Chào Mừng Các Bạn Đến Với Kênh Thiên Hà TV Video Ngày Hôm Nay Của Chúng Ta: Đây Là Cuộc Sống Ở Yemen: Nơi Houthi Đang Gieo Rắc Nỗi Kinh Hoàng Cho Cả Thế Giới | Thiên Hà TV ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Bạn sẽ thích video này: https://youtu.be/qWu2LWz-1FU Đây là một điều thú vị: https://youtu.be/qWu2LWz-1FU Video này hay quá, không thể bỏ lỡ: https://youtu.be/515sHCSKKIc ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Thiên Hà TV là nơi chia sẻ những kiến thức thú vị và bổ ích về khoa học, khám phá vũ trụ, khám phá thế giới và những điều bí ẩn đầy cuốn hút. Nếu bạn yêu thích nội dung của kênh, đừng ngần ngại like, bình luận, chia sẻ video và đăng ký Thiên Hà TV để không bỏ lỡ những hành trình khám phá kỳ thú tiếp theo nhé! Tham gia hội viên của Thiên Hà TV để ủng hộ chương trình: https://www.youtube.com/channel/UCTniCbwkP-Hc3lSPiI9tU6Q/join ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Chúng tôi không sở hữu đầy đủ tài liệu được biên soạn trong video này. Nó thuộc về những cá nhân hoặc tổ chức xứng đáng được tôn trọng. Chúng tôi sử dụng theo: Tuyên bố từ chối trách nhiệm bản quyền, phần 107 của Đạo luật bản quyền năm 1976. "Sử dụng hợp pháp" được cho phép cho các mục đích như phê bình, bình luận, đưa tin, giảng dạy. học bổng và nghiên cứu. - Bản quyền âm nhạc thuộc: Audio Library - YouTube, storyblocks và elements envato - Bản quyền hình ảnh họa thuộc: storyblocks và elements envato ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ #thienhatv#bian#khampha
Giữa ngôi nhà đất sét cổ vương lên từ sa mạc như những ngón tay cầu nguyện,
Yemen hiện ra như một thế giới bị lãng quên.
Nơi đây có mật ong được bán với giá hàng trăm đô la,
món ăn được nấu trong lòng đất và những lớp học vang tiếng kinh cổ ngàn năm.
Nhưng điều khiến Yemen được cả thế giới chú ý là việc nhóm người Houthi
đến từ vùng núi hiểm trở xa xôi,
đang điều hành đất nước bằng những phương pháp lạ lùng gây sốc cả thế giới.
Vậy cuộc sống ở Yemen đang diễn ra như thế nào?
Tại sao Houthi lại khiến cả thế giới sợ hãi?
Những người từ núi bước xuống và dựng lại một quốc gia
Ở phía bắc Yemen, nơi những dãy núi gồ ghề như kéo dài vô tận,
có một cộng đồng người đã sống bền bỉ suốt hàng ngàn năm.
Họ gọi mình là người Zaydi.
Không phải một dân tộc riêng biệt,
người Zaydi là những tín đồ của một nhánh Hồi giáo đặc biệt.
Khác với gió phái Shi'a phổ biến ở Iran hay Iraq,
đất tinh của họ điềm tĩnh, ôm hòa và chú trọng đến đạo lý sống.
Họ tin rằng khi một vị vua trở nên bất công,
thì chính người dân có nghĩa vụ phải đứng lên sửa lại cán cân công lý.
Từ tinh thần đó, một phong trào đã hình thành.
Không phải là một đội quân,
cũng không phải một đạn phái chính trị,
mà chỉ những người thầy, những học giả
và những thanh niên mang theo niềm tin rằng
nếu ta sống đúng với lẽ phải,
thì lẽ phải sẽ giữ được ngọn đèn cháy sáng giữa gió bão.
Phong trào ấy mang tên Houthi.
Ban đầu họ chỉ mở lớp dạy chữ, giảng giải đạo lý
và kêu gọi cộng đồng trở về với những giá trị
từng làm nên khí chất của người vùng cao,
sự trung thực, lòng tự trọng và một đời sống biết đủ.
Người gia đi sống rải rá trên các trì núi gieo leo,
nơi xương mù bám vào mái nhà mỗi sáng.
