trịnh Châu. Mỗi lần mưa là lại ngập, nếu vậy chẳng phải chúng ta nên nghiêm túc xem xét lại vấn đề và giải quyết triệt để sao. Cần phải coi đây là một công việc quan trọng, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của người dân, thay vì mỗi lần có sự cố lại dừng lớp học, dừng sản xuất, dừng vận hành, vừa ảnh hưởng đến kinh tế, vừa làm gián đoạn cuộc sống, trong khi vấn đề thoát nước, chống ngập lại chưa được giải quyết triệt để năm này qua năm khác. Trịnh Châu hoàn toàn có đủ điều kiện và khả năng tài chính để thực hiện một hệ thống thoát nước bài bản. Đây không phải là việc có thể hoàn thành trong 1-2 ngày, nhưng nếu một nơi thường xuyên gặp phải ngập lụt, ngập úng thì phải đặc biệt chú trọng. Quan trọng hơn nữa là công tác phòng chống lũ không thể đợi đến khi đường ngập, người bị mắc kẹt mới bắt đầu đưa tin và cứu hộ. Cần phải làm sẵn công tác thông cống, kiểm tra rủi ro, thậm chí sắp xếp làm việc từ xa trước khi mùa mưa đến vào cuối tháng 7, đầu tháng 8, để giảm thiểu rủi ro cho tính mạng và tài sản. Tôi biết việc này không phải chỉ nói một câu là giải quyết được, cần nhân lực, ngân sách và phê duyệt từ các cấp quản lý. Nhưng Trịnh Châu là thủ phủ của một tỉnh lớn, phải làm hương và có những thành tích rõ ràng, chứ không thể mỗi năm đều bị cùng một trận mưa đánh bại. Trên thực tế, từ năm 2009, người dân Trịnh Châu đã phải chịu đựng đủ mọi khó khăn do mưa lớn và ngập úng. Năm đó, tờ Đại Hà Báo của Trung Quốc đã thực hiện một cuộc phỏng vấn chỉ ra những điểm yếu trong hệ thống thoát nước của thành phố. Vấn đề là vào thời điểm đó, Trịnh Châu không có hệ thống thoát nước mưa tiên tiến và cũng chưa từng tiến hành kiểm tra toàn diện hệ thống cống thoát nước, khiến công tác cải tạo chỉ có thể tiến hành qua nhiều lần thử nghiệm. Từ năm 2006 đến 2016, Trịnh Châu mỗi năm phải đối mặt với trung bình 15 trận mưa lớn và bị ngập úng nghiêm trọng, gây thiệt hại kinh tế hàng năm hơn 200 triệu nhân dân tệ, khoảng 700 tỷ đồng Việt Nam. Đến năm 2019, tiêu chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước và khu vực trung tâm thành phố vẫn chỉ đạt mức một lần trong hai năm và nhiều đoạn cống đã xuống cấp và bị tắc ngẽn, làm giảm khả năng thoát nước. Sau đó, chính quyền tỉnh Hà Nam đã đưa ra yêu cầu mới, hệ thống thoát nước ở các khu vực phát triển mới phải đáp ứng tiêu chuẩn cao nhất của quốc gia, với khả năng xử lý mưa 40mm mỗi giờ. Vào năm 2017, chính quyền Trịnh Châu đã công bố kế hoạch đặc biệt thành phố Bọt Biển với mục tiêu nâng cấp tiêu chuẩn phòng chống ngập lột lên mức một lần trong 50 năm vào năm 2030 và tăng cấp đôi khả năng chịu mưa của hệ thống cống đạt 80mm mỗi giờ. Nghe có vẻ tuyệt vời, nhưng câu hỏi là những mục tiêu này có thực sự được thực hiện không? Theo các báo cáo tài chính, Trịnh Châu thực sự đã chi rất nhiều tiền trong những năm qua. Thành phố đã đầu tư 53,4 tỷ nhân dân tệ, tương đương 186 tỷ đồng, để xây dựng thành phố Bọt Biển, bao gồm xây dựng hệ thống thoát nước, lắp đặt đường giao thông thấm nước, xây dựng các hồ chứa và vườn mưa. Trên bề mặt, mọi thứ có vẻ đang tiến triển theo kế hoạch, tuy nhiên đến năm 2025, một trận mưa lớn một lần nữa đã khiến cả thành phố tê liệt, tàu điện ngầm ngừng hoạt động, đường phố biến thành sông, xe cộ bị ngập và người dân lại phải đối mặt với cơn ác mộng ngắm biển. Vấn đề không chỉ là tiền đã đi đâu, mà còn là tiền được sử dụng như thế nào. Thực tế là một phần ngân