Kế nối di sản và tầm nhìn định ra từ thời Đinh Lê xuyên suốt thời Lý, triều Trần tiếp tục khai mở con đường sống còn duy nhất của dân tộc ta, con đường Nam tiến. Tiếp tục con đường Nam tiến của ông cha, chiến tranh với Chăm Pa Kế thừa ý chí truyền lại từ các đời Lê Lý, nhà Trần với năng lực quân sự đặc biệt hùng mạnh của mình dĩ nhiên cũng sẽ tiếp tục con đường Nam tiến. Đặc biệt là Chăm Pa từ khi nhà Lý suy yếu thì càng trở nên hung hăng và hay cướp phá nước ta.
Kính chào quý khán thính giả
Tiếp theo kỳ 11 của loạt bài
Hôm nay chúng ta cùng đến với kỳ 12
Long Tộc Thời Trần
Cuộc Nam Trinh Huyền Thoại
Kính mời quý vị cùng theo dõi
Và cảm nhận
Kế nối di sản và tầm nhìn định ra
Từ thời Đinh Lê xuyên suốt thời Lý
Triều Trần tiếp tục khai mở con đường
Sống còn duy nhất của dân tộc ta
Con đường Nam Tiến
Tiếp tục con đường Nam Tiến của ông cha
Chiến tranh với Trăm Pa
Kế thừa ý chí chuyên lại
Từ các đời Lê Lý
Nhà Trần với năng lực quân sự đặc biệt
Hùng mạnh của mình dĩ nhiên
Cũng sẽ tiếp tục con đường Nam Tiến
Đặc biệt là Trăm Pa từ khi nhà
Lý suy yếu thì càng trở nên hung hăng
Và hay cướp phá nước ta
Nhâm Tý
Nguyên phòng năm thứ 21.252
Mùa xuân, tháng riêng
Vua thân đi đánh Chiêm Thành
Xài khâm Thiên Đại Vương Nhật Hiệu
Làm lưu thủ
Chiêm Thành từ khi nhà Lý suy yếu
Thường đem thuyền nhẹ
Đến cướp bóc dân cư ven biển
Vua lên ngôi
Lấy đức vỗ vẻ
Xài xứ sang dụ
Tuy họ có thường sang cống
Nhưng lại đòi xin lại đất cũ
Và có ý giòn ngó nước ta
Vua giận nên có việc thân trinh này
Mùa đông, tháng 12
Bắt được vợ của Chúa Chiêm Thành là Bố Gia La
Và nhiều thần thiếp
Nhân dân của y rồi về
Nhưng sau cuộc chiến bên trên
Thì thời gian sau đó
Quan hệ Đại Việt và Trăm Pa khá nồng ấm
Vì thời đó
Cả Trăm Pa và Trần đều có kẻ thủ
Chung là quân nguyên mông
Tình thế đó làm cho hai nước phải chân thành hợp tác với nhau
Nếu không muốn bị diệt
Trong các đời vua Trần từ Thái Tông
Cho đến Anh Tông
Quan hệ của Việt Trăm vẫn là hòa hoãn tốt đẹp
Đặc biệt với uy tín
Của một người tu hành đắc đảo
Vua Trần Nhân Tông đã thành công
Vua Trần đem về hai châu Âu
Và lý của Trăm Pa chỉ qua cuộc hôn nhân
Của vua Trăm với huyền Trân công chúa
Tuy nhiên sau thời đó
Thì nhiều cuộc chiến tranh giữa hai nước bắt đầu
Bùng phát do nhà Trần bí mật cướp công chúa huyền Trân
Về vì sợ nàng bị hỏa thiêu
Cùng vua Trăm vừa băng hả
Đinh Mù
Hưng Long năm thứ 15 1307
Nguyên Đại Đức năm thứ 11
Mùa Xuân
Tháng Giêng đổi hai châu Âu
Lý Thành Châu Thuận và Châu Hóa
Sai hành khiển đoàn Nhữ Hải
Đến vỗ yên dân hai châu đó
Trước đấy
Chúa Chiêm Thành Chế Mân đem đất hai châu đó
Làm lễ vật dẫn cưới
Nhưng người các thôn Lạp Thủy, Tác Hồng
Đã bồng không chịu theo
Vua Sai Nhữ Hải đến tuyên dụ
Đức ý của nhà vua trọ người
