Giữa Khổng Tử và Lão Tử ai là người trí tuệ hơn?

MINH ĐỨC
373 người theo dõi
Khổng Tử và Lão Tử là hai nhà tư tưởng nổi tiếng thời Xuân Thu. Đã bao giờ bạn đặt ra câu hỏi, giữa Khổng Tử và Lão Tử ai là người trí tuệ hơn chưa? Kỳ thực chính người trong cuộc cũng đã cho chúng ta câu trả lời.
#vanhoatruyenthong #vanhoa #nhansinhcamngo #trietlycuocsong #trietlynhansinh #giaoduc #conhanday #loidaycuaconhan #loihayydep #suyngam #GJWMothersDay #MealTimeTogether #longtotthattuyet #trungquoc
Giữa Khổng Tử và Lão Tử ai là người trí tuệ hơn?
Khổng Tử và Lão Tử là hai nhà tư tưởng nổi tiếng thời Xuân Thu.
Đã bao giờ bạn đặt ra câu hỏi
giữa Khổng Tử và Lão Tử ai là người trí tuệ hơn chưa?
Thì thực chính người trong cuộc cũng đã cho chúng ta câu trả lời.
Có giai thoại kể rằng, sau khi bái kiến Lão Tử trở về,
Khổng Tử chầm mặt suốt ba ngày không nói.
Điều gì đã diễn ra khi hai bậc thanh gia hội?
Cuộc hội thoại thứ nhất.
Cặp được Lão Tử, Khổng Tử đã đưa ra một vài câu hỏi.
Sau khi nghe Lão Tử giải đáp thì Khổng Tử vô cùng bội phục.
Khi trở về nước lỗ, các đệ tử của Khổng Tử hỏi ông,
tiên sinh đến thăm Lão Tử, có gặp được ông ấy không?
Khổng Tử nói, gặp được.
Đệ tử hỏi, Lão Tử là người như thế nào?
Khổng Tử đáp, người có tư tưởng khoáng đạt như chim,
ta có thể dùng cung tên bắn hạ.
Người có tư tưởng như con cá bơi, ta có thể dùng lưới câu để bắt lên.
Người tư tưởng không trói buộc như cầm thú, ta có thể đuổi theo bắt được.
Còn như con rồng, ta không biết gì về nó,
giống mượn gió mây thượng lên chín tầng trời.
Ta thấy Lão Tử giống như một con rồng,
học thức quyên thâm khó lường, trí thu cao xa khó hiểu,
như có rắn tớt thì có rũi, như có rồng ương thời biên hoa.
Lão Tử thật sự là thầy của ta.
Khi Lão Tử tống biệt Khổng Tử, Lão Tử nói,
ta nghe nói người giàu sang phú quý tặng tài vật cho người khác,
còn người nhân nghĩa lại tặng lời nói cho người khác.
Ta không phú, không quý, cũng không có tiền cho ông,
nên ta muốn tặng ông đôi lời.
Trong thế gian này, người thông minh thâm sâu,
sở dĩ gặp rắc rối, thậm chí dẫn đến cái chết,
là vì chế nhạo cái sai của người.
Sở dĩ người giỏi hùng biện,
thông đạt thế sự lại chiêu mời tai hỏa,
là vì vạch ra cái ác của người.
Là thế hệ sau thì đừng để cao mình,
người làm tối tớ thì đừng cho mình cao mình hơn.
Ta hy vọng ông ghi nhớ điều này,
Khổng Tử lại dập đầu sát đất nói,
để Tử nhất định ghi nhớ cân trọng trong tâm.
Như Lão Tử đã nói,
Người thông minh thường gặp họa,
vì chế nhạo lỗi lầm của người khác.
Những người giỏi biện luận gặp rắc rối,
vì nói ra lỗi lầm của người khác.
Nếu bạn là hậu bối,
đừng vội cho là mình hiểu biết hơn người.
Nếu bạn là cấp dưới của người khác,
đừng thể hiện mình là người tài giỏi.
Người xưa có câu, trăng sáng thì sao thưa,
tức là trăng qua sáng,
thì các ngôi sao sẽ thưa thớt.
Khi một người qua tài năng,
anh ta nổi bật khiến người khác bị lưu mờ.
Còn người ai cũng cần thể diện,
người thông minh hiển lộ tài năng nổi trội
sẽ che lấp người khác,
dễ dàng làm tổn hại thể diện của người khác.
Khi Tô Thức gặp khó khăn,
ông đã nói, tội lỗi của Tô Thức là gì,
riêng danh tiếng đã vang quá cao xa rồi.
Trong khi đó,
núi không hiền, nước không lộ,
âm thầm làm việc tốt là đạo tránh tai hỏa
và bảo vệ chính mình.
Cuộc hồi thoại thứ hai,
khi hai người đi đến bờ sông Hoàng Hà,
thấy nước dâng cao và sóng đục cuồn cuộn,
Khổng Tử đứng nhìn hồi lâu rồi cảm thán,
thời gian như dòng chảy,
ngày đêm chẳng ngừng.
