Hồ Cẩm Đào Trở Lại, Mở Màn Cuộc Chiến Trong Đảng Cộng Sản Trung Quốc Giữa tháng 5 năm 2025, chính trường Trung Quốc rung động khi một cuộc họp mở rộng Bộ Chính trị được tổ chức tại Bắc Kinh. Cuộc hội thảo này không chỉ có sự tham gia của các thành viên đương nhiệm mà còn có triệu tập nguyên lão, tướng lão thành và đại diện của phái Đoàn Thanh niên Cộng sản. Theo nguồn tin từ ông Diêu Thành – cựu trung tá thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân Trung Quốc – đây là nghị quyết hiếm trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc mà vấn đề về việc "phế truất hoặc rút lui một phần/quyền lực của ông Tập Cận Bình" được đưa ra thảo luận công khai và quyết định.
00:00 Giới thiệu 00:57Tập Cận Bình Cơ Chỉ Trích 03:18 Ông Tập Giữa Những Dấu Hiệu Suy Tàn 06:55 Kinh Tế - Xã Hội Sụp Đổ 11:12 Làn Sóng Cường Kháng Thầm Lặng
Tháng 5 năm 2025, chính trường Trung Quốc rung chuyển khi ông Tập Cận Bình bị chính các đồng sự trong Bộ Chính trị chí trích công khai.
Lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ, khả năng phế chuốt lãnh đạo tối cao được đưa ra thảo luận nghiêm túc tại một hội nghị nội bộ cấp cao.
Đồng thời, hình ảnh ông Tập một mình viếng chùa bạch má, với mái tóc bạc, dáng vẻ cô độc
càng làm giấy lên nghi ngờ về sự suy tàn không chỉ của cá nhân ông mà cả hệ thống ông xây dựng.
Song song với khủng hoảng chính trị, xã hội Trung Quốc đang rơi vào một vòng xoáy sụp đổ âm thầm.
Hạn hán diện rộng, nâu dân mất tráng, công nhân thất nghiệp, giới trẻ từ chối sinh con,
từ chối lập gia đình và chọn nằm yên như một khách bản kháng.
Đây không còn là những bất ổn rời rạc.
Đó là dấu hiệu của một chế độ đang tự dạ nứt từ đỉnh xuống đáy, từ trung hương đến từng hộ dân.
Một cuộc khủng hoảng toàn diện, chính trị, xã hội và nhân sinh đang diễn ra ngay giữa lòng Trung Quốc.
Tập Cận Bình bị chỉ trích
Giữa tháng 5 năm 2025, chính trường Trung Quốc dũng động khi một cuộc họp mở rộng bộ chính trị được tổ chức tại Bắc Kinh.
Cuộc họp này không chỉ có sự tham gia của các ủy viên đương nhiệm mà còn triệu tập các nguyên lão,
tướng lĩnh lão Thành và đại diện từ Phái đoàn Thanh niên Cộng sản.
Theo nguồn tin từ ông Diêu Thành, cựu trung tá thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân Trung Quốc,
đây là hội nghị hiếm hoi trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc mà vấn đề về việc phê chút
hoặc rút lui một phần quyền lực của ông Tập Cận Bình được đưa ra thảo luận công khai và quyết liệt.
Điểm bùng nổ của hội nghị đến từ bài phát biểu kéo dài 30 phút không bị ngắt lời của Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hậu Hiệp.
Trong một động thái chưa từng có tiền lệ, ông Trương công khai chỉ trích chính sách nhân sự và chiến dịch chống tham nhũng mà ông Tập phát động trong hơn một thập kỷ qua.
Ông liệt kê trí tiết danh sách các tướng lĩnh, phần lớn là do ông Tập Đích thân đề bạt, hiện đều đã bị bắt giữ, điều tra hoặc biến mất khỏi chính trường.
Công hỏi được ông Trương nêu thẳng thắn giữa hội trường một người đề bạt sai hàng loạt, khiến hệ thống quân sự bị suy yếu, thì liệu còn xứng đáng giữ vai trò tối cao?
