Phần 3: Đọc sách sử luận bàn minh kiến (Trinh Quán Chính Yếu)

Kỷ Nguyên Mới -> Văn Hóa Truyền Thống
814 người theo dõi
Nghe Full: https://www.ganjingworld.com/s/Q076MObRqZ
Ebook PDF: https://vanhoatruyenthong.net/trinh-quan-chinh-yeu/
-----
(Trinh Quán Chính Yếu) được xem là sách giáo khoa điển hình nhất dành cho bậc đế vương, ghi chép về những bàn luận chính trị trong triều đình, thảo luận về cách trị quốc của Đường Thái Tông.
Đế vương học về bản chất là phương pháp học làm lãnh đạo, cũng chính là phương pháp học quản lý cao cấp.
-----
Tác giả: Lưu Như / ChanhKien.org / zhengjian.org
#ĐườngTháiTông #LýThếDân #ĐếVương
Trinh Quán Chính Yếu, phần 3, đọc sách Sử luận Bàn Minh Kiến.
Ngày nay, nhiều người dù không hiểu biết về lịch sử nhưng cũng biết đến sự nghiệp và công lao to lớn của đường Thái Tông.
Đường Nhân đã trở thành cách gọi khác của người Hoa ở hải ngoại.
Đây chính là bằng chứng lịch sử rõ ràng cho thấy sức ảnh hưởng của chiều đại nhà đường trên thế giới.
Nhiều người dù không có kiến thức, không hiểu về đạo trị nước cũng từng nghe kể những câu chuyện đạo lý tốt đẹp về đường Thái Tông và Quần Thần.
Nhà vua đối xử với Quần Thần chân thành, biết lắng nghe lời phải, Quần Thần khẳng khái, dám dũng cảm can ngăn vua, cùng nhà vua cai trị thiên hạ.
Đặc biệt là những câu chuyện của ông với Nguyễn Trưng có thể nói từ già đến trẻ đều quen thuộc.
Quốc gia muốn giàu mạnh cần phải có minh quân, chỉ có minh quân mới có thể tu dưỡng đạo đức, biết nghe lời can rán.
Kẻ tiểu nhân su nịnh mới không thể cậy quyền cậy thế, dân chúng mới không bị quan lại ước hiếp.
Do đó, đúng như hiểu biết của mọi người, đế vương học đầu tiên đề cập đến Nguyễn Trưng,
trương mở đầu của trinh quán chính yếu luận bàn về đạo làm vua.
95% nội dung trương này là những câu hỏi đáp của Đường Thái Tông và Nguyễn Trưng về đạo vua tôi.
Thái Tông trị quốc, ôn cố chi tân, có thể coi là bậc thầy.
Đường Thái Tông là người rất thông hiểu lịch sử, qua những câu chuyện hưng vong trong lịch sử,
ông thường rút ra cho mình những bài học giáo huấn sâu sắc.
Ông không nhìn nhận lịch sử một cách máy móc mà đứng trên nhãn quan và kiến giải của bản thân.
Đây chính là phương pháp học tập, đọc sách mà khổng tử đã dạy.
Con người không nên đọc sách xử một cách cứng nhắc, thiếu liên hệ với thực tiễn mà phải biết ôn cố chi tân.
Nếu làm được như vậy, người đó sẽ có thể trở thành bậc thầy của thiên hạ.
Nguyên văn, khổng tử nói, ôn cố nhi chi tân, khả dĩ vi sư hĩ,
đọc chuyện xưa để biết chuyện này, vậy có thể trở thành thầy rồi.
Cho nên Thái Tông mới có thể trở thành người thầy về đạo trị nước lưu truyền cho đời đời hậu thế,
là tấm hương cho các thiên hoàng Nhật Bản, tướng quân Mạc Phủ E Đô và các đời sau học tập theo.
Nhưng ai có thể thực sự hiểu được, thực sự áp dụng được tư tưởng trị nước của Thái Tông,
điều này được quyết định bởi phẩm chất của từng cá nhân.
Tuy nhiên chắc chắn rằng nhờ học tập theo Thái Tông mà Tokigawa Ieyasu
đã có được thời kỳ Thái Bình Thịnh trị gần 300 năm.
Trong thực tế, thành ngữ ôn cố chi tân này xuất phát từ trong chương vi chính,
luận ngữ của khổng tử cũng có nghĩa là ôn cố chi tân là phẩm chất quan trọng của người làm chính trị.
