Sự Sống Quanh Ngôi Sao Chết – Không Tưởng Nhưng Có Thật ? | Khoa học vũ trụ - Top thú vị |

Top Thú vị
491 người theo dõi
Sự Sống Quanh Ngôi Sao Chết – Không Tưởng Nhưng Có Thật ? | Khoa học vũ trụ - Top thú vị |
#topthuvi #khoahoc #vutru #khamphavutru #khoahocvutru #hanhtinh #traidat #mattrang #khoahocvakhampha #biankhonggian #thienha #hoden
--------------------------------------
❤ Nhận order kính thiên văn qua Zalo: 0986.352.131
--------------------------------------
Tín dụng: Chúng tôi không sở hữu hoàn toàn những tư liệu trong video, nó thuộc về những tổ chức khoa học uy tín như: NASA / ESA / ESO / CSA / Roscosmos / SpaceX / Envato.
Thông tin chi tiết xin vui lòng liên hệ theo phần giới thiệu của kênh
Trân trọng cảm ơn!
Khi chúng ta nghĩ về sự sống trong vũ trụ, hẳn nhiều người sẽ hình dung đến những hành tinh xanh tươi
quay quanh những ngôi sao rực rỡ như mặt trời,
những thiền thể rực rỡ mang lại ánh sáng và năng lượng cho hệ hành tinh của chúng.
Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi những ngôi sao này lụi tan?
Liệu sự sống có thể tồn tại quanh một ngôi sao đã chết hay không?
Hôm nay, Hải Yến mời quý vị cùng bước vào một hành trình khoa học đầy bất ngờ,
nơi chúng ta sẽ khám phá khả năng sinh sống quanh những sao luồn trắng,
sao neutron, thậm chí cả hố đen,
những nơi mà sự sống theo trực giác thông thường dường như không thể tồn tại.
Nhưng vũ trụ luôn chứa được những điều kỳ diệu
và khoa học đang mở ra những cánh cửa mới khiến chúng ta phải thay đổi cách nhìn về sự sống ngoài hành tinh.
Chào mừng quý vị và các bạn đến với video Khả năng sinh sống xung quanh những ngôi sao chết.
Nào, chúng ta hãy cùng đi khám phá!
Khi chúng ta nhìn lên bầu trời đêm, những ngôi sao lấp lánh dường như bất biến,
nhưng thực tế, chúng cũng có một vòng đời,
sinh ra, tồn tại trong hàng triệu đến hàng tỷ năm, rồi cuối cùng đi đến cái chết.
Vậy, thế nào là một ngôi sao chết?
Một ngôi sao được coi là chết khi nó không còn thực hiện quá trình tổng hợp hạt nhân trong lõi của mình,
quá trình giúp nó duy trì nhiệt lượng và ánh sáng.
Khi nhiệt liệu hạt nhân mà chủ yếu là hero cạn kiệt,
ngôi sao mất đi nguồn năng lượng để chống lại lực hấp dẫn của chính nó,
và tùy thuộc vào khối lượng ban đầu của ngôi sao,
nó có thể kết thúc theo những cách khác nhau.
Nếu khối lượng ban đầu của ngôi sao nhỏ hơn 8 lần khối lượng mặt trời,
nó sẽ phình to, trở thành một sao khổng lồ đỏ,
trước khi phá vỡ lớp vỏ ngoài để trở thành một sao luồn trắng.
Nếu khối lượng ngôi sao gấp từ 8 đến 20 lần khối lượng mặt trời,
về cuối đời, nó sẽ phình ra thành một siêu sao khổng lồ đỏ
và sẽ kết thúc cuộc đời bằng một vụ nổ huy hoàng siêu tần tinh,
cuối cùng tạo ra một sao neutron đặc quay rất nhanh.
Còn nếu một ngôi sao ban đầu có khối lượng cực lớn,
gấp hơn 20 lần khối lượng mặt trời,
về cuối đời, lực hấp dẫn của nó mạnh đến mức
không gì có thể ngăn chặn sự sụp đổ của lõi.
