✔️ Kênh chuyên cung cấp mẫu thiết kế về NHÀ ĐẸP, Review NHÀ ĐẸP. Rất mong Khán giả ủng hộ kênh NHÀ ĐẸP News bằng cách đăng ký, bình luận, like và chia sẻ, để kênh có thêm động lực, thực hiện những video về Kiến Trúc Nội Thất chất lượng đến cộng đồng.
Và trước khi lên thì sẽ có một động tác là chạm tay vào hai cái bầu giữa
Đây là vị trí để cho các nghệ nhân đánh chiêng ngồi ở đây
Cái xà ngang là cái ngắp vào cái xà dọc như này
Nó không giống như cái cấu kiện của nhà người Việt là làm bằng mọng
Ở Việt Nam, người AD là một trong năm dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Maleo, Bolinedi, ngữ hệ Nam Đảo
Người AD có nhiều nhóm địa phương khác nhau như nhóm Cờ Phạ, Aham, Cờ Tôn
Họ cư trú chủ yếu ở tỉnh Đắk Lắc và một số ít ở miền núi Hai Tỉnh, Phú Yên, Khánh Hòa
Với số dân khoảng 331.000 người theo thống kê 50.009
Người AD theo chế độ mẫu hệ
Trong xã hội AD cổ truyền, nhà San Giai là nơi cư trú của đại gia đình mẫu hệ
Sinh sống dưới mái nhà dài gồm các chị em gái, con gái, cháu gái
Nam thanh niên AD khi lấy vợ sẽ về ở rể nhà đằng vợ
Ngoài ra trong một số trường hợp, trong nhà còn có cả con nuôi, chị em kết nhĩa, đàn ông quá vợ về sống với chị em gái
Dân tộc AD là cư dân nông nghiệp, cành tác trên đường rễ là chủ yếu
Họ dùng gậy chọc lỗ để tra hạ sống khi triển lúa
Theo tập quán cổ truyền thì nam đi trước chọc lỗ, nữ đi theo sau tra tóc vào lỗ rồi lấp lại
Ngoài ra, rệt vải là một nghề thủ công của người AD trong xã hội cổ truyền và do nữ giới đảm nhiệm
Bộ dụng cụ rệt gồm nhiều chi tiết được làm bằng tre, nứa, gỗ
Ngôi nhà của bà được xây dựng vào năm 1967 và qua thời gian thì đã có nhiều biến đổi
Để có được một ngôi nhà như thủ họa ban đầu thì Bảo tàng Dân tộc Học đã tổ chức tái tạo trên cơ sở những gì còn lại
Kết hợp với mô tả hồi cố của gia đình cũng như là buôn làng
Kèm theo đó là với tí nhớ của hai người đã từng tham gia xây dựng ngôi nhà này trước kia
Trong đó thì có một người đó là anh kết nghĩa của bà Hadek Epan
Đó chính là ông Imop 70 tuổi
Đồng thời còn phải dựa vào trí thức của Dân tộc Học về nhà truyền thống của người AD từ Buôn Khi
Ông Imop và 15 người đã được Bảo tàng Dân tộc Học mời ra Hà Nội làm ngôi nhà này
Sau 2,5 tháng tập trung thi công thì ngôi nhà đã hoàn thành vào ngày 20 tháng 9 năm 2000
Ngôi nhà mà chúng ta đang thấy ở đây có chỗ dài lên đến 42,5 mét
Rộng 6 mét và chiều cao từ mặt đất lên đến mặt sàn đó là 1,1 m
Và từ mặt sàn cho tới nóc đó là 4,3 m
Ở xưa kia thì có những ngôi nhà dài cho tới 100 đến 200 mét
Và theo cái tập tục cổ truyền của người AD thì ngôi nhà được làm theo 2 hướng
Đó là mặt trước cửa chính là hướng Bắc
Còn phía đằng sau là hướng Nam
Và như quý vị và các bạn thấy ở đây thì khi chúng ta bước vào ngôi nhà truyền thống của người AD
