Vàng ươm, thơm nồng món cá chạch kho nghệ má nấu buổi chiều mưa - Đặc sản miền sông nước.mp4
Đức Lê
1 người theo dõi
15 thg 8, 2025
Miền sông nước quê mình có những màu dàn đẹp tươi, làm nên cái duyên dáng, cái nét riêng không lẫn vào đâu được của một dùng xứ sở hiền hòa bên dòng cửu lông chảy về biển lớn
Nơi đây mưa nắng hai mùa, mùa mưa ướt trơn trợt mặt đường, mưa dầm về tắm tưới cho cây trái trổ mầm xanh, mưa cho con nước nhảy bờ và làm hé nở những chùm bông điên điển rượt dàn cả một gốc sông quê
Còn mùa nắng ở nơi này thì trái khắp cánh đồng, làng xả cái màu dàn ươm của ánh mặt trời
Nắng chiếu lên lá cây, nắng chiếu vào mặt nước sông lấp lánh, nhờ có nắng mà nia chuối phơi, nia khô cá của bà nội trợ, màu khô ráo và ngon lành
Dưới ánh nắng miền quê, người nông dân căng mình cài phơi sơn lúa bự, hột lúa chính cũng dàn ươm nằm trái dài trên tấm manh rộng để đón nắng và khô lại nhanh chóng
Cái màu dàn của hột lúa đất ruộng, cái màu dàn của ánh nắng miền quê, tất cả chan hòa cùng nhau để khắc hỏa rõ một phần nào đó cuộc sống lao động của bà con nông dân xứ đồng bằng
Màu dàn của miền đất phương Nam kể ra thì nhiều lắm những thứ đẹp đẻ và ngon lành
Thường lắm màu dàn của chùm khế chính dậy lên mùi thơm thơm dịu dàng làm kích thích vị giác con người
Thèm làm sao thứ trái chùm ruột chính màu dàn ươm đều đặt ở trên cây, để rồi cứ giọt nhìn thấy là tự nhiên lại tứa nước miếng mà tưởng tượng ra đủ thứ món ăn giặc kiểu nhà quê, ngon lành, hớ sẩy
Còn nữa, màu dàn của trái đu đủ chính, màu dàn của bông mai nở ra 5 cánh mỏng, tô điểm cho mùa Tết quê mình, càng thêm tư vui, rộng rã
Và tất nhiên, không thể thiếu được màu dàn của những món ăn không chỉ giúp no lòng, ngon miệng mà còn lưu vào ký ức con người là những dáng hình gần gũi, là cái màu dàn tươi mát làm bắt mắt người nhìn
Bột nghệ vàng được làm từ củ nghệ là một thứ cũ, một giống cây gần gũi với cuộc sống ngày thường của bà con miền sông nước quê mình
Ở một gốc nhà quê, các bà các mẹ vẫn thường chuông vài nhánh nghệ già xuống đó, từ từ chỗ đó sẽ một lên thành cây, nhảy cây con, đẻ ra nhiều củ, chẳng bao lâu thì thành ung tùm một gốc nhỏ sau nhà
Cây nghệ có lá chia thành tàu nhỏ nhỏ, nhìn dáng sơ sơ giống lá chuối nhưng xanh hơn, nhỏ hơn mà cũng bóng mước hơn nữa
Dưới phần thân cây, dưới mặt đất chính là củ nghệ
Củ nghệ có nhiều nhánh nhỏ, ruột nghệ màu dàn ươm, dậy lên mùi thơm nồng ấm và có vị hơi cay
Theo Đông Y, củ nghệ là dị thuốc dân dàng có nhiều lợi ích cho sức khỏe và là phư pháp làm đẹp hiệu quả được các mẹ các chị ở quê rất ư chuộng vì sự lanh tính và lúc nào cũng có sẵn
Bên cạnh đó, nghệ còn là một loại gia vị quen thuộc được các bà nội trợ dùng nhiều để nấu lên những món ăn không chỉ thơm ngon về mùi vị mà còn đẹp đẻ về màu sắc nữa
Củ nghệ dàn dưới thân lá màu xanh, mùi nồng thơm, có vị cay ấm
Nó dân cho đời một vị thuốc với nhiều công dụng
Nó đi vào lòng người với hình ảnh và hương thơm, mùi vị của nhiều món ngon rạc ri, hương vị quê mình