Trong bọn họ trao cho quan tước
Lại cấp ruộng đất miễn tổ thuế 3 năm để vỗ về
Tháng 3
Ngày 17 giờ tị
Mặt trời có hai quần
Như hình hai cầu vòng giao nhau
Mùa Hạ
Tháng 5
Chúa Chiêm Thành Chế Mân chết
Thế tử Chiêm Thành Chế Đa Gia
Sai xứ thần bảo Lộc Kê sang dân vòi trắng
Mùa Đông
Tháng 10
Sai nhập nội hành khiển Thượng Thư Tạ Bọc Sả Trần Khắc Trung
An Phủ Đặng Văn Sang Chiêm Thành đón công chúa
Huyền Trân và Thế tử Đa Gia về
Theo tục lệ Chiên Thành
Chúa chết thì bà hậu của Chúa
Phải vào giàn thiêu để chết theo
Vua Biết Thế
Sợ công chúa bị hại
Sai bọn Khắc Trung
Mượn cớ là sang viếng tang và nói với người Chiêm
Nếu công chúa hỏa táng
Thì việc làm chay không có người chủ trương
Chi bằng dạ bờ biển chiêu hồn ở ven trời
Đón linh hồn cùng về
Rồi sẽ vào giàn thiêu
Người Chiêm nghe theo
Khắc Trung dùng thuyền cướp lấy công chúa đem về
Cuộc chiến Nam Chinh khốc liệt và dai dặm
Thời Trần Anh Tông
Trần Anh Tông là thời hùng mạnh của nhà Trần Sau
Bình uy đánh thắng Nguyên Mông
Các cuộc tấn công Trăm Ba đều thắng rất dễ dàng
Và triệt bể
Tân Hợt
Hưng Long năm thứ 19 1311
Mùa Đông tháng 12
Vua thân đi đánh Chiêm Thành
Vì chúa nước ấy là chế trí phản chắc
Nhâm Ký
Hưng Long năm thứ 21 1312
Mùa Hạ tháng 5
Dụ bắt được chúa Chiêm Thành chế trí đem về
Phòng em hắn là chế đà A Bà Niềm
Mậu Ngọ
Đại Khánh năm thứ năm 1318
Sai Huệ Vũ Đại Vương quốc trận
Đi đánh Chiêm Thành
Tộc tướng nhà Lý là Hiếu Túc
Hầu Lý Tất Kiến chết tại trận
Quản Thiền võ quân phạm
Ngũ Lão tung quân đánh phía sau giặc
Quân giặc thua chạy bắt được rất nhiều
Phòng Ngũ Lão tước quan nội hầu
Ban cho phi ngư phủ
Và cho con ông làm quan
Nhâm Thìn
Thiệu phong năm thứ 12 1352
Nguyên trí chính năm thứ 12
Mùa Xuân
Tháng 3
Chế mổ người Chiêm Thành chạy sang ta
Dâng voi trắng, ngựa trắng
Mỗi thứ một con
Một con kiến lớn dài một thước
Chín tấc và các công vật xin đánh trả hỏa
Bố đề mà lập y làm quốc vương
Chiều đình nghe lời chế mổ
Cửu binh đưa chế mổ về nước
Nhưng không thành công
Chế mổ ở lại nước ta
Không bao lâu rồi chết
Nhưng thời thế trong thiên hạ
Có thịnh át có suy
Nhà Trần đã từng đánh bại quân nguyên mông
Binh uy lừng lễ khắp khu vực là thế
Nhưng đến lúc suy vi
Từ sau thời Minh Tông
Thì cũng không thể tránh được việc thất bại
Trong cuộc chiến với Chiêm Thành
Trong giai đoạn từ khoảng năm 1367
Đến 1390
Là 20 năm giai đoạn chiến tranh Việt Trăm
Diễn ra thường xuyên và rất khốc liệt
Cả hai phía đều tổn thất rất lớn
Phía Việt từng bị giặc đánh tận Kinh Đồ
Từng có một vua chết trận trên đất Trăm
Trần Duệ Tông
Tuy nhiên sau khi vua Trăm Hùng
Mạnh nhất lịch sử là chế bồng Nga chết trận
Thì nước Trăm Pa
Đã rơi vào thế suy bại
Không thể tránh khỏi trong cuộc chiến với người Việt