Sẽ bắt gặp ngay 2 cái bầu sữa căng tròn và vầng trăng non
Được điêu khắc ấn tượng trên cầu thang 9 như thế này
Và người AD thường quan niệm rằng trong 1 gia đình vẹn toàn thì thường sẽ có cặp có đôi
Có ông có bà có cha có mẹ
Chính vì vậy nên là họ đã làm ra 2 cái cầu thang như thế này
Bên này sẽ tượng trưng cho là nam
Và bên này là tượng trưng cho nữ
Để tỏ lòng đến khách thì khi khách đến nhà
Chú nhà sẽ mời khách lên hoặc xuống bằng cầu thang này
Và trước khi lên thì sẽ có 1 động tác là chạm tay vào 2 cái bầu sữa
Đây là 1 hành động mang tính văn hóa truyền thống
Của người AD khi mà vào trong ngôi nhà
Mục đích là để nhớ đến mẹ của mình
Nhớ đến tiên tổ của mình
Bây giờ thì mời quý vị và các bạn chúng ta sẽ vào bên trong
Và đây là phần hiên nhà phía trước
Rất là rộng và thoải mái
Ở 2 bên thì có 2 cái ghế hình nồi đồng
Và đây cũng là khu vực ngồi để chúng ta giải trí cà phê
Sau mỗi lần đi làm nương rẫy về
Toàn bộ sàn hiên thì được làm bằng gỗ
Và xiếp thành từng lớp như thế này
Như quý vị và các bạn có thể thấy đây là toàn bộ nguyên liệu
Làm ngôi nhà truyền thống người AD
Gồm có là tre, gỗ và cọ tranh
Phần mái được lợp bằng cọ tranh
Và xiếp từng khóm như thế này
Phần đầu thì được bẻ cập lại
Cái cọ tranh này trước khi lợp thì họ thường nhúng xuống nước
Để làm sao cho nó mềm ra
Và bẻ cập lại thì nó không bị gãy
Xiếp rất là dày
Cái này rất là tốn công đấy ạ
Và cái điều đặc biệt nhất
Của cái ngôi nhà truyền thống
Người AD đó là
Một mái bên này
Là hướng đông
Còn một mái bên này nó là hướng tây
Về cái phần vách 2 bên hông nhà
Thì có chiều cao nó khoảng 1m3
Và làm chéo như thế này
Nhìn xa xa thì tựa như là bàn thuyền ấy
Phía đằng trước này
Là phần kết cấu của ngôi nhà
Gồm có 2 cái cột hiên
Xà ngang
Và đây là xà dọc
Xà dọc thì sẽ chạy từ đầu nhà
Cho đến cuối nhà
Và cột này thì cũng chạy 2 bên
Từ đầu nhà đến cuối nhà
Và được liên kết bởi cái thanh xà ngang này
Ở bên trên thì được điêu khắc hình chú voi
Và những nhà nào
Mà sở hữu chú voi thực sự
Thì mới được
Tạc hình ở trên này
Phần cột hiên thì 2 bên đều
Làm giống nhau
Và phía trên đầu này
Được tạc hình cái nồi đồng
Bên dưới này thì vẫn lọc lại
Là hình trăng khuyết
Bổ sữa
Và dưới này có 1 cái hình đó là hình cây khặt
Cây này khá quen thuộc
Đối với người dân ED
Nó thường mọc tại
Các vùng ven sông, ven suối
Và cũng là cái nguồn thức ăn
Cho người dân
Khi mà thiếu đói
Ngoài ra thì còn được theo
Ra phía đằng này
Thì có 1 cái mái thỉnh thang
Chạy vát xuống
Và rộng khoảng được
2 mét
Mục đích là để
Che mưa, che nắng
Khỏi hắt vào những khu vực
Để như là
Cái này là cái cối
Và chảy và nia ở đây
Thì mỗi khi mà
Buổi sáng thức dậy
Thì người phụ nữ ED sẽ lấy lúa
Trong kho ra ngoài này
Để dạ gạo, nấu cơm cho gia đình
Ăn trước khi mà
Lên nương rẫy
Đây là cánh cửa
Cửa thì sẽ được kéo như thế này
