"Võ Tắc Thiên: Kẻ Máu Lạnh Mở Ra Triều Đại Nữ Quyền Đầu Tiên Của Trung Quốc
Bà là người phụ nữ duy nhất từng ngồi lên ngôi hoàng đế trong suốt chiều dài lịch sử Trung Hoa. Kẻ thì gọi bà là bạo chúa máu lạnh, kẻ lại xem bà là người mở đường cho nữ quyền giữa một thế giới do đàn ông thống trị. Võ Tắc Thiên rốt cuộc là ác quỷ quyền lực hay biểu tượng bị lịch sử bóp méo? Chúng ta sẽ bóc tách từng lớp mặt nạ lịch sử, khám phá những sự thật bị chôn vùi, và trả lời một câu hỏi: nếu Võ Tắc Thiên là đàn ông... liệu bà có bị căm ghét đến vậy?
👍 CD Media - Khám Phá là nơi mở ra cánh cửa tri thức về những bí ẩn, câu chuyện kỳ thú và những hiện tượng chưa được giải đáp trong thế giới xung quanh chúng ta. Dựa trên việc tham khảo các nguồn thông tin phong phú và đa dạng, kênh kết nối những kiến thức và quan điểm khác nhau, giúp khán giả có được cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về những bí mật từ tự nhiên, khoa học, vũ trụ, con người,….
Giữa vùng đồi núi Thiểm Tây, nơi được mệnh danh là thung lũng các vị vua của Trung Hoa, có một tấm bia đá vô bất tự khổng lồ đứng trơ trỏ.
Đây là tác phẩm điêu khắc tinh xảo hiểm có, dành riêng cho Võ Tác Thiên, người phụ nữ duy nhất từng xưng đế trong suốt chiều dài lịch sử ngàn năm của Phương Bắc.
Bà đã vượt qua mọi giao cản để ngồi vào Ngai Vàng, nơi vốn chỉ dành cho Nam giới.
Tuy nhiên, hình ảnh của nữ vương ấy lại đầy tranh cãi, bị xem là tan bạo, tham vọng và phá vỡ trật tự truyền thống.
Thế nhưng, đâu mới là câu trả lời mà hậu thế đã bỏ qua?
Liệu Võ Tác Thiên có thực sự là một bạo chúa tả nát, hay chỉ là một nhà lãnh đạo kiệt suốt bị lịch sử kiệu lập?
Võ Tác Thiên hay còn được biết đến với tên gọi Võ Mị Nương, Võ Chiếu hay Võ Hậu.
Về tên thật của bà, sự sách không ghi chép lại hay nói chính xác là chưa thể xác định được.
Vào năm 637, đường Thái Tông nghe nói, Võ Thị có tiến sinh đẹp tuyệt trần, nên nàng được triệu vào cung, phòng làm tài nhân, cấp bậc thứ 5 trong 9 bậc thuộc Hậu Cung.
Tuy nhiên, Võ Tác Thiên lại không được xùng ái quá nhiều, mặc dù được ngự hại, thì nhưng số lượng cũng chẳng đáng là bằng.
Khi Thái Tông qua đời, nàng trở thành phi tần của con trai ông là đường Cao Tông.
Đến năm 655, Võ Thị chính thức được xác phòng làm hoàng hậu.
Tuy nhiên, vì Cao Tông là một vị quân vương yếu ớt về sức khỏe, dần dần quyền lực thực sự rơi vào tay người phụ nữ ấy.
Ngày 9 tháng 9 năm lịch, năm 690, sau khi trông qua đời, Võ Thái Hậu đã 67 tuổi, chính thức đăng cờ lên ngôi hoàng đế ở Tác Thiên Môn, đổi tên Triều Đại từ Đường thành Trú.
Dẫu vậy, các sự gia cổ Trung Hoa lại viết về bà với dòng điệu đầy chua cay, không khoản nhượng.
Họ mô tả Võ Tác Thiên là một người phụ nữ tàn nhẫn, độc ác, vô đạo và hoang dâm, đã đẩy đất nước vào cảnh hỗn loạn.