Góp phần ra tăng sức nặng cho hội nghị là sự xuất hiện hiếm hoi của cựu chủ tịch Hồ Cầm Đào,
người từng bị ép rời khỏi Đại hội 20 trước ông Kính Truyền thông Toàn cầu.
Trong phát biểu của mình, ông Hồ tuyên bố chỉ có phái đoàn, đại diện cho truyền thống cải cách và mở cửa của Đảng Tiểu Bình,
mới có đủ sự chính danh và đạo lý để tái lập lòng tin xã hội.
Việc ông Hồ công khai trở lại chính trường cùng với sự hậu thuẫn của các nhân vật như Trương Hậu Hiệp, Vương Nghị, Mã Hương Thụy,
Hà Lập Phong được truyền thông quốc tế ví như sự hình thành của một mặt trận Trung Nam Hải mới, nhằm từng bước cô lập ảnh hưởng của ông Tập.
Do cuộc họp không đạt được đồng thuận cuối cùng, các phe thống nhất chuyển hướng sang hội nghị trung ương bốn dự kiến tổ chức vào tháng 8 năm 2025.
Hội nghị này, ban đầu mang tính lý luận, sẽ được điều chỉnh thành hội nghị nhân sự có tính quyết định.
Một số đề xuất bước đầu đã được nhất trí, tái cơ cấu ít nhất 3 trong số 7 ủy viên thường vụ Bộ Chính trị,
đưa mùa 1 tháng 3 nhân sự trung ương mới thuộc phái đoàn vào danh sách chính thức,
và đặc biệt, xem xét việc tách quyền quân sự khỏi tay ông Tập, hạn chế vai trò trong quân ủy trung ương.
Theo các phân tích từ The China Project và Rand Corporation, những gì đang diễn ra được mô tả là bước đầu của một cuộc đội biến thể chế,
nơi bộ máy quyền lực đã quá tập trung bắt đầu xuất hiện những vết nứt nghiêm trọng từ bên trong.
Các nhận định này cho rằng Trung Quốc đang đi vào thời kỳ bất ổn mang tính cấu trúc, khi các cơ chế kiểm soát quyền lực,
thay vì được cải cách, lại bị phá vỡ bởi chính áp lực nội bộ.
Giữa lúc tin đồn về khả năng bị phế chuất đang lan rộng trong nội bộ Trung Nam Hải,
hình ảnh ông Tập Cận Bình đột ngột xuất hiện tại Chùa Vạch Mã, nơi được mệnh danh là cái nôi của Phật giáo tại Trung Quốc,
đã thú sự chú ý đặc biệt từ giới quan sát quốc tế.
Đi cùng ông chỉ là một nhóm nhỏ quan chức, trong đó đang chú ý có ông Hà Lập Phong,
nhân vật đang được xem là trung gian giữa các phe phái đối địch.
Không còn những đoàn xe hộ tống hành tráng, không còn những bài diễn văn hùng hồn,
chỉ là một ông Tập lặng lẽ, chậm dãi bước đi trên sân chùa,
trước tượng Phật với mái tóc bạc phơ và gương mặt đầy nét ưu tư.
Tại hàng đá Long Môn, nơi chứa hàng nghìn tượng Phật khác trên vách núi từ thời Bắc Nguyện,
ông Tập đứng bất động trước vo tượng Lưu Sa Na Cao Lớn,
ánh mắt đâm chiêu như đang gặm nhấm một điều gì đó không thể nói thành lời.
Trong đoạn video phát trên CCTV, người xem không còn thấy một nhà lãnh đạo cưng rắn,
mà là một người đàn ông cô độc đối mặt với chính mình, đối mặt với vận mệnh.
Chuyến đi của ông Tập không phải sự kiện đơn lẻ. Chỉ trong vòng 3 tháng gần đây,
mỗi khi có những biến động lớn trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc,
ông đều xuất hiện ở một vùng xa trung tâm Quý Châu, Vân Nam, Việt Nam, Moscow.