Cả vua và quan cần phải liên tục đọc sách sử để học hỏi và tiếp thu những bài học giáo huấn về hưng vong,
dẹp loạn. Khổng tử mở mang giáo dục, mục đích để giúp thiên hạ Thái Bình, giáo hóa dân chúng.
Vào thời xuân thu, các cuộc tranh bá giữa các nước chư hầu đã mang đến vô vàn thống khổ cho dân chúng.
Khổng tử biết rõ con người chỉ có hướng thiện, trọng đức mới có thể ngăn chặn được những cuộc chiến tranh vì tư lợi.
Như vậy những quân thần cai trị đất nước cần phải quy chính đầu tiên, họ phải là những người đầu tiên được giáo dục.
Chỉ khi quân thần được quy chính, trở thành tấm hương cho dân chúng,
thì toàn bộ quốc gia mới có thể quy chính, thiên hạ mới có thể Thái Bình.
Cho nên, khổng tử mới nói ôn cố chi chi tân, khả dĩ vi sư hĩ, xem lại chuyện cũ để biết chuyện mới,
phải trở thành thầy mới có thể dẫn dắt quốc gia và dân chúng theo con đường đúng đắn.
Nghĩa vụ và trách nhiệm quan trọng nhất của người làm chính trị là giáo hóa dân chúng,
giúp người dân hướng thiện, chứ không chỉ là duy trì quyền lực của mình.
Vậy Thái Tông rốt cuộc đã ôn cố chi tân như thế nào, làm thế nào để dẫn dắt tốt quân thần và dân chúng?
Thái Tông trả lời Nguyễn Trưng, đọc sách Sử luận Bàn Minh Kiến.
Qua đoạn đối thoại dưới đây trong chương thứ nhất Đạo làm Vua của Trinh Quán Chính Yếu,
chúng ta có thể thấy tài năng của Nguyễn Trưng chính là nhờ sự dẫn dắt và tài dùng người của Thái Tông.
Đây là đoạn Thái Tông đích thân viết chiếu thư trả lời một bản tấu chương của Nguyễn Trưng.
Toàn bộ đoạn đối thoại là bức thư của Thái Tông trả lời Nguyễn Trưng, đoạn viết như sau.
Mỗi lần cha lên chiều gặp Chúa Thượng, Chúa Thượng đều không bàn sách lượt lâu dài trị nước,
chỉ nói những điều bình thường, đó không phải là người có thể để giang sơn lại cho con cháu,
có thể tránh được họ sát thân. Lại chỉ vào tất cả các cháu,
nói lớp người này nhất định sẽ chết vì gặp thời loạn.
Đến thời cháu của Hà Tăng là Hà Tuy quả nhiên bị Đông Hải Vương Tư Mã Việt lạm dụng hình pháp giết chết.
Sử sách tiền nhân viết ca ngợi Hà Tăng, cho rằng ông ta có cái sáng suốt biết nhìn trước.
Chẩm thấy không phải như vậy, chẩm cho rằng Hà Tăng không chung với vua mình,
có tội rất lớn. Là kẻ bề tôi, khi lên chiều phải tận chung vì nước,
khi bãi chiều phải tu thân sửa lỗi. Vua làm điều đúng phải thuận thế trợ giúp cho thành công,
vua có điều sai phải uốn nắn sửa chữa, đó là phương pháp giúp vua tôi đồng lòng trị nước.
Hà Tăng làm quan đến thừa tướng, địa vị cao mà danh vọng nặng,
phải nói thẳng không e rẻ, nghiêm khắc khuyên can, luận về đạo trị nước để phỏ tá thời chính.
Ấy vậy mà sau khi bãi chiều mới đem ra bàn tán, khi lên chiều lại không nói thẳng,
ca ngợi hạng người đó là bậc minh trí, chẳng phải là hoang đường sao.
Nước nhà nguy cấp mà không phỏ trợ, sao có thể dụng hạng người đó làm thừa tướng.
Ý kiến khanh tâu lên giúp chẩm biết được lỗi mình. Chẩm sẽ đặt nó lên bàn,
giống như tây môn báo đeo ra mềm, đồng an vu đeo cung trên người,
luôn nhắc nhở mình. Át sẽ kịp thời bù đắp, thu được hiệu quả.
Chẩm sẽ không để cho bài hát khang tai lương tai chỉ thịnh hành ở thời ngu thuấn.
Mối quan hệ như cá nước giữa vua và tôi cuối cùng đã hiện rõ ở ngày nay.
Trả lời thiện ngôn của khanh tuy có chậm, nhưng hy vọng khanh vẫn không sợ mạo phạm,
nói thẳng được mất mà không che giấu. Chẩm sẽ rất mực khiêm tốn,
an định tâm trí, cung kính chờ đợi thiện ngôn của khanh.