Tiểu biểu nhất là câu chuyện từ tay sát hại con gái ruột của mình để từng bước leo lên bậc thang quyền lực.
Thì ấy, tiểu công chúa An Định mới trao đời, thì đột ngột chết điệu.
Lấy dùng cơ hội đó, Võ Tác Thiên đổ toàn bộ tội lỗi lên vai vương hoàng hậu và thuyết phục hoàng đế rằng cái chết của con gái là hệ quả của cơn nghen mù quáng.
Bị rôn vào đường cùng, vương hoàng hậu cùng tiêu thục phi tìm đến bùa chú để phản kháng.
Nhưng kế hoạch chưa kịp thành, đã bị bại lộn.
Hoàng đế vô cùng tức giận, lập tức phế chốt họ và đẩy vào lãnh cùng.
Tuyên truyền, Võ Tác Thiên sau khi chính thức lên làm hoàng hậu, đã ra lệnh chặt đứt tay chân của hai người phụ nữ, rồi thả vào vại rượu cho đến lúc tắt thở.
Cùng nữ chương kiến cảnh tượng kinh hoàng đó cũng bị cắt lưỡi để bí mật vĩnh viễn bị trốn chặt xuống đáy tùng cầm.
Sau này, bà còn ép chết thái tử Lý Trung để con ruột của mình là Lý Hoàng lên nắm quyền.
Tuy nhiên, do tỏ ý không hài lòng với quy luật vô biên mà mẹ đang nắm giữ, người này cũng bị đầu độc trong chuyến thăm hành cung ở Hà Bắc.
Thái tử tiếp theo là Lý Hiền cũng bị ép tự sát vì lý do thất lễ với mẫu thần.
Tuy nhiên vậy, Võ Tác Thiên liên tục dựng lên rồi hạ bệ những đứa con trai do chính mình sinh ra.
Như thế bọn họ chỉ là con tốt nhất thời trên bàn cờ quyền lực.
Ngay càng khi trực tiếp ngồi trên ngai vàng, bà lại bắt đầu bộc lộ bản tính trang hòa của mình.
Theo chuyến thuyết dân gian, Võ Tác Thiên có rất nhiều người tình, trong đó có thể kể tới anh em Trương Sương Tông và Trương Diệt Trí, Trầm Thái Y hay Phùng Tiểu Bảo.
Mức độ xác thực của những ghi chép trên vẫn là đề tài tranh cãi không hồi kết trong giới sự họp.
Một phần nguyên nhân đến từ việc các nguồn tài liệu là do tác giả nhò gió biên soạn.
Những người này luôn xem Võ Tác Thiên là kẻ chiếm quyền và vi phạm chuẩn mực đạo đức làm quyền.
Hơn nữa, bản thân Nữ Hoàng đế với sự nhảy bén chính trị cũng từng có động thái trình sửa sửa sách khiến việc tái dụng sự thật càng thêm khó khăn.
Những định kiến về Võ Tác Thiên tưởng chừng sẽ trường tồn theo thời gian cho tới gần đây.
Lọt phát hiện khảo cổ mới đã hẻ lô một chân dung hoàn toàn khác, phức tạp, sắc xạo và quyền lực hơn gấp bội so với thực tượng truyền thống.
Đặc biệt khi đối chiếu với những chiều đại trước đó, vai trò của người phụ nữ dưới thời Võ Tác Thiên cho thấy sự tham chính chưa từng có trong lịch sử của phong khía Trung Hoa.
Trong đó, phát hiện khảo cổ năm 203 ở khu vực Tây An, kinh đô Trường An đã gây chấn động giới nghiên cứu hiện đại.
Tại đây, một lăng mộ hoàng tộc được tìm thấy còn nguyên vẹn sau hơn 1.200 năm nằm dưới lớp đất đá.
Người được trôn cất là Lý Thùy, mất năm 736 sau cầu nguyền, hậu ruệ của Hoàng đế Cao Tổ.