Dần dần thất bại cho đến khi
Bị thôn tính hoàn toàn vào thời Nguyễn
Khởi đầu là Trăm Pa
Bắt đầu quấy nhếu biên giới Đại Việt
Và cho xứ qua đòi đất đã mất trước đó
Quân ta cũng tiến
Có tướng quân tử trận
Mùa xuân
Người chiêm thành
Cướp dân đi chơi xuân của Hóa Châu
Mùa đông
Lấy mình tự trần thế hưng
Làm thống quân hành
Khiển đồng chi thượng thư tả ti sự
Đỗ tử bình làm phó
Đi đánh chiêm thành
Mậu thân
Đại trị năm thứ 11 1368 tháng 2
Chiêm thành sa mục bả ma
Sang đòi lại đất biên giới Hóa Châu
Mùa hạ
Tháng 4 Trần Thế Hưng đến chiêm động
Người chiêm phục quân đánh trộn
Quân ta tàn vỡ
Thế Hưng bị giặc bắt
Tử bình đem quân trở về
Nhà Trần suy yếu
Vị vua duy nhất chết trong trận giặc
Kể từ sau đời Minh Tông
Nhưng do vua quan cai trị kém
Nên quân lực nhà Trần dần dần suy yếu
Không thể duy trì chiến thắng
Trước Trăm Pa
Do đó quân Trăm Pa có lúc thừa thế đánh tận Kinh Đô
Vua Trần phải lánh sang chỗ khác
Tân Hợn
Thiệu Khánh năm thứ 2 1371
Tháng 3 nhuận chiêm thành vào cướp
Từ cửa biển Đại An
Tiến thẳng đến Kinh Sư
Dù binh của giặc đến bến Thái Tổ
Nay là phục cổ
Vua đi thuyền sang Đông Ngan lánh chúng
Ngày 27
Giặc ùa vào thành
Đốt phá cung điện, cướp lấy con gái
Ngọc Lũa đem về
Chiêm thành sở dĩ sang cướp
Là vì mạ Nhật Lễ chạy trốn sang nước ấy
Xúi dục chúng vào cướp để báo thù cho Nhật Lễ
Bây giờ
Thái Bình đã lâu này
Thành quách biên cương không có phòng bị
Giặc đến không có quân nào ngăn được
Chúng đốt trụ cung điện
Nhà cửa, thư tịch
Sổ sách do vậy sạch không
Nhà nước từ đó sinh ra nhiều chuyện
Vua Trần Duệ Tông
Sau đó đã đích thân dẫn đại quân
Đánh sang trăm báo thù
Nhưng thời thế không thuộc về Đại Việt
Cầm quân Trăm Pa
Là vị vua nổi tiếng thao lược chế bồng Nga
Trần Duệ Tông trẻ người non dạng
Không phải đối thủ
Vì thế nên quân Việt lại rước phải thảm bại
Và lần đầu tiên trong lịch sử
Có một vị vua Việt chết trận trên đất khách
Quý xỉu
Long Khánh năm thứ nhất 1373
Tháng 8
Định việc bổ sung quân ngũ
Đóng sửa thuyền chiến để chuẩn bị đánh Chiêm Thành
Bình Thìn
Long Khánh năm thứ tư 1376
Tháng 12
Vua thân đi đánh Chiêm Thành
Dẫn 12 vạn quân xuất phát từ Kinh Sư
Đến bến sòng Sa Bát
Có người làng làm lễ đám ma
Vua truyền phạt 30 quan tiền
Xài lệ quý lý
Đốc thúc Nghệ An, Tân Bình
Thuận hóa trở lương cấp cho quân
Trước đây, chúa Chiêm Thành chế
Bồng Nga quấy dối biên giới
Vua sai hành khiển đố Tử Bình
Đem quân chấn giữ Hóa Châu
Bồng Nga đem 10 mâm vản dâng lên vua
Tử Bình ỉm đi
Cướp làm của mình
Nói dối là Bồng Nga ngạo mạn, vô lễ
Nên đem quân đánh
Vua giận lắm, quyết ý thân trinh
Bây giờ, quan quân đến cửa biển
Di luân, các quân vượt biển mà tiến
Vua Cưỡi Ngựa
Dẫn quân bộ, men theo bờ biển
Đến cửa biển, nhật lệ
Đóng quân lại, luyện tập trong một tháng