Họ dựng lên những ngôi nhà đất xét nhỏ gọn, vung vứt,
bám chặt vào xường núi như thể không muốn rời đi.
Mỗi mái nhà thường có ba thế hệ cùng sống chung.
Trong mỗi gia đình, người lớn tuổi luôn được tôn kính
như những cuốn sách sống
và lời khuyên của họ có trọng lượng hơn cả luật lệ.
Đời sống nơi đây rất giản dị.
Người ta trọng lượng, hái quả vả, nuôi dê và nấu ăn bằng củi.
Trẻ em học đọc kinh từ khi còn bé,
không phải để thuộc lòng mà để hiểu
vì sao một câu nói có thể dẫn dắt một đời người.
Giữa các phiên chợ vùng núi,
bạn có thể gặp một người bán mật ong từ Thung Lũng Đa Quan,
đứng cạnh một người thợ rèn đang mài lại thanh kiếm tổ tiên.
Cả hai có thể không học qua trường lớp hiện đại,
nhưng lại nhớ từng câu thơ trong Kinh Wiran
như nhớ hơi thở của chính mình.
Họ thì trong mắt nhiều người ở miền Bắc Yemen,
không chỉ là lãnh đạo hay những người biết giữ đạo.
Họ là những người đã đứng lên từ vùng núi heo hút,
từ lòng tin và sự thiếu thốn
để dựng lại một trật tự sống riêng biện.
Họ không kêu gọi bằng khẩu hiệu,
mà bằng hành động.
Không áp đặt bằng quyền lực,
mà thuyết phục bằng nền nếp.
Trong lúc thế giới xung quanh quay cuồn bị đổi thay,
họ chọn cách sắp xếp lại đời sống
theo điều mà họ tin là đúng.
Vùng núi Shada,
quê hương của những người kiên cường.
Nếu có nơi nào ở Yemen
khiến người ta quên mất khái niệm dễ sống,
thì đó chính là vùng núi Shada.
Đây không phải là vùng đất dành cho người yếu lòng.
Gió lạnh, đất cứng, nước hiếm,
và đá thì có mặt ở khắp nơi.
Đó là những gì bao quanh những cộng đồng
người đã sống tại đây hàng thế kỷ.
Nhưng chính trong sự khắc nghiệt ấy,
một khí chất đặc biệt được hung đúc,
lặng lẽ, kiên cường, và bớt khốt.
Shada nằm ở vùng cực bắc Yemen,
gần biên giới với Ả Rập Xê Út.
Đây là nơi những sườn núi dựng đứng
ôm lấy các bản là nhỏ,
nơi mà mỗi mái nhà đất xét
như một cái tổ neo chọc vào đá.
Sáng sớm, sườn phụ trắng ca tung lũng,
còn ban đêm thì chỉ có tiếng gió quẩn quanh mái nhà.
Ở nơi này, người dân không nói nhiều.
Họ làm, họ lặng lẽ kéo nước tự diến sâu,
nhặt từng cành khô nhóm bếp,
và trồng từng luống rau trên đất pha đá.
Mỗi bữa cơm có thể chỉ có bánh mì dẹt,
ít đậu hầm, và tách trà thảo mộc,
nhưng vẫn đủ để ba thế hệ
cùng ngồi quay quần dưới một mái nhà.
Trẻ con ở Shada lớn lên
với hai bàn chân trai sạn
và một đôi mắt biết lắng nghe.
Chúng học cách leo dốc mà không trượt,
học cách phá mái nhà bằng rơm,
và học cách im lặng khi người lớn
đang nói chuyện đạo lý.
Những bài học đầu đời không có sách vở,
mà nằm trong cách người cha ngồi chẻ củi,
người mẹ thổi cơm,
hay ông nội rót trà cho khách.
Trong mỗi ngôi làng ở Shada,
cộng đồng luôn đặt lên hàng đầu.
Khi một gia đình dựng nhà, cả xóm đến giúp.
Khi một đứa trẻ được đặt tên,
cả làng đến chúc.
Người ta vẫn giữ những tập quán xưa
như uống trà chung một ấm,
bắt tay ba lần để kết nghĩa,
hay cùng nhau hái trái sung đầu mùa
làm bánh cúng tổ tiên.