sách đã được chi cho những dự án hình thức hơn là giải quyết những nút thắt trong hệ thống thoát nước ngầm. Một phần ngân sách đã được dùng cho các dự án cải tạo cảnh quan, tăng cường cây xanh và các công trình nhìn thấy được, thay vì giải quyết các vấn đề thực sự của hệ thống thoát nước ngầm. Trong khi đó, việc cải tạo hệ thống cống chủ yếu tập trung vào các khu vực mới, trong khi khu vực trung tâm thành phố với chi phí giải tỏa và khó khăn trong thi công. Tiến độ cải tạo vẫn rất chậm, việc nghiệm thu công trình thường dựa vào tỷ lệ hoàn thành và hình thức bên ngoài, thiếu sự đánh giá thực tế trong điều kiện thời tiết cực đoan và có trường hợp tiền đã được phân bổ theo kế hoạch mà không đánh giá hiệu quả. Mục đích ban đầu của thành phố Bọt Biển là giúp thành phố vừa chống ngập, vừa lưu trữ nước, lọc nước và cải thiện môi trường sinh thái, nhưng ở một số nơi nó đã trở thành một công trình phục vụ cho thành tích chính trị, biến một dự án công cộng nhằm giải quyết các vấn đề thực tế thành một thương hiệu thành phố để quảng bá hình ảnh. Kết quả là, mặc dù tiền đã chi và thành phố Bọt Biển đã được xây dựng, nhưng thành phố vẫn bị tê liệt khi mưa lớn vượt quá tiêu chuẩn thiết kế. 53,4 tỷ nhân dân tệ đã chi, không mang lại cảm giác an toàn khi cơn bão đến. Một số người dùng mạng chỉ ra rằng, theo tuyên truyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đầu tư lớn, tiêu chuẩn cao, khả năng phòng chống lũ lụt đáng lẽ đã được nâng cao đáng kể, hệ thống thoát nước của Trịnh Châu lẽ ra phải khá tiên tiến. Thậm chí, nếu lượng mưa gần đạt đến mức cực đại của các thành phố tiên tiến quốc tế, cũng không nên để Trịnh Châu bị ngập trong mưa lớn hàng năm, dù sao thì ở những quốc gia có tiêu chuẩn thoát nước cao và quản lý bảo trì tốt, các thành phố lớn hiếm khi bị tê liệt vì một trận mưa duy nhất, trừ khi lượng mưa vượt quá giới hạn thiết kế hoặc có thêm thảm họa, đặc biệt như thủy chiều hay bão. Tuy nhiên, thực tế một lần nữa vạch trần những lời hùng biện của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Cứ vào ngày 9 tháng 7 năm ngoái, tại ngã tư sông Kim Thủy và đường Tử Kinh Sơn ở thành phố Trịnh Châu, một đoạn bờ kè dài khoảng 5 mét, rộng khoảng 4 mét bất ngờ khu vực sụp đổ. Đất đá đổ xuống như thác, ngay lập tức trôn vùi lối đi dưới và cuốn vào dòng sông. Gạch men bị lật tung, lan can bị cuốn trôi, hai chiếc máy móc thị công ẩm ẩm hoạt động, nhiều công nhân vung sẻng dọn dẹp bùn. Bên cạnh đó, hàng chục bao đất đã được xếp thành đống nhỏ, xung quanh còn có công nhân chính phủ đứng canh gác tại hiện trường. Bảng đá bên cạnh khu vực sụp đổ ghi rõ, đây là dự án cải tạo toàn diện sông Kim Thủy dài 5,6 km, đoạn 5, dự kiến hoàn thành vào ngày 15 tháng 12 năm 2023. Một cư dân nhớ lại, vào ngày trước khi sụp, anh ta đã đi qua và tận mắt chứng kiến bờ kè đột ngột nứt ra, đất đá cuồn cuộn tràn vào sông. Tuy lúc đó mực nước sông cao nhưng vẫn chưa tràn đến khu vực sụp đổ. Một người dùng Weibo tự xưng là cư dân Trịnh Châu. Nông dân khỏe mạnh, đã phẫn nộ đặt câu hỏi. Nước còn chưa tràn đến chỗ sạp lở đất, vậy mà nó đã sụp đổ, đường xá bị hư hại. Đây là công trình đắp bằng tiền thuế của người dân. Đây lại là một viết thương khác mà Trịnh Châu phải gánh chịu sau cơn mưa lớn vào ngày 8 tháng 7 năm 2024. Tôi phải lên tiếng vì tôi cũng là người Trịnh Châu. Nhìn vào hệ thống phòng chống lũ lụt của Trịnh Châu hiện nay, dường như cũng không thể tránh