Và đan bằng
Tre
Kéo lại như thế này
Bây giờ thì mời quý vị và các bạn
Chúng ta sẽ di chuyển vào
Gian phòng khách của ngôi nhà
Và đây là
Không gian phòng khách
Khi bước vào thì mình
Đi qua cái sàn được đan bằng tre này
Cảm giác nó
Nhún nhảy
Yếu thế nào ấy
Cái này làm bằng ngộ thì đi
Sẽ có cảm giác chắc chắn và yếm ái hơn
Trong phòng khách này
Thì sẽ có 4 cái cột chính
Đây là 2 cái cột khách
Và phía đằng kia
Là có 1 cây
Cột trống và 1 cây cột trũ
Thì 4 cây cột này
Sẽ có 2 cái thanh rẳng như thế này
Và phía trên thì
Được điêu khắc những cái con vật
Đặc trưng của vùng
Núi Tây Nguyên
Vị trí này thì
Sẽ có 1 cái bếp nhỏ
Và người phụ nữ ED thường ngồi ở đây dệt vãi
Còn đàn ông thì
Đan gùi
Và đây cũng là cái vị trí để cho
Ông bà bố mẹ
Truyền nghề lại cho con cháu
Những cái nghề thụ công
Những cái nghề mang tính truyền thống văn hóa
Còn phía trên này thì có 2 cái
Phãn rất là to
Có cái rãng
Giống như 1 chú voi
Ở đây dành cho những
Cậu thanh niên mới lớn chưa vợ
Và dành cho những người
Đã lấy vợ rồi nhưng mà li dị
Thì về đây
Và sẽ ngủ ở khu vực này
Ra phía không gian giữa này
Là khu vực mà
Quyền rất ấn tượng
Đó là những khu vực để rượu cần
Khi mà nhà có
Lễ hội
Hoặc là những lúc tổ chức
Tiệc tùng gia đình
Thì sẽ uống rượu cần
Tại đây
Và bên này có 1 chiếc ghế
Rất là dài
Được làm từ 1 tấm gỗ
Đây chắc chắn
Là 1 cây gỗ rất là to
Và bên dưới này
Thì được để chiêng
Và phía đằng kia có
2-3 chiếc nồi
Đây là vị trí để cho
Các nghệ nhân đánh chiêng ngồi ở đây
Và
Khu vực này là khu vực
Để nhảy múa
Và uống rượu cần phía này
Phía xa xa đằng kia là chiếc trống
Đây
Bây giờ mời quý vị và các bạn
Đi sát ở đây 1 chút
Ở đây là cây cột trống
Đây cột trống
Cột trống thì bên trên vẫn
Tạc cái hình
Giống như chiếc nồi đồng và
Ở đây thì có cái hình bầu sữa
Nhưng mà hơi dài 1 chút
Đấy còn sang phía bên này
Là
Cây cột chủ
Cũng giống y hiệt như là
Cây cột trống bên này
Thì cái vị trí này có 1 cái phản rất là to
Giang đứng thì giống như là chú voi
Đây là vị trí ngồi của ông bà chủ
Ông chủ bà chủ ngồi đây
Và sẽ quan sát
Tất cả những cái
Hoạt động diễn ra
Của lễ hội
Đằng phía đằng kia
Sang bên này là khu để
Ché đựng rượu cần
Và cũng là nơi thương bày
Những cái nõ
Cung tên ở đây
Phía trên này
Và khi vào thì bảo tàng dân tộc học cũng
Có 1 số cái tư liệu
Để cho mọi người vào
Để xem cái quá trình
Làm nhà dài của người
Ê Đê nó như thế nào
Đây là 15 người
Được bảo tàng dân tộc học mời
Từ Đắk Lắc ra để
Thực hiện xây dựng ngôi nhà này
Trong vòng 2,5 tháng
Và bây giờ thì chúng ta sẽ di chuyển vào
Bên trong
Không gian phòng ngủ của toàn bộ gia đình
Ở đây thì có ghi 1 cái bảng mô tả
Và Quyền sẽ đọc qua 1 chút nhé
Toàn bộ khu vực này có tên gọi là
Ô ca
Dành cho sinh hoạt nội bộ
Của gia đình
Và trước kia thì mỗi gia đình