Điều đặc biệt ở Shada là dù sống
giữa thiên nhiên khắc nghiệt
và thiếu thốn vật chất,
người dân nơi đây vẫn giữ được
một nền nếp đạo đức rất sâu sắc.
Lời nói phải giữ lấy chữ tính,
người lớn không cần hoác mắn,
chỉ cần nhìn một cái là con cháu hiểu.
Những nguyên tắc sống ấy
không được ghi chép ở đâu cả,
nhưng ai cũng thuộc.
Shada không phải là vùng đất rộn ràng,
không có phố lớn hay ánh đèn đêm,
nhưng chính trong cái lặng lẽ ấy
người ta mới thấy rõ sự vững chải
của một cộng đồng.
Những người không cần phải ồn ào
để biết mình mạnh mẽ.
Để hiểu vì sao Hothi
có thể duy trì ảnh hưởng sâu rộng như vậy,
cần nhiều vào gốc rễ tính ngưỡng
mà họ xuất thân.
Bởi Hothi không đơn thuần
là một tổ chức chính trị,
mà là những người gìn giữ
một hệ giá trị sống dựa trên đạo lý.
Và từ trong nền tảng đức tính ấy,
họ đã định hình một cách sống
không chỉ cho bản thân,
mà cho cả cộng đồng mà họ lãnh đạo.
Người Shadi theo một nhánh Hồi giáo
ít người biết đến,
nhưng rất đặc biệt.
Tính ngưỡng của họ không cực đoan,
cũng không khép kính.
Họ không tìm kiếm sự cứu rỗi
qua hình thức,
mà qua suy nghĩ chính chắn
và hành vi đúng đắn.
Họ tin rằng,
đạo không nằm ở nghi lễ,
mà nằm trong cách
một người giữ lời hứa,
hay dừng lại để giúp người già gánh nước.
Trong cộng đồng Shadi,
trí thức được coi là ánh sáng.
Những ai có khả năng học,
dù là chữ viết, triết lý hay y học,
đều được tôn trọng và lắng nghe.
Mỗi làng thường có một người
được gọi là người giữ hiểu biết,
làm nhiệm vụ giải thích kinh quy răn,
phân xử tranh chấp
và dạy trẻ con những điều cốt lõi
trong ứng xử.
Những buổi học thường diễn ra
dưới gốc cây,
không bàn ghế, không tiếng hồn,
chỉ có sự tập trung và tôn kính.
Các nghi lễ tôn giáo diễn ra lặng lẽ.
Khi đến lễ Ramadan,
người ta không kêu gọi đình răng,
mà từ mỗi nhà chuẩn bị phần của mình
để chia sẻ.
Ngày lễ lớn không phải là dịp
để thể hiện sự giàu có,
mà là lúc để người ta làm lành,
trả ơn và thanh lọc tâm trí.
Có gia đình mời lành xóm
đến đọc một đoạn kinh
và uống một tách trà.
Chỉ thế thôi,
mà đủ để gọi là trọn đạo.
Một nét đặc biệt trong giáo lý Saidi
là sự đề cao vai trò của tư duy phản biện.
Họ khuyên kích con cái đặt câu hỏi,
tra vấn lời dạy
và tìm hiểu sâu
thay vì chỉ chấp nhận đọc khuôn.
Điều này khiến cộng đồng
dù sống giữa núi non,
vẫn giữ được sự sắc bén
và cẩn trọng trong suy xét.
Tính ngưỡng ở đây
không nhằm mục đích đưa người ta lên cao,
mà để giữ cho đôi chân họ bám vững trên mặt đất.
Giữa một thế giới ngày càng xô lịch,
đạo lý của người Saidi
vẫn đứng như một cục mốc,
không cao, không chói sáng,
nhưng không lay chuyển.
Hệ thống xã hội dưới sự lãnh đạo của Houthi
Ở nhiều nơi trên thế giới,
khi một nhóm không được công nhận
chính thức nắm quyền kiểm soát lãnh thổ,
điều thường thấy là sự hỗn loạn.
Nhưng tại miền Bắc Yemen,
nơi Houthi đang điều hành phần lớn vùng đất này,
điều đầu tiên người ta cảm nhận
lại là sự ổn định.