Mỗi chuyến đi đều kèm theo tin đồn, hoặc một vụ bắt giữ tướng lính,
hoặc một cuộc họp đầy tranh cái trong bộ chính trị. Lần này cũng không khác.
Trong khi ông có mặt tại Hà Nam, thì tại Bắc Kinh, cuộc họp mở rộng bộ chính trị
đang bàn thẳng về vấn đề rút lui toàn phần hay một phần quyền lực của ông.
Sự trùng hợp khi lạ đó khiến nhiều người cho rằng mỗi chuyến đi khảo sát là một cách ông tránh
đòn, hoặc đơn giản là đi tìm sự thanh thản giữa tâm vã chính trị. Điều đáng nói là, đi đến đâu,
ông Tập cũng để lại những dấu hiệu thiên tai trùng hợp. Đầu tháng 3, khi ông đến Vân Nam,
nơi đây xảy ra tuyết rơi bất thường giữa mùa xuân. Cuối tháng 5, khi ông thăm Hà Nam,
vùng này rơi vào đợt nắng nóng lịch sử, với nhiệt độ bề mặt đất vượt 72 độ C,
mức nhiệt được cơ quan khí tượng Trung Quốc mô tả là chưa từng có tiền lệ.
Truyền thông trình thống im lặng, nhưng mạng xã hội Trung Quốc dâm gian truyền tay nhau một cụm từ
cổ điển, thiên hại hữu đạo tắc thuận, vô đạo tắc nghịch, khi người cầm quyền không còn hợp lòng
trời, thì vạn vật sẽ phản ứng. Hình ảnh ông Tập trong chùa không chỉ là một sự hiện diện vật lý,
nó là được tượng. Trong văn hóa Trung Hoa, khi một nhà lãnh đạo đến chùa cầu nguyện trong giai
đoạn quyền lực bị đe dọa, điều đó thường mang hai ý nghĩa, hoặc để tẩy tội, hoặc để cầu an.
Những người quan sát ghi tướng mạo ông Tập trong năm 2024-2025 đều dễ dàng nhận ra sự thay đổi
đáng kể, thân hình hao gầy, tắc bạc nhanh, mắt hôm sâu, biểu cảm mất ẩn khí. Một số nhà
nghiên cứu Trung Quốc ở hải ngoại cho rằng, ông đang mang trong mình nỗi ám ảnh về hậu vận,
không chỉ về chính trị mà còn là sinh mệnh. Sự sợ hai đó thể hiện qua việc ông ngày càng xuất hiện
tại các di tích văn hóa tâm linh, điều hiếm thấy trong suốt 10 năm trước. Từ người từng thâu tóm cả
ba vị trí quyền lực nhất nước, Tổng bí thư, Chủ tịch nước và Chủ tịch quân ủy, ông Tập đang
dần trở thành một hình tượng đơn độc. Không còn lời ca ngợi, không còn những khẩu hiệu tư tưởng tập
cận bình là kim chỉ nam. Giới truyền thông bắt đầu giữ khoảng cách, giới trí thức né tránh nhắc tên.