Hoàng Hà nước chảy vô tận,
năm tháng đời người không ngừng trôi.
Nước sông không biết chảy đi đâu,
đời người không biết trở về đâu.
Lão Tử đáp,
con người sinh ra ở giữa trời đất
là một với trời đất.
Trời và đất là vật tự nhiên,
đời người cũng là tự nhiên.
Con người có sự thay đổi,
có già, có trẻ,
có tráng nghiên thì có lão niên,
giống như trời và đất có sự luân phiên của xuân,
hạ thù đông,
có gì phải buồn.
Sinh trong tự nhiên, chết trong tự nhiên,
người thuận theo tự nhiên thì bản tình không hỗn loạn,
người không thuận theo tự nhiên
thì bị nhân nghĩa trói buộc.
Trong tâm có công danh thì tình lo nghĩ sinh khởi,
trong tâm có lợi dục thì phiền nào tăng thêm.
Khổng Tử giải thích,
đề tử lo đại đạo không được thực hành,
nhân nghĩa không được thực thi,
chiến loạn không ngừng, nước loạn không thể trị.
Ví nhữ, có người đã than thở rằng
cuộc đời ngắn ngủi, tạm bở,
không thể làm nên chuyện,
chẳng có công lao gì cho đời,
không thể giúp gì cho dân, thế thì tiếc lắm.
Lão Tử nói,
thiên địa không có con người thúc đẩy vẫn tự vận động,
nhiệt nguyệt không do con người đốt cháy vẫn tự tỏa sáng,
các vị tinh tú
không có con người vẫn tự mình sắp đặt vị trí,
muôn vật tự mình hiện hữu
mà không do con người tạo ra.
Đây là điều mà thiên nhiên làm,
vậy tại sao con người lại phải bận tâm?
Con người sở dĩ sinh ra,
sở dĩ không sinh ra,
sở dĩ có vinh, sở dĩ có nhục,
là có ly của tự nhiên, theo đạo của tự nhiên,
thuận theo ly của tự nhiên mà khởi,
tuân theo đạo của tự nhiên mà hành
thì quốc gia tự nhiên trong sang,
lòng dân tự khắc chính trực.
Tại sao lại tập trung vào lễ nhạc
và đề xướng nhân nghĩa?
Tập trung vào lễ nhạc và nhân nghĩa là đi ngược lại
với bản tình của con người,
giống như đánh trống để tìm kiếm những người muốn trốn thoát,
trống đánh càng to,
người vốn càng xa.
Không tử thì trong tâm lo lắng,
nhưng lão tử thì ung dung tự tài.
Ý ông là, nhân nghĩa phải đến một cách tự nhiên,
không nên ép buộc một cách giả tạo.
Về quan điểm này của lão tử,
Hồ Thích Tiên Sinh cũng từng bày tỏ,
một quốc gia bần thiều,
nếu người dân tuân theo phép tắc thay vì bàn
về đạo đức thì cuối cùng nơi đó
cũng trở thành một quốc gia chính thường,
nhân nghĩa và đạo đức sẽ tự nhiên dần trở lại.
Ở một quốc gia trong sạch,
nếu người dân không tuân theo phép tắc mà hàng ngày
khi không có việc gì để làm họ
nói về đạo đức và sự cao thượng,
nói về những chuẩn tắc làm người
và ai cũng có lòng ghị tha cho tội lỗi của nhau
thì cuối cùng đất nước này sẽ thoai hoa
thành một đất nước bần thiều,
đầy giấy những kẻ đạo đức giả.
Cuộc đối thoại thứ ba,
lão tử chỉ vào sông Hoàng Hà rộng lớn
và nói với không tử,
tại sao ông không học đức tính của nước?
Không tử hỏi, nước có những đức tính gì?
Lão tử đáp, thiện nhất giống như nước.
Nước có lợi cho vạn vật mà không tranh,
ở nơi mọi người đều ghét,
đây là đức khiêm hạ.
Sông biển sở dĩ có thể làm vô của trăm khe suối
là do nó ở chỗ thấp hơn.
Thiên hạ không có gì mềm mãi yêu đuôi hơn nước,
mà những cái răn chắc mạnh mẽ lại
không cái nào có thể thắng được nước,
đó là đức như vậy.
Do đó như thăng cường, như thăng cường.
Vì nước không có hình thái cố định,
nên có thể ra vào không bị ngăn cách.
Vì nó không hiện hữu,
nên có thể nhập vào cái không hiện hữu.
Từ đó chúng ta có thể biết được lợi ích
của việc không cần phải nói mà vẫn dạy được,
không cần làm gì mà vẫn có ích.
Không từ nghe song bừng tình ngộ và nói,
lời này của tiên sinh,
khiến đệ tử trật hiểu ra,
mọi vật ở trên cao,
chỉ riêng nước ở dưới thấp.
Mọi vật ở chỗ dễ chịu,
riêng nước ở chỗ hiểm trở.
Mọi vật ở chỗ sạch sẽ,
riêng nước ở chỗ dơ bẩn.
Chỗ nước ở là chỗ mà vạn vật kết bỏ,
vậy thì ai còn tranh với nước được.
