Đây Là Cuộc Sống Ở Congo: Đất Nước Giàu Tài Nguyên Khoáng Sản Nhưng Nghèo Nhất Hành Tinh

Thành Phạm
511 người theo dõi
Comments are disabled for this video.
Bạn có thể tưởng tượng một nơi mà dưới lòng đất là vàng, kim cương và khoáng sản quý hiếm.
Còn trên mặt đất là những đứa trẻ đi học bằng chân trần, không có tiện để học bài vào ban đêm không?
Chào mừng bạn đến với Cộng Hòa Dân Chủ Congo, một vùng đất kỳ lạ, nơi thiên nhiên ban tặng cho con người nơi đây mọi thứ trừ sự công bằng.
Đây là nơi những dòng rung nham đỏ rực chảy bên cạnh những khu ổ chuột tam tối, nơi rừng mưa nguyên sinh che chở cho loài khỉ đột quý hiếm,
nhưng không thể che chở cho những đứa trẻ bị bắt lột trong hầm mỏ.
Trong video hôm nay, chúng ta sẽ vén màn cuộc sống thật sự ở Congo, không phải qua những con số mà qua những con người đang vật lộn từng ngày để tồn tại và hy vọng.
Kinshara, siêu đô thị khổn loạn và sự thật phũ phàng về tầng lớp nghèo.
Bạn đã bao giờ nghe về một thành phố mà dân số tăng gấp đôi sau mỗi năm năm, đều đặn như vậy suốt từ năm 1950 đến nay.
Một nơi mà hơn 15 triệu người cùng tồn tại trong nhịp sống rồn rập, giữa những con đường bụi mù, những mái nhà tren trúc sàn sát và những giấc mơ phải gồng mình chống lại thực tại mỗi ngày.
Thành phố đó không nằm ở một cường quốc nào mà chính là thủ đô Kinshara của Cộng hòa Dân chủ Congo, trung tâm của mọi mâu thuẫn, nơi tập hợp đầy đủ sự trẻ trung năng động, nghèo đói và bất công cùng tồn tại trong một không giam duy nhất.
Kinshara là một trong những thành phố nói tiếng Pháp lớn nhất thế giới. Đây không chỉ là một thủ đô mà còn là nơi phản chiếu rõ nhất tất cả những điều bất thường mà Congo đang phải đối mặt.
Một nửa dân số thành phố này còn chưa bước qua tuổi 22. Họ lớn lên trong những khu phố đông rúc, nơi mỗi buổi sáng mờ mắt ra là một cuộc chạy đua sinh tồn.
Họ quá trẻ để hiểu hết những chuỗi bi kịch lịch sử, nhưng lại đủ lớn để bị cuốn vào vòng xoáy cơm áo và khủng hoảng.
Ít ai biết rằng Kinshara từng mang tên Leopoldine, được đặt theo tên vua Leopold II của bị, người đã tài trợ cho những cuộc thám hiểm xâm lược Congo vào cuối thế kỷ 19.
Dưới lớp vỏ bọc phân minh ấy là một thời kỳ thuộc địa tàn khốc, nơi hàng triệu người dân Congo bị tra tấn, bị ép lao động đến kiệt sức chỉ để phục vụ cho cuộc săn tìm cao su và ngả voi.
Thành phố ngày nay được xây dựng trên ký ức đau thương của quá khứ, nơi mà những viên gạch đầu tiên thấm rẫm máu và nước mắt của chính người dân bản địa.
Sau khi Congo giành được độc lập vào năm 1960, Leopoldine được đổi tên thành Kinshara, mang theo hy vọng về một thời kỷ mới.
Nhưng niềm hy vọng ấy không kéo dài được bao lâu khi đất nước rơi vào tay Mobutu Shiseko, một nhà lãnh đạo độc tài đã cai trị đất nước suốt hơn 30 năm.
Dưới thời Mobutu, hàng tỷ đô la bị biển thủ, quyền con người bị tra đạp và lòng tin của người dân dần bị bào mòn.
Sau khi ông bị lật đổ, sự hỗn loạn vẫn không dừng lại, chính quyền kế nhiệm tiếp tục vật lộn với xung đột vũ trang, nạn đói và một nền hành chính gần như tê liệt.