Không có cảnh bộ máy hành chính rừng ra,
cũng không thấy bóng dáng của các văn phòng lớn,
trật tự ở đây được vận hành
theo cách mà người bản địa gọi là
thân quen và rõ ràng.
Houthi không tự dựng lên một xã hội mới,
mà họ sử lại cấu trúc cũ
bằng những nguyên tắc đạo lý
sẵn có trong cộng đồng Saidi.
Trong từng thôn làng,
vẫn là những người già có uy tín
đứng ra hòa giải tranh chất,
nhưng họ không làm một mình.
Mỗi cộng đồng đều có người phụ trách
liên lạc với nhóm Houthi tại địa phương,
thường là một người biết chữ,
có khả năng giải thích các chỉ dẫn mới
bằng ngôn ngữ bình dân.
Mọi quy định đều được đưa xuống
dưới dạng lời khuyên, khuyến cáo và thỏa thuận chung.
Không có loa phát thanh,
không có văn bản giày cộp,
nhưng ai cũng biết mình cần làm gì.
Trường học vẫn hoạt động,
dù chỉ có vài tấm bản
và những cuốn sách được lưu truyền qua tay.
Trong lớp, trẻ con được dạy chữ,
dạy kinh và cả những kỹ năng
sống thực tế như tính toán,
chăn nuôi, chăm sóc người già.
Một số nơi còn tổ chức
các buổi học ban đêm,
nơi người lớn tuổi ngồi cùng thanh niên
để ôm lại lịch sử vùng đất mình đang sống.
Y tế được xoay sở theo cách riêng.
Tại nhiều thôn bản,
các bà mẹ vẫn sinh con trong nhà,
nhưng đã có những người được đào tạo sơ cấp cứu
hoặc biết cách dùng thuốc nam an toàn.
Nếu cần,
một chiếc xe bán tải
sẽ đưa người bệnh đến trạm y tế gần nhất,
đôi khi cách đó hàng chục cây số.
Nhưng họ đi không phải vì bắt buộc,
mà vì cộng đồng
cùng đồng lòng lo cho nhau.
Không có thuế theo kiểu hiện đại,
nhưng mỗi gia đình đều tưởng biết mình
cần đóng góp gì.
Ai có bò thì góp sữa,
ai trồng hành thì chi phân,
ai không có gì thì phụ việc
đi dựng lều, vá mái nhà cho người khác.
Hệ thống ấy không hoàn hảo,
nhưng nó chạy,
và chạy đều,
vì được dựng lên từ những người
cùng chia sẻ một nhiệm sống.
Trong vùng đất do Hau Thi điều hành,
không có cảnh xếp hàng làm giấy tờ,
không có ánh đèn rụt rỡ,
nhưng khi mặt trời lặn,
người ta vẫn nấu cơm, dạy học,
băng bó vết thương,
và tin rằng ngày mai,
mọi thứ sẽ tiếp tục,
đơn giản vì có nhau.
Haramald,
hơi thở còn sót lại của Yemen cổ đại.
Nếu miền bắc Yemen
là nơi của đá và gió,
thì Haramald ở phía nam
lại là vùng đất của ánh nắng vàng,
những thung lũng đầy mật ngọt
và ký ức như chưa từng phai.
Nằm cách xa vùng ảnh hưởng của Hau Thi,
Haramald không hẳn là êm đềm,
nhưng lại mang một vẻ đẹp rất khác.
Những thành phố như
Shibam, Seyoun, Tarim
hiện lên giữa lòng sa mạc
như ốc đảo trí nhớ.
Tại Shibam, người ta gọi
nơi đây là Manhattan của sa mạc.
Không phải vì hiện đại,
mà vì những tòa nhà
bằng đất xét cao tầng
đã đứng vững suốt 500 năm.
Mỗi ô cửa nhỏ,
mỗi chiếc ban công gỗ
để mang dấu vết của bàn tay con người
đã sống, đã yêu,
và đã giữ lấy mái nhà ấy
qua bao mùa mưa cát.
Tarim lại là một câu chuyện khác.
Thành phố này từng là
trung tâm học thuật của thế giới Hồi giáo.