Ký ức món ăn quê, gợi nhớ cái dáng tròn dành dạnh của cái bánh xèo, bánh khọt mà mẹ dẫn lui cui pha bột rồi chiên cho con ăn mỗi khi con có dịp trở lại quê nhà
Bánh xèo có phần nhân bánh ngon lành, có lớp giỏ bánh giòn tan, khoe cái màu vàng ươm đặc trưng, đầy ấn tượng
Bột để đổ bánh xèo được quậy khéo để không lỏng cũng không đặc quá
Da nhất định phải được pha chung với chút bột nghệ để có màu vàng đẹp
Hay món cà ri quen thuộc của miền sông nước cũng nhờ cái màu vàng của nghệ thì mới có được sự hấp dẫn đối với thực khách ngay từ cái nhìn đầu tiên
Bữa chiều quê yên ả, mấy ông bạn già ngồi ở ngoài sân kể chuyện đời xưa
Bà xã biết ý dọn lên dĩa ớt xào lăng, thồn phức, có dậy lên xíu màu vàng ngon lành được nhộn từ bột nghệ
Vậy là món ăn ngon, vừa đẹp, lại vừa hấp dẫn
Khi ăn vô nghe lửng chút vị thơm thơm, nồng nồng của nghệ, vừa ngon, vừa ấm bụng, lại rất tốt cho sức khỏe nữa
Từ ngày xưa là ông bà mình đã biết là củ nghệ có nhiều công dụng và khéo léo ứng dụng nó vào trong cuộc sống hàng ngày
Có thể nói là các chị gái của mình thích lấy củ nghệ mà đâm nhuyễn ra nè
Rồi lấy nước mà đắp lên da cho mịn cho đẹp, rồi củ nghệ còn có tính ấm nữa
Cho nên lấy bột nghệ mà trộn với mật ong đó thì trị đau dạ dày rất là hiệu quả luôn
Còn trong ẩm thực thì củ nghệ có cái nhiệm vụ là tạo màu mà màu rất là đẹp, rất là tự nhiên nữa
Cũng như là góp phần tạo thêm hương vị của những món ăn đậm đà miền sông nước
Và quý vị thử tưởng tượng xem là cái bữa cơm nhà quê của mình dọn lên trên một cái mâm nhỏ
Kê lên một cái bàn nhỏ rồi bắt ra ngoài sân đó
Ta nói bê lên một cái dĩa cá chạch kho nghệ nha
Dậy lên một cái màu vàng ươm của nghệ, rồi cái mùi thơm nồng ấm của nó nữa
Khiến cho con người ta dù bụng không đói cũng phải thấy cồn cào đó
Cá chạch có tướng mình hơi dẹp và thuôn dài, lại ít xương
Có thịt thơm và béo nên được các bà nội trợ ưu ái dùng nấu lên nhiều món ăn ngon
Cá chạch nấu canh chua thanh mát hay cá chạch mần sạch đem kẹp vô dĩ tre rồi nướng trên lửa thăng
Sẽ dậy lên mùi thơm phức và có màu đẹp mắt
Cá chạch nướng chấm mắm me chua ngọt là hớ sảy
Thịt cá dai thơm và trắng tươi hòa chung vị đậm đà của nước mắm me
Càng ăn là lại càng bắt ghiền hồi nào không biết
Còn món khô cá chạch thì mấy ông có lẽ là khoái nhất
Đêm chiên khô lên thì uống nước trà cũng mê
Mà lai rai mấy ly nước mắt quê hương thì lại càng thêm khoái khủ
Còn như muốn là món gì đó đậm đà thì không gì qua món cá chạch kho rồi đó
Món kho của các bà nội trợ thường được tạo màu bằng nhiều thứ như nước màu, trái giác
Hay dùng củ nghệ để làm nên màu vàng tươi đẹp mắt
Nghệ có thể dùng để kho thịt gà, thịt heo, kho ếch, kho cá lóc
Nhưng thường nhất và cũng nhiều ấn tượng nhất
Chính là món cá chạch kho nghệ vàng ươm và ấm nóng làm kích thích vị giác con người
Đây chính là sự tài tình của người đầu bếp
Khi kết hợp tính hàng mát của con cá miền sông nước
Với tính ấm nóng của củ nghệ vàng để giúp trung hòa mùi vị
Và làm thành món ăn tốt cho sức khỏe cũng như bụng dạ con người
