Tranh Chấp Thái Lan - Campuchia Leo Thang Mạnh Mẽ, Mỹ - Trung Phản Ứng Thế Nào?|| Bàn Cờ Quân Sự

Dân Ukraine không còn tin Tổng thống Zelenskiy Hoàng Hải xin kính chào quý vị. Kính thưa quý vị, các diễn biến mới trên chính trường và trên thực địa tại Ukraine đang rất sổi động. Không những thế, xung đột giấc Thái Lan và Campuchia bùng phát lại càng làm cho tình hình thế giới thêm phức tạp. Và chúng ta sẽ cùng tìm hiểu các vấn đề này ngay sau đây. Ngay sau đây sẽ là nội dung trí tiết. Ông Zelenskyy nhượng bộ cho thấy điểm yếu trí mạng 3 ngày trước, Tổng thống Zelenskyy đã chấm dứt sự độc lộc của 2 cơ quan đó là Cục Chống Tham nhũng Quốc gia, NAPU, và Văn phòng Công tổ viên Chuyên trách Chống Tham nhũng, SAPO. Chỉ mất cho đầy 24 giờ kể từ khi luật này được chính lên Quốc hội và được ông Zelenskyy ban hành. Hai tổ chức này đã nằm dưới sự kiểm soát của Tổng công tổ viên, người chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng thống. Hiện tại thì vẫn chưa có câu trả lời chính xác tại sao ông Zelenskyy lại quyết định làm điều này vào thời điểm hiện tại. Cục Chống Tham nhũng Ukraine gần đây vừa công bố cáo buộc tham nhũng đối với cựu Phó Thủ tướng Oleksiy Chernyshov, một người thân cận với ông Zelenskyy. Có tin đồn rằng các công tổ viên Chuyên trách Chống Tham nhũng đang chuẩn bị công bố cáo buộc chống lại các thành viên khác trong nhóm thân cận của Zelenskyy. Một số người suy đoán rằng Cục Chống Tham nhũng được sử dụng để ngăn cản ông Zelenskyy nhượng bộ Nga. Những người khác lại cho rằng cơ quan này phải bị kiêm chế vì nó được sử dụng để gây áp lực buộc Zelenskyy phải chấp nhận một kế hoạch hòa bình. NAPU và SAPO được thành lập giữa áp lực của Phó Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là Joe Biden và có vai trò trong các cáo buộc Russia ghetto chống lại Donald Trump. Chính quyền Zelenskyy có thể từng nghĩ rằng Liên minh châu Âu sẽ chấp nhận cho Kiev kiểm soát hai tổ chức này để đảm bảo việc chống lại nước Nga không có thêm trở ngại mới. Nhưng những tính toán đó đã hoàn toàn sai. The Financial Times viết như sau Những người ủng hộ phương Tây của Ukraine đã nhanh chóng cố gắng thuyết phục Zelenskyy thay đổi chính sách. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đã gọi điện thoại cho ông Các đại sứ G7 tại Kiev cũng kêu gọi xem xét lại trong cuộc họp chiều hôm đó với Grabchenko và Giám đốc cơ quan tình báo Ukraine Vasily Maliuk, người đã cố gắng để xoa dịu mối quan ngại của phương Tây. Các phái viên thấy mình bị nhốt trong một căn phòng không có điện thoại trong hơn 2 giờ. Một nhà ngoại giao mô tả đây là nỗ lực để nhằm làm họ im lặng và ngăn họ thông báo cho chính phủ của họ về những sự kiện diễn ra nhanh chóng ở Kiev. Cũng ngay trong ngày 22 tháng 7 đó, các cuộc biểu tình đã nổ ra ở Kiev. Một ngày sau, ngày 23 tháng 7, Tổng thống Zelenskyy dường như cảm thấy được áp lực từ dư luận. Như tờ Telegrab đưa tin, ông ấy đã rút lại đề xuất cải cách chống tham dũng gây tranh cãi của mình nhằm chấm dứt các cuộc biểu tình ở Ukraine. Tổng thống cho biết là ông ấy đã lắng nghe ý kiến của người dân