Kết quả là, sau vụ nổ siêu tần tinh,
nó hình thành một hố đen,
một vùng không thời gian có lực hấp dẫn mạnh đến mức
không gì có thể thoát ra được, kể cả là ánh sáng.
Các nhà khoa học tin rằng,
một ngôi sao chết có thể tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau
như sao luồn trắng, sao neutron hoặc hố đen.
Nhưng điểm chung là, nó đã mất đi khả năng sản sinh năng lượng
thông qua phản ứng tổng hợp hạt nhân.
Trong phần lớn lịch sử khoa học,
quan điểm chung của các nhà thiên văn học là
sự sống không thể tồn tại xung quanh những ngôi sao đã chết.
Điều này xuất phát từ những hiểu biết cơ bản
về sự sống mà chúng ta có trên trái đất.
Hành tinh của chúng ta nằm trong vùng goldilocks của mặt trời,
tức vùng hỗ trợ sự sống của ngôi sao.
Nó đã cung cấp nhiệt và ánh sáng trong hàng tỷ năm qua.
Vì vậy, theo quan điểm truyền thống,
một ngôi sao chết như sao luồn trắng,
sao neutron hay hố đen
đều có những đặc điểm khiến chúng bị coi là
không phù hợp với sự sống.
Tuy nhiên, qua nhiều thập kỷ quan sát và phân tích,
các nhà khoa học đã có phát hiện bất ngờ.
Họ cho rằng, ngay cả ở những nơi không thể,
như xung quanh sao luồn trắng, sao neutron
hay thậm chí là hố đen,
vẫn có thể tạo ra những điều kiện thích hợp
để sự sống tồn tại,
theo những cách hoàn toàn khác biệt
so với những gì chúng ta từng nghĩ.
Khi một ngôi sao có khối lượng trung bình
như mặt trời cạn kiệt nhiên liệu,
nó sẽ phồng lên thành một sao khổng lồ đỏ,
rồi dần mất đi các lớp bên ngoài,
để lại phần lõi đặc và nóng,
gọi là sao luồn trắng.
Trước đây, người ta cho rằng
không có khả năng tồn tại sự sống
quanh sao luồn trắng.
Những hành tinh quay quanh sao luồn trắng
là những thế giới chết,
một trong những rào cản lớn nhất
đối với khả năng sinh sống xung quanh sao luồn trắng
là giai đoạn khổng lồ đỏ.
Khi ngôi sao phình ra
với kích thước gấp hàng trăm lần
so với kích thước ban đầu,
thì nó có khả năng quỷ diệt những hành tinh ở gần.
Các hành tinh ở xa hơn
có thể an toàn hơn,
nhưng quỹ đạo của chúng có thể bị sô đẩy
hoặc va chạm.
Hậu quả là rất ít hành tinh
còn tồn tại nguyên vẹn
và những thế giới sống được sẽ bị hủy hoại.
Ví dụ điển hình nhất
là trong hệ mặt trời của chúng ta.
Khi mặt trời phát triển
thành một sao khổng lồ đỏ,
nó sẽ nuốt trường thủy tinh, kim tinh
và thậm chí là cả trại đất.
Còn các hành tinh xa hơn
có thể sẽ sống sót.
Ví dụ với các vệ tinh băng giá của bầu tinh
như Europa, Ganymede
hay Enceladus của thổ tinh.
Khi ngôi sao mở rộng,
có thể khiến chúng dần ấm lên
làm tan băng trên bề mặt
và hình thành nên các đại dương nước lỏng.
Vấn đề là
sau khi mặt trời sụp đổ,
chúng phải nằm ở khu vực hỗ trợ sự sống
của sao luồn trắng mới sinh ra.
Về lý thuyết,
thì điều đó cũng có thể xảy ra.
Tuy nhiên, một yếu tố ngăn cản sự sống
quanh sao luồn trắng
chính là bản chất của sao luồn trắng.
Chúng sẽ nguội dần đi theo thời gian.
Nghĩa là dù một hành tinh
có ở đúng vị trí hỗ trợ sự sống
ban đầu của sao luồn trắng,
nhưng cuối cùng chúng sẽ nguội đi
khiến vị trí đó quá lạnh
để tồn tại sự sống.