Để làm món này thì cũng không cần cầu kỳ gì ghê lắm về nguyên liệu
Chỉ cần mớ cá chạch ngon, mấy củ nghệ vàng
Nấm, sả cây, dài cọng hành, tiêu, tỏi, gia vị
Cá chạch quê còn roi roi nhưng mà thịt chắc lắm
Đem mần cá cho sạch thì để ráo rồi ướp chung với gia vị mắm muối tiêu đường cho thấm
Sả cây đập dập ướp chung
Nhớ ướp thêm củ nghệ nửa ngang
Nghệ đào ở ngoài giường vô đem cạo giỏ rồi rửa cho sạch
Sau đó sẽ tùy theo ý thích của mỗi nhà
Mà các bà các mẹ sẽ đâm ra lấy nước
Hay xắt sợi hoặc xắt mỏng củ nghệ ra thành từng lát
Rồi ướp chung với cá
Củ nghệ có màu vàng và mỏng nước
Lại có vị cay nồng
Nên khi ướp chung cá sẽ ác đi mùi tanh
Và cho màu sắc đẹp nữa
Cá ướp xong thì để một hồi cho thấm
Lúc này mới nhúm lửa bắt chảo lên kho được rồi đó
Lửa nóng ở trong bếp
Chảo cá sôi lên
Thịt cá bắt đầu săn lại và dậy lên mùi thơm
Màu dàng của nghệ cũng dần dần đậm màu và bắt mắt hơn
Khi thịt cá săn đều thì lẹ tay đổ xíu nước vô
Hoặc sang xịn hơn chút đỉnh
Thì chặt trái dừa tươi đổ nước vô kho chung
Thì nước kho cá sẽ càng thơm ngọt và đậm đà hơn rất nhiều
Hạ cho lửa trái dừa
Lúc này chảo cá chạch kho nghệ sôi liêu riêu trên bếp
Mùi thơm dậy lên bay tràn ra ngoài ngõ
Quyện trong mùi thơm của cá là mùi nồng ấm của nghệ
Vô cùng hấp dẫn
Để rồi ông xá đang mận cũng phải ngừng tay, thích hạ một chút
Nhớ để lửa vừa thôi
Vì nếu sôi quá thì cá dễ bị rã, sẽ hết cả ngon
Chảo cá liêu riêu một hồi
Nước kho hơi sắc lại chuyển qua màu vàng
Màu nghệ giang ươm cũng thấm đều vào từng thớ thịt cá
Như vậy là món ăn đã xong rồi đó
Ở bếp kế bên, nồi cơm hông thang nãy giờ cũng đã ráo
Dĩa dưa cà vừa sắc xong
Ông xá đi mần về đang rửa chân tay ở sau sàn nước
Mấy đứa nhỏ lăng sang dọn cơm, so đũa
Bữa cơm quê bình dị thôi mà ruộng ràng
Mà ấm cúng biết chừng nào
Trên cái bàn cây sờn cũ dọn lên dĩa cá chạch kho nghệ
Dậy màu giang ươm đẹp mắt
Từng con cá thun dài, thịt chắc được thấm kỹ màu nghệ
Xèn lẫn trong đó là mấy khuất sả thơm thơm
Và nhiều lát nghệ mỏng thấm đậm nước kho
Dọn cây món này có thể là rau luộc hay rau sống
Thêm miếng chanh dắt lấy nước
Hoặc dưa leo cà chua chấm chung
Thứ nào cũng hợp rơ và hợp vị cả
Cá chạch kho nghệ là kiểu kho lạc đặc trưng của miền Tây
Nên khi ăn, nhà nào thích sẽ nặng thêm miếng chanh vô cho tăng thêm mùi vị
Bới chánh cơm nóng, dẻ miếng cá bỏ vô miệng
Tràng ơi, thịt cá thơm lắm nhen
Mùi thơm giống có của cá từ tự nhiên
Mùi thơm của sả
Và đặc biệt ấm tượng chính là mùi thơm ấm nồng của nghệ
Thịt cá ngọt, củ nghệ hơi nồng cay
Và chung hộp cơm dẻo là ăn tới quên no luôn đó
Gắp thêm miếng nghệ đưa lên miệng nhấp nháp
Tự nhiên thấy bụng dạ ấm lên liền
Mọi điều mệt mỏi cũng tan biến đi đâu mất hết
Gắp dưa leo, cà chua chấm vô nước kho ăn chung cho thanh mát nè
Lại chan nước kho vô cơm nữa
Cứ như vậy, cả nhà cứ người gắp, người chan, người dà cơm
Xem trong đó là mấy câu chuyện kể thường ngày
Không khí bữa cơm gia đình
Thiệt sao mà thương thương mà ấm cúng thiệt nhiều
