Bức thư số 11: Về đỏ mặt, hay cách mà tự nhiên nhắc ta nhớ về sức mạnh của nó

MINH ĐỨC
373 người theo dõi
Bức thư số 11: Về đỏ mặt, hay cách mà tự nhiên nhắc ta nhớ về sức mạnh của nó
(Tác giả: Lucius Annaeus Seneca)
"Seneca - Những Bức Thư Đạo Đức" không chỉ về triết học, mà còn về trải nghiệm nghệ thuật, khi những bài học, triết lý quan trọng được phản ánh qua những hình ảnh quen thuộc, bình dị và đời thường, thể hiện sự tinh tế trong quan sát của một thiên tài với sự từng trải của cuộc đời.
#lathudaoduc #tinhban #chanthanh #vanhoa #giaoduc #docsach #daoduc #longtotthattuyet #suyngam #vietnamoi #baihoccuocsong #trietlycuocsong #vanhoatruyenthong #sachnoihay #trietlynhansinh
Bức thư số 11
Về đỏ mặt hay cách mà tự nhiên nhắc ta nhớ về sức mạnh của nó
Bạn thân mến, từ cuộc đối thoại với chàng trai bạn giới thiệu,
ngay lập tức tôi cảm nhận được tài năng và sự thông minh của cậu ấy
và thậm chí là bao xa cậu đã đi được trên con đường phát triển bản thân mình.
Nó thể hiện qua cách cậu nói chuyện
và trả lời những câu hỏi mà không có sự chuẩn bị từ trước,
những thứ ta có thể tin tưởng.
Khi tập trung suy nghĩ, cậu thường đỏ mặt.
Bởi đơn giản, đó là dấu hiệu tự nhiên thường gặp ở những người trẻ tuổi
mà chắc khó có thể thay đổi hay kiểm soát được.
Tôi đoán chắc dấu hiệu ấy sẽ theo cậu ta,
dù sau này, khi đã qua tuổi trưởng thành,
ngay cả khi cậu ta có trở thành con người thông thái
với một tâm trí vững vàng không bị lay động bởi những thói xấu trong cuộc sống.
Vì những dấu hiệu tự nhiên thường không thể bị xóa bỏ,
dù cho một người có trở nên sáng suốt thông thái đến đâu đi chăng nữa.
Nếu chúng được gắn với ta từ khi sinh ra,
những dấu hiệu có thể giảm đi theo thời gian,
nhưng không thể bị loại bỏ hoàn toàn.
Bằng chứng là có những người, dù cho đã đạt đến cảnh giới của mức độ kiểm soát bản thân,
vẫn toát mồ hôi lạnh mỗi khi xuất hiện trước công chúng.
Như thế họ bị ngập, mệt mỏi và nóng bức.
Những người khác lại cảm thấy đôi chân của họ trở nên yếu đuối
và có thể quỵ bất cứ lúc nào trước mỗi bài nói
Dù họ có luyện tập hàng trăm hàng nghìn lần,
những thứ đó dường như không thể mất đi.
Bạn thấy không, tự nhiên có những cách để nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của nó.
Ngay cả những con người toàn diện hoàn hảo nhất
cũng không thể chống lại hoàn toàn những dấu hiệu mà tự nhiên đã gắn cho họ.
Tôi đoan chắc đỏ mặt là một trong những dấu hiệu như thế
vì những người trưởng thành đứng đắn nhất cũng không thể tránh khỏi nó.
Dù đúng là nó thường được thấy hơn ở những người trẻ tuổi,
khi mà dòng máu nóng của nhiệt huyết và đam mê vẫn được coi là chảy mạnh hơn trong họ.
Tuy nhiên, như đã nói, ta vẫn có thể thấy nó ở những người cao tuổi,
nhiều kinh nghiệm và cả những chuyên gia về các lĩnh vực trong cuộc sống.
Bên cạnh đó, lịch sử cho thấy một vài người lại trở nên đặc biệt nguy hiểm khi họ đỏ mặt,
cứ như thế toàn bộ sự hộ thẹn của họ đã phát ra ngoài,
nên họ có thể thoải mái làm những điều xấu xa.