Trong một nghiên cứu mới đây
về một tập hợp sao luồn trắng,
các nhà khoa học nhận ra rằng
quá trình nguội đi của sao luồn trắng
diễn ra rất chậm,
có thể lên tới 10 tỷ năm.
Điều này có nghĩa là nó duy trì
vùng sinh sống ổn định trong thời gian dài.
Điều này mở ra cơ hội
cho sự sống xung quanh các sao luồn trắng.
Nhưng quan trọng hơn cả
là làm thế nào để một hệ hành tinh
sau sự sụp đổ của ngôi sao
trở thành sao luồn trắng
có thể kéo các hành tinh hay mặt trăng lại gần
để có đủ điều kiện phù hợp
cho sự sống mới là quan trọng.
Bởi như đã nói ở trên,
sau khi ngôi sao phồng lên
thành một sao khổng lồ đỏ,
chúng đã nuốt trừng các hành tinh tiềm năng ở gần.
Chỉ có những hành tinh hay mặt trăng
ở rất xa mới có thể sống sót.
Mặt khác,
sao luồn trắng nhỏ hơn rất nhiều
so với ngôi sao tiền nhiệm.
Bởi vậy, vùng hỗ trợ sự sống của nó
chắc chắn ở gần ngôi sao tiền nhiệm hơn.
Nên việc làm thế nào
để các hành tinh sau sự kiện sụp đổ
có thể được kéo lại gần
phía sao luồn trắng vẫn là một rào cản lớn.
Nhưng trên lý thuyết,
xung quanh sao luồn trắng
vẫn có thể hỗ trợ sự sống một cách đủ lâu.
Nên việc các nhà khoa học
mở rộng tìm kiếm sự sống ngoài trái đất
quanh sao luồn trắng
là một ý tưởng không tội.
SỰ SỐNG QUANH SAO NEUTRON
Bạn hãy tưởng tượng
bạn có một chiếc ô tô
và bạn cố gắng nén chặt nó lại
đến khi chỉ có kích thước bằng một hạt cát.
Điều này nghe có vẻ điên rồ đúng không?
Nhưng đó chính là cách
một sao neutron tồn tại.
Sao neutron là lõi siêu đặc
của các ngôi sao khổng lồ.
Một ngôi sao có khối lượng
gấp từ 8 đến 20 lần mặt trời
khi chết đi sẽ phát nổ
trong một vụ nổ huy hoàng siêu tân tinh.
Thay vì biến mất hoàn toàn
thì lõi của ngôi sao
sẽ bị nén lại kinh khủng đến mức
tất cả proton và electron
kết hợp thành neutron.
Kết quả là một khối cầu siêu đặc
nhỏ nhưng có khối lượng
khổng lồ xuất hiện.
Đó là sao neutron.
Sao neutron thường có đường kính
chỉ từ 10 đến 20 km
tức là cỡ một thành phố
nhưng lệnh nặng gấp từ 1,4
đến 2 lần mặt trời.
Điều đó có nghĩa là
một thìa cà phê vật chất từ sao neutron
sẽ nặng hơn 1 tỷ tấn
tương đương với một ngọn núi trên trái đất.
Sao neutron là những đối tượng
vô cùng khắc nghiệt, trường hấp dẫn
mạnh mẽ, bức xạ giữ rội
từ các sung bức xạ
và những vụ nổ hạt từ bề mặt
khiến môi trường xung quanh dường như
không phù hợp cho sự sống.
Mặc dù khắc nghiệt như vậy
nhưng một số nghiên cứu lý thuyết cho rằng
có thể có các hành tinh zombie
các hành tinh sống sót
sau vụ nổ siêu tân tinh
hoặc hình thành từ vật chất còn sót lại
quay quanh sao neutron.
Vào năm 1992
các nhà khoa học đã phát hiện
các hành tinh quay quanh một sao neutron
có tên là Pusa PSR
B1257-12.
Một số giải thuyết cho rằng
chúng có thể có bầu khí quyển dày
hoặc tư trường mạnh
để bảo vệ hành tinh khỏi bức xạ.