và quyết định đề xuất một dự luật mới tại quốc hội sau 2 tuần nữa. EU cũng cho thấy sự bất bình của mình khi mà bà Ursula von der Leyen, là chủ tịch ủy ban châu Âu, đã bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về luật này. Các nhà lãnh đạo Bruxelles thì cảnh báo luật của ông Zelenskyy ban hành sẽ gây nguy hiểm cho cả nguồn cung cấp viện trợ và khả năng Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu. Hiện tại thì chính quyền ông Trump vẫn chưa phản ứng gì. Điều thú vị đó là truyền thông phương Tây vốn ủng hộ mạnh mẽ Tổng thống Zelenskyy đột nhiên thay đổi quan điểm. Tờ Spectator của anh gọi cuộc chiến của Zelenskyy chống lại các cơ quan chống tham dũng là một thảm họa. Tờ Economist thì gọi đó là một sai lầm chiến lược, trong khi tờ Telegraph yêu cầu Zelenskyy tử chức. Các cuộc biểu tình và sự thay đổi tâm trạng chỉ là khởi đầu của một cơn bão đã hình thành từ lâu trong lòng đất nước Ukraine. Biểu tình bước sang ngày thứ ba, vì sao người dân Ukraine vẫn không tin ngay cả khi ông Zelenskyy đã thỏa hiệp. Truyền thông Ukraine đưa tin các cuộc biểu tình phản đối luật hạn chế những tổ chức chống tham dũng tiếp tục diễn ra trong ngày thứ ba tại một số thành phố của Ukraine. Nhiều người đã xuống đường hơn, phạm vi biểu tình được mở rộng ngoài Kyiv. Các hoạt động lớn diễn ra ở thành phố Rybne, Lviv, Ternopil, Dnipro, Zaporizhia và các thành phố khác. Theo tờ Prada, hôm 23 tháng 7, Tổng thống Zelenskyy cho biết văn bản dự luật mới sẽ sớm được trình lên quốc hội nhằm tăng cường tính độc lộc của các cơ quan chống tham dũng, tức là sẽ khôi phục lại sự độc lộc của các cơ quan này. Vậy thì câu hỏi đặt ra là tại sao các cuộc biểu tình vẫn không chấm dứt mà lại tiếp tục bùng nổ vào ngày hôm qua ngày 24 tháng 7? Theo tờ Telegraph, một số người biểu tình cho biết là họ không tin những lời chỉ trích của họ đủ để buộc Tổng thống phải nỗ lực giải quyết vấn đề triệt đề. Như vậy thì theo họ là Tổng thống Zelenskyy không có ý định trả lại quyền lực cho các cơ quan chống tham dũng, mà tuyên bố về việc soạn thảo dự luật mới chỉ là cái cớ, giả vờ sẵn sàng lắng nghe ý kiến của người dân và của châu Âu. Nhưng mà những điểm cơ bản trong dự luật thì sẽ không hề thay đổi. Chính sự nhượng bộ và thỏa hiệp của ông Zelenskyy đã truyền cảm hứng cho những người phản đối ông và tiếp thêm sức mạnh cho các cuộc biểu tình. Đó là lý do tại sao mà các cuộc biểu tình trở nên mạnh mẽ hơn vào ngày hôm qua và các thế lực mới đã bắt đầu tham gia vào đó. Trong giới chính trị Kiev, có một quan điểm cho rằng phương Tây đứng sau các cuộc biểu tình này. Nhưng mà khách quan mà nói thì sự tham gia của phương Tây vào các cuộc biểu tình là vẫn chưa thực sự rõ ràng. Minh chứng đó là rất nhiều quan chức châu Âu và G7 đã phản ứng công khai vào ngày thứ hai của các cuộc biểu tình. Có nghĩa là họ không lường trước được các sự kiện lại diễn ra như vậy. Rõ ràng rằng các cuộc biểu tình này sẽ tiếp tục và rất có thể sẽ có những thế lực mới tham gia vào đó. Có rất nhiều người trong nước không hài lòng với ông Zelenskyy. Các nhà tài phiệt và các doanh nhân