Các cuộc thanh trừng dường như phản tác dụng, khi chính ông lại là người bị chất vấn về các nhân sự
do mình bổ nhiệm. Và những bức ảnh ông đứng trước tượng Phật lặng lẽ giữa trời nắng gắt trở thành
biểu tượng rõ ràng nhất cho một triều đại đang đi về cuối. Nếu chính trị là nghệ thuật của biểu tượng,
thì ông Tập cận bình, với hình ảnh cô đơn giữa chùa Bạch Mã, đang sống trong khoảnh khắc biểu tượng
rõ rét nhất của một triều đại không còn được hậu thuẫn toàn diện. Mỗi chuyến đi giờ đây không phải là
thị xát, mà là hành trình cuối của một quyền lực tương tuyệt đối. Và lịch sử, như bao lần trong nền
chính trị Trung Hoa, vẫn lặng lẽ ghi lại tất cả bằng ánh mắt của nhân dân, người đang theo dõi ông từ từng
bước chân cuối cùng. Y tế, xã hội sụp đổ. Trong khi rời lãnh đạo Trung Quốc vẫn đang vật lộn với
đấu đán nội bộ, thì bên ngoài Trung Nam Hải, một cuộc khủng hoảng âm thầm nhưng nghiêm trọng hơn
nhiều đang bao trụng đất nước 1,4 tỷ dân, cuộc sụp đổ xã hội từ tầng đáy, những người nông dân,
công nhân, sinh viên thất nghiệp và các gia đình trẻ sống trong các căn nhà trọ tạm bỡ. Từ giữa tháng 4
đến cuối tháng 5 năm 2025, hàng loạt tỉnh phía Bắc và Trung Trung Quốc rơi vào tình trạng hạn hán nghiêm trọng
chưa từng thấy trong hơn hai thập kỷ qua. Đặc biệt Hà Nam, vợ lúa mì lớn nhất Trung Quốc,
trở thành tâm điểm khô hạn, cùng với Thiểm Tây, Hồ Bắc, Quảng Tây, Cam Thúc và Nội Mông.
Những hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy các cánh đồng vàng óng một thời nay chỉ còn là
lớp đất nước nẻ, những bông lúa mì khô cháy, chờ gốc, không một hạt chắc. Ở huyện Phương Thành,
thành phố Nam Dương, Hà Nam, ông Lưu, một ông dân canh tác 1.300 mẫu lúa mì, cho biết chi phí
điện để bơm nước tưới trong mùa khô đã lên tới 60.000 tệ, khoảng 8.300 đô la.
Nếu không tưới thì chết lúa, mà tưới thì tôi phá sản. Tưới là để sống, nhưng sống kiểu này thì
chỉ còn cái sát, ông Cây đáng nói. Đại khí tượng tỉnh Hà Nam báo cáo, trong nhiều ngày liên tiếp từ
18-21 năm, nhiệt độ bề mặt nhiều nơi vượt 70 độ C, một mức được cho là có thể nướng trứng trực
tiếp trên đất. Thị trấn Mạnh Châu ghi nhận mức đỉnh 72,9 độ C, còn ở Dương Thành,
sơn tay lên tới 73,1 độ C, những con số gây sốc kể cả trong thời kỳ hè đỉnh điểm. Tại nhiều
làng xã ở Quảng Tây, các riêng khoan đã cạn trơ đáy, buộc người dân phải đi bộ hàng cây sô lấy
nước sinh hoạt. Còn ở Thiểm Tây, cây kề, loại lương thực dự phòng chủ lực, không thể nảy mầm vì
đất hóa cát và trời không mưa trong suốt 2 tháng liền. Một nông dân ở huyện Tam Nguyên, Hàm Dương,
cho biết tưới thì phải vay nặng lái, không tưới thì mùa mạng chết sạch, mà vay rồi không có thu
thì chỉ còn cách bán nhà. Mâu thuẫn sinh tồn trở nên khốc liệt, chồng thì chết vì chi phí và hạn hán,
không chồng thì đói vì không còn nguồn thu, trong khi trợ cấp từ chính quyền là gần như không có hoặc
quá nhỏ bé để cứu vãn. Câu tục ngữ cổ lúa mì không tới mùa xuân, năng suất giảm một nửa giờ đây
được người dân đổi thành, lúa mì tới hay không đều chết, người sống mà như đã trồn. Bất chấp kiểm
duyên gắt gào, trên mạng xã hội Weibo và Duyên vẫn xuất hiện hàng chục video do chính người dân ghi lại
cho thấy các vùng nông thôn đang lâm vào cảnh tuyệt quệ. Một người phụ nữ trẻ đứng giữa đồng ở Cam Túc,
tay cầm bông lúa mì lép, nói trong nước mắt, đây là mùa vụ duy nhất của cả năm. Nếu nó chết thì chúng tôi
sống bằng gì? Một blogger nổi tiếng đã quay cận cảnh những con sông phụ lưu sông Hán cạn trơ đáy,
nơi trước đây từng đủ nước để thuyền bè qua lại. Tôi chưa từng thấy sông Hán khô đến thế này, anh thốt lên.
