MUỐN GIÀU CÓ VÀ BÌNH AN, HÃY NGHE LỜI DẠY NÀY CỦA NGƯỜI XƯA

Cổ Nhân Soi Sáng
184 người theo dõi
1.5K Lượt xem video·17 thg 5, 2025
Người xưa từng dạy: "Muốn giàu có thì trước hết phải giàu tâm." Một lời dạy nghe qua tưởng đơn sơ, nhưng chính là đạo lý để dựng thân, giữ mệnh. Cái tâm nếu còn sáng suốt, lòng chưa bị khuấy động bởi lợi danh, ấy là nền tảng cho một đời phúc hậu và trường tồn. Bởi lẽ tiền tài, địa vị chỉ là lớp áo ngoài, có thể mặc vào rồi cởi bỏ. Còn nội tâm, một khi đã nhiễm bụi đời, khó lòng gột sạch.
Kính thưa quý vị, giữa cõi hồng trần nhiều phen dâu bể,
chẳng ai không khao khát một cuộc sống đủ đầy và thanh thản.
Tiền bạc là thứ con người nhọc lòng đuổi bắt suốt kiếp,
nhưng bình an lại là điều khiến bao tâm hồn thao thức trong đêm dài.
Có kẻ thu gom vàng bạc chất đầy kho,
mà lòng vẫn hoang vắng như căn phòng không ánh đèn.
Có người ăn sung mặc sướng,
mà mỗi đêm lại chằn chọc vì tâm chưa an, chí chưa tỏ.
Người xưa từng dạy, muốn giàu có thì trước hết phải giàu tâm.
Một lời dạy nghe qua tưởng đơn sơ,
nhưng chính là đạo lý để dựng thân, giữ mạnh.
Cái tâm nếu còn sáng suốt,
lòng chưa bị khuấy động bởi lợi danh.
Ấy là nền tảng cho một đời phúc hậu và trường tồn.
Bởi lẽ tiền tài,
địa vị chỉ là lớp áo ngoài,
có thể mặc vào rồi cởi bỏ.
Còn nội tâm,
một khi đã nhiễm bụi đời,
khó lòng gột sạch.
Trong dòng đời nhiều lớp sóng ngầm,
người chí không tranh phần hơn thua,
mà học cách điểm nhiên trước được mất.
Họ không mong hơn người,
chỉ mong đừng phụ lòng mình.
Tâm vững thì trí tỏ,
trí tỏ thì phúc sinh.
Muốn lập nghiệp bền,
phải có lòng kiên cố như đá.
Muốn giữ vững phúc dày,
phải gieo gốc từ nhân hậu bên trong.
Chớ vội cho rằng giàu sang là nhờ vận hội.
Cũng đừng tưởng an nhiên là do trời ban.
Mỗi sự bền vững trong đời đều bắt nguồn
từ một nội tâm lặng lẽ nhưng vững vàng.
Giàu là khi trong tay có thể ít,
nhưng lòng không nghèo khí tiết.
An là khi giữa bão tố
vẫn giữ được nụ cười an nhiên
như thỏ chưa từng bão tố.
Kính thưa quý vị!
Trước khi bước vào nội dung chương trình,
xin mời quý vị dành vài giây đăng ký
kênh Cổ Nhân Soi Sáng
để không bỏ lỡ những giá trị từ ngàn xưa để lại.
Người tâm không loạn,
trí mới sáng.
Trí sáng mới dựng được nghiệp lớn.
Trên hành trình đi đến sự thành tựu,
chẳng có phút nào từ trời rơi xuống,
cũng không có vật may nào ngẫu nhiên
tìm đến kẻ tâm bất định.
Người tâm còn động,
lòng còn nghiêng,
bước chân không thể vững vàng giữa thế gian nhiều ngả rẽ.
Vậy nên người xưa nhấn mạnh,
giữ tâm vững,
là giữ gốc dễ cho muôn sự.
Giữ tâm không phải là việc đơn giản,
đó là công phu rèn luyện từng ngày,
từng giờ,
giữa trăm mối nhiễu nhương.
Một người nếu không đủ nội lực,
sẽ dễ bị cuốn theo lời khen chê,
được mất, thành bại.
Đó cũng là lý do khiến
nhiều kẻ vừa có chút thành tiệu đã vội kêu ngạo,
rồi trượt dài trong chính ảo tưởng của mình.
Tâm vững,
là biết dừng lại đúng lúc,
không ham quá mức,
không ham cái lời trước mắt mà đánh mất cái lâu dài.
Là khi đối diện với khen chê,
ta không ngạo mạn cũng chẳng tự ti.
Là khi đứng giữa chốn đông người vẫn giữ được bình tĩnh,
không vì ai mà giao động.
Vào đời tống,
có một thương nhân tên Trương Dụ,
làm ăn chân chính,
hàng hóa buôn bán minh bạch.
Một lần bị đối thủ hãm hại,
vù cho ông buôn lậu hàng cấm,
cửa hàng bị niêm phong,
danh tiếng mất sạch.
Người thân,
bạn bè ai cũng khuyên ông phải phản pháo dữ dội,
lên tiếng minh oan,
lật lại sự thật ngay.
Nhưng Trương Dụ chỉ đáp,
tâm ta ngay thì trời biết,
đất biết,
cần gì phải ấm ý.
Ông âm thầm gom góp chứng cứ,
từng văn thư,
từng hóa đơn,
từng người làm chứng.
Ông gửi đơn lên triều đình,
rồi tiếp tục sống điềm tĩnh,
không tranh biện,
không oán trách.
Một tháng sau,
triều đình xét lại,
minh oan cho ông.
Không những được khôi phục danh dự,
mà còn được mời làm cố vấn
cho chính sự thương mại trong vùng.
Danh tiếng ông từ đó vang xa,
chẳng phải vì miệng lưỡi hùng biện,
mà nhờ nội tâm vững vàng không lay.
Tâm không vững,
kẻ sĩ dễ đánh mất chính mình trước vinh hoa.
Tâm không an,
nhà nông cũng chẳng yên giấc giữa mùa thu hoạch.
Người biết giữ tâm là người biết giữ mạnh.
Giữa chốn lao sao,
lòng càng lặng thì mắt càng tỏ,
chân càng vững.
Phúc không sinh từ lời hô hào,
mà lớn lên từ nội tâm trầm tĩnh.
Có người cả đời chạy theo thành công,
nhưng lại đánh mất chính mình giữa đường.
Lại có người chỉ làm việc giản dị,
sống điểm đảm,
mà lại trở thành nơi nương tựa cho bao tâm hồn khác.
Bởi Phúc không nằm ở chỗ ta có bao nhiêu,
mà là ở cái cách ta sống,
ta đối đải,
và giữ gìn nội tâm mình như thế nào.
Muốn giàu có,
hãy bắt đầu từ việc làm giàu tâm hồn.
Giữ tâm ngay thẳng,
vững vàng giữa cuộc đời đầy biến động.
Ấy mới là cái giàu không ai cướp được.
Và khi nội tâm đủ tĩnh,
chí mới sáng,
Phúc mới đến,
vận mới khai.
Đó là cái giàu đích thực,
cái giàu không nằm ở ngân khố,
mà nằm trong sự thành thơi nơi đáy lòng.
Tâm là gốc,
chí là ngọn.
Muốn thành sự nghiệp,
muốn giữ gia môn,
muốn vững vàng giữa bể khổ nhân gian,
không thể để tâm buông lung,
chí tán loạn.
Người xưa quý tâm như người giữ lửa,
nâng niu từng tia sáng nhỏ giữa đêm đen.
Tâm mà vững thì mọi cảnh khổ hóa yên,
mọi biến động hóa nhẹ nhàng.
Có kẻ ngoài mặt thì mạnh mẽ quyết đoán,
nhưng bên trong lại đầy loạn động.
Gặp một lời chê đã sinh phiền não,
đụng một việc trái ý đã thấy sân hận.
Kẻ ấy dù có chí,
cũng khó mà dùng đúng,
vì tâm chưa an thì chí khó linh.
Ngược lại,
người giữ được sự vững trái trong lòng,
không bị hoàn cảnh làm nghiêng ngả,
thì nói ít mà việt thành,
đi chậm mà xa,
như cây tùng mọc trên đá,
dễ bén sâu,
thân thẳng vươn cao không bị gió cuốn.
Vào thời Đông Hán,
có vị nho sinh tên Tô Thức,
nhà nghèo nhưng chí lớn.
Người này đọc sách không chỉ để cầu công danh,
mà để lập thân tu đức.
Một lần,
bị kẻ quyền quý hám hại,
ông mất hết sách vở,
nhà cửa bị thiêu rụi.
Người trong làng xót thương,
khuyên ông nên kiện thưa,
đòi lại công bằng.
Nhưng ông chỉ cúi đầu,
lặng lẽ gom từng tờ giấy cháy xót lại,
khâu thành từng trang,
chép sách trở lại.
Có người hỏi,
sao tiên sinh không oán trách?
Ông đáp,
giữ được tâm không loạn là giữ được tất cả.
Mất sách,
mất nhà không đáng sợ,
mất trí tuệ,
mất lòng tự tin,
mới là mất tất cả.
Về sau,
chính người hám hại ông bị sa cơ,
đến xin ông giúp đỡ ức.
Tô Thức chẳng những không oán,
mà còn tìm cách cứu giúp.
Quan trong chiều nghe chuyện,
cảm phục khí chất ấy,
tiến cử ông vào học viện quốc tử giám.
Đó là bước mở đầu cho một cuộc đời danh hiền,
tiếng thơm còn mãi.
Tâm vững là khi ta không cần phải hơn ai,
mà vẫn khiến người kính nề.
Không phải vì lời lẽ hùng hồn,
mà vì sự điềm đạm lan tỏa.
Trong thế gian đầy biến động,
giữ tâm như giữ thuyền giữa dông bão,
chẳng phải ai cũng làm được.
Nhưng nếu rèn luyện từng ngày,
như trồng một gốc tùng,
thì dẫu chậm,
cũng đến lúc sinh bóng mắt cho đời.
Người giàu chưa chắc là người có nhiều của,
mà là người không dễ bị khuất phục bởi hoàn cảnh.
Người ăn chưa hẳn là người không gặp nghịch cảnh,
mà là người giữa nghịch cảnh vẫn không đánh mất chính mình.
Tâm là chủ,
mọi sự từ đó mà thành.
Kẻ có thể giữ tâm không loạn giữa cám rỗ,
giữ lòng không đổi giữa thị phi,
chính là kẻ nắm giữ được vận mệnh mình.
Trong cái thời mà ai cũng muốn nhanh,
muốn nhiều,
muốn thắng,
thì người dám sống chậm,
sống sâu,
sống thật,
ấy mới là người khôn ngoan.
Giữ nghĩa hơn giữ tiền.
Nếu phần trước nói đến việc giữ vững nội tâm
để làm gốc cho phúc khí và tài vận,
thì phần này xin được bàn đến một điều không kém phần then chốt,
đạo nghĩa.
Bởi giàu có thực sự không thể tách rời khỏi nhân cách.
Và nhân cách,
tự thuở hồng hoan,
đã luôn bắt đầu từ chữ nghĩa.
Cổ nhân dạy,
bạc vì nghĩa chẳng ai ham,
nhưng nghèo vì nghĩa lại khiến người đời kính trọng.
Người có thể đánh đổi một ít lợi lộc để giữ lại trọn vẹn nghĩa khí,
ấy là bậc trí nhân.
Kẻ vì chút bạc mà cha đạp luôn thường,
rồi cũng sẽ có ngày tự mình nếm trái đắng.
Không phải ai giàu có cũng đều đáng kính.
Nhưng người vừa giàu,
vừa nghĩa khí,
thì dù không ngồi ghế lớn vẫn khiến thiên hạ cuối đầu.
Bởi vì cái giàu có thể đến từ vận hội,
từ cơ may,
nhưng cái nghĩa thì chỉ có thể tích lũy từ bản lĩnh và lòng son.
Chuyện xưa kể lại,
vào thời Xuân Thu,
nước Tể có một thương nhân tên Tể Vĩnh.
Ông không nổi danh vì hàng hóa dồi dào,
mà vì một chữ tín.
Có lần,
ông hứa với một cụ già bán trẻ sẽ mua hết mẹ trẻ của bà vào ngày phiên chợ tới.
Đến ngày ấy,
trẻ của bà bị hư hỏng do mưa ẩm.
Người nhà khuyên ông đừng mua,
kẹo mang tiếng dại.
Nhưng Tể Vĩnh vẫn mang tiền đến trả đủ,
nhận hết số trẻ hư.
Khi được hỏi vì sao,
ông chỉ cười,
lời ta đã hứa,
thì ta giữ.
Trẻ có thể đắng,
nhưng lời đã nuốt thì lòng chẳng yên.
Từ đó,
cả vùng truyền tai nhau về người buôn dữ nghĩa.
Họ đến mua hàng không phải vì hàng tốt,
mà vì muốn đồng hành với một người có đạo.
Lâu dần,
cửa hàng của Tể Vĩnh ngày một đông,
tài sản dồi dào.
Nhưng ông vẫn sống giản dị,
lấy nghĩa làm đầu.
Đến cuối đời,
người đời không nhớ ông bán gì,
chỉ nhớ ông giữ chữ tín đến cùng.
Trong xã hội hiện đại,
có khi một hợp đồng có thể phá vỡ bằng vài điều khoản mơ hồ,
một lời hứa có thể phủi tay bởi lý do chính đáng.
Nhưng người dữ nghĩa,
dù bị thiệt,
vẫn chấp nhận vì họ biết
có những điều mất đi rồi không bao giờ lấy lại được
lòng tin và nhân phẩm.
Giàu mà không nghĩa,
chẳng khác nào thuyền to không bánh lái,
gặp sóng là trong tranh,
gặp biến là lật út,
nghĩa là cái neo giữ người ở lại trong nhân cách,
là ngọn đèn dẫn đường cho phúc lục ghé thăm.
Người dữ nghĩa,
dù chưa có tiền,
cũng đã có vốn lớn trong lòng người.
Mà khi đã có lòng người,
thì giàu có chỉ là chuyện sớm muộn.
Vậy nên,
nếu phải chọn giữa việc kiếm thêm một món lợi
và giữ tròn một chữ tín,
thì xin hãy chọn chữ tín.
Vì đồng tiền kiếm được hôm nay có thể mất đi mai sau.
Nhưng nghĩa khí,
một khi đã gieo,
sẽ đầm dễ trong tâm người khác
và trổ hoa trong chính số phận của mình.
Biết đủ để an yên.
Tiếp nối những lời dạy về tâm và nghĩa,
ta không thể không nhắc đến một yếu tố cốt lõi
để đạt được sự bình an bích thực, biết đủ.
Bởi chẳng ai giàu mãi nếu cứ tham cầu,
cũng chẳng ai bình yên nếu cứ so sánh.
Người xưa có câu,
Chi Túc Giả thường là
người biết đủ thì lúc nào cũng vui.
Đó không phải là lời khuyên để người ta lùi bước,
mà là ánh đèn nhắc nhở
đừng để lòng tham dắt mình đi quá xa khỏi chính đảo.
Biết đủ không phải là chối bỏ những mong cầu chính đáng,
mà là đặt danh giới rõ ràng giữa mong muốn và lòng tham.
Một người có thể mong ước cuộc sống tốt đẹp hơn,
nhưng không vì vậy mà bất chấp lương tâm để đạt được.
Biết đâu là điểm dừng,
ấy là một dạng trí tuệ trưởng thành.
Chuyện kể về Lưu Hậu,
một vị quan thanh liêm chiều Tống.
Khi được vua ban thưởng ruộng đất vì công trảng,
ông chỉ xin giữ lại một mảnh nhỏ vừa đủ nuôi thân,
còn lại xin trả lại chiều đình.
Quan khác hỏi ông sao không giữ làm của để lại cho con cháu.
Ông đáp ta để lại cho con cháu một tiếng thơm,
chẳng hơn để lại ruộng vườn mà khiến lòng chúng sinh than.
Lời nói ấy vang dội như tiếng chuông giữa lòng người.
Lưu Hậu không nghèo,
nhưng ông luôn sống như người chỉ cần một bữa cơm no,
một tấm áo đủ ấm,
một giấc ngủ không mộng mị.
Cuối đời,
ông được nhân dân lập miễu thờ,
gọi là quan biết đủ,
xem ông như biểu tượng của sự thanh cao giữa thời loạn thế.
Trong đời thường,
có người ăn một bữa rau dừa nhưng lòng hân hoan,
vì họ thấy đủ.
Lại có người ngồi mâm cao cỗ đầy nhưng lòng vẫn trống rỗng,
vì chưa bao giờ thấy vừa lòng.
Cái khổ không nằm ở thiếu thốn,
mà ở tâm không biết đủ.
Và cái khổ ấy,
dù giàu bao nhiêu cũng không gỡ nổi,
biết đủ là biết quay về với hiện tại.
Nhìn quanh,
thấy mình còn cha mẹ để phụ dưỡng,
còn con cái để dạy rỗ,
còn sức khỏe để làm việc,
ấy là phúc lớn.
Còn so đo mãi với người đời,
cứ mãi miết đùa hình bắt bóng,
thì lòng chẳng khi nào bình yên được.
Muốn giàu có và bình an,
hãy bắt đầu bằng việc biết đủ.
Đủ không phải là giới hạn,
mà là điểm tựa để ta giữ vững lòng giữa trăm ngả rụ rỗ.
Biết đủ giúp ta buông bỏ những điều không đáng,
giữ lại điều tinh túy.
Và từ đó,
phúc lục tự nhiên tìm đến,
như nước chảy về nguồn,
như gió xuân về cội.
Không tranh giành để giữ phúc,
giữa dòng đời sô bổ,
người người chen lấn để được phần hơn.
Có mấy ai chịu dừng lại một bước để gìn giữ lòng thanh.
Có mấy ai thấy rõ ràng,
trong nhiều cuộc tranh giành,
phần thắng chưa chắc đã thuộc về kẻ đạt được,
mà có khi lại thuộc về người biết buông đúng lúc.
Cổ nhân dạy tranh một bước,
mỏi cả đời,
nhường một bước,
thong rong vạn nẻo.
Không phải lúc nào lùi cũng là yếu hèn.
Có khi chính sự lùi ấy là biểu hiện của một tầm nhìn xa,
một khí chất hơn người.
Người tranh thắng trước mắt,
có thể đắc ý trong chốc lát.
Nhưng người giữ được lòng mình trước những cám rỗ,
thị phi,
mới là người thắng sau cùng.
Bởi vì phúc phần của một đời
không đến từ những cuộc cái vã thắng thua,
mà đến từ nội tâm vững vàng,
nhân cách tĩnh tại.
Chuyện kể về một học trò của khổng tử,
tên là Nhan Hồi.
Một lần cùng bạn bè vào rừng lấy củi,
họ tranh nhau cây khổ tốt,
chỉ có Nhan Hồi lặng lẽ nhặt những nhánh nhỏ còn sót.
Khi được hỏi vì sao không chọn phần hơn,
Nhan Hồi chỉ đáp cây lớn người tranh,
cây nhỏ ta giữ,
tâm an,
thân cũng nhẹ.
Câu nói giản dị nhưng đã reo hạt giống
của sự hiểu biết sâu xa trong lòng người nghe.
Không tranh,
là để giữ lòng trong.
Không cãi,
là để giữ khí thanh.
Không hơn thua,
là để bước đi thanh thản.
Ngày nay,
giữa môi trường cạnh tranh gắt gào,
người ta hay nghĩ rằng phải hơn người mới có chỗ đứng.
Nhưng có chỗ đứng rồi thì sao?
Nếu lòng cứ đầy sân hận,
chí cứ bị cuốn vào gen tị,
thì cái chỗ đứng đó có còn vững không?
Ngược lại,
người biết buông bỏ những cuộc tranh giành không đáng,
sẽ có được một thứ quý hơn,
đó là sự kính trọng âm thầm,
là cái phúc từ đời sống thanh tịnh mà không lời nào tả xiết.
Không tranh không có nghĩa là cam chịu thiệt thoải,
mà là biết điều gì đáng giữ,
điều gì nên buông.
Không phải vì sợ thua mà không tranh,
mà vì thấu hiểu rằng thắng đôi khi
là một sự mất mắt lớn hơn thua.
Người giữ được phúc là người sống với lòng từ,
không vì hơn thua mà mất đi nhân cách,
không vì một lời nói trái tai mà làm tổn thương nhau.
Người như thế,
dù không vơn cao trong mắt người đời,
vẫn là cuộc trụ vững trái trong mắt đạo lý.
Muốn giàu có,
có thể học hỏi kỹ xảo.
Nhưng muốn giàu có mà bình an,
thì phải biết gìn giữ phúc đức.
Mà phúc đức chẳng phải điều chi cao xa,
nó bắt đầu từ những hành xử nhỏ nhặt thường ngày,
không tranh,
không cãi,
không làm tổn thương người khác để phần hơn nghiêng về mình.
Lạng lẽ mà sâu xa,
có những người cả đời không ồn ảo,
không xuất hiện trước đám đông,
không gắt gao hơn thua với thế sự.
Nhưng mỗi bước đi,
mỗi việc làm của họ đều in dấu chân vững trái trên mặt đất,
như giọt nước thấm vào đá,
như ánh trăng xoay lòng người.
Cổ nhân từng dạy,
đạo cao thường ẩn,
đức lớn thường khiêm.
Cái sâu xa nhất thường không ẩm ý,
cái vững trái nhất thường không khoe mẽ.
Người sống lặng,
không phải vì không có điều gì để nói,
mà vì họ đã hiểu rõ sự quý giá của im lặng.
Không phải ai cũng cần tỏ bày,
cũng không phải điều gì cũng cần phân bua.
Có những lúc,
sự lặng lẽ chính là một dạng bao dung,
một hình thái cao thượng của trí tuệ.
Trong sự điềm đạm ấy,
họ lắng nghe được điều người khác không nghe,
thấy được điều người khác bỏ sót.
Chuyện kể,
thời nhà Minh có một ông lão tên Lục Nhược,
sống ẩn giật trong làng,
không làm quan,
không kinh thương,
chỉ chăm non vườn thuốc,
giúp người bệnh qua ngày.
Một lần,
quan phủ bị vu oan,
tội danh nặng nề.
Cả làng xôn xao,
người người tranh nhau đồn đoán,
chỉ có Lục Nhược không nói lời nào.
Ông lặng lẽ tìm hiểu,
thu thập chứng cứ,
rồi đúng ngày xử án,
dâng thư lên quan trên,
minh oan cho quan phủ.
Sau này người hỏi,
sao lúc trước không nói gì,
để ai cũng hiểu lầm.
Ông chỉ cười,
lúc cần lặng thì lặng,
lúc cần nói mới nên nói.
Không phải im là không biết,
mà vì biết nhiều khi nói ra,
chẳng giúp được ai,
lại khiến lòng người thêm loạn.
Người ta nhớ Lục Nhược
không phải vì ông nói hay,
mà vì ông lặng đúng lúc.
Nhớ không phải vì ông làm điều lớn,
mà vì ông làm điều đúng.
Cái sâu sắc của ông
không nằm trong lời biện hộ,
mà nằm ở lòng chắc ẩn và sự tĩnh lặng.
Ấy mới là chí huệ trường thành.
Ngày nay,
giữa vô vàn tiếng nói,
giữa những luồng thông tin ồn ảo
và những tranh biện không hồi kết,
người biết giữ im lặng,
biết chờ đúng lúc để hành động,
mới thật sự là người khôn ngoan.
Không phải vì họ nhút nhát,
mà vì họ đã thấu rõ
kẻ ồn ảo có thể được chú ý.
Nhưng người điềm đạng
mới được kính trọng lâu dài.
Muốn giàu có,
có thể cần tiếng tăm.
Nhưng muốn bình an,
lại cần sự yên tĩnh trong tâm.
Lạng lẽ mà sống,
như nước âm thầm nuôi dưỡng gốc dễ,
như gió mát không hình không dạng
nhưng khiến lòng người dễ chịu.
Đó là cái giàu của chí huệ,
là cái an của nhân cách.
Trao đi để nhận lại.
Trên hành trình tìm kiếm
sự giàu có và bình an
có một nguyên lý cổ xưa
mà người đời thường lãng quên,
người biết cho đi là người sớm nhận lại.
Không phải vì luật nhân quả được gắn
bằng những con số cụ thể,
mà bởi khi một tấm lòng mở ra,
tự khắc phúc báo sẽ đến
như mạch suối chảy về nơi thấp.
Người xưa dạy,
người quân tử lo cái nghĩa,
kẻ tiểu nhân lo cái lợi.
Người có đức càng cho đi,
càng đầy đủ.
Đó không phải lời dân dạy viển vông,
mà là sự chiêm nghiệm
từ bao đời người từng trải.
Cho đi một nụ cười,
được lại một tấm lòng.
Cho đi một sự tha thứ,
được lại một đêm bình yên.
Cho đi công sức chân thành,
được lại niềm tin không đo đếm được.
Có một người họ mạc
ở vùng Tô Châu,
vốn chỉ là một viên chức nhỏ,
sống thanh bạch.
Trong vùng có một cậu học trò nghèo,
mổ côi cha mẹ,
học giỏi nhưng không đủ tiền học hành.
Mạc Tiên Sinh
âm thầm chu cấp cho cậu suốt mấy năm liền,
không danh không tiếng,
cũng chẳng hứa hẹn gì cho tương lai.
Cậu trò năm ấy
sao trở thành đại quan trong chiều,
đến ngày có quyền thế
vẫn luôn giữ lòng kính trọng,
phụng dưỡng Tiên Sinh như cha mẹ.
Chuyện đến tài vua,
nhà vua cảm động,
mời Mạc Tiên Sinh vào chiều giữ chức cố vấn
về đạo lý không vì tài chính trị
mà vì tấm lòng.
Người trong vùng nghe chuyện,
cảm phục cái tâm,
càng quý cái hạnh.
Từ đó nhà họ Mạc chẳng giàu vì của cải,
nhưng lúc nào cũng đủ đầy.
Đi đâu cũng được người kính trọng,
tin tưởng.
Người biết cho đi không phải người dư dạ nhất,
mà là người hiểu rằng
giữ mãi trong tay những gì không cần sẽ khiến
tâm mình nặng nề.
Mà buông ra, đúng lúc,
đúng nơi,
đúng người đó không chỉ là bố thí vật chất
mà là tu dưỡng lòng tử.
Cái cho đi quý nhất không phải là vàng bạc
mà là sự cảm thông,
sự lắng nghe,
sự kiên nhẫn,
sự bao dung.
Giàu có không chỉ là tích lưỡi tài sản
mà là xây dựng một kho báu
vô hình từ Phúc Đức.
Bình an không chỉ là không có biến cố
mà là trong lòng không dây dứt,
không tiếc nuối,
không vướng bận
và không gì khiến lòng ta nhẹ nhõm
hơn một tấm lòng biết sẽ chia,
không gì khiến đời ta đủ đầy
hơn một bàn tay hay mở rộng.
Thế nên,
nếu có thể trao đi một chút gì đó
dù là sự giúp đỡ nhỏ,
một lời động viên
hay chỉ là ánh mắt chân thành xin đừng ngần ngại
vì đôi khi
chính điều tưởng như nhỏ bé ấy lại là khởi đầu
cho một mùa phúc lớn.
Biết lắng nghe để hóa giải
Trong mọi cuộc sống
mâu thuẫn là điều khó tránh
nhưng điều làm nên sự khác biệt
giữa người khôn ngoan và kẻ hồ đồ
nằm ở khả năng lắng nghe.
Người xưa có dạy
nghe một lời hay hơn nói 10 câu khéo.
Quả thật
có những lúc im lặng và lắng nghe còn mạnh mẽ
hơn mọi lời biện minh.
Lắng nghe không phải là im lặng
để chờ đến lượt mình nói
mà là dùng tâm lắng động để thấu được
điều người khác chưa dám nói hết.
Người biết lắng nghe
không những tránh được nhiều hiểu lầm
mà còn gỡ được nhiều nút thắt
trong lòng người đối diện.
Đó không chỉ là kỹ năng
mà là phẩm chất của người có trí tuệ
và lòng tử.
Trong sách xưa có chép chuyện một quan huyện nọ
nổi tiếng Thanh Liêm
nhưng lại bị một người dân kiện vì cho rằng
sự án thiên vị.
Khi ấy, ông không vội biện hộ
cũng không nổi giận
ông mời người dân ấy vào nhà môn
pha trà mời ngồi
rồi chỉ nói ta nghe.
Người dân ấy từ giận dữ truyền
sang bối rối
rồi nghẹn ngào kể lại bao uẩn khúc.
Quan huyện lặng im lắng nghe
từ đầu đến cuối
rồi mới nhẹ nhàng giải thích từng điều.
Cuối cùng người dân ấy quỳ xuống
xin lỗi, xin được theo hầu
để học đạo làm người.
Câu chuyện ấy cho thấy
nhiều khi lắng nghe là liều thuốc chữa lành
khi người ta được nói ra
họ sẽ bớt quất ức
khi được lắng nghe bằng cả tâm lòng
họ sẽ cảm nhận được sự tôn trọng
và tự khắc tâm cũng mềm lại.
Xã hội hôm nay
có quá nhiều tiếng nói
nhưng lại quá ít người nghe
ai cũng vội vàng phản ứng
vội vàng phán xét
mà quên mất rằng chỉ cần lắng nghe thật sự
biết bao mâu thuẫn sẽ tan biến
từ trong mầm.
Người biết lắng nghe là người biết
nhường chỗ cho người khác thể hiện tâm tư
là người đủ điềm tĩnh
để không bị cuốn vào giận dữ
đủ tỉnh thức để phân biệt đâu là cảm xúc
đâu là sự thật
và cũng là người biết hóa giải
xung đột bằng lòng thấu cảm
chứ không phải bằng lý lẽ cứng rắn.
Giữa một thế giới ồn ảo
người biết lắng nghe
như làn gió mát giữa chưa hẹ oi ả
họ không tranh phần đúng
không cố gắng hơn người
mà âm thầm tạo nên
những kết nối bên chặt nhất
chính họ là nền móng cho sự bình an
trong gia đình, trong công sở
trong xã hội.
Nếu muốn bình an
hãy bắt đầu từ một đôi tay biết lắng nghe
nếu muốn giàu có
hãy bắt đầu từ
một tấm lòng biết nhẫn nại
bởi càng lắng nghe
càng hiểu người
càng hiểu người càng tránh được phiền não
và khi phiền não lùi xa
bình an sẽ đến gần
giữ đạo hiếu
hiếu để dưỡng phúc
trong nguồn nẻo đạo lý
hiếu thảo là gốc của mọi hạnh lành
người xưa có dạy
hiếu là nền của nhân
gốc của nghĩa, đầu của đạo
một người có thể chưa thành tài
chưa nên danh
nhưng nếu biết thở cha kính mẹ
gìn giữ ân nghĩa sinh thành
thì đã tự gieo trong đời mình
một gốc phúc vững bền hơn mọi tiền tài danh vọng
hiếu không nằm
ở lễ vật to lớn
cũng chẳng cần hình thức phô trương
hiếu là khi con nhớ từng bữa ăn
giấc ngủ của mẹ cha
là khi giữa bộn bề lo toan
vẫn giữ một khoảng lặng
để hỏi han
chăm sóc
là khi thành đạt không quên người
đã nhọc lòng dìu dắt ta thuở ấu thơ
có người làm nên đại sự
nhưng để mẹ già sống neo đơn ở quê
không một lần thăm hỏi
có người lại chỉ là người thợ bình dị
mỗi chiều về đều ghé qua nhà mẹ
xoa bóp đôi tay gầy yếu
nấu nồi canh thanh đạt
người đời thường kính kẹ thành danh
nhưng lòng trời lại thương người có hiếu
chuyện kể về một thư sinh nghèo
tên là Vũ Tường
mỗi ngày cậu gánh nước thuê nuôi mẹ bệnh
dù nghèo rất
nhưng ngày nào cũng dành vài đồng mua thuốc
sớm tối tự tay nấu cháo
có quán lớn đi ngang
cảm động trước lòng hiếu
tiến cử cậu vào học phù
sau này đổ trạng nguyên
nhưng Vũ Tường vẫn ở quê
phụng dưỡng mẹ đến lúc bà qua đời
người ta nói trạng nguyên có nhiều
nhưng hiền tử như Vũ Tường
mới thật quý
hiếu thảo là đạo làm người
là chuẩn mực cao nhất
để đánh giá phẩm hạnh
người biết giữ hiếu là người còn nhớ cội nguồn
không quên gốc dễ
và cũng chính từ nơi ấy
phúc phần được tích tụ
lộc trời được mở ra
nhiều khi
người sống hiếu thuận không cần cầu
cũng được ban
không cần tìm cũng được cặp cơ duyên lành
muốn đời mình có hậu
muốn việc mình xuân xẻ
hãy bắt đầu từ hiếu
hãy nhớ
tiền bạc có thể tích lũy
nhưng một khi cha mẹ khuất núi
dẫu có ngàn vàng cũng chẳng mua lại được
một cái nắm tay
hiếu thảo không khiến người ta nghèo đi
mà khiến tâm hồn trở nên phong phú
khí chất thêm đĩnh đạc
người có hiếu
dù không nói lời đạo lý
nhưng chính họ đang dạy đời bằng cách sống của mình
dầu có thật sự
bắt đầu từ những việc nhỏ
như chén cơm dâng mẹ
lời thưa gửi cha
bình an thật sự khởi đầu từ nội tâm không dây dứt
không ân hận với người sinh thành
ai còn mẹ
xin đừng để mẹ chờ
ai còn cha
xin đừng để cha buồn
bởi hiếu không chờ khi giành rỗi
mà cần thể hiện mỗi ngày
khi còn có thể
làm trù cảm xúc để giữ thanh thản
trong đời
ai cũng từng một lần nổi giận
từng một lần nói ra điều khiến mình dây dứt
từng một lần để cảm xúc lấn át lý trí
nhưng chính những phút giây ấy
là lúc thử thách rõ nhất bản lĩnh
của một con người
cổ nhân dạy một niệm sân khởi
trăm ngàn cửa nghiệp mở
khi giận giữ nổi lên
chẳng khác nạo ngọn lửa
thiêu rụi cánh đồng phúc đang đâm mầm
người khôn ngoan không phải là người
chưa từng nóng giận
mà là người biết dừng lại trước khi lời nói
hóa thành gơm nhọn
biết hít một hơi sâu
bước ra khỏi phòng
chậm lại một phút
để không phải ân hận cả đời
vì những gì thốt ra trong phút nóng này
có một vị quan tên lâm xương
nổi tiếng nghiêm khắc nhưng chưa từng trách mắng
ai giữa cơn giận
có người hỏi bí quyết
ông chỉ cười trước khi nói
ta tự hỏi nếu nói ra
người nghe có sáng hơn không
nếu không
thì ta nói chỉ để hạ giận
vậy thì thà im lặng
sự điềm tĩnh của ông khiến
ai cũng kính chọc
chính nhờ vậy mà trong những cuộc sự kiện gây gắt
ông luôn đưa ra phán quyết sáng suốt
không để cảm xúc riêng
ảnh hưởng đến đại cuộc
tên tuổi ông lưu danh không phải
vì lời lẽ đanh thép
mà vì sự trầm tĩnh như nước hồ thu
khiến người đối diện tự soi lại mình
trong gia đình
người làm cha mẹ nếu biết kiềm chế cảm xúc
sẽ dạy được con bằng yêu thương
người làm vợ chồng
nếu biết nén một câu trách
sẽ gìn giữ được hạnh phúc dài lâu
người làm lãnh đạo
nếu biết nắm giữ cảm xúc
sẽ là chỗ dựa an toàn cho cả tập thể
cảm xúc là thứ rất thật
nhưng cũng rất mong manh
một lời nói ra có thể khiến mối quan hệ gãy đổ
một ánh mắt hàn học
có thể làm tan vỡ niềm tin
ngược lại
một sự nhấn nhịn
một thái độ bình tĩnh
lại có thể cứu vãn cả một cuộc đời
muốn giàu có lâu dài
phải có trí tuệ
muốn bình an sâu xa
phải có tĩnh tại trong tâm
mà cả trí tuệ lấn sự tĩnh tại
đều bắt đầu từ việc làm trù cảm xúc
không để mình trở thành nô lệ của giận hờn
không để một phút bốc đồng đạp đổ
bao điều tốt đẹp đã vun đắp
người mạnh mẽ thật sự không phải là người thắng
trong mọi cuộc tranh cãi
mà là người biết lui một bước để giữ được hòa khí
biết im lặng khi cần
biết thấu hiểu khi đối thoại
biết bao dung với lối lầm
của người khác đó là cách giữ phúc
giữ bình an cho chính mình
thấu hiểu vô thường
để sống trọn từng ngày
có một chân lý cổ nhân nào cũng nhắc
nhưng người đời thường ngại đối diện
đời là vô thường
không có điều gì là mãi mãi
không có ai là vĩnh viễn
tất cả đều như mây bay
như nước trôi
hiểu được điều đó
lòng người mới bớt chấp trước
tâm mới rộng mà bao dung
sống mới biết chân quý từng khoảnh khắc
cổ nhân dạy nhất nhật bất chi vô thường
nhất nhật bất chi sinh mệnh
nghĩa là một ngày chưa thấu hiểu vô thường
là một ngày chưa thật sự sống
vì khi không biết vô thường
con người dễ ưu mê trong danh lợi
dễ giận dữ vì chuyện nhỏ
dễ oán trách vì một lời trái ý
nhưng khi đã hiểu vô thường
ta sẽ biết buông bỏ những điều không cần giữ
biết lắng nghe nhiều hơn nói
biết thương người nhiều hơn trách
chuyện kể rằng
ở một thôn nhỏ vùng giang Tây
có một bà lão tên Mẫn Thị
sống giản dị
ngày ngày chăm nôm vườn rau
chăm sóc người chồng bệnh tệ
có người khuyên bà
nên gửi ông vào nhà dưỡng lão
để bà được thong thà tuổi già
bà chỉ nhẹ nhàng đác
ông ấy từng cõng tôi suốt 3 tháng
lúc tôi gãy chân
nay tôi cõng ông bằng tình nghĩa của một đời người
vài năm sau
ông mất
người ta thấy bà ngồi hàng giờ ngoài hiên
nhìn trời
rồi lại vào nhà nhổ cỏ
nấu cơm
như chưa từng có gián đoạn nào trong cuộc sống
người đến thăm hỏi
bà chỉ cười
cái gì đến
ta đón
cái gì đi
ta tiễn
thế là yên
lòng người như bà
chính là lòng đã thấu vô thường
không bị cuốn theo hỉ nộ
không gồng lên để chống chọi số phận
mà nhẹ nhàng đón nhận
tận tâm sống trọn từng ngày
chính nhờ vậy mà bình an luôn ở lại
thấu hiểu vô thường không khiến ta bi quan
mà khiến ta sống sâu hơn
tỉnh hơn
biết thương người đang còn bên cạnh
biết trân trọng những gì đang có
bởi biết đâu
điều ta coi thường hôm nay lại là điều ta tiếc nguế nhất
khi mất đi
giàu có đến mấy
quyền lực lớn bao nhiêu
rồi cũng phải trả lại cho cát bụi
chỉ có lòng bình thản
chỉ có sự tỉnh thức mới theo ta đến cuối đường đời
người hiểu vô thường là người
đã sống trọn một đời an lạc
không vì quá khứ mà dây dứt
không vì tương lai mà bồn trồn
chỉ giữ hiện tại trong tĩnh lặng
và đi qua cuộc đời
như gió mát qua đồng xanh
trải qua từng lời dạy
từng câu chuyện
từng gương người xưa
ta dần nhận ra
giàu có không chỉ nằm nơi khối tài sản
mà chính là sự đủ đầy trong tâm
bình an không nằm nơi hoàn cảnh
mà là nội tâm không trao đảo
giữa muôn râu bể
người biết sống với tâm thế ung dung
là người không vội vàng trong vinh nhục
không cuốn cuồng trong được mất
họ không so sánh mình với ai
mà luôn giữ nhịp riêng
giữa dòng chảy vội vã của đời
họ hiểu rằng mỗi người
có một thời tiết riêng của cuộc đời
và mùa nào cũng có hoa
của riêng nó
cổ nhân có câu
người biết đủ thì ngủ trên đất cũng thấy êm
người không biết đủ thì ở cung vàng
điện ngọc vẫn thấy bất an
tâm ung dung là khi nhìn một ngày mưa
cũng thấy dịu mát
nhìn một ít trà nguội cũng thấy đậm vị
nhìn lại
người sống ung dung không phải vì họ
không gặp sóng gió
mà vì họ biết buông khi cần buông
biết giữ khi đáng giữ
họ điềm đạm giữa cuộc đời náo nhiệt
thản nhiên trước khen chê
tự tại trước hợp tan
đó là cái đảo sống của người xưa để lại
là gia tài lớn nhất
mà không cần tiền bạc vẫn có thể sở hữu
là con đường đi lên không bằng cạnh tranh
mà bằng tĩnh lặng
là cách giàu có không nhọc nhằn
mà vẫn đầy đủ
là sự bình an không né tránh
sóng gió
mà là đứng giữa sóng gió vẫn không lay chuyển
kính thưa quý vị
nếu một lời cổ nhân hôm nay
giúp quý vị soi sáng lại một niệm
nếu một câu chuyện xưa khiến quý vị
lắng tâm nhìn lại đời mình
thì đó chính là phúc duyên
trước khi khép lại
xin mời quý vị nếu thấy bài
dạng hôm nay có ý nghĩa
xin hãy đăng ký kênh cổ nhân soi sáng
để không bỏ lỡ những lời dạy
từ ngàn xưa
giúp chúng ta sống thiện lành
trí tuệ và an nhiên giữa đời
cảm ơn quý vị đã lắng nghe