Đây chính là thiện bậc nhất.
Lão từ gật đầu và nói,
nếu ông không cạnh tranh với đời
thì không ai có thể cạnh tranh với ông.
Đây là bát trước đức tình của nước.
Nước giống đạo, đạo có ở khắp mọi nơi,
và nước có lợi cho vạn vật.
Tránh chỗ cao để đi xuống chỗ thấp,
chưa bao giờ ngược dòng,
là biết tìm chỗ đứng.
Ở chỗ không nên trong vát tĩnh lặng,
ở vực thầm không thể dò tìm,
là tình thâm sâu khó đoan.
Tồn mà không kiệt, làm mà không cầu báo đáp,
là nhân từ.
Gặp tròn át xoay vòng, gặp vùng át xảy gáy,
càng át sẽ dừng, khơi dòng át sẽ chảy,
đó là dự trừ tin.
Cột dừa mọi dơ bẩn, đo chỉnh cao thấp,
đó là biết cách quản lý.
Dùng để trở thì nổi, dùng để xoay thì trong,
dùng để công phá
thì tất cả những gì kiên cố vững chắc
cũng không thể địch nổi,
đó là biết cách sử dụng.
Ngày đêm không nghỉ, tràn đầy rồi mới tiến tiếp,
là giỏi trở thời cơ.
Bậc thanh hiên giỏi thích ứng với hoàn cảnh,
người trí đạt để vạn sự thuận theo tự nhiên.
Ông lần này đi rồi,
nên bỏ ngạo khí trong lời nói và biểu cảm,
xóa bỏ trí dục ở dung màu.
Nếu không,
người chưa đến mà tinh tâm đã đến,
thân chưa tới mà gió đã động,
hiên lộ phố trương như hồ đi trên phố,
ai dám dùng ông?
Cục đối thoại thứ tư.
Lão tử nói, muốn thấy đại đạo,
trước hết phải đưa tâm trí mình quay về điểm khởi đầu
của vạn vật, trong trời đất, ngoài vũ trụ.
Người vật trong trời đất, cho đến Nhật,
Nguyệt, Sơn, Hà, mặt trời,
mặt trăng, núi, sông,
đều có hình dạng và tính chất khác nhau.
Cùng một điều là tất cả
đều sinh diệt theo quy luật tự nhiên,
tùy theo tự nhiên mà hành trì,
tùy theo tự nhiên mà truyền động và dừng lại.
Biết rằng chúng khác nhau là
nhìn từ bên ngoài của chúng,
biết rằng chúng giống nhau là biết nguồn gốc của chúng.
Nếu ông gạt những khác biệt
sang một bên và quan sát những điểm tương đồng,
ông có thể quay trở lại điểm khởi đầu
của mọi thứ. Lúc đầu,
mọi thứ được trộn lần thành một,
vô hình, không tính và không có gì khác biệt.
Không từ hỏi,
nhìn thấy mọi thứ giống nhau thì có gì vui.
Lão từ đáp, nhìn thấy giống nhau
thì vạn vật đều hài hòa.
Ta bình đẳng với vạn vật, bình đẳng với đúng sai.
Vì vậy,
có thể coi sống chết như ngày và đêm,
hỏa phúc như nhau, thiện ác bình đẳng,
không cao thấp, không vinh nhục,
lòng như giếng cổ, không trút cận sống,
tận hưởng chính mình,
có chỗ nào là không vui.
Không từ nói, lời tiên sinh nói đệ tử
sinh ghi lòng tạc giả. Để cảm ơn tiên sinh,
đệ tử sẽ tuân theo chẳng dám chế nải.
Đệ tử được lợi ích rất nhiều
và sẽ không bao giờ quên.
Sau đó, ông miễn cưỡng từ biệt lão từ.
Thật khó để hiểu thuận theo những gì
đến một cách tự nhiên,
nhưng có thể dùng nước để ví dụ.
Nước biết cách thuận theo tự nhiên
để có thể trở thành vô của trăm loại hạt.
Không hành động không phải là một phản ứng thụ động,
vì nước có thể chờ đợi và nắm bắt cơ hội
tìm ra phương pháp phù hợp,
biết vận dụng tài năng và tôn trọng
quy luật tất yêu của vạn vật.
Người không kính người mà kính trời,
không sống trái luật trời,
không hành động tùy tiện.
Càm ngộ. Một niệm không sinh
thì vạn niệm đều không có.
Lão từ là đang nói về việc loại bỏ chấp nga,
uông bỏ cây tôi,
uông bỏ tất cả những quy tắc và thiên kiến
trong tâm trí. Chỉ khi đó
chúng ta mới có thể nhìn thấy bản chất giống nhau
của vạn vật. Sau khi đọc các cuộc hội thoại
giữa khổng từ và lão từ,
chúng ta không chỉ biết được trí tuệ của ai
thâm sâu hơn, mà còn biết được đạo
làm người muốn khang ninh trường thỏ thì phải học
đức của nước, sống thuận theo tự nhiên,
không phân biệt, bỏ chấp ngá,
hòa làm một thể với trời đất.