Có thời nơi đây có tới
360 nhà thợ,
mỗi ngày một nhà,
nếu ai muốn ghé thăm.
Người từ Malaysia, Indonesia,
Ấn Độ từng vượt biển
để đến Tarim chỉ để học
cách viết, cách nghĩ
và cách sống của người Harami.
Ẩm thực ở Haramald
là thứ có thể khiến
thời gian chậm lại.
Một đĩa cơm Mandi,
gà được chôn dưới đất,
nấu bằng thang
và ủ hương bằng gia vị riêng.
Một tách trà Tangawesi
pha với gừng, đinh hương
và vừng rang,
khiến buổi sáng trở nên nồng nàng
như một bản nhà không cần lời.
Và còn mật ong Sert,
thứ mật ong vàng ống,
đọt quánh, thơm như hoa
và cay như đất.
Người địa phương gọi đó là vàng lỏng.
Mỗi giọt nước rút ra từ tổ ong trong hốc đá
mang theo hương thơm
của cả một thun lũng.
Có những cụ ong sống đến hơn trăm tuổi
mà vẫn lái xe, vẫn kể chuyện,
vẫn nói rằng
chúng tôi sống bằng đạo và mật.
Ở Haramald,
đạo hồ được dình giữ như một nét đẹp
chứ không phải một hệ thống luật lệ.
Người ta đọc kinh như hát,
hát như thở.
Không nhớ vì điều gì to tác,
mà nhớ vì mọi thứ nơi đây
dường như vẫn nguyên vẹn,
như thể thế giới ngoài kia
chưa từng vỡ ra từng mảnh.
Haramald không đại diện cho toàn Yemen
nhưng nó nhắc ta nhớ rằng
dù đất nước có chi cắt,
có biến động,
thì vẫn có những vùng đất chọn cách lưu giữ,
không phải quyền lực,
mà là bản sắc.
Ngôn ngữ, trang phục
và những điều chỉ có ở Yemen.
Ở Yemen,
mỗi bước chân qua một thung lũng,
mỗi lần dừng lại ở một thị trấn nhỏ,
bạn sẽ nghe thấy một giọng nói khác.
Cùng là tiếng Ả Rập,
nhưng ngữ điệu, cách nhấn,
cả những từ lạ lẫm
khiến người ngoại quốc có cảm giác
như đang lạc vào một bản thể riêng của ngôn ngữ.
Người Yemen nói chuyện chậm rãi,
không vội vã,
không phô trương.
Ở vùng núi phía bắc,
giọng họ chậm hơn, chắc hơn.
Còn ở miền nam như Haramout,
âm điệu mềm và mượt như cát trôi.
Có những câu chào hỏi
được dùng từ thời xa xưa,
nghe như thơ, như những đoạn hát nhỏ
mà người ta vô thước mang theo
khi bước vào buổi sáng.
Và rồi là trang phục.
Ở đây, cái đẹp không nằm ở sự mới mẻ,
mà ở chỗ nó đã tồn tại
rất lâu mà vẫn nguyên vẹn.
Đàn ông Yemen
thường mặc áo dài màu trắng hoặc kem,
đi cùng một chiếc khăn quấn đầu
gọi là khufiyah.
Nhưng điều đặc biệt nhất là chiếc dao công
đeo ở thắt lưng, gọi là chambiyah.
Không để dùng,
mà để thể hiện bản sắc,
lòng tự trọng và ký chất
của một người đàn ông.
Mỗi chiếc chambiyah là một câu chuyện.
Có chiếc được truyền qua ba đời,
cánh làm từ sừng tê giác,
chui bọc bạc, hòa văn thắt tay.
Người đàn ông đeo chambiyah
không phải để đánh nhau,
mà để tự nhắc mình
phải sống xứng với điều mình mang theo.
Phụ nữ Yemen,
nhất là ở vùng truyền thống,
mặc abaya, áo choàng dài màu đen,
đôi khi có theo hoa văn trắng rất tinh tế,
không phô trương,
không cầu kỳ.
Chỉ cần nhìn cách họ bước,
cách họ cuối đầu hay rót trà,
cũng có thể thấy được nét dịu dàng,
kêu hãnh, ẩn trong từng cử chỉ.