Người Tân Bình
Thuận hóa bắt được người Chiêm trốn sang
Đem đến dân nộp
Đinh Tị, Long Khánh
Thứ năm 1377, từ tháng 5
Chở đi là phế đế năm xương phù thứ nhất
Mùa xuân
Tháng riêng, ngày 23
Đại quân tiến đến cửa thi nạn của Chiêm Thành
Lên đến Thạch Kiều
Đóng ở Đồng Mang
Bồng Nga dựng trại bên ngoài thành đồ bản
Sai viên quan nhỏ là một bà mạ đến trá hàng
Nói dối là bồng Nga đã chạy trốn
Chỉ còn lại thành không
Nên tiến quân gấp, đừng để lỡ cơ hội
Ngày 24
Vua mặc áo đen
Cưỡi ngựa nê thông
Sai ngự câu vương húc mặc áo trắng
Cưỡi ngựa trắng, kiếp truyền lệnh tiến quân
Đại tướng Đỗ Lế can rằng
Nó đã chịu hàng
Là muốn bảo toàn đất nước làm đầu
Quàn quân vào sâu
Đánh phá thành giặc là việc bất đắc dĩ
Xin hãy xài một biện sĩ
Cầm mảnh thư đến hỏi tội
Để xem tình hình hư thực của giặc
Như kế sách của hàn tín phá nước yên
Ngày trước, không phải khó nhọc mà thành công
Cổ nhân có nói
Lòng giặc khó lường
Thần xin bệ hạ hãy xét kỹ lại
Vua nói
Ta mình mặc giác cứng
Tay mang gươm sắc, giãi gió dầm mưa
Lội sông trèo núi
Vào sâu trong đất giặc
Không ai dám đương đầu với ta
Thế là cái cơ trời
Giúp cho ta đó
Quống chi này chúa giặc nghe tin đã chạy trốn
Không còn lòng giặc đánh nhau
Cổ nhân nói
Dùng binh quý thần tộc
Này nếu dừng lại không tiến
Thì thực là trời cho mà không lấy
Để nó lại cơ miêu khác thì hối sao kịp
Người chính là hạng đàn bà
Rồi sai lấy áo đàn bà mặc cho lễ
Quân lính bẻn nối gót nhau
Như sâu cá mà đi
Cánh quân đi trước và cánh quân ở sau
Hoàn toàn cách biệt
Giặc thừa thế xông ra đánh trận
Giờ tị quan quân tàn vỡ
Vua bị hãm trong trận mà chết
Bọn đại tướng Đỗ Lễ
Nguyễn Nạp Ngoà
Hành khiển Phạm Huyền Linh đều chết cả
Giặc bắt sống được
Ngụ câu vương
Đem con gái gã cho
Đỗ Tử Bình chỉ huy hậu quân
Không đến cứu nên thoát chết
Trải hơn nghìn năm độc lập
Đến nay hậu thế vẫn không thôi cảm thán
Trước thành tựu vĩ đại về văn trị
Và võ công của nhà Trần
Chưa từng có một triều đại nào
Mà danh vọng nước ta ở mức gần như ngang vai
Với các vua Trung Quốc về đối ngoại
Và binh uy mạnh nhất thế giới
Của nguyên mông cũng trùm bước nơi Đại Việt
Quan trọng hơn là sự hùng mạnh đó
Kéo dài liên tục năm đời
Vua mới suy điều chưa từng thấy trước
Và sau đó
Ấy là do người nhà Trần giỏi hơn
Các triều đại khác chăng
Hay bởi nhà Trần có điều gì đặc biệt hơn chăng
Có câu tu thân tể ra
Thì mới bình thiên hạ
Năm đời vua đó đều là
Những người tu hành đắc đạo
Công đức to lớn của họ đã đem đến phúc trạch cho quốc gia
Chỉ cần một đời
Vua không tu thân thì liền
Hốn đốn nơi trăm bà
Quả là bài học đáng suy ngẫm vậy
Phần 12 của đoạt bài đến đây đã kết thúc
Kính mời quý vị theo dõi
Ở các phần tiếp theo
Cảm ơn quý khán thính giả đã theo dõi
Chúc an lành và hạnh phúc