Ví dụ, ta đã biết Sula trở nên cực kỳ tàn bạo khi đỏ mặt,
hay không gì nhạy cảm hơn da mặt của Pompei,
mỗi lần hắn ngồi với bạn bè là hắn đỏ mặt.
Và đặc biệt, trước mỗi bài nói, tôi còn nhớ Fabianus đã đỏ mặt như thế nào
khi bị gọi ra làm chứng trước nghị viện, dù cho ông là một nhà diễn thuyết đại tài.
Như vậy, ta có thể thấy dấu hiệu ấy không thể hiện một yếu điểm nào về tâm trí hết.
Thực ra, nó thường xuất hiện khi có sự thay đổi của hoàn cảnh
và thường ảnh hưởng rõ rệt hơn trên những người thiếu kinh nghiệm,
khiến họ trở nên cứng nhắc hay đỏ mặt.
Một nguyên nhân khác cũng có thể đề cập đến, ta cần phải chấp nhận rằng
nếu có những người máu chậm, thì có những người máu nóng dễ dàng được đưa lên mặt hơn.
Như tôi đã nói, không một sự trưởng thành hay thông thái nào
mà bạn đạt được có thể hoàn toàn loại bỏ nó.
Vì nếu sự thông thái có thể loại bỏ những dấu hiệu như vậy,
nó sẽ vượt qua tự nhiên.
Nhưng không, những thuộc tính ta nhận được từ lúc sinh ra thường sẽ theo ta suốt đời.
Chúng không thể bị loại bỏ, hay thậm chí là bị kiểm soát
và xuất hiện lúc nào ta muốn chúng xuất hiện.
Các diễn viên thường tìm cách đồng hóa cảm xúc của mình với nhân vật.
Họ thể hiện nỗi sợ hãi run dậy.
Họ làm mọi thứ để lộ ra nỗi buồn.
Nhưng khi bị yêu cầu phải đỏ mặt,
họ chỉ có cách cúi đầu, hạ giọng và nhìn chầm chầm xuống đất.
Điều tôi muốn nói là, họ không thể bắt mình đỏ mặt được.
Vì chỉ có tự nhiên mới có thể làm ra dấu hiệu ấy mà thôi.
Nó đến và đi như tự nhiên muốn thế.
Bức thư này đã đến lúc kết thúc
bằng một câu nói mà tôi hy vọng bạn có thể luôn giữ trong đầu.
Chúng ta nên vun đắp một tình cảm yêu mến tôn thờ đặc biệt cho một bài người
và thường xuyên nghĩ đến họ để có thể sống như thể họ đang nhìn
và động viên chúng ta trên con đường rèn luyện bản thân mình.
Ừ thì, lại một lần nữa, câu nói ấy đến từ Epicurus.
Và lại một lần nữa, nó giá trị vô cùng.
Vì thông thường chỉ cần có một nhân chứng khi ai đó toan tính làm điều xấu,
anh ta sẽ kìm được mình không làm điều đó nữa.
Vì vậy, nên hãy để tâm trí có một vài người nó có thể tôn trọng ở mức cao nhất.
Người mà chỉ cần nghĩ đến thôi ta đã thấy sự cao quý của họ.
Thực sự đáng quý, người có thể cải thiện ta, ngay cả khi họ không ở cạnh ta.
Nhưng, bạn biết không, bản thân chúng ta cũng đáng quý không kém
nếu có thể dùng sự tôn kính đến một người để cải thiện chính bản thân mình.
Vì nếu ta có thể làm được vậy,
ta sẽ sớm trở thành người để người khác có thể nhớ về và làm theo.
Hãy chọn Cato, hoặc nếu bạn nghĩ Cato quá khắt khe,
hãy nghĩ đến Lelius, người hiền hòa hơn một chút.
Hay chọn bất cứ ai mà bạn ngưỡng mộ vì thái độ sống,
những hành động và lời nói của người ấy,
hay thậm chí là khuôn mặt,
vì khuôn mặt thường phản ánh độ sáng suốt của tâm trí.
Giữ họ luôn trước mặt bạn như một hình mẫu
để bảo vệ bạn khỏi những thói xấu và tư tưởng không lành mạnh.
Bởi vì, ta đâu thể làm thẳng một thứ gì nếu ta không có thước.
Tạm biệt!