Ngày nay, Kinshara, tạo ra tới 85% tầng sản phẩm quốc nội của cả quốc gia, là nơi tập trung các trường đại học lớn, trung tâm tài chính và các trụ sở chính trị quan trọng.
Nhưng trái ngược với vai trò to lớn đó, người dân ở đây phải sống trong một hệ thống hạ tầng nghèo nàn và đầy bất cập.
Phần lớn các con đường vẫn chưa được giải nhựa, điện lưới không ổn định, thậm chí nhiều khu vực không có điện trong nhiều ngày liền.
Hệ thống xử lý rác và nước sạch gần như không tồn tại.
Người dân phải mua từng thùng nước từ những chiếc xe kéo, phải sống trong những căn nhà lợp tôn nóng như lò thiêu vào mùa khô và lạnh bút giữa đêm mưa.
Trong khi một bộ phận nhỏ các chính trị gia, doanh nhân và người nước ngoài sống trong những khu đô thị biệt lập, có vệ sĩ tốc trực, có máy phát điện riêng và siêu thị cao cấp, thì phần lớn dân cư Kinshara.
Lại phải chen trúc trong các khu ổ chuột rộng khoảng 150 km vuông.
Họ làm bất cứ nghề gì đi tồn tại, từ quét đường, bán hàng rong, sủa xe cho đến những công việc nhỏ nhặt như đánh giày hay gánh nước thuê.
Họ gọi đó là cuộc sống, nhưng thực chất là một hành trình sinh tồn không có lựa chọn.
Điều khiến mọi thứ thêm phức tạp chính là sự can thiệp ngày càng sâu của Trung Quốc vào đời sống kinh tế của Congo.
Trong hơn một thập kỷ qua, các công ty Trung Quốc đã kiểm soát phần lớn các mỏ khai thác copo, một loại khoáng sản cực kỳ quan trọng dùng để sản xuất pin cho điện thoại và xe điện.
Theo nhiều cuộc điều tra, Trung Quốc có cổ phần tại 15 trong số 19 mỏ lớn ở Congo.
Và 90% lượng copo khai thác tại đây đều được sản xuất xuất khẩu sang Trung Quốc.
Nhưng hợp đồng béo bờ này không mang lại lợi ích đáng kỳ cho người Congo.
Trái lại, nó đi kèm với tình trạng bóc lột lao động, tham nhũng và thậm chí có cả bạo lực.
Nhiều người kể lại rằng nếu công nhân Congo cố gắng thương lượng mức giá hay điều kiện làm việc, họ có thể bị lực lượng vũ trang tại chỗ.
Vốn được thuê để bảo vệ quyền lợi cho các công ty nước ngoài xử lý ngay tại nơi giao dịch.
Nông thôn Congo, nơi thời gian như ngừng trôi
Nếu Kimsara là một dòng trải cuộn xoáy không ngừng, thì nông thôn Congo lại như mặt hồ phẳng lặng bị bỏ quên.
Ở đây, thời gian không trôi nhanh mà dường như chỉ trôi ngang qua.
Những ngôi làng nhỏ ẩn mình giữa rừng rậm, cách xa những con đường lớn không có biển hiệu, không có đèn đường và nhiều nơi thậm chí không có tên trên bản đồ.
Cuộc sống ở những vùng quê ấy vẫn vận hành như cách đây vài chục năm, hoặc có lẽ là cả thế kỷ.
Người dân sống chủ yếu bằng nông nghiệp tự cung tự cấp.
Họ trồng ngô, sắn, khoai đậu và chỉ bán phần thừa sau khi đã đủ ăn.
Nhưng đất thì không thiếu.
Thậm chí Congo còn có đến hàng triệu mẫu đất canh tác màu mỡ được nuôi dưỡng bởi dòng nước ngọt từ sông Congo.
Thế nhưng chỉ khoảng 10% trong số đó đang thực sự được canh tác.
Không phải vì người dân không muốn làm mà vì họ không có phương tiện, không có phân bón, không có công nghệ và cũng không có đường để chở nông sản ra chợ.
Họ cũng không có điện.
Khi mặt trời lặn, cả làng chìm trong bóng tối, trẻ em học bài dưới ánh sáng leo lét của cây nến hoặc chiếc đèn dầu.
Nếu nhà có thể mua nội.
Người lớn tụ tập quanh bếp củi, nấu một nồi canh đơn giản bằng rau hái quanh vườn.
Nước uống phải đi bộ cả cây số để lấy từ con suối.
Có người dùng chung với châu bò.
Có người phải đợi mưa xuống mới hứng nước mà dùng.
Hệ thống cấp nước sinh hoạt gần như là một khái niệm xa xỉ.
Y tế cũng vậy.
Ở một số vùng, người dân phải đi hơn 20 km để đến được trạm y tế gần nhất, nơi chỉ có vài viên thuốc, một y tá kiêm luôn hộ sinh và một chiếc giường sắt đã dủy xét theo năm tháng.
Giao thông ở đây giống như một thử thách hơn là một phương tiện.
Đường xá đa phần là đất đỏ, gồ ghề, trôn trượt vào mùa mưa, đầy bụi vào mùa khô.
Xe đạp là phương tiện phổ biến nhất.
Người dân thường dùng xe để chở củi, chở hàng, chở nước, chở cả ước mơ đi xa hơn xanh giới ngôi làng.
Có những người phải đẩy xe đi hàng chục cây số mỗi ngày chỉ để đổi vài lon dầu ăn hay gói muối.
Họ gọi đó là công việc, nhưng nó bao mòn sức khỏe và cả niềm tin.
Nhiều người trong số họ từng là học sinh, họ từng mơ làm giáo viên, bác sĩ, thẩm phán.
Nhưng rồi trường học đóng cửa, sách vở không còn, tiền học phí trở thành thứ quá xa vợi.
Cuộc sống buôn họ đi, đưa họ vào vai những người buôn bán rào, những người đẩy xe, những người chở từng lít dầu hay bó củi đi bán.
Họ không lựa chọn cuộc sống này, nhưng họ phải sống với nó.
Họ không than phản, nhưng ánh mắt họ chất chứa nỗi buồn âm ị kéo dài từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Ở một số vùng, những người buôn hàng xong được gọi là kẻ buôn người.
Không phải vì họ buôn bán con người, mà vì họ chính là những con người đi buôn.
Buôn từng lít nước, từng gói gia vị, từng chút nhu yếu phẩm cho những nơi cách xa thị trường đến mức như bị cô lập khỏi phần còn lại của thế giới.
Họ đi qua những con đường không được bào trì, băng qua các khu rừng rậm rạp, vượt qua các cây cầu gỗ ọp ẹp mà chỉ cần một cơn mưa cũng có thể bị cuốn trôi.
Đôi khi, họ chọn đi bằng tàu khỏa, nhưng không phải là những toàn tàu như bạn vẫn tưởng tượng.
Đó là những toa tàu cũ kỹ, chóc sơn, di chuyển chậm chạp trên những đường say đã mục nát từ lâu.
Một chuyến tàu từ Kinshara đến miền nam Congo, nơi có các khu rừng và làng mạc biệt lập, có thể kéo dài đến từ 8 hoặc 9 giờ.
Có khi lâu hơn nữa nếu đường say bị họng.
Có người kể rằng trước đây chỉ mất 4 giờ để đi hết vạn đường ấy, nhưng bây giờ với hệ thống hạ tầng không được sửa chữa, hành trình ấy giống như một chuyến phiêu lưu không có điểm kết.
Trên những toa tàu đó, bạn có thể thấy các người ngồi trồng lên nhau, người ngủ trên sàn, người buôn bán nhỏ lẻ ngay giữa hành lang.
Có những người làm quen với chuyến tàu đến mức coi đó là nhà thứ hai.
Một số thậm chí trả thêm tiền để ngồi trên cabin của tài xế, nơi được xem là hạng nhất, không vì thoải mái mà vì có thể tránh được cảnh chen lấn và nghẹt thở trong các toa phía sau.
Mặc dù nghèo khó, mặc dù thiếu thốn, mặc dù bị bỏ lại phía sau trong cuộc mưa phát triển của thế giới,
người dân nông thôn Công Gô vẫn sống, vẫn cười, vẫn làm việc chăm chỉ.
Có lẽ điều duy nhất họ không có chính là tiếng nói.
Họ không được lắng nghe, họ không xuất hiện trên truyền hình, họ không được mời tham dự các hội nghị quốc tế.
Nhưng chính họ, những con người vô danh, sống lạng lẽ giữa núi rừng mới là linh hồn của đất nước này.
Vì họ là những người giữ rừng, giữ đất, giữ lửa.
Họ là Công Gô, ở hình thức thuần khiết và kiên cường nhất.
Rừng mưa Công Gô, sự sống hiểm họa và niềm tin kỳ lạ.
Khi mặt trời vừa hé lộ qua những tán cây cao trót lót, rừng mưa Công Gô thức dậy bằng một bản sao hướng đầy bí ẩn.
Âm thanh của chim chóc, tiếng xít của côn trùng, tiếng bước chân khe khẽ của muôn thú vang lên khắp nơi.
Như thế khu rừng đang thể thầm điều gì đó, chỉ những người sống trong nó mới có thể hiểu.
Đây không chỉ là khu rừng lớn thứ hai trên hành tinh, chỉ sau Amazon, mà còn là nơi chứa đựng những câu chuyện vượt xa mọi hiếu biết thông thường.
Với hơn 1,3 triệu km vuông, rừng mưa Công Gô trải dài qua nhiều quốc gia, nhưng phần lớn nằm trong lãnh thổ Cộng Hòa Dân Chủ Công Gô.
Nơi đây là mái nhà của hàng ngàn loài động thực vật quý hiếm, trong đó có nhiều loài không tồn tại ở bất kỳ đâu khác trên thế giới.
Nhưng với người dân sống ở gần rừng, nơi này không chỉ là một kho báo sinh học, mà còn là nguồn sống, là nơi che chở, là trốn linh thiêng, vừa gần gũi, vừa đáng sợ.
Cuộc sống ở dìa rừng gắn liền với những hoạt động cơ bản nhất, săn bắt, hái lượm, dựng tròi, đào suối, ngắm lửa.
Mỗi ngày, người dân vào rừng để tìm thức ăn, có khi là trái cây rừng, có khi là một con chuột rừng, hay một con khỉ nhỏ.
Họ hiểu từng núi mòn, từng tiếng động lại trong bụi cây, từng dấu chân còn ướt trên mặt đất.
Với họ, rừng không chỉ là nơi kiếm sống, mà còn là một sinh thể sống động, có tính cách, có linh hồn, có khi giận dữ, có lúc bao dung.
Chính vì thế mà trong văn hóa của nhiều cộng đồng ở Congo, rừng mưa luôn đi kèm với yếu tố tâm linh.
Người ta tin rằng trong rừng có những linh hồn cổ xưa đang canh giữ đất đài, có những thực thể vô hình có thể ban phước hoặc trừng phạt nếu con người không biết giữ trưởng mực.
Những cây cổ thụ có tán lá phủ kín bầu trời được xem là trụ cột giữa hai thế giới, thế giới của người sống và cõi của linh hồn.
Không khó để bắt gặp những câu chuyện truyền miệng về phù thủy có thể khiến thú dữ tránh xa hay những người chữa bệnh bằng phép lạ truyền qua nhiều thế hệ.
Ở một số làng, người ta tin rằng bệnh tật không đến từ vi khuẩn hay virus, mà từ lời nguyền hoặc ánh mắt ghanh tị của người khác.
Phép thuật với họ không phải là điều mê tín, đó là một phần trong cách lý giải thế giới.
Những thầy cúng, thầy mò, người chữa bệnh bằng mùa trú vẫn đóng vai trò như bác sĩ, như cố vấn tâm lý, như người dẫn đường tinh thần trong cộng đồng.
Đối với thế giới hiện đại, những điều ấy có thể bị cho là huyễn hoặc.
Nhưng ở Congo, đặc biệt là những nơi rừng vẫn còn giữ nguyên nhịp thở, nguyên thủy của mình, danh giới giữa thực và ảo không bao giờ thật sự rõ ràng.
Trong màn sơn bụi sớm, khi ánh sáng lọt qua tán cây, soi xuống những phiến đá ướt reo, thật khó để không cảm thấy mình đang bước vào một thế giới khác,
một thế giới nơi thiên nhiên không chỉ sống mà còn biết quan sát, lắng nghe và đôi khi thỉ thầm với bạn.
Congo, xứ sở của hàng trăm tộc người và niềm tin vượt khỏi thế giới hữu hình.
Nếu bạn bước chân vào Congo mà chỉ mang theo bản đồ và kiến thức hiện đại, bạn sẽ lạc lối.
Không chỉ bởi những khu rừng rậm rạp, những vùng đất chưa khai phá, mà bởi chính cái vô hình, cái mà khoa học chưa thể đo đạm lại là thứ điều khiển đời sống nơi đây.
Congo không chỉ là một đất nước, mà là một thế giới đa lớp, nơi ẩn sống những điều vượt khỏi lý trí thông thường.
Trên mạnh đất rộng lớn này có hơn 200 nhóm dân tộc cùng sinh sống.
Từ các cộng đồng Pantu ở phía nam, đến những nhóm người Paimi sống sâu trong rừng rậm.
Mỗi dân tộc mang theo một bản sắc riêng Việt, một ngôn ngữ riêng, một hệ thống tín ngưỡng riêng.
Với khoảng 250 ngôn ngữ và phương ngữ khác nhau được sử dụng hàng ngày.
Congo thực sự là một thế giới thu nhỏ, nơi mà chỉ cần băng qua một dòng sông, bạn đã đặt chân vào một nền văn hóa khác hoàn toàn.
Sự đa dạng đó không chỉ nằm ở cách con người nói chuyện, ăn mặc hay cả hát.
Nó còn hiện hữu trong cách họ nhìn nhận về thế giới, về sự sống, cái chết và những điều vô hình.
Tại nhiều vùng quê ở Congo, niềm tin vào má thuật và phù thủy không phải là điều kỳ lạ, mà là lẽ thường.
Người ta tin rằng, thế giới này được điều khiển không chỉ bởi chính phủ hay tiền bạc, mà còn bởi những thế lực siêu nhiên,
những phép thuật cổ xưa, những linh hồn tổ tiên, những lời nguyện chưa bao giờ bị phá vỡ.
Trong văn hóa của nhiều cộng đồng, phù thủy không phải lúc nào cũng là kẻ xấu.
Có người chữa bệnh bằng vùa chú, có người bảo vệ làng khỏi những thế lực tà ác,
có người cầu mưa trừ tà hoặc tìm lại đồ vật bị đánh cắp.
Nhưng cũng có những nỗi sợ âm thầm lên lõi giữa đời sống thường nhật, sợ bị yểm vùa, sợ bị theo dõi bởi linh hồn người chết,
sợ ánh mắt, ganh tị có thể mang đến tai họa.
Những nỗi sợ ấy đủ mạnh để khiến người ta thay đổi quyết định.
Từ chuyện cưới hỏi xây nhà đến cả việc kinh doanh hay chọn trường học cho con.
Ma thuật ở công cô có thể khiến bạn mất việc, mất bạn bè, thậm chí mất mạng.
Có những đứa trẻ bị nghi là trẻ em phù thủy vì gia đình gặp biến cố và bị trục xuất khỏi nhà.
Có những người bị cả cộng đồng xa lánh chỉ vì ai đó mơ thấy họ trong giấc mơ xấu.
Và có những nơi bạn phải đi kèm với thầy cúng mới được vào sừng.
Bởi đó là cách duy nhất để xin phép cho các linh hồn sống trong cây cối dòng sông và đá tảng cổ xưa.
Với người ngoại, những điều này có thể là mê tín.
Nhưng với người công cô, đó là cách họ sống, cách họ hiểu thế giới.
Trong một xã hội mà hệ thống pháp luật yếu kém, chính quyền xa rời thực tế và niềm tin vào thể chế không còn nhiều,
thì tiếng ngữ tâm linh trở thành một luật ngầm, một cấu trúc xã hội thay thế cho những gì đã sụp đổ.
Điều kỳ lạ là giữa sự đa dạng tột bậc ấy vẫn tồn tại một sợi dây vô hình kết nối tất cả.
Đó là niềm tin rằng thế giới hữu hình chỉ là một phần của thực tại.
Phía sau mọi hành động, mọi lời nói luôn có một lớp nghĩa sâu hơn.
Có thể là phúc lành, cũng có thể là nguyện rũa. Và chính điều đó khiến công cô không sống bất kỳ nơi nào trên thế giới.
Ở đây, bạn có thể nghe tiếng chống nghi lễ vang lên từ một góc rừng.
Trong khi cách đó không xa, một nhóm thanh niên đang giáp bằng tiếng Swahili.
Bạn có thể bắt gặp một người mặc đồ phương Tây đang gọi điện thoại bằng điện thoại thông minh.
Rồi ngay sau đó, cuối đầu xin phép một cây cổ thụ trước khi bước qua.
Công Gô là thế giới nơi hiện đại và cổ xưa không hủy hoại lẫn nhau mà tồn tại trồng lớp, hòa lẫn như hai nhịp tim đập cổng rúc.
Khải thác khoáng sản, hào quang quốc gia hay lời nguyện.
Dưới lớp đất đỏ của Công Gô là một kho báu mà cả thế giới thèm khác.
Không chỉ có vàng và kim cương, nơi đây còn nắm giữ những loại khoáng sản hiếm có có thể quyết định tương lai của cả ngành công nghệ toàn cầu.
Trong đó, cobalt, một nguyên tố kim loại ít người biết đến, lại chính là viên ngọc thầm lặng lăn lên trái tim của điện thoại, laptop và cả những chiếc ô tô điện đang lăn bánh trên khắp các quốc lộ của thế giới hiện đại.
Cộng hòa dân chủ Công Gô hiện là quốc gia nắm giữ chữ lượng cobalt lớn nhất hành tinh, ước tính hơn 70% nguồn cung cobalt toàn cầu xuất phát từ đây.
Nếu khải thác và quản lý đúng cách, nguồn tài nguyên này có thể biến Công Gô trở thành một cường quốc kinh tế, tạo ra hàng triệu việc làm, cải thiện cơ sở hạ tầng và mang lại một cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân.
Nhưng đáng tiếc thay, điều đó đã không xảy ra. Thay vì trở thành niềm tự hào quốc gia, khoáng sạn ở Công Gô lại đang bị ví như một lời nguyện máu.
Tại các vùng mỏ phía đông, nơi dắp danh với Swanda, Tanzania và Zambia, hoạt động thay thác khoáng sạn đang diễn ra sôi động, nhưng không phải lúc nào cũng hợp pháp hay nhân đạo.
Những lao động trẻ húi gặp người đào từng mảnh đất bằng tay không, trong khi bụi mù và hóa chất độc hại lên lòi vào từng lá phổi non.
Họ không có hợp đồng lao động, không bảo hiểm, không mũ bảo hộ hay khẩu trang.
Thứ duy nhất họ có là chiếc xô nhựa cũ kỹ, một niềm hy vọng mờ nhạt rằng số khoáng sạn mình thay thác hôm nay đủ để đổi lấy một bữa ăn no vào tối nay.
Nhiều khu mỏ không có cổng, không có biển hiệu, không có tiêm trong hồ sơ quốc gia, nhưng lại có những dòng xe tải, chở hàng, nối tui nhau mỗi ngày.
Theo điều tra của nhiều tổ chức quốc tế, có ít nhất 15 trong số 19 mỏ gopal lớn nhất tại Công Gô đang nằm trong tay các công ty có liên quan đến Trung Quốc.
Khoảng 90% lượng gopal được khai thác tại đây đều được xuất khẩu sang Trung Quốc.
Những bản hợp đồng trị giá hàng tỷ đô la được ghi kết giữa chính phủ Công Gô và các nhà đầu tư nước ngoài.
Nhưng trong khi các con số được ghi vào sổ sách thì sự thật nằm ngoài tầm phấy của người dân.
Không ít thỏa thuận diễn ra trong bóng tối nơi các chính trị ra địa phương được hứa hẹn quyền lợi trong khi người dân chỉ nhận được một lời hứa.
Lời hứa rằng đất nước rồi sẽ giàu lên, rằng thế hệ sau rồi sẽ có tương lai tư sáng hơn.
Nhưng khi nhìn quanh họ chỉ thấy những con đường vẫn lề lội, trường học vẫn rột nát, trạm y tế vẫn thiếu thuốc, còn tiếng mình nổ khai thác vẫn vang lên mỗi ngày.
Càng đau lòng hơn khi nghe những lời kể từ chính người lao động trong các khu mỏ.
Có người bảo rằng người Trung Quốc là ông chủ thực sự ở đây.
Họ đặt ra luật chơi, kiểm soát giá cả, và nếu ai dám phản đối thì lực lượng vũ trang địa phương sẽ thay vì bảo vệ người dân, họ lại trở thành những kẻ tay sai bảo kê cho lợi ích từ bên ngoài.
Người dân nói rằng có những nơi chỉ cần lên tiếng bạn sẽ bị đánh đập, bị nguy hiểm đến tính mạng hoặc đơn giản là biến mất không sâu vết.
Đó là cái giá của việc đòi hỏi quyền lợi trên mánh đất của chính mình.
Từ trên cao, những khu mỏ nhìn như những vết thương hở hoắc trên mặt đất.
Mỗi hố sâu là một bằng chứng của lòng tham, là nơi thiên nhiên bị xé toạc không thương tiếc, là nơi mồ hôi của những con người nghèo khổ đã thấm xuống từng lớp đất đá.
Những viên khoáng sạn lấp lánh ấy khi nằm trong tay các tập đoán quốc tế trở thành biểu tượng của sự thịnh phượng.
Nhưng khi quay về với thực tế của công khô, chúng lại là minh chứng cho một sự bất công sâu sắc.
Người dân nơi đây không chống lại sự phát triển.
Họ không từ chối hậu nhập, nhưng họ mong muốn một điều giản dị hơn nhiều.
Đó là hưởng thành quả từ mảnh đất mà tổ tiên họ đã gìn giữ suốt bao đời.
Bởi nếu chính những người công khô không được chia sẻ giá trị từ tài nguyên của chính mình,
thì chẳng có lời biệt minh nào có thể xoa dịu sự đau đớn đang ngày càng ăn mòn họ từ bên trong.
Ánh sáng trong bóng tối, hòa bình và tuổi trẻ công khô.
Có những nơi trên thế giới mà ánh sáng không đến từ đèn điện, cũng không đến từ những con đường phát triển, nó đến từ con người.
Từ chính những người đang lạc lẽ sống, chiến đấu và gìn giữ một chút hy vọng còn sót lại giữa những vùng tất bị chiến tranh và bất ổn mùa bay.
Cộng hòa công khô là một trong những nơi như vậy.
Ở phía đông đất nước, nơi giáp danh với các vùng chiến sự, bạo lực thường xuyên xảy ra như một phần của đời sống.
Những nhóm vũ trang nổi loạn không chỉ tranh giành quyền kiểm soát tài nguyên,
mà còn xeo sát nỗi sợ hãi trong từng ngôi làng, từng gia đình.
Người dân buộc phải rời vào nhà cửa, chạy trốn khỏi những vùng đất đã gắn bó qua nhiều thế hệ.
Trẻ em bị bắt cóc, phụ nữ bị lạm dụng, đàn ông bị ép buộc cầm súng.
Tất cả chỉ để phục vụ cho một cuộc chiến mà họ không chọn lựa.
Trong bối cảnh ấy, có một lực lượng quốc tế vẫn đang âm thầm hiện diện tại công khô.
Đó là Phái bộ Diện giữ Hòa bình của Liên Hợp Quốc với tên gọi Monaco.
Đây là phái bộ lớn nhất của Liên Hợp Quốc trên toàn cầu.
Với hơn 21.000 nhân viên đến từ hơn 50 quốc gia, họ không đến đây để chinh phục,
mà đến để diện giữ, diện giữ từng mạng sống, từng ngọn đồi,
từng khoảnh khắc yên bình hiếm hoi giữa bạo lực và đổ vỡ.
Những người lính diện giữ Hòa bình không mang trong mình vũ khí để tấn công, mà để bảo vệ.
Họ lập các trạm kiểm soát, hộ tống đoàn xe viện trợ, tuần tra qua những con đường đầy nguy hiểm.
Họ giúp xây dựng lại trường học, hỗ trợ tổ chức, các cuộc bầu cử
và đứng giữa làn danh mỏng banh giữa những phe phái đối đầu để ngăn chặn đồ máu.
Trong mắt nhiều người công khô, họ là hàng rào cuối cùng ngăn thế giới này khỏi sụp đổ hoàn toàn.
Nhưng không phải mọi hy vọng đều đến từ bên ngoài.
Công Gô, dù bị thương tổn nạn nề, vẫn nuôi giữ một thế hệ trẻ đang dần trưởng thành từ chính những đổ đát.
Những người trẻ ấy không có nhiều đặc quyền.
Họ lớn lên trong thiếu thốn, học hành sang giờ, sống giữa những con phố không tên và những giấc mơ chưa thành hình.
Nhưng họ vẫn đi tiếp, bằng nghị lực, bằng khát vọng được sống khác đi.
Họ đang âm thầm xây lại đất nước từng chút một.
Theo cách của riêng mình.
Ở Kinshara, có những nhóm bạn trẻ thành lập cơ lạc bộ dạy học miễn phí cho trẻ em đường phố.
Có những nghệ sĩ vẽ tranh trên tường, những khu nhà đổ nát, biến chúng thành triển lãm sống động giữa lòng thành phố.
Có những kỹ sư tự may mò sủa máy móc, tái chế phế liệu thành đèn tăng lượng mặt trời.
Và cũng có những nhà làm phim trẻ cầm chiếc điện thoại cũ, ghi lại câu chuyện của cộng đồng mình
để thế giới biết rằng họ vẫn tồn tại, vẫn khát khao được lắng nghe.
Không ai trong số họ giàu có, không ai có hậu thuẫn lớn hay nền giáo dục hoàn hảo.
Nhưng họ có một điều quý giá hơn tất cả, đó là ý chí.
Họ không đợi ai ban phát điều gì.
Họ tự tìm ánh sáng trong bóng tối của chính mình.
Và trong quá trình đó, họ vô tình trở thành ánh sáng cho người khác.
Trong một đất nước mà nhiều người đã thôi tin vào chính phủ, vào hệ thống, vào những hứa hẹn xuân,
thì chính những người trẻ ấy lại trở thành một minh chứng sống động cho cả năm hội sinh.
Họ không thể một mình thay đổi cả quốc gia, nhưng họ có thể thay đổi khu phố mình sống,
trường học mình từng học và con đường mình vẫn đi qua mỗi ngày.
Họ không mang quân phục, không mang biểu ngữ,
nhưng chính họ là lực lượng gìn giữ hòa bình kiên cường nhất,
bởi họ gìn giữ hy vọng trong những nơi mà mọi thứ dường như đã tắt lị.
Công Gô là một vùng đất của nghịch lý, nơi thiên nhiên ban tặng tài nguyên phong phú.
Nhưng con người lại sống trong thiếu thốn triển biên.
Nơi có những khu rừng cổ xưa thì thầm bí mật của thời gian.
Nhưng cũng có những mỏ khoáng sàn gào thét nỗi đau của lòng tham.
Nơi những thành phố như Kinshara không ngủ,
nhưng những ngôi làng hẹo lánh vẫn lặng thinh giữa đêm tối không đèn.
Và chính tại nơi ấy, con người vẫn sống, vẫn mơ, vẫn yêu, vẫn bước tiếp.
Những người trẻ vẫn tìm cách học hành.
Những người mẹ vẫn nấu ăn bên bếp lửa.
Những đứa trẻ vẫn chạy chơi giữa nắng gió và buồn tất.
Họ không cần được ngợi ca, chỉ cần được nhìn thấy.
Bởi Công Gô, hơn cả một vùng đất, là câu chuyện về sự kiên cường,
của con người không từ bỏ hy vọng,
dù chỉ còn lại một tia sáng mỏng manh giữa bóng tối.