Thí thể của nữ quý tộc vẫn bảo tồn trọn vẹn với các dấu tích trang điệp và đồ trang sức trên mái tóc.
Đặc biệt, phần đầu còn giữ nguyên kiểu búi cầu kỳ, gán hàng trăm mảnh vàng, ngọc và đá quý.
Đây là phát hiện hẹn chốt giúp nhóm chuyên gia phục dựng được món báu vật tưởng chỉ tồn tại trong thư tích cổ.
Chiếc mũ phượng hoàng, biểu tượng đình cao của quyền nguy và mỹ thuật cung đình, từng chỉ được biết đến qua những ghi chép thời đường, nay đã xuất hiện trước mắt nhân loại.
Cốc trình nghiên cứu do nhóm chuyên gia của Đức và Trung Quốc tiến hành, trải qua suốt 6 năm với hàng ngàn giờ lao động tỷ miệng.
Quá trình phục gồi chiếc vương miệng đòi hỏi phải cẩn trọng gớt từng viên đá quý li tị, thao tác giới kính hiển vi trong vòng 18 tháng liên tục.
Mỗi mảnh ghép được xử lý như một phần của bức tranh thời đại, mang cho mình thông điệp vượt khỏi giới hạn nghệ thuật đơn thuần.
Khi ứng dụng thuật huynh quang TX để truy xuất nguồn gốc vật liệu, các nhà nghiên cứu phát hiện điều gây kỳ ngạc.
Chiếc mũ này không chỉ là hiện thân của sự xả hòa, mà còn là bản đồ tinh vi cho mạng lười thương mại khi ấy.
Mán áo được vận chuyển từ vùng Trung Ả, đá canét truy xuất ở tiểu lục địa Ấn Độ, hổ phách có nguồn gốc Tây Ả, còn ngà voi phải băng qua đại dương tận nơi Đà Phúc Tích Lan.
Từ một món trang sức trốn khơi phỏng, bóc vào đáy vươn lên trở thành biểu tượng khẳng định tầm vóc của một đế chế Trung Hoa thịnh trị dưới thời Bó Tắc Thiên, với tầm ảnh hưởng kéo dài từ vùng Viễn Đông đến tận rìa Tây lục địa Á-Âu.
Ngạc nhiên hơn cả, món đồ lẽ ra dành cho nữ hoàng hay công chúa lại thuộc về tiểu thư chi phụ, cho thấy sự xa xỉ không còn là đặc quyền tối cao mà đã lan rộng đến tầng lớp quý tộc khứ cấp.
Ngoài chương mũ, trong tay Lý Thùy còn nằm giữ một tấm bằng đá ngọc bích vô cùng ấn tượng.
Chi tiết này phản ảnh rõ chiến lược biến Trung Hoa thành trung tâm sản xuất và trao đổi hàng hóa xuyên lục địa của Bó Tắc Thiên.
Phát hiện cũng không chỉ lớp đầy khoảng trống khảo cổ học thời điểm, mà góc phần làm sáng tỏ cấu trúc xã hội, quyền lực và mỹ học của một thời kỳ từng bị lịch sử xem nhẹ.
Có thể đấy, tránh ngược hoàn toàn với quan niệm lâu nay rằng giai đoạn Bó Tắc Thiên lên cầm quyền là một giai đoạn dối gian.
Một số học giả hiện đại cho rằng triều đại của bà đã tới đỉnh cao về kinh tế, văn hóa và ngoại giả.
Trong đó, nếu quân vân đặc biệt quan tâm đến nông nghiệp, bà ra lành biên soạn sách dạy cảnh tác, xây dựng thủy lợi, giảm thuế và tiến hành hàng loạt cải cách dụng đất.
Ví dụ vào năm 695, quyết định miễn thuế toàn quốc trong suốt một năm được bàn hành, giúp cải thiện đời sống môn dân, mang lại sự tình vượng và ổn định ở khắp nơi.
Nhiều nhà sử học cho rằng, về sau bà sống xa hoa, tiêu tốn vào việc xây dựng tự viện phận giáo, phục vụ nhu cầu riêng.
Tuy nhiên trong mắt đại đa số dân chúng, Bó Tắc Thiên vẫn được xem là một vị quân chủ được yêu mến sâu sắc.
Trừng tích trên bia đá ở Tứ Xuyên ghi lại rằng, mỗi khi hạn hán hay lũ lụt, dân làng đều cầu nguyện tại ngôi đền mang tiếng tức hiệu của bà là thiên hậu.
Thêm chí cho đến ngày nay, Bó Tắc Thiên vẫn được tôn kính trong lễ hội nông nghiệp được tổ chức hàng năm.
Một trong những bài chứng khắc của học quan trọng phát ánh thời kỳ hưng thịnh trong giao lưu quốc tế dưới triều đại này là bức bích họa, quan chức triều đường tiếp đón sứ thân ngoại quốc.
Cổ vật này được phát hiện trong lang mộ của trương hoài thái tử Lý Hiền tại Tây An, Trung Quốc,
mô tả một cảnh tượng ngoại giao trang trọng với ba quan chức triều đường đang thảo luận và ba sứ thân ngoại quốc đang đứng chờ đợi kết quả.
Những ngày này được cho là đến từ châu Âu, Triều Tiên và một nhóm dân tộc thiều số ở Đông Bắc Á.
Họ thể hiện sự tôn kính bằng cách cưới mình và chắp tay trước ngực, phản ánh nghị lễ ngoại giao và mối quan hệ quốc tế của triều đại được.
Bức bích họa này không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật quý giá,
mà còn là tài liệu lịch sử sống động, minh chứng cho sự đa dạng văn hóa, võ tâm ảnh hưởng rộng lớn của Trung Hoa thời Võ Tắc Thiền.
Nó cho thấy, Trường An không chỉ là trung tâm chính trị, mà còn là điểm hồi tụ của các nền văn minh từ khắp nơi trên thế giới.
Không chỉ một dòng ảnh hưởng bằng chiến lược ngoại giao, Võ Tắc Thiền còn thúc đẩy sự hòa nhập của tư tưởng phương Tây và Nam Á vào Trung Hoa.
Những nghiên cứu gần đây cho thấy, có tới 25.000 người nước ngoài sinh sống tại Trường An thời kỳ này.
Phần lớn trong số đó là thương nhân, và thứ họa cao cắt nhất đương nhiên là tơ lụa của Trung Hoa.
Từ thiên niên kỷ thứ tư trước công nguyên, đây đã là một trong những mặt hạng cao cấp bậc nhất trên thế giới.
Đến thời Võ Hậu, nhu cầu đối với tơ lụa ngày càng tăng vọt khiến nó có giá trị ngang với vả.
Con đường tơ lụa như thế tiếp tục phát triển qua Trường An, rồi tỏa ra khắp hướng Đông và Tây, kết nối Trung Hoa với nhiều nền văn minh khác.
Tuy nhiên giữa thế kỷ thứ 7, nạn cấp bắc hoành hành đã làm gián đoạn hoàn toàn hoạt động buôn bán này.
Các phát hiện mới đã hẻ lộ một trong những chiến lược then chốt của Võ Tắc Thiền là thiết lập các đồn binh sâu trong Trung Á để bảo đảm an toàn cho tuyến đường thương mại này.
Sự phát triển mạnh mẽ đó đã mang lại cùa cải và tiện nghi cho chính quyền Trung ương.
Để thể hiện điều thinh vượng này, Võ Tắc Thiền đã cho mở rộng Hoàng Cung theo quy mô chưa từng có trong tuyển lệ.
Nổi bật nhất là xây dựng Cung Đại Minh, công trình kiến trúc lớn nhất thế giới đương thời với diện tích gấp đôi thành bồng bầy cổ, rộng hơn từ Cấm Thanh 5 lần và vượt Acropolis Hy Lạp đến 22 lần.
Nơi đây có 3 tầng với tầng đáy hình vuông tưởng chứng cho 4 mùa, được sử dụng làm nơi để ban hành các quyết sách và quy định của pháp luật.
Tầng giữa có hình thập nhị giác, đại diện cho 12 thời thần trong hệ thống đo thời gian cổ đại của Trung Quốc, là khu vực Thờ Cúng Tổ Tiên.
Tầng trên cùng có hình tròn, được chín do rồng đỡ, là tòa lầu để Võ Tắc Thiền có thể phóng tầm mắt ra xa và quan sát toàn khỏi lãnh thổ.
Một cột gỗ khổng lồ với chu vi 15 mét được dựng đứng xuyên suốt từ đáy lên đỉnh, đóng vai trò như xương sống của toàn bộ hệ thống rầm và khung đỡ.
Trong hoàng cung còn có căn sân bàn cung, bãi trời mã cầu, chương ga, khu liên tập dành cho đoàn thịt.
Phía sau còn 3 đến 4 điện khác, tạo nên không gian biệt lập, phục vụ chiều chính và khu vực sinh hoạt riêng tư của bậc quân vườn.
Các phái đoàn ngoại quốc khi đặt chân đến nơi này đều không giấu nổi về chóa ngược.
Nhờ sứ thần mô tả cảm giác như bước vào cảnh giới huyền ảo, nơi kết tình giữa quyền lực chính trị và sự sao hòa tuột địch.
Quê hạch toàn thành trường An vốn dựa trên chuẩn mực đối xứng hoàng gia, nhưng cung đại mình lại được xây dựng hoàn toàn bên ngoài quần mẫu thành cũ.
Hành động phá vớt trật tự không gian truyền thống này không chỉ đơn thuần mang tính kỹ thuật mà còn là tiềm nguồn chính trị.
Sau 12 năm sống trong thân phận thấp kém nơi hậu cùng, Võ Tăng Thiên lựa chọn tái định vị bản thân bằng cách kiến tạo một biểu tượng mới.
Sự tăng hoa về kiến trúc chỉ là phân nhỏ trong chuỗi bằng chứng cho thấy sự vươn mình của Trung Hoa thành cường quốc toàn cầu.
Không còn là địa chế khép kín, triều đình thời kỳ Võ Tăng Thiên kết nối sâu rộng với Nhật Bản, Triều Tiên, Ba Tư và địa Trung Hải.
Ngoài ra, để tiếp tục củng cố vị thế, bà còn tận dụng lán sóng Phật giáo lan tỏa để thiết lập mối liên kết chặt chẽ với thần dân.
Hàng loạt công trình mang tính biểu tượng được xây dựng và đại nhãn tháp là ví dụ điển hình cho chính sách ấy.
Khởi công từ năm 652 với mục đích lưu trữ kinh sách và phục vụ thiền định, đây là nơi cất giữ nhiều văn bản thiêng liêng được mang về từ Ấn Độ.
Ban đầu, tháp đại nhãn được xây dựng bằm đất nện với 5 tầng.
Tuy nhiên, vào năm 704 dưới thời Võ Tác Thiên, nó được tiêu sửa lại với gạch và nâng lên 7 tầng để chống lại thiên tai và đảm bảo sự vững chắc cho công trình qua thời gian.
Tên gọi đại nhãn bắt nguồn từ một truyền thuyết Phật giáo, khi các nhà sư thấy một con nhãn lớn rơi xuống đất như điểm báo về điều tốt đẹp sắp đến.
Việc xây dựng tòa tháp thể hiện tham vọng lồng ghép quyền lực chính trị với niềm tin tìm ngớ.
Bởi phần lớn dân cư trường An, khi ấy là tín độ Phật giáo, họ sẽ dễ dàng nhận ra ai là người đang bảo vệ đức tin của mình và tin tưởng nghe theo.
Triều đình cũng ban lệnh dựng chùa mới trên khắp các địa phương, tạo thành mạng lưới tinh thần vững chắc.
Ngoài trường An, tại Hà Nam, cách đó hơn 400 km, hệ thống hạ động Long Mon giữ vai trò then chốt trong việc diễn giải tầm ảnh hưởng của Võ Tác Thiên.