lớn tại Ukraine rõ ràng là không thoải mái với tình trạng phụ thuộc hoàn toàn vào chính quyền Zelenskyy. Và nỗi sợ hãi thường trực của họ là họ có thể bị bỏ tù bất cứ lúc nào. Có những ông chủ mà doanh nghiệp của họ bị chính quyền cưỡng đoạt thông qua lực lượng an ninh, rồi các vụ án hình sự được dựng lên để đưa họ vào trong các trung tâm giam giữ trước khi xét xử. Có thông tin rằng, những người tổ chức biểu tình dự định sẽ công bố trên các phương tiện truyền thông một số vụ án tham nhũng mà cơ quan chống tham nhũng Ukraine đã điều tra được, chống lại các nhóm thân cận và quan chức cấp cao của Zelenskyy. Và nhiệm vụ hàng đầu đó là khuyến khích quân đội tham gia vào cuộc biểu tình này. Nếu như điều này thành công thì tình hình của Zelenskyy thực sự sẽ trở nên rất nguy hiểm. Tất cả những điều này góp phần khiến cho tình hình ở Ukraine bất ổn hơn nữa. Đặc biệt, nó diễn ra trong bối cảnh tình hình chiến trường đang rất tồi tệ. Đạn pháo thiếu hụt nghiêm trọng, việc thiếu bộ binh đã dẫn đến tình trạng nhiều khu vực phòng thủ của Ukraine bị hỏng. Trong những ngày qua, các nhóm trinh sát phá hoại của Nga đã đột nhập và giao tranh bên trong lòng thành phố chiến lược Kuglov. Ngay cả khi, tiên tuyến chính thức vẫn còn cách thành phố này vài dặm. Một đột tấn công của Nga về phía bắc của khu vực vùng đệm giữa Kuglov và Konstantinovka phải tiến lên vài dặm thế mới gặp phải sự kháng cự yếu ớt của quân phòng thủ Ukraine. Hành động này đe dọa các đất nguồn tiết tế. Dự đoán có khả năng là cả hai thành phố này sẽ sụp đổ trong vài tuần tới hoặc vài tháng tới. Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Nga thì vẫn tiếp tục đe dọa các cơ sở công nghiệp và vận tải ở xa tiền tuyến, đặc biệt là nhằm vào thành phố cảng Odessa. Tranh chấp biên giới kéo dài giữa Thái Lan và Campuchia đã leo thang mạnh mẽ vào ngày hôm qua, 24 tháng 7, khi mà một máy bay chiến đấu F-16 của Thái Lan thực hiện các cuộc tấn công không đối đất vào nhiều vị trí quân sự của Campuchia gần khu vực biên giới tranh chấp và cáo buộc Campuchia bắn tên lửa và pháo bình. Reuters đưa tin Thái Lan đã chuẩn bị sáu tiêm kích F-16 nhưng chỉ triển khai một chiếc dọc theo biên giới tranh chấp. Cả hai quốc gia Đông Nam Á này đều cáo buộc lẫn nhau khơi màu xung đột. Trong khi đó, tập Lombok đưa chi tiết hơn. Dẫn nguồn tin từ Thái Lan cho biết máy bay chiến đấu của họ đã tấn công hai căn cứ quân sự Campuchia gần biên giới vào hôm thứ Năm, trong khi quân đội Thái Lan báo cáo rằng Campuchia đã bắn tên lửa giết chết một số thường dân Thái Lan. Trong số những người bị thiệt mạng có một trẻ em 8 tuổi và 14 người khác bị thương. Số thương vong bên phía Campuchia vẫn chưa rõ. Jayan Menon là thành viên cấp cao tại Viện IC Yusof Ishad ở Singapore cho biết rằng cuộc tranh chấp leo thang nhanh chóng và có thể biến thành một cuộc xung đột nghiêm trọng nếu như không được giải quyết. Thoạt nhìn thì cuộc giao tranh hàng thế kỷ giữa Thái Lan và Campuchia dường như là sự tiếp nối của những bất bình trong lịch sử giữa hai nước láng giềng Đông Nam Á này. Nhưng mà ẩn đằng sau bề mặt đó là một động lực nguy hiểm hơn nhiều. Đó là sự can dự càng ngày càng tăng của Mỹ và Trung Quốc biến cuộc xung đột thành một cuộc chiến tranh ủy nhiệm tiềm tàng với những tác động toàn cầu. Vào ngày 16 tháng 7 và một lần nữa là vào ngày 23 tháng 7, các vụ nổ mìn đã làm bị thương binh lính Thái Lan, buộc không quân Thái Lan phải tiến hành các cuộc không kích bằng F-16 vào các mục tiêu của Campuchia gần Pervihear và Ta Mueang Thong. Campuchia đã đáp trả bằng vũ khí hạng nặng, pháo binh giái chiến và hệ thống tên lửa BM-21, cáo buộc Thái Lan xâm lược tàn bạo. Điều khiến cho phòng xung đột mới nhất này đặc biệt đáng lo ngại đó là sự can thiệp của nước ngoài. Đã có những báo cáo chưa được xác minh độc lập rằng Mỹ đã chấp thuận cho Thái Lan sử dụng F-16 do Mỹ cung cấp trong các hoạt động chống lại lực lượng Campuchia, mà Thái Lan cáo buộc là được Trung Quốc khẩu thuận. Tương tự, cũng có những thông tin chưa được xác minh cho thấy Trung Quốc được cho là đang chuẩn bị chuyển giao tiêm kích JF-17 và J-10C tiên tiến cho Campuchia. Một động thái quân sự có thể làm thay đổi đáng kể cán kênh quyền lực. Những diễn biến này đang gợi nhớ đến các cuộc chiến tranh ủy nhiệm toàn cầu khác như xung đột Ukraine. Thái Lan hiện tại vẫn là đồng minh chiến lược của Mỹ, sở hữu cơ sở hạ tầng quân sự quan trọng và tham gia vào các cuộc tập trận chung như Hồ Mang Vàng. Ngược lại, Campuchia đã trở thành đối tác chủ chốt của Trung Quốc, phụ thuộc rất nhiều vào Bắc Kinh về tài chính, cơ sở hạ tầng, vũ khí và hỗ trợ ngoại giao. Campuchia cũng đóng vai trò trung tâm trong dự án sáng kiến vành đai và con đường của Trung Quốc tại Đông Nam Á. Thực tế thì xung đột biên giới không còn giới hạn ở giữa hai quốc gia Đông Nam Á này. Nó đã trở thành điểm nóng trong cuộc cạnh tranh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương giữa Mỹ và Trung Quốc. Việc Trung Quốc chuyển giao máy bay chiến đấu cho Campuchia có thể giống như đã từng chuyển giao cho Pakistan để chống lại Ấn Độ. Nó được các nhà phân tích xem là một động thái đối phó lại sự hiện diện của Mỹ tại Thái Lan. Trong khi đó, lời đề nghị làm trung gian hòa giải tranh chấp biên giới Thái Lan-Campuchia của Bắc Kinh. Giới danh nghĩa trung lập được hiểu là một nỗ lực nhằm giành lợi thế ngoại giao trước Mỹ đồng thời bảo vệ lợi ích của mình. Một cuộc đối đầu quân sự hóa giữa lực lượng Thái Lan và Campuchia với sự hậu thuẫn của các siêu cường có nguy cơ lan sang các lĩnh vực hàng hải quan trọng đối với thương mại và năng lượng toàn cầu. Với vũ khí tiên tiến, ngôn từ leo thang và sự can dự của nước ngoài, nguy cơ xảy ra xung đột rộng lớn hơn đang gia tăng. Hình ảnh vệ tinh và các bài đăng trên mạng xã hội cho thấy giao tranh ác liệt diễn ra trên sáu khu vực biên giới với các báo cáo về máy bay không người lái, đấu pháo và huy động vụ bình. Khả năng tính toán sai lầm hoặc một cuộc đụng độ bất ngờ giữa quân đội Mỹ hoặc Trung Quốc trong khu vực càng làm tăng thêm mức độ nguy hiểm và phức tạp. Biển Đông vốn đã căng thẳng do các yêu sách hàng hải trồng lấn có thể trở nên bất ổn hơn nữa nếu như xung đột Thái Lan – Campuchia thu hút lực lượng hải quân của cả Mỹ và Trung Quốc hoặc là gây ra hành động phô trương sức mạnh từ một trong hai siêu cường này. Mỹ thì kêu gọi cả hai bên ngừng bắn ngay lập tức trong khi Trung Quốc kêu gọi giảm leo thang. Nhưng mà hành động của cả hai lại là cung cấp máy bay phản lực. Nếu như thông tin này được xác thực là đúng thì nó sẽ cho thấy cả hai bên đều chưa sẵn sàng rút lui. Điều đó càng bộc lộ cuộc xung đột biên giới này đã và đang biến thành một thứ gì đó to lớn hơn nhiều tức là thành một cuộc đối đầu ủy nhiệm của hai siêu cường toàn cộng. Khi mà vũ khí tiên tiến được đưa vào và căng thẳng khu vực gia tăng, thế giới tự hỏi liệu ngoại giao có thắng thế hay là Đông Nam Á sẽ trở thành chiến trường tiếp theo trong cuộc đấu tranh giành quyền thống trị toàn cộng. Trong khi đó, một số tranh chấp biên giới chưa được giải quyết vẫn còn tồn tại trong khu vực này bao gồm các tranh chấp giữa Myanmar và Thái Lan, Lào và Campuchia, Malaysia và Indonesia và Việt Nam với Trung Quốc, cụ thể là Biển Đông. Một cuộc chiến tranh Thái Lan-Campuchia có thể lan rộng và châm ngòi cho các điểm nóng khác, có thể là cả Biển Đông nữa. Bắc Kinh sử dụng quân cờ Campuchia răng thế trận ở Biển Đông. Đương nhiên, Trung Quốc có quá nhiều lợi ích để đứng về phía Campuchia. Campuchia không chỉ là quân bày khuấy động Thái Lan vốn là đồng minh của Mỹ, mà còn là một công cụ có thể gây áp lực lên Việt Nam ở biên giới phía Nam. Biển Đông là một trong những điểm nóng tranh chấp dày dẳng giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tranh chấp lãnh thổ trước đây đã dẫn đến các cuộc đụng độ giữa hải quân hai nước tiêu biểu như sự kiện Gạc Ma năm 1988. Vào ngày 14 tháng 3 năm 1988, 64 chiến sĩ hải quân nhân dân Việt Nam đã vĩnh viễn nằm lại giữa biển sâu để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trên Biển Đông. Trung Quốc cũng liên tục thách thức các nỗ lực khai thác tài nguyên của Việt Nam trong vùng đặc quyền kinh tế ở Biển Đông. Nhiều lần Trung Quốc đã gây sức ép cản trở Việt Nam khai thác các mỏ dầu trong vùng đặc quyền kinh tế của mình. Người dân Việt Nam đã bị tàu cảnh sát biển Trung Quốc tấn công, quấy rối và cướp phá. Sự hiện diện của các cơ sở quân sự trên đảo Phi Pháp của Trung Quốc ở Biển Đông càng gây ra rủi ro với khả năng tiếp cận tài nguyên của Việt Nam trong vùng đặc quyền kinh tế của mình. Các cơ sở đảo Phi Pháp này cho phép lực lượng hải quân Trung Quốc duy trì sự hiện diện liên tục trên khắp Biển Đông, gây gián đoạn các hoạt động của các quốc gia khác trong khu vực, trong đó có Việt Nam. Mối quan hệ quốc phòng càng ngày càng phát triển giữa Campuchia và Trung Quốc đã ảnh hưởng đến các nước láng giềng trong khu vực này. Trong những năm gần đây thì Trung Quốc cũng đã hỗ trợ Campuchia phát triển năng lực hải quân, bao gồm phát triển cơ sở hạ tầng tại căn cứ hải quân Rim của Campuchia nằm đối diện Vịnh Thái Lan và chỉ cách đảo Phú Quốc của Việt Nam 30 km. Việc làm sâu vùng nước xung quanh căn cứ hải quân Rim sẽ cho phép các tàu chiến lớn hơn bao gồm cả tàu chiến Trung Quốc cập cảng và hoạt động trong khu vực. Căn cứ hải quân Rim và sân bay Darasaco chỉ cách Phú Quốc 20 hải lý. Đó là những điểm triển khai tác chiến tiềm năng cho lực lượng hải quân và không quân của Trung Quốc. Campuchia cho Trung Quốc mở rộng quyền tiếp cận các căn cứ này. Mục đích chính của Trung Quốc trong việc xây dựng các căn cứ ở Biển Đông là phô diễn sức mạnh để kiểm soát không gian Biển Đông thông qua lực lượng hải quân, cảnh sát biển và dân quân biển. Những gì mà Trung Quốc đang làm ở căn cứ hải quân Rim của Campuchia chỉ là một phần của chiến thuật Từ đây thì chúng ta cũng có thể thấy rõ hơn lệnh cấm đánh bắt cá trên Biển Đông của Trung Quốc là một phần trong tổng thể chiến thuật vùng sám của họ. Bên cạnh đó Trung Quốc tiếp tục triển khai 3 chủng chiến pháp gồm có chiến tranh pháp lý, chiến tranh dư luận và chiến tranh tâm lý để đơn phương áp đặt luật trời. Sau gần một thập kỷ thì Trung Quốc đã phát triển kinh tế và quân sự tích lưỡi được nhiều nguồn lực. Bắc Kinh có tham vọng và nguồn lực để mở rộng phạm vi ảnh hưởng không chỉ ở Biển Đông, mà còn vươn tới Nam Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Sau khi chiếm thế thượng phong ở Biển Đông thì Trung Quốc sẽ mở rộng ảnh hưởng ở Nam Thái Bình Dương và có 3 lý do chính để cho Bắc Kinh làm như vậy. Thứ nhất, đó là các đảo quốc này rất nhạy cảm về địa chiến lược đối với Mỹ và Úc. Thứ hai là các đảo ở Nam Thái Bình Dương có mối quan hệ chặt chẽ với Biển Đông và Biển Hoa Đông trong chiến lược phòng thủ bằng chuỗi đảo của Trung Quốc. Ba, là các chuỗi đảo này có ý nghĩa quan trọng về ngoại giao đối với Đài Loan. Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ở Nam Thái Bình Dương sẽ buộc Mỹ, Úc, Nhật Bản và Ấn Độ phải đáp trả. Trong khi Trung Quốc càng ngày càng tăng cường viện trợ và hỗ trợ cho các quốc đảo nhỏ ở Nam Thái Bình Dương với việc mở hàng loạt các đại sứ quán và lãnh sự quán tại đây, thì Mỹ cũng chạy đua mở các đại sứ quán và lãnh sự quán ở Micronesia, Moscow, Kiribati, Samoa, Palau, Papua New Guinea, Solomon, Fiji và Tonka. Trong ván cờ cạnh tranh địa chính trị tại đây, chính quốc chiến Ukraine đã làm đảo lộn trật tự thế giới và đang tạo ra các khoảng chống quyền lực để cho Trung Quốc lợi dụng đục nước béo cỏ. Kiếp cùng với đồng minh châu Âu giữ chân Mỹ càng lâu ở Ukraine chừng nào, thì Trung Quốc càng có thời gian để leo thang trong vùng sám của mình chừng đó. Còn nhớ vào năm 2023, tàu Trung Quốc đã phớt lời yêu cầu của Việt Nam rời khỏi khu vực gần với các mỏ khí đốt do Nga khai thác. Tức là Trung Quốc cũng lợi dụng cơ hội định gạt Nga ra khỏi các dự án giàu khí ở Biển Đông bởi vì Nga đang phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc do vấn đề Ukraine. Vì vậy có thể nói rằng, chỉ với quân cờ Campuchia thì Bắc Kinh có thể đạt được nhiều mục tiêu cùng lúc, răng thế trận hòng kiểm soát tuyến hàng hải sôi động nhất thế giới này. Và bài bình luận ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin được kết thúc tại đây. Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Xin chào và hẹn gặp lại trong các chương trình tiếp theo.