Nếu có một đại dương dưới bề mặt
giống như mặt trăng Europa
hoặc Enceladus
trong hệ mặt trời
thì sự sống vi sinh vật có thể có cơ hội tồn tại.
Trong điều kiện khác biệt như vậy
có thể xuất hiện dạng sống
không dựa vào carbon
mà dựa vào silic, plasma
hoặc thậm chí là các quá trình
tự tổ chức khác mà chúng ta chưa biết.
Tóm lại
sao neutron có vẻ không phải là nơi
lý tưởng cho sự sống như trên trái đất
nhưng nếu tồn tại sự sống
nó sẽ là một dạng sống cực đoan
có thể tồn tại dưới lớp vỏ hành tinh
hoặc dựa vào những cơ chế sinh học
mà chúng ta chưa hiểu rõ.
Điều này làm cho việc nghiên cấu
những hệ sao neutron có hành tinh
trở nên vô cùng hấp dẫn trong tương lai.
Sự sống quanh hố đen
Hố đen là một vùng không thời gian
nơi lực hấp dẫn mạnh đến mức
không gì có thể thoát ra được
kể cả là ánh sáng.
Nghe có vẻ là nơi
không thể chứa đựng sự sống
nhưng một số giả thuyết khoa học
đã đưa ra một góc nhìn khác.
Trước tiên, một đĩa bồi tụ vật chất
quay quanh hố đen có thể phát ra
một lượng năng lượng khổng lồ
tạo ra vùng có thể sinh sống
nếu có một hành tinh ổn định
trong quỹ đạo xung quanh.
Một nghiên cấu năm 2019
đề xuất rằng có thể tồn tại
một khu vực có thể sinh sống
quanh những hố đen.
Ở đó, năng lượng
không đến từ một ngôi sao
mà từ bức sạn nền
và các phản ứng vật lý diễn ra
trong đĩa bồi tụ của hố đen.
Nhưng để hỗ trợ sự sống,
hố đen phải thực sự lạnh
về mức gần độ không tuyệt đối
tương đương 273 độ C.
Để có được điều này,
hố đen phải nằm trong vùng không gian
hoàn toàn trống rỗng
và không hút vật chất vào bên trong.
Khi đó, nhiệt độ nền vi sóng vũ trụ
sẽ cao hơn nhiệt độ của hố đen
nó vào khoảng âm 270 độ C
do sự tồn tại của
sóng điện từ nền vũ trụ.
Giả sử có một hố đen siêu lạnh
như vậy tồn tại,
xung quanh nó có một hành tinh kiểu trái đất
thì hành tinh sẽ nhận được
nguồn năng lượng khoảng 900W
đủ để sự sống xuất hiện
nhưng rất khó duy trì.
Tuy nhiên, đó chỉ là mặt lý thuyết.
Trên thực tế, rất khó có những hố đen
siêu lạnh như vậy
bởi vì xung quanh chúng vẫn tồn tại
các vật chất. Khi thoảng hố đen
sẽ hút vật chất vào trong
sẽ phá vỡ mô hình lý thuyết hố đen
siêu lạnh.
Mặc dù môi trường xung quanh
tàn dư sao có vẻ khắc nghiệt
nhưng chúng ta không thể loại trừ
hoàn toàn khả năng sự sống có thể
tồn tại. Vũ trụ có
những cách thích nghi đáng kinh ngạc
và sự sống, nếu nó thực sự
phổ biến, có thể tìm thấy con đường
tồn tại, ngay cả ở những nơi
mà chúng ta ít mong đợi nhất.
Vậy câu hỏi đặt ra là
nếu sự sống có thể tồn tại
quanh những ngôi sao chết, thì liệu nó
có thể xuất hiện ở những nơi còn kỳ lạ
hơn nữa hay không? Đó là
một trong những bí ẩn lớn nhất của vũ trụ
mà chúng ta vẫn đang cố gắng
khám phá.
Đến đây, video của Tốt Thú vị xin
được tạm dừng. Chúc các bạn có những
phút giây thư giãn và bổ ích.
Còn bây giờ, xin chào và
hẹn gặp lại trong những video sau.
Thân ái chào tạm biệt.