khỏi những lời chỉ trích tương tự. Vô số tiền đã được đổ vào đó, nhưng đổi lại, chúng không mang lại cảm giác an toàn, mà là một loạt các phản ứng bất lực. Tình cảnh khó xử này đối với Trịnh Châu không chỉ là vấn đề chậm chẽ trong việc giải quyết vấn đề thoát nước. Nó giống như một lời nhắc nhở liên tục khi nào những mục tiêu đầy tham vọng và kỳ vọng của người dân mới có thể đạt được. Bên cạnh đó, không thể bỏ qua tín hiệu đáng lo ngại trong xu hướng thời tiết của Trịnh Châu suốt 10 năm qua, các sự kiện mưa lớn cực đoan, rõ rệt gia tăng, và biên độ giao động mưa theo năm ngày càng lớn. Đặc biệt vào mùa hè, những cơn mưa to trong thời gian ngắn đã trở nên ngày càng phổ biến. Điều này không phải là riêng biệt của Trịnh Châu. Hầu như cả Trung Quốc đều đang trải qua những hiện tượng thời tiết cực đoan, ngày càng mạnh mẽ. Trong bối cảnh xu hướng này, ngày càng gia tăng, ngay cả những hệ thống thoát nước hàng đầu thế giới cũng có thể bị đẩy đến giới hạn. Dù sao thì, chúng được thiết kế để đối phó với những tình huống cực đoan hiếm gặp, có thể chỉ xảy ra một lần, trong một thế kỷ, hoặc một lần trong một nghìn năm, chứ không phải những cơn bão lập đi lập lại mỗi năm. Do đó, nhiều người dùng mạng thở dài rằng mỗi mùa hè, tin tức về lũ lụt ở khắp nơi lại liên tiếp xuất hiện. Mùa hè năm nay từ Quý Châu, Hà Bắc, Thiên Tân, Liêu Ninh, Cát Lâm, Hắc Long Giang, đến Quảng Đông, Bắc Kinh, và giờ là Hà Nam, dường như một nửa Trung Quốc đang chìm trong nước. Cảnh tượng như vậy trước đây hầu như chưa bao giờ xảy ra. Nguyên nhân là gì? Về vấn đề này, các sách cổ đã đưa ra câu trả lời từ lâu. Trong tả truyền có câu, thiên giáng tai dị, dĩ giới bất vự, có nghĩa là những hiện tượng thời tiết bất thường như lũ lụt là sự cảnh báo từ trời đối với các nhà cầm quyền. Tư trị Thông Giám và nhiều sách sử khác cũng ghi nhận rằng, vào thời kỳ cuối của các triều đại hoặc khi chính trị suy thoái, thiên tai, đặc biệt là lũ lụt thường đường xuyên xảy ra. Vào cuối triều đại nhà đường, sông Hoàng Hà nhiều lần vỡ đê. Tư trị Thông Giám, lũ lụt thường được xếp chung với thuế khóa nặng nề và quan chức thàm nhũng, ngụ ý rằng việc trị quốc không được thực hiện đúng đắn dẫn đến lũ lụt và thảm họa. Càng sắc bén hơn nữa, trong quốc ngữ, chu ngữ có viết, Đức suy thì sông cạn, đầm lầy khô, chính quyền hỏng thì nước tràn, tai họa phát sinh. Nghĩa là khi chính quyền suy đổi, sự dẫn đến mất cân bằng giữa nước và hạn hán, thảm họa sẽ phát sinh. Nhìn vào cảnh tượng hiện nay trên đất Trung Quốc chẳng phải giống như những gì mà cổ nhân đã cảnh báo sao. Cổ nhân từng nói, trời ban ra dấu hiệu để báo trước điểm tốt xấu. Khi lũ lụt đến, không chỉ là vấn đề sông núi có an toàn hay không, mà còn phản ánh sự thành bại của con người cũng như chất lượng của chính quyền. Nếu việc trị thủy chỉ dừng lại ở việc hô khẩu hiệu và làm số liệu mà không thật sự trú trọng vào đạo đức chính trị và hiệu quả thực tế, thì dù đập ngăn nước có cao đến đâu, công trình có lớn đến đâu cũng không thể ngăn được dòng nước lũ cuồn cuộn, dù đó là nước mưa từ trời rơi xuống hay là dòng nước oán hận chào dân từ trong lòng người. Cảm ơn quý vị đã theo dõi chương trình của chúng tôi. Những góp ý của quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng đừng quên theo dõi Khán Trung Quốc trên hai nền tảng YouTube và Kanchingua. Thúy Trang và Khán Trung Quốc xin chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại!