"Trong bối cảnh thế giới chứng kiến những lằn ranh kinh tế và địa chính trị được vẽ lại, từ thuế quan khốc liệt của Mỹ, sự chuyển hướng năng lượng của Trung Quốc, đến căng thẳng quân sự ở Biển Đông, các siêu cường đang định hình một trật tự mới với châu Á là tâm điểm.
Họa Lớn Liên Tục Ập Xuống Trung Quốc, 70 Quốc Gia Đoạn Tuyệt Với Bắc Kinh Sau Đòn Thuế 245% Từ Mỹ
00:00 - Mở đầu 00:41 - Hơn 70 Quốc Gia Đoạn Tuyệt Với Bắc Kinh Sau Đòn Thuế Quan 245% Của Mỹ 03:00 - Trung Quốc Chuyển Hướng Mua Dầu Từ Canada Giữa Căng Thẳng Thương Mại Với Mỹ 05:52 - Trump Khởi Động “Chế Độ Khoáng Sản” – Đánh Thẳng Vào Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu Của Trung Quốc 08:25 - TSMC Đầu Tư 165 Tỷ USD, Biến Arizona Thành Trung Tâm Bán Dẫn 11:38 - Philippines Cảnh Báo Trung Quốc Ngừng Làm “Bạo Chúa Biển Đông”
Hơn 70 quốc gia đoạn tuyệt với Bắc Kinh sau đoàn thuế quan 245% của Mỹ.
Trung Quốc chuyển hướng sang mua dầu từ Canada giữa căng thẳng thương mại với Mỹ.
Trump khởi động chế độ khoáng sản, đánh thẳng vào chuỗi cung úng toàn cầu của Trung Quốc.
Philippines cảnh báo Trung Quốc ngừng làm bạo chúa Biển Đông.
Chào mừng quý vị đã đến với bản tin sáng ngày 17 tháng 4 của Giới Quý tộc.
Kính thưa quý vị, trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những lần danh kinh tế và địa chính trị được vẽ lại
Từ thuế quan khốc liệt của Mỹ, sự chuyển hướng năng lượng của Trung Quốc cho đến căng thẳng quân sự ở Biển Đông,
các siêu cường đang định hình một trật tự mới với châu Á là tâm điểm.
Ngay sau đây chúng ta hãy cùng đến với bản tin chi tiết.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang triển khai một chiến lược thương mại đầy tham vọng nhằm cô lập kinh tế Trung Quốc,
sử dụng thuế quan như đòn 7 để buộc hơn 70 quốc gia chọn đứng về phía Mỹ thay vì Bắc Kinh.
Theo Wall Street Journal, ngày 15 tháng 4 năm 2025, mục tiêu là hạn chế sự hiện diện của Trung Quốc trên toàn cầu,
đánh dấu bước leo thang chưa từng có trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.
Chiến lược do Bộ trưởng Tài chính Scott Benson khởi xướng yêu cầu các quốc gia cam kết chặn hàng hóa Trung Quốc trung truyền để lấy thuế Mỹ,
cấm công ty Trung Quốc lập trụ sở trá hình nhằm tiếp cận thị trường Mỹ, ngăn sản phẩm công nghiệp giá rẻ như là thép,
pin xe điện từ Trung Quốc tràn vào thị trường chiến lược.
Đổi lại, Mỹ sẽ giảm thuế nhập khẩu và ưu đãi thương mại.
Thuế suất 245% áp lên hàng hóa Trung Quốc đã gây áp lực lớn lên nền kinh tế Bắc Kinh, vốn chỉ tăng trưởng 4,7% trong năm 2024, theo Ngân hàng Thế giới.
Trong cuộc phỏng vấn với Post No Trust vào ngày 15 tháng 4, ông Trump tuyên bố các nước phải chọn Mỹ hay Trung Quốc.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Caroline Levitt cũng nhấn mạnh, Trung Quốc cần phải thả thuận với chúng ta, không phải ngừng lại.
Ông Benson cảnh cáo rằng nếu không có hợp tác quốc tế, Trung Quốc có thể vô hiệu hóa thế quan Mỹ qua khe hở thương mại.
Kế hoạch còn bao gồm cắt giảm lên kết tái chính như là loại cổ phiếu Trung Quốc khỏi Giannis hoặc Nasdaq,
một biện pháp được xem xét trước cuộc gặp của ông Trump và ông Tập Cận Bình vào ngày 6 tháng 5 năm 2025 tại Malago.
Động thái của Mỹ tạo hiệu ứng mạnh mẽ, Việt Nam đã từ chối gia hạn sáng kiến vành đài vào con đường vào tháng 2 năm 2025,
trong khi Mexico đề xuất áp thuế tương tự Mỹ lên hàng Trung Quốc.
Ông Benson đã đẩy mạnh đàm phán với Nhật Bản, Anh, Úc, Hàn Quốc, Ấn Độ để củng cố liên minh kinh tế.
Ngược lại, Trung Quốc đang tăng cường ngoại giao với ASEAN, Châu Phi, Mỹ Latin nhưng hiệu quả còn hạn chế.
Peter Harrell, cựu cố vấn Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ nhận định,
Trung Quốc đang co dụng trong khi Mỹ vẫn là đầu tàu tiêu dùng toàn cầu.
Chiến lược của ông Trump nhằm tài cấu trúc chuỗi cung ứng,
giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong bán dẫn và năng lượng tái tạo.
Tuy nhiên, Bloomberg cảnh báo thuế cao có thể đẩy nặng phát Mỹ lên 3,5% trong năm 2025
và gây căng thẳng ngoại giao với các nước trung lập.
Dù vậy, với lợi thế thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới với GDP là 27,3 nghìn tỷ USD,
thì Mỹ vẫn đang dẫn dắt bán cờ kinh tế này.
Theo dữ liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc,
Bắc Kinh đã nhập khẩu 5,99 triệu thùng dầu thô từ Mỹ trong tháng 1 năm 2025
trước khi các biện pháp thuế quan mới của chính quyền Trump được áp dụng,
làm tăng giá dầu Mỹ và khiến nguồn cung này trở nên kém cạnh tranh.
Nguồn tin từ Bloomberg ngày 10.04.2025 cho biết,
Trung Quốc đã tăng đáng kể đơn hàng dầu thô từ Canada,
tận dụng nguồn cung từ các dầu mò các tỉnh tại Alberta,
được vận chuyển qua đường ống Charles Mountain mở rộng,
chính thức hoạt động từ tháng 5.2024.
Đường ống này với công suất 890.000 thùng một ngày
cho phép Canada xuất khẩu dầu trực tiếp sang châu Á qua cảng Vancouver
thay vì phụ thuộc vào các tuyến qua Mỹ.
Trong quý 1 năm 2025,
Trung Quốc đã nhập khẩu trung bình là 1,2 triệu thùng một ngày từ Canada,
tăng 35% so với cùng kỳ vào năm 2024.
Động thái này là một phần trong chiến lược dài hạn của Bắc Kinh
nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng năng lượng,
đặc biệt là khi Mỹ áp thuế 245% lên hàng hóa Trung Quốc
và đe dọa hạn chế xuất khẩu tài nguyên chiến lược,
bao gồm dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng, LNG.
Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới
với 11,3 triệu thùng một ngày trong năm 2024,
đang tìm cách để đảm bảo nguồn cung ổn định để duy trì hoạt động công nghiệp
và đáp ứng nhu cầu nội địa ngày càng tăng.
Tuy nhiên, khoảng cách từ Vancouver đến các cảng Trung Quốc như là Thanh Đảo
thì dài hơn 30% so với tuyến từ Vịnh, Mexico,
dẫn đến chi phí logistics cao hơn khoảng 2-3 đô một thùng.
Ngoài ra, cơ sở hạ tầng đường ấm của Canada vẫn chưa được tối ưu hóa hoàn toàn
với các vấn đề kỹ thuật và tắc nghẽn thường xuyên tại cảng Vancouver.
Điều này có thể làm tăng giá dầu nội địa Trung Quốc vốn đã tăng 8% trong năm 2024,
góp phần để lãng phát lên 2,7%, mức cao nhất trong vòng 3 năm qua.
Mỹ vẫn là nhà cung cấp dầu thô lớn cho Trung Quốc
với kim ngạch xuất khẩu đạt 45 tỷ đô la Mỹ trong năm 2024,
chiếm 12% tổng thu nhập dầu của Bắc Kinh.
Việc chuyển hướng sang Canada được xem là một đòn trả đũa kinh tế
đáp lại các biện pháp thuế quan và trừng phạt thương mại của Washington,
phản ánh nỗ lực của Trung Quốc nhằm giảm rủi ro địa chính trị,
đặc biệt là khi các biện pháp hạn chế xuất khẩu từ Mỹ
có thể được mở rộng sang lĩnh vực năng lượng trong tương lai.
Theo Reuters, xuất khẩu dầu của Canada sang Trung Quốc
có thể đạt 1,5 triệu thùng một ngày vào cuối năm 2025,
chiếm 25% tổng xuất khẩu dầu của nước này.
Tuy nhiên các tranh chức môi trường xung quanh khay thắp dầu cát ở Alberta
vốn bị chỉ trích vì lượng khí thải carbon cao
có thể dẫn đến các hạn chế sản xuất trong tương lai.
Ngoài ra, Canada đang chịu áp lực từ Mỹ để ưu tiên xuất khẩu
sang thị trường nội địa Bắc Mỹ, đặc biệt là khi Washington
tìm cách để củng cố liên minh năng lượng khu vực để đối phó với Trung Quốc.
Trong giải hạn, Trung Quốc có thể mở rộng nhập khẩu dầu
từ các nguồn khác như là Ả Rập Xê Út, Nga và Iran,
nhưng các quốc gia này cũng phải đối mặt với những hạn chế riêng
từ lệnh trừng phạt quốc tế đến những bất ổn chính trị.
Ngày 16 tháng 4 năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã công bố cuộc điều tra
theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại 1962
nhắm trực tiếp vào hoạt động nhập khẩu các khoáng sản chiến lược.
Theo báo cáo từ Bộ Thương mại Hoa Kỳ,
Mỹ đã phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu các khoáng sản quan trọng.
Trung Quốc kiểm soát 80% chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu,
60% lithium tinh chế và 70% cobalt tinh luyện.
Những khoáng sản này là nền tảng cho sản xuất chip bán dẫn, xe điện,
vũ khí tiên tiến và các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo AI và năng lượng tái tạo.
Ông Trump tuyên bố, sự phụ thuộc này là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia.
Chúng ta không thể để chuỗi cung ứng công nghiệp của mình nằm trong tay đối thủ.
Trung Quốc cung cấp hơn 90% đất hiếm cho Mỹ trong năm 2024
với kim ngạch xuất khẩu đạt 1,2 tỷ đô la.
Đáp trả động thái của Mỹ, Trung Quốc ngay lập tức công bố các biện pháp siết chặt
xuất khẩu đất hiếm và khoáng sản chiến lược,
bao gồm tăng thế xuất khẩu từ 10% lên 25%
và áp đặt hạn chế cấp phép đối với các công ty nước ngoài.
Phát ngôn viên Bộ Thương mại Trung Quốc Lý Hiểu Đông tuyên bố,
chúng tôi sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Các hành động khiêu khích sẽ phải trả giá.
Động thái này làm giấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng khoáng sản tương tự như năm 2010
khi giá đất hiếm toàn cầu tăng vọt 500% sau lệnh cấm của Trung Quốc.
Theo Reuters, một lệnh cấm xuất khẩu hoàn toàn từ Trung Quốc
có thể gây gián đoạn nghiêm trọng cho ngành công nghiệp Mỹ trong ngắn hạng,
làm tăng chi phí sản xuất chip và pin xe điện lên 20-30%.
Các công ty như Tesla, General Motors hay Lockheed Martin
vốn phụ thuộc phần lớn vào đất hiếm và lithium nhập khẩu,
có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguyên liệu trong 6-12 tháng.
Tuy nhiên, các chuyên gia từ Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế
cho rằng Trung Quốc cũng sẽ chịu thiệt hại
vì xuất khẩu khoáng sản chiếm 12% kim lạch xuất khẩu phi năng lượng của nước này
đạt 380 tỷ đô trong năm 2024.
Cuộc điều tra theo điều 232 dự kiến sẽ hoàn tất trong 270 ngày.
Nếu kết luận tích cực, ông Trump có thể áp thuế 25-50% nên khoáng sản từ Trung Quốc
hoặc ban hành lệnh cấm nhập khẩu hoàn toàn.
Bộ trưởng Thương mại Gina Raimondo cho biết
Chúng ta đang xây dựng một chuỗi cùng ứng không phụ thuộc vào Trung Quốc
Mỹ sẽ khai thác tài nguyên của mình và hợp tác với các đồng minh như Canada, Úc và Chile.
Peter Harrell, kiệm cố vấn Hội đồng an ninh quốc gia Mỹ nhận định
Đây là một ván cờ dài hơi.
Trung Quốc có lợi thế ngắn hạn, nhưng nếu Mỹ và đồng minh phối hợp hiệu quả
cục diện có thể đảo ngược trong vòng 5-10 năm tới.
Ngày 3-3-2025, Tập đoàn sản xuất chip bán dẫn Đài Loan TSMC
Nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới đã công bố kế hoạch đầu tư
thêm 100 tỷ đô la Mỹ và Hoa Kỳ, nâng tổng mức đầu tư
tại bang Arizona lên 165 tỷ đô.
Đây là khoản đầu tư nước ngoài lớn nhất trong lịch sử Mỹ
vượt qua cả dự án nhà máy pin 100 tỷ đô của CATL tại Hungary.
Sự án của TSMC bao gồm 3 nhà máy sản xuất chip tiên tiến,
gồm 2 cơ sở đóng gói công nghệ cao và một trung tâm
nghiên cứu phát triển R&D tại Phoenix, Arizona.
Sự án được kỳ vọng sẽ tạo ra 40.000 việc làm
trong lĩnh vực xây dựng và hơn 20.000 việc làm công nghệ cao
bao gồm kỹ sư bán dẫn, nhà khoa học dữ liệu và chuyên gia AI.
Nhà máy đầu tiên sản xuất chip 4nm từ cuối năm 2024
đã cung cấp chip cho các khách hàng lớn như Apple hay Nvidia.
Nhà máy thứ 2 sẽ khiến hoàn thành vào năm 2028
sẽ sản xuất chip 2nm, công nghệ tiên tiến nhất thế giới
đáp ứng nhu cầu càng ngày càng tăng
với AI, smartphone và hệ thống quốc phòng.
Trung tâm R&D với ngân sách 5 tỷ USD sẽ tập trung vào phát triển chip 1.5nm
và công nghệ lượng tử, đặt mục tiêu giữ Mỹ ở vị trí dẫn đầu
trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Tổng thống Donald Trump đã ca ngợi dự án
như một bước tiến lịch sử cho kinh tế và an ninh của quốc gia Mỹ.
Theo Bộ Thương mại Hoa Kỳ, khi cả 3 nhà máy đi vào hoạt động vào năm 2030,
TSMC tại Arizona có thể đáp ứng 20% nhu cầu chip tiên tiến của Mỹ,
giảm sự phụ thuộc vào các nhà sản xuất châu Á.
Các khách hàng lớn của TSMC, bao gồm Apple, NVIDIA và Bộ Quốc phòng Mỹ,
đã cam kết đặt hàng dài hạn với tổng giá trị hợp đồng ước tính lên
đến 50 tỷ USD trong vòng 5 năm tới.
Dự án cũng miến Arizona thành trung tâm bán dẫn toàn cầu,
cạnh tranh với Hing Chu của Đài Loan hay Suwon của Hàn Quốc.
Bang này đã thu hút thêm các khoản đầu tư từ Intel 30 tỷ USD và Samsung 20 tỷ USD,
tạo ra một hệ sinh thái bán dẫn với hơn 100 công ty phụ trợ.
Theo thống kê từ chính quyền Arizona,
ngành bán dẫn đóng góp 12 tỷ USD vào GRDP của Bang trong năm 2014
và dự kiến sẽ đạt 25 tỷ USD vào năm 2030.
Tuy nhiên, các nhà phân tích từ Nikkei Asia cảnh báo rằng,
việc TSMC chuyển một phần lớn năng lực sản xuất sang Mỹ
có thể làm suy yếu vị thế công nghệ của Đài Loan,
đặc biệt nếu Trung Quốc tăng cường áp lực quân sự tại eo biển Đài Loan.
Ngoài ra, giá tránh sản xuất chip 4nm tại Arizona cao hơn 25% so với Đài Loan,
buộc TSMC phải tăng giá bán hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn.
Điều này có thể làm giảm sức cạnh tranh của TSMC trước các đối thủ như Samsung và SMIC của Trung Quốc,
đặc biệt trong phân khúc chip giá rẻ.
Trong khi đó, Trung Quốc đang đẩy mạnh sản xuất chip 7nm và 5nm,
nhưng các lệnh trừng phạt công nghệ của Mỹ đã hạn chế Bắc Kinh tiếp tận thiết bị sản xuất chip tiến tiến
từ ASML của Hà Lan hay Apply Materials của Mỹ.