Được xem là thánh nghiệm Phật giáo, tại nơi đây từ lâu đã thu hút đông đảo người hành hưởng đến.
Mối liên hệ giữa quyền lực và lòng sung tín được thể hiện rõ rệt qua hàng loạt công trình tạc khắc vào vách núi.
Quý tộc thời ấy bỏ ra rất nhiều cùa cải để thuê thợ điều khắc, tạo nên hơn 1.400 hang, chứ hơn 100.000 tượng Phật.
Trong đó, phò lớn nhất, cao đến 17 mét, được đặt tên là Đại Phật Như Lai.
Có giáo thuyết cho rằng, khuôn mặt bức tường mô phỏng chính dung mạo của Võ Tác Thiên như một nỗ lực khẳng định vai trò thiêng liều.
Việc gắn hình ảnh bản thân với tượng Phật không chỉ là hành vi mang tính cá nhân, mà còn là chiến lược củng cố chính danh giữa thời đại tôn giáo phát triển.
Có thể thấy, hàng động Long Mon và Đại Nhạc Tháp chính là bằng chứng cho thấy nhà lãnh đạo này am hiểu sâu sắc cách khai thác nước tín để duy trì sự ổn định và khẳng định vị thế đế quốc.
Dù có những thành tựu to lớn, Võ Tác Thiên khi ấy lại không thể không đặt niềm tin vào tầng lớp quý tộc bảo thủ, vốn luôn xem thường nữ quyền.
Vì vậy, để tìm kiếm sự ẩu thuẫn, bà đã thực hiện bước đi phá vỡ quyền tắc truyền thống xưa này.
Tiêu chí lựa chọn người và bộ máy quan lại đã thay đổi, từ chỗ trú trọng đạo đức cá nhân sang đề cao học vấn và năng lực tử dụy.
Nhờ cảnh cách này, bà đã mở rộng cánh cửa vào chiến trường, trước tiên tìm kiếm những trí thức, danh sĩ và tương lĩnh tài năng hơn là chỉ tuyển chọn trong số ít gia tộc quyền quý.
Chính nhờ việc làm đó, triều đại cổ Võ Tác Thiên dường như đã tránh được các cuộc binh biến có nguy cơ lật đổ ngại bạc.
Bà còn đích thân tổ chức khóa hoạch sĩ tử, vì tin rằng cách làm này giúp đảm bảo chất lượng nhân tài, phục vụ cho việc điều hành quốc gia.
Dù hệ thống khoác cử đã tồn tại từ trước thời đường, nhưng các điều trình ấy tạo tiền đầy vững chắc cho những vương chiều sau này.
Võ Tác Thiên cũng khuyến khích phụ nữ tham gia thương nghiệp và lần đầu tiên cho phép họ được lì hôn, tái hôn một cách khẩu pháp.
Không dừng lại ở đó, bà còn bổ nhiệm một phụ nữ giữ chức tể tướng, đó là Thượng quan Uyển Nhì.
Theo sách sử Trung Quốc ghi lại, nghề này xuất thân từ một gia tộc quyền quý.
Do ông nội bị sự tử hình vì phạm tội với Võ Tác Thiên, nên Thượng quan Uyển Nhì và mẹ ruột phải vào cung làm nô tình.
Do thông minh hơn người, lại biết viết quan, làm thơ và sở hữu ngoại hình xinh đẹp,
bà được nữ đề vương đào tạo từ sớm bằng cách cho ngồi dự án thư trong các buổi thiết chiều để chép lại mọi diễn biến.
Khi quyền lực của Võ Tác Thiên ngày càng lớn mạnh, Uyển Nhì được bổ nhiệm đứng đầu nhóm nước quan lại thân cận.
Bà tham gia soạn thảo chiếu trị của Hoàng đế, trực tiếp can dự vào các quyết sách quân sự lẫn nội trị.