Không hổ danh là bậc minh quân, lấy sách sử làm thầy, thành tựu đức chính.
Đọc qua bản chiếu thư của Thái Tông, có thể thấy Thái Tông có hiểu biết rất sâu sắc về lịch sử.
Là một vị đế vương, Thái Tông không chỉ có thể tiếp thu ý kiến của Ngụy Trưng,
khen ngợi tấu trương của ông, mà Thái Tông còn có thể luận giải tường tận tại sao mình lại
đồng ý với lời can gián của Ngụy Trưng. Ông đối đải với bề tôi rất chân thành,
có thể trực tiếp nói ra suy nghĩ trong tâm như nói với bạn bè vậy.
Là bề tôi bản tính chân thành, lại thêm hiểu biết về lịch sử, Ngụy Trưng tất nhiên sẽ biết gì nói đấy,
hết mực trung thành phỏ tá vua. Là một vị vua, Thái Tông biết rất rõ bề tôi thế nào mới là trung thần thực sự.
Những kẻ nói lời hoa Mỹ, định nọt vào hùa, ton hót bỡ đỡ chắc chắn là loại tiểu nhân,
là gian thần gây hại cho vua. Vua bảo sao thì họ làm vậy, họ tân bốc, định nọt vua bất kể
đúng sai, tất cả chỉ vì tư lợi của bản thân chứ không phải vì lòng trung thành thực sự với vua.
Điều này không khó đoán, thông thường những vị đế vương thông hiểu sự sách đều thấu tỏ.
Nhưng Thái Tông còn hiểu rõ ràng hơn, ông còn có nhận thức mới và sâu sắc hơn.
Ông cho rằng những bề tôi mà ngay cả lời thẳng thắn khuyên can quân vương cũng không dám nói,
chỉ giữ thái độ im lặng, chính là những kẻ phạm tội lớn.
Thái Tông hiểu rất minh sác rằng chức trách của bề tôi là phải dám can đảm sửa chữa những sai lầm
của quân vương nếu không sẽ gây nguy hại cho quốc gia. Biết mà không dám nói thì tội còn lớn hơn
cả tội chủ động hùa theo sai lầm của quân vương, rõ ràng là đẩy quân vương vào chỗ bất nghĩa,
dương mắt nhìn quốc gia đi đến diệt vong. Cho nên, Thái Tông vô cùng anh minh,
ông nhân cơ hội này chỉ bảo cho Nghị Trưng nên làm thế nào mới là bề tôi tốt,
mới là trung thần tận trung với công việc, khích lệ Nghị Trưng dám nói thẳng nói thật.
Dám nói thẳng nói thật, sửa chữa sai lầm của quân vương, đây là biểu hiện của người đức độ,
thương người, cũng là điều mà cao đồ tăng tử của khổng tử từng nói đến về bậc quân tử thương người.
Thái Tông đương nhiên biết rõ đạo lý này, ông cũng giống như tăng tử chỉ bảo các đệ tử và gia
nhân, chỉ bảo bề tôi dùng tấm lòng của bậc quân tử thương người để giúp ông trị quốc.
Có thể thấy, Thái Tông biết nghe lời phải, biết sai mà sửa, điều này khiến mọi người dùng đức yêu
lại ông, khiến cho những đức tính nhân nghĩa, đạo đức của người quân tử được hồng dương,
nếu dùng vào việc trị quốc, thử hỏi ai mà không muốn nói lời chân thật,
tận tâm phỏ tá một vị quân vương như thế. Tiểu nhân cũng sẽ không có cơ hội tiếp cận quân vương
để gây sóng gió, sở dĩ nói Thái Tông anh minh chính là như vậy.
Một vị vua có hiểu biết đúng đắn về lịch sử, ôn cố chi tân thì có thể làm thầy,
dẫn dắt quần thần, tiếp đến dẫn dắt bách tính, trên làm dưới theo. Bách tính tất nhiên
sẽ tôn vinh đạo đức, đất nước sẽ có được thái bình thịnh trị, đây là điều tất yếu
của đức chính nên chính trị dựa trên đạo đức. Vậy vì sao những học giả Nhật Bản ngày nay cho rằng
trinh quán chính yếu là môn lãnh đạo học điển hình trong thời đại giữ gìn thành quả,
là cuốn sách giáo khoa dành cho những lãnh đạo cấp cao trong hai lĩnh vực lớn kinh doanh
và chính trị ngày nay. Chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu trong phần sau.