Những đoạn video như thế nhanh chóng bị xóa, nhưng chúng đã lan ra ngoài Trung Quốc nhờ các tài khoản
ở nước ngoài lưu trữ. Tại thiểm Tây, chính quyền ra thông báo phân bổ nước theo giờ nhưng đến giờ bơm nước
thì vòi vẫn khô. Cư dân phải xếp hàng với thủng nhựa chờ xe bồn. Cảnh tượng ấy, giữa thế kỷ 21, lại diễn ra
ở nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới. Trong khi nông thôn bị đốt cháy bởi hạn Hán, các thành phố lại chứng kiến
Một nhà trọ ở Thâm Quyến được miêu tả, mỗi phòng chỉ vừa đủ cây một chiếc giường tầng, không có bếp, không có toilet riêng.
Mỗi tháng, người thủy phải trả 900 đến 1.200 tệ, tương đương hơn nửa lương của một công nhân sản xuất đang làm thời vụ.
Bên ngoài là các khu công nghiệp đóng cửa, các công ty giải thể, các tòa nhà bỏ hoang như ma trận.
Họ là công nhân từng làm cho Foxconn, BD, Evergrande, hoặc các xưởng may tại Quảng Châu.
Giờ đây, họ là lớp người vô hình, không có bảo hiểm, không có việc làm ổn định, sống lay lắt trong những căn phòng nóng bức như lò xáy.
Một cô gái từ Hồ Bắc nói,
Tôi có bằng đại học, nhưng thất nghiệp đã 9 tháng. Ở quê không có gì, ra thành phố thì chỉ sống qua ngày.
Bắc Kinh vẫn đang quảng bá giấc mơ Trung Hoa, xây dựng hình ảnh siêu cường trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử và tàu vũ trụ.
Nhưng thực tế bên dưới lại là những cánh đồng khô hạn, những người trẻ nằm im trong phòng trọ,
và những dòng người im lặng gồng gánh từng thùng nước. Họ không nói, nhưng họ nhìn thấy tất cả.
Đây không còn là khủng hoảng kinh tế đơn thuần. Đó là khủng hoảng nhân sinh toàn diện,
nơi người dân không chỉ mất sinh kế, mà mất luôn niềm tin vào tương lai.
Khi quốc gia bỏ quên nông dân và công nhân, chính là lúc nền tảng thật sự của nền kinh tế bắt đầu giạn vỡ.
Làn sóng phản kháng thầm lặng
Nếu các cuộc biểu tình đòi dân chủ năm 1989 từng chấn động cả thế giới,
thì năm 2025, Trung Quốc lại chứng kiến một cuộc phản kháng khác, thầm lặng, không khẩu hiệu,
không xuống đường, nhưng ăn sâu hơn, lan rộng hơn, giới trẻ đang nằm yên, và quốc gia đang dần đứng lại.
Trong một đoạn video phỏng vấn được đăng tải trên nền tảng X,
nhiều thanh niên Trung Quốc được hỏi về hôn nhân sinh con lập nghiệp.
Câu trả lời giống nhau đến kinh ngạc, tôi không cưới, vì em trai tôi cưới là đủ rồi.
Nếu một cộng một không lớn hơn hai, thì sống một mình còn tốt hơn. Yêu đường cũng mệt, cũng tốn tiền.
Tôi thích nằm yên. Áp lực lớn quá. Có việc tốt thì ai lại muốn bô xuôi.
Những câu nói giản dị đó, không mang ngứa điệu chính trị,
nhưng lại phản ánh rõ nét sự vỡ vụn âm thầm trong lòng xã hội Trung Quốc đương đại.
Khi một thế hệ không còn muốn yêu, muốn sinh, muốn sống hết mình,
đó không còn là lựa chọn cá nhân, mà là chỉ báo hệ thống.
Không thể đổ lỗi cho giới trẻ vì không chịu cố gắng.