Tiêu biểu như việc tham gia hỗ trợ Võ Tác Thiên, tổ chức đại lễ phong thiện tại nơi Thái Sơn,
ngòn nước Thiên đứng đầu trong ngũ nhà, hay góp phần quan trọng trong chiến dịch bình định người khết đạn và trinh phạt Tây Đột Tuyết.
Trong những bức bích họa được phát hiện trong lăng mộ của các công chủa Vĩnh Thái, Phòng Lăng và Tân Thành,
đều cho thấy phụ nước quý tộc dưới triều đại này có đây sống sinh hoạt phong phú và phòng khoáng.
Họ dạo chơi ngoài trời, ca múa nơi đồng cọ, săn bắn, cưỡi ngựa đánh cầu,
thêm chí còn để tắc bùi cao, đùi máo quan hoặc trang phục có cổ quét sầu.
Một số còn cải trang làm nam giới, cùng người thân đi tiền tuyến, uống rượu và làm thơ.
Đây là những hành vi vượt xa trôi mực đạo đức, dành cho phụ nước quý tộc thời Tống, Minh và cả nhà Thanh sau này.
Chưa dừng lại ở đó, Võ Tăng Thiên cũng có đưa ra nhiều chính sách nhằm thúc đẩy văn chương và mỹ thuật.
Thời nhỏ, bà đã được giáo dục về sự học, thi ca và âm nhạc.
Vì vậy, khi nắm quyền, nữ hoàng đế thành lập nhóm Bắc Môn học sĩ để tập hợp các trí thức chuyên sáng tác và phục vụ văn nghệ công địch.
Nhiều thi nhân nổi bật như Lý Bạch và Đỗ Phủ xuất hiện không lâu sau khi bạc qua đời.
Ngay cả kỳ nữ thời đường cũng không ít người là danh ca và thi nhân nổi tiếng.
Nên văn hóa công định nhờ vậy mà trở nên phong phú, đa sắc và dấu sức sáng tạo.
Tuy nhiên, ở giai đoạn cuối của Triều Đại Võ Chu, làn sóng phản đối từ giới quý tộc nho giáo ngày càng trở nên dữ dội.
Võ Tăng Thiên thì ấy đã cao tuổi, trở thành mục tiêu của vô số mưu soán ngồi.
Năm 705, bà chủ động thoái vị ở tuổi 80, sau 15 năm chỉ vì Triều Đại Võ Chu.
Võ Tăng Thiên qua đời ở tuổi 82, không lâu sau khi nhường ngôi cho con trai.
Sửa sách nhà đường khi đó ghi chép hết sức đơn giản về cái chết của bà.
Tuổi già đau ống, buộc phải nhường ngôi cho thái tử.
Chưa đầy một năm sau thì băng hạ.
Thậm chí, tài liệu truyền thống cũng không hề nhắc tới bất kỳ một di ngôn, di chiếu hay bút tích nào của Võ Tăng Thiên trong những năm cuối đời.
Sự gia đình của bà khép lại một chương lịch sử đầy sắc thái trái ngửa.
Vừa rực rỡ huy hoàng, vừa phức tạp khó nắm bắt.
Trước lang mộ của Võ Tăng Thiên, tầm bia đá không khác chữ vẫn tồn tại như một lời thách thức gửi đến hậu thế.
Dường như, những người phụ nữ ấy muốn thế hệ sau tự mình ghi lại chân dung của một nhân vật vượt xa mọi khổn khổ lịch sử.
Nhưng thật chớ chêu, chính quả chồng ấy lại trở thành công cụ để những kẻ thù xưa bóp méo câu chuyện của bà trong hàng thế kỷ qua.
Sau đây, khi nhiều sự thật dân được hé lộ, câu hỏi đạt ra là...
Nếu phải khắc lên bia đá vô danh ấy, hậu thế sẽ viết gì?
Liệu sẽ là những lời ca ngợi cho người phụ nữ duy nhất dám chống lại mọi quy chuẩn?
Giành lấy ngôi báo giữa vòng xoáy quyền lực toàn nam nhân?
Hay là vì Hoàng đế tàn nhẫn độc ác, vì tham vọng của mình mà không từ thủ đoạn?