Người Ê Đê bao gồm nhiều gia đình nhỏ
Của những phụ nữ thuộc vài 3 thế hệ
Được sinh thành từ 1 cặp
Ông bà tổ
Từng gia đình nhỏ có bồng riêng
Để ngủ và cất giữ những tư trang
Chủ yếu là
Đồ mặc, quần áo đấy
Họ nằm quay đầu về
Phía đằng đông
Và chân rưỡi về phía đằng tây
Và từ phía cuối nhà trở lại
Chỗ đầu tiên là
Chỗ ở của vợ chồng ông bà chủ
Là phía đằng cuối kia
Trong buồng thì có bếp
Để sử ấm khi trời lạnh
Và tiện lấy lửa để hút thuốc
Theo nếp cổ truyền
Đại gia đình làm ăn chung
Và có tài sản chung
Do mẹ hoặc là chị cả quản lý
Đến bữa ăn thì
Từng gia đình nhỏ được phân chia cơm
Và thức ăn
Và trong buồng thì phía bên tay trái của viết quyền
Đó là khu vực để ngủ
Còn phía bên phải
Là khu vực để bếp
Hai cái bếp này là mục đích
Thứ nhất là châm lửa
Hút thuốc cũng như là sử ấm
Cho mùa đông
Và thứ hai nữa thì khi mà
Những gia đình nhỏ này
Tách riêng ra
Có nghĩa là tách riêng độc lộc ra
Với đại gia đình
Thì sẽ có những cái bếp này để nấu ăn riêng
Tại đây luôn
Đây có những cái
Liềm cũng có
Đây là cái gùi bé
Cái gùi bé này
Ở đây có một cái gùi to
Và trên này thì vẫn có
Những cái đồ phát rừng
Phát nương, phát rậy ở đây
Đấy là những cái đồ nông cụ
Cho từng cặp vợ chồng một
Đây
Cái này là cái đánh gỗ đây
Cái phòng đầu tiên
Từ ngoài
Sau vào
Đó là dành riêng cho
Vợ chồng
Ông chủ, bà chủ ở đây
Còn phía đằng sau này
Phía đằng sau này là
Bếp
Cho đại gia đình nấu ăn tại đây
Thì có để những cái
Dụng cụ
Gác ở trên bếp
Và toàn bộ các cái khu vực ở đây
Đều có ché rồi
Cái này không biết là để đựng gạo hay là cái gì
Ở đây
Đây, trên này đang có
Mây rồi các cái đồ
Nông cụ gác ở trên này này
Đó, trên này
Và phía ngoài này là khu vực cuối hiên
Thì vẫn có một cái cửa
Kéo ra, kéo vào như thế này
Ở đây thì cũng tương tự
Như phía đằng hiện trước nhưng mà nó bé hơn một chút
Vẫn có hai cái cột
Và xà ngang
Đây, cái xà ngang
Là cái ngắp vào cái xà dọc như thế này
Nó không giống như
Cái cấu kiện
Của nhà người Việt là làm bằng mọng
Ngày nay
Trong các buôn làng người Ấy Đê
Những ngôi nhà kiểu cổ truyền như thế này
Đã và đang dần mất đi
Thay vào đó phổ biến là ngôi nhà trệt
Với từng xây lợm ngói
Lập tôn và đổ bê tông
Hình thức gia đình nhỏ mẫu hệ
Cũng trở nên phổ biến
Phần đầu các đôi vợ chồng trẻ sau khi có con
Thì tách ra khỏi bố mẹ
Tự dựng cho mình một ngôi nhà nhỏ giữa vườn cà phê
Chúng ta có thể nhìn thấy
Những truyền biến đó
Tại những ngôi làng người Ấy Đê ở Tây Nguyên
Còn hôm nay tại Bảo tàng Dân Tộc Học Việt Nam
Quý vị và các bạn đã một lần ghé thăm
Ngôi nhà cổ truyền thống của người Ấy Đê
Và trong số video tiếp theo
Chúng ta sẽ khám phá nhà dông của người Bà Na
Quý vị nhớ đón xem
Và đừng quên ủng hộ Nhà Đẹp News
Bằng cách like, subscribe
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp quý vị và các bạn
Trong các số tiếp theo