Các chuyên gia từ CSIS nhận định rằng Mỹ cần 5-7 năm để xây dựng một hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh,
bao gồm nguồn cung khoáng sản, năng lượng lao động và cơ sở hạ tầng nghiên cứu.
Với sự hiện diện của TSMC, Mỹ đang tiến gần hơn với mục tiêu giành lại vị thế dẫn đầu ngành bán dẫn,
vùng chiếm 48% thị trường toàn cầu trong năm 1990, nhưng chỉ còn 12% vào năm 2024.
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại Biển Đông,
Hoa Kỳ và Philippines đang củng cố liên minh quân sự để đối phó với các hành vi hung hằng của Trung Quốc.
Vào ngày 21-4-2025, Mỹ sẽ triển khai 9.000 binh sĩ tới Philippines
và tham gia tập trận tại Bali-Katan, vai kề vai, diễn ra đến ngày 9-5.
Cuộc tập trận có sự tham gia của 5.000 binh sĩ Philippines,
2 trung đoàn Úc và các quan sát viên từ Nhật Bản, Bài Lan và Cộng Hòa Xếp,
phản ánh sự quan tâm càng ngày càng lớn của cộng đồng quốc tế đến an ninh khu vực Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương.
Chuẩn tướng Michael Logico, người phát ngôn tập trận nhấn mạnh,
đây là một cuộc tổng duyệt tác chiến thực thụ, không chỉ là diễn tập.
Các hoạt động tập trung vào quốc phòng trên biển và trên không diễn ra tại Palawan
và các đảo phía Bắc Luzon, những khu vực án ngữ trực tiếp trong Biển Đông và eo biển Đài Loan.
Mỹ đã triển khai hệ thống tên lửa chống hạng SSM,
một công cụ dân đe chiến lược nhằm đối phó với các hành vi gây hấn của Trung Quốc
như là sử dụng vòi rồng, chặn tàu và triển khai dân quân biển.
Trong chiến thăm Manila vào tháng 3 năm 2025, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Vũ Nghĩa Thép
theo Hiệp ước Phòng thủ chung năm 1951 tuyên bố triển khai thêm khí tài tiên tiến,
bao gồm NZM và radar phòng không.
Căng thẳng giữa Philippines và Trung Quốc tiếp tục leo thang sau vụ việc ngày 14 tháng 4 năm 2025
khi một tàu hải cảnh Trung Quốc chặn và cắt ngang đường đi của tàu tuần tra Philippines
gần bãi cạn Scarborough, cách bờ biển Philippines 36 hải lý.
Philippines đã cáo buộc hành động này vi phạm quy tắc phòng tránh va chạm trên biển
và đe dọa an toàn hàng hải.
Các vụ việc tương tự tại bãi Cỏ Mây và gần đảo Pantans cho thấy
Trung Quốc đang sử dụng chiến thuật bầy đàn với tàu dân quân biển để áp đạp các tàu nôn lẻ.
Tại hội nghị ASEAN ở Lào vào ngày 15 tháng 4, Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Ericko Manalo
nhấn mạnh thông điệp cùng rắn, biển Đông không phải là sân sau của bất kỳ ai,
Trung Quốc phải ngừng quầy dối và tôn trọng luật pháp quốc tế.
Ông nhắc lại phán quyết năm 2016 của Tòa trọng tai thương trực
bác bỏ yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc,
khẳng định Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý cho các tuyên bố chủ quyền trên 90% ở Biển Đông.
Hội nghị nằm trong khuôn khổ đàm phán bộ quy tắc ứng xử COC giữa ASEAN và Trung Quốc,
một quá trình kéo dài hơn 20 năm nhưng chưa đạt kết quả cụ thể.
Một báo cáo từ lực lượng tuần duyên Philippines cho biết tàu khảo sát Trung Quốc
Joe Sang đã hoạt động trái khép trong vùng đặc quyền kinh tế gần Batang,
phớt lơ liên lạc từ máy bay tuần tra.
Những hành động này không chỉ nhắm vào Philippines mà còn gây lo ngại cho Việt Nam,
Malaysia, Brunei và Indonesia.
Vốn có tranh chấp với Trung Quốc ở Biển Đông,
khu vực vận chuyển hơn 3.000 tỷ đô la hàng hóa mỗi năm.
Và những thông tin vừa rồi đã khép lại bản tin trong buổi sáng ngày hôm nay.
Rồi quý tộc xin được kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong những bản tin tiếp theo.