Và rồi là những điều nhỏ nhặt
nhưng không thể lẫn đi đâu được.
Người Yemen uống trà bằng tay trái
để đưa bằng tay phải,
như một cách tôn trọng người đối diện.
Họ lát nhẹ cốc nếu không muốn rót thêm.
Và họ không bao giờ hỏi
bạn làm nghề gì
trong lần đầu gặp mặt,
mà sẽ hỏi
gia đình bạn có khỏe không?
Bởi với họ, con người quan trọng hơn vai trò.
Ở những viên chợ vùng cao,
người ta vẫn bán hành khô
buộc bằng dây chuối,
vẫn nướng bánh mỳ bằng lò nước xét
và vẫn đeo những chuỗi hạt tay
chạm từ đá núi.
Có những ông cụ cả đời không rời khỏi thôn bản
nhưng vẫn biết ba thứ tiếng địa phương
và có thể kể văn vách
từng ngọn đồi quanh vùng.
Ngôn ngữ, trang phục, thói quen
tất cả đều không phải để thể hiện điều gì
mà chỉ để người Yemen
được là chính mình.
Và giữa một thế giới đang thay đổi quá nhanh,
sự chầm rải ấy, đôi khi,
chính là thứ khiến họ đặc biệt.
Thế hệ trẻ ở Yemen
ở lại để không bị mất mình.
Không ai chọn nơi mình sinh ra.
Nhưng ở Yemen,
nhiều người trẻ lại chọn cách ở lại.
Điều tưởng chừng đơn giản
nhưng không dễ chút nào.
Trong những ngôi làng nằm sâu giữa núi,
nơi sóng điện thoại còn chập chờn
và đường nhựa chỉ đến được một nửa con dốc,
bạn vẫn thấy những chàng trai trẻ
dựng lều riêng để đọc sách.
Có người học tiếng Anh qua radio cũ.
Có người dùng điện mạch trời
để xạc điện thoại,
chỉ để nhắn tin qua ứng dụng
nhắn tin ngoại tuyến với bạn bè ở vùng khác.
Họ không chạy theo thế giới
nhưng vẫn âm thầm kết nối với nó.
Không ít thanh niên Yemen
chọn cách trở thành người gìn giữ,
chứ không phải người thay đổi.
Có người học nghề làm bánh như cha
nhưng mở thêm quầy cà phê nhỏ cạnh chợ.
Có người nối tiếp tiệm rèn của ông nội
nhưng biến champiya
thành món quà lưu niệm cho du khách lạc đường.
Họ không phủ nhận truyền thống
mà tái tạo nó theo cách riêng
của thế hệ mình.
Ở thành phố Tarim,
bạn có thể bắt gặp những thiếu nữ trẻ
vừa mang khăn trùm đầu,
vừa học viết tư pháp bằng máy tính bản.
Có cô gái mở lớp dạy chữ Ả Rập
cho trẻ con hàng xóm
ngay trên sân thượng nhà mình.
Ở Mukalla, có nhóm bạn trẻ
quay video món ăn địa phương
rồi đăng lên mạng.
Không để kiếm tiền
mà để bảo tồn khẩu vị quê hương.
Điều đặc biệt là
giới trẻ Yemen không mơ mộng cao xa.
Ước mơ của họ thường rất gần.
Một cửa hàng sửa xe
có mái che,
một lớp học không dột,
một ngày không mất điện.
Nhưng trong những điều tưởng chừng bé nhỏ ấy,
lại có một lòng tin rất lớn rằng
mọi thứ có thể tốt hơn
miễn là họ giữ được cái gốc của mình.
Nhiều người trong số họ không có hộ chiếu,
nhưng họ biết mình thuộc về đâu.
Họ không cần bằng đại học
để biết thế nào là đạo lý
và họ không chờ một ai đến giúp mình
sống tự tế.
Trong những con hẻm đất đỏ của Yemen,
những tiếng cưu ta nhỏ,
những câu chuyện kể đêm khuya,
những lần rót trà cho nhau,
tất cả là bằng chứng cho thấy
người trẻ nơi đây không chỉ đang sống,
họ đang giữ gìn thứ quy giá nhất,
chính mình.
