Áng mây trôi giữa trời vô tận, Như kiếp người lạc giữa hư không. Hợp tan một thoáng rồi tan biến, Ai níu được mây giữa mịt mùng?
Tiếng chuông chùa ngân xa khói sớm, Nhắc hồn ta đừng chấp vào mơ. Sinh tử chỉ là dòng huyễn mộng, Phù vân vương áo hạt sương mờ.
An – cậu bé 8 tuổi ở một làng quê nghèo, mồ côi mẹ từ khi còn rất nhỏ. Cha An là một thương nhân, thường đi làm ăn xa, lâu lâu mới trở về. Trong khoảng thời gian dài ấy, An phải sống cùng người mẹ kế và hai đứa em cùng cha khác mẹ. Mẹ kế là người hết mực yêu thương con ruột của mình, nhưng với An, cô chỉ dành sự lạnh nhạt, hờ hững.
Một buổi chiều u ám, đám người lạ tràn vào làng như cơn bão đen. Chúng xông vào từng căn nhà tre mái lá, ánh mắt lạnh lùng, tay cầm theo những dụng cụ thô sơ. Nhà nào khúm núm chừa lại cho chúng một túm gạo, một mẻ khoai lang, thì còn được bỏ qua. Còn lại, tất cả đều bị thiêu rụi. Lửa cháy đỏ một góc trời, khói đen cuồn cuộn lan vào rặng tre cuối làng. Thế giặc như chẻ tre, đi tới đâu là tàn phá tới đó, không ai cản nổi.
Khi chúng đến căn nhà cuối làng — nhà của Bé An — cũng không ngoại lệ. Lửa bốc lên từ mái lá. Người mẹ hoảng loạn, ôm theo đứa con gái út 3 tuổi chạy ra sau nhà, trong khi cậu em trai 5 tuổi lạc mẹ, chạy bơ vơ ra ngoài. Một trong những tên lạ mặt tiến tới, định đưa cậu bé đi.
Rất may, chính lúc đó, Bé An đã chạy tới. Dưới lớp tro tàn và ánh đỏ của đám cháy, An xuất hiện như một tia sáng le lói cuối cùng. Cậu bước lên, ánh mắt quyết liệt, cất tiếng đề nghị để mình đi thay. Người mẹ òa khóc, nhưng An đã quyết.
Chúng dẫn An đi qua những con đường làng âm u, rồi rẽ vào một con đường nhỏ trong rừng, càng lúc càng sâu. Rừng cây rậm rạp vây quanh, như đang dần nuốt lấy bước chân nhỏ bé của cậu. Cuối cùng, trước mắt An hiện ra một khoảng đất trống rộng — bên cạnh là một hang đá cao lớn, lạnh lẽo. Đó là nơi chúng dẫn cậu đến...
Thời loạn khó phân trắng đen, người lành cũng hóa kẻ hèn.
Đôi khi qua bao cuộc lửa bình đao, tóc người cũng trắng như bao nỗi buồn.
Hồi đêm, nghe dưới sớm dưới có tiếng hồ hét, chắc tối nó lại càng.
Nghe mấy người hàng xóm bảo, nay tụi nó lại nhắm đến xóm mình đấy ông ạ.
Cứ mỗi lần bên kia sông nổi lửa là bên này mất ngủ.
Giặc giã gì đâu, không phân già trẻ, cứ có gì lấy nấy.
Hôm nọ nhà bác Tý còn bị lục tung cả bồ lúa.
Con gái út bác ấy trốn ra sau bếp, còn bị lôi giang.
Đời loạn, người ngay không kịp chạy, kẻ giữ lại sống dài.
Mình mà còn sức, cũng chẳng thể bảo vệ được ai.
Ông còn cây giáo cũ không? Thằng Tư nhà ông Bảy nó đòi mượn.
Còn, nhưng gãy cáng từ hồi đợt trước.
Giờ chỉ còn mấy thanh tre này, không để làm rổ thì cũng để làm trông.
Lát ăn cơm xong con ở nhà phụ với mẹ chuyển mấy bao lạc ra sau nhà nha.
Mẹ ơi, con mang khoai vết lạc vào hang rồi.
Mẹ giúp con khiêng bao lúa nha.
Có ai ở nhà không? Mau bước ra đây.
Mày vào nhà kia xem có gì không?
Lấy bao gạo đi.
Con bê này nặng quá.
Nhanh lên.
Đại ca, em bắt được một con bò.
Còn em thì bắt được cả bao gạo đấy này.
Nhà nào có để lại ít thóc gạo hay khoai lạc thì tha.
Còn nhà nào không có gì thì đốt hết cho tao.
Lại còn không chừa cho ông đây một túm gạo nào thì ông đốt sạch.
Sao mày lại đi với thằng nhỏ thế kia?
Cái bóng nhỏ dễ khiến người lớn ló mặt ra.
Đứng lại.
Này nhóc, đây là em của mày à?
Đứng, bỏ tay ra.
Ra nhãn thùng gớm.
Mày tính làm gì nào?
Thằng oắt, thú vị đấy.
Thương trời Phật, con tôi đã về.
Amen.
Dạ, con đang dập lửa.
Này nhóc con, thì ra nhà mày ở đây à?
Ông muốn gì?
Tao đến để bắt mày về núi chứ làm gì?
Không có quyền đó.
Tốt.
Có vẻ đêm qua bọn tao đốt chưa đủ nha.
Hay để tao châm thêm cho nhà mày cháy sáng nhất làng luôn nha.
Là nhà của tôi.
Tôi bàn các ông.
Xin đừng làm hại con trai tôi.
Ô, ta đổi ý rồi.
Đẹp thế này,
theo ta lên núi làm vợ cũng được đấy.
Nếu các ông để cho gia đình tôi yên,
tôi sẽ đi với các ông.
Rất tốt.
Nhóc con, đó là lựa chọn đúng đắn.
Nói cái gì vậy?
Không được.
Con không sao đâu mẹ.
Ê, con đi rồi con sẽ về.
Đợi tôi một chút.
Thưa mẹ, con đi.
Này nhóc con, đi nhanh lên.
Không hiểu đại ca muốn bắt thằng nhỏ này làm gì.
Này nhóc, đi thôi, nhanh chân lên.