Thực tế là cố gắng không còn đem lại kết quả cho một xã hội đã đóng băng cơ hội.
Một cô gái trả lời thẳng thắn, mẹ tôi nói, không có một triệu tệ thì đừng nghĩ lấy vợ.
Một chàng trai 27 tuổi ở Thành Đô chia sẻ, nếu tôi kiếm được 5.000 tệ mỗi tháng,
tôi vẫn phải trả 2.000 tiền nhà, 1.500 tiền ăn, 800 tiền bảo hiểm.
Còn lại là để làm gì? Cưới vợ à? Họ không phải là người lười.
Họ là sản phẩm của một đệ thống khiến mọi nỗ lực trở nên vô nghĩa.
Giá nhà cao vút, lường chỉ trệ, thân nghiệp trong giới trẻ vượt 21,3%,
số liệu cuối 2024 đã bị chính quyền ngưng công bố từ tháng 8 năm 2023.
Việc làm tốt không còn hỗ khẩu cản trở di cư, y tế và giáo dục đắt đỏ,
không ai tin vào hưu trí. Và trên hết, không ai tin vào tương lai.
Khác với sự cam chịu thủ động mà chính quyền tưởng tượng,
làn sóng nằm yên trong giới trẻ Trung Quốc thực chất là một hình thái phản kháng mới,
phản kháng bất ợp tác, phi bạo lực, nhưng đầy triệt đề.
Không thể thay đổi xã hội, họ rút khỏi trò chơi, không thể mua nhà,
họ thuê phòng sống một mình, không thể tin vào hôn nhân, họ chọn độc thân vĩnh viễn,
họ không làm cách mạng, nhưng họ rút lại sức lao động, sức sinh sản và niềm tin,
ba trụ cột của một xã hội duy trì được tăng trưởng. Giới truyền thông phương Tây gọi đây là
phản kháng tiêu cực. Nhưng trên thực tế, đây là sự tình thức, giới trẻ Trung Quốc đang hiểu ra
xã hội hiện tại không dành chỗ cho mình, và thay vì lãng phí cuộc đời để làm những điều vũ ích,
họ chọn buông. Một hành động tưởng như mệt mỏi, nhưng lại vô cùng có tính chết học.
Bắc Kinh từng kỳ vọng AI và robot sẽ thay thế phần lớn lao động phổ thông,
nhưng họ không ngờ rằng chính người, con người lại là lực lượng rút lui đầu tiên.
Giới trẻ không muốn kết hôn tỷ lệ sinh thức trường học đóng cửa, y tế không có người kế thừa.
Giới trẻ không làm việc năng suất lao động đình trệ thị trường tiêu dùng teo tóp.
Mỗi hành vi cá nhân ấy khi cộng lại đã tạo nên một sự bất động xã hội quy mô quốc gia. Trung Quốc,
quốc gia từng tự hào là động cơ tăng trưởng thế giới, đang bị chính thế hệ trẻ của mình làm ngừng quay.
Không cần bạo loạn, không cần cách mạng. Chỉ cần họ nằm yên là cả hệ thống bắt đầu dung chuyển.
Không phải người trẻ không yêu nước, không có hoài báo. Ngược lại,
chính vì họ hiểu quá rõ sự thật nên họ mới chọn phản kháng.
Bị gạt ra khỏi giấc mơ Trung Hoa, họ tạo ra một giấc mơ riêng, giấc mơ sống đơn giản,
sống thực tế, sống không bị lợi dụng. Đây là cuộc cách mạng trầm lặng nhưng thấm sâu và dại dạt.
Nó không nằm trong các văn bản chính trị nhưng hiện diện khắp mọi nơi,
trong ánh mắt người trẻ ở thành thị, trong lời nói của nông dân Li Hương,
trong quyết định không có con của những cặp đôi chín ích và không dày.
Và điều chứa triều là nó đang xé tọa chính giấc mơ quyền lực
mà Đảng Cộng sản Trung Quốc xây dựng suốt 40 năm qua.