Những quy tắc bất thành văn
ẩn sau một chén trà.
Yemen là một đất nước
của những điều không cần phải nói ra,
nhưng luôn hiện diện.
Người Yemen không hay nói tôi yêu quê hương mình,
nhưng sẽ rửa sạch champia
trước khi đeo lên,
lo bụi trên cửa nhà bằng vạt áo
và chôm gà xuống cát nóng mỗi sáng
như một nghi lễ lặp lại qua nhiều thế hệ.
Họ cũng không gọi tên hy vọng,
nhưng vẫn treo chuỗi hạt đá lên tường,
vẫn giữ ngọn đèn dầu
cháy suốt đêm,
như thế chỉ cần còn ánh sáng ấy
là còn ngày mai.
Ở Yemen,
danh dự không nằm trên giấy tờ,
nó nằm trong cái bắt tay
giữa hai người đàn ông dưới táng chợ.
Một khi đã trao tay,
lời nói không cần ghi lại,
vì ở đây, gợt đầu là thỏa thuận
và im lặng là cam kết.
Có những cụ ông sống đến trăm tuổi
mà vẫn lái xe,
vẫn uống mật ong sốt buổi sáng
và vẫn kể vanh vách vị trí
từng thung lũng, từng khe đá.
Họ không học lịch sử từ sách,
mà mang lịch sử trong trí nhớ
và lời kể.
Một đứa trẻ lớn lên trong ngôi làng nhỏ
không cần biết thủ đô là gì,
nhưng sẽ biết ai trong xóm
từng giữ lời hứa lâu nhất.
Người Yemen không dùng đồng hồ để sống.
Ở đây, giờ giấc được đo
bằng mùi cơm Mandy bốc lên
từ bếp đất,
bằng tiếng thị chạm nhẹ vào cốc Tangawesi,
bằng bóng chiều đổ nghiên
trên bức tường nhà thờ Tarim.
Cả một buổi sáng có thể trôi qua
chỉ để pha trà, nhập vài cành hương nhu
và kể lại một giấc mơ đêm qua.
Ở những nơi như Shibam hay Sayul,
bạn sẽ thấy những ngôi nhà đất xé
600 năm tuổi,
nhưng không có ai tự hào khoe điều đó.
Bởi với người Yemen,
giữ được một điều lâu bền là đủ,
không cần phải nói ra.
Và rồi là điều này,
họ không hỏi bạn làm nghề gì,
mà hỏi gia đình bạn có khỏe không.
Họ không hỏi bạn đến từ đâu,
mà sẽ đốt trà, mời ngồi và nói.
Cứ ở đây, bao lâu cũng được.
Yemen không phải là đất nước
của những câu khẩu hiệu.
Họ không nói, hãy tin vào ngày mai.
Nhưng lại sống như thế,
ngày mai chắc chắn sẽ đến.
Và có lẽ chính vì thế
mà họ vẫn chưa biến mất,
dù thế giới nhiều lần tưởng
họ sẽ không còn.
Yemen không cần ai đình nghĩa giùm mình.
Họ không đòi thế giới gọi tên.
Cũng chẳng cần một gió mốc để bắt đầu lại.
Vì ở đây, mọi thứ
chưa bao giờ thật sự kết thúc.
Có những vùng đất từng bị xóa coi bản đồ,
nhưng Yemen thì không.
Dù bị bao quanh bởi chia cắt,
nghèo đói hay định kiến,
đất nước này vẫn hiện diện.
Không phải bằng sức mạnh quân sự,
mà bằng một kiểu tồn tại bền bỉ,
gần như thách thức.
Trong từng khe đá, từng căn nhà đất xét,
từng khu chợ nhỏ vẫn nhóm lửa mồi sớm,
người ta không đếm tương lai
bằng chỉ số tăng trưởng.
Họ đông đếm bằng điều duy nhất còn lại,
ý thức về giá trị của mình.
Yemen có thể không giống
phần còn lại của thế giới,
nhưng đôi khi chính những nơi
không giống ai lại sống lâu nhất.
Và nếu bạn thật sự muốn hiểu
ngày mai của đất nước này,
hãy lắng nghe tiếng động nhạc.