nguyên tắc 4 không của bậc trí giả

Cổ Nhân Podcast
70 người theo dõi
26 thg 1, 2025
nguyên tắc 4 không của bậc trí giả
Bốn không của trí giả, người trí tuệ không kêu, người không ngoan không bướng, có mưu trí không lộ, có mạnh mẽ cũng không làm điều này.
Người có thể thắng mà không cần thắng, thắng mà không kêu không ngạo mới thực sự là cao nhân, một đạo lý đơn giản nhưng ẩn chứa trí tuệ lớn.
1. Trí giả không kêu, không bướng
Một người thực sự không ngoan và có trí tuệ sẽ hiểu tầm quan trọng của việc thắng không kêu, bại không nản.
Cho dù tài trí hơn người, họ cũng phải giữ mình sâu lặng như biển cả rộng lớn.
Một kẻ dễ dàng bị kích động bởi cảm xúc thì khó giữ sự bình tĩnh trong thư duy.
Như vậy, hành động và các quyết định của người đó cũng bị chịu tác động rất lớn từ ngoài cảnh.
Lúc này, kết quả thành hay bại không do bản thân người đó nữa mà dựa vào may mắn để quyết định.
Có câu chuyện xưa kể rằng, một vị tướng tài giỏi trước đây từng lập vô số chiến công lẫy lừng được dân chúng và đức vua tin tưởng.
Người ta gọi ông là tướng quân bách chiến bách thắng vì suốt chục năm cầm quân, ông chưa từng đánh thua trận nào.
Kẻ thù chỉ cần nghe thấy tên ông thôi, đều cảm thấy khiếp sợ, ba hồn bảy vía thất lạc.
Cũng vì thế, lâu dần, vị tướng quân có tâm lý rằng ta là người giỏi nhất thiên hạ.
Ông trở nên kiêu ngạo, cố chấp và bảo thủ trong khuynh hướng chỉ huy, lấy ý kiến bản thân làm đầu mà không nghe lời khuyên của cấp dưới.
Đến một ngày, sau khi thắng trận, ông dẫn quân công chiếm một thành trì và ra lệnh khao quân ăn chơi rượu thịt ba ngày ba đêm, sau đó về kinh để luận công ban thưởng.
Dưới trướng của ông, có một vị phó tướng trẻ từng nhiều lần lên tiếng khuyên trang đợi tới ngày nắm chắc đại cục trong tay.
Sau khi bệ hạ ban thưởng, mọi người cùng nâng chén chúc mừng cũng không buồn.
Nhưng tướng quân lại không chịu nghe.
Cuối cùng, đợi khi quân lính đã uống suốt hai ngày, ai nấy say mềm lan ra ngủ say, bỏ cả việc canh gác, thì quân thủ bất ngờ ập đến từ bốn phương tám hướng.
Trong khi quân mình chưa kịp tỉnh táo để cầm vũ khí, thì vó nửa quân địch đã tung hoành khắp nơi.
Thành trì vừa chiếm được, liền phải trả về cho giặc, quân lính còn chịu thiệt hại vô số.
Triều Đình nỗi giận, vì tướng quân dù chạy thoát thân trong lần đó, cũng bị nhà vua trừng phạt nặng nề.
Từ đó về sau, ông chỉ đóng cửa nhốt mình trong nhà, tự thấy hối hận vì bản tính kiêu ngạo trước kia, lại ăn năng trước tính mạng của biết bao binh sĩ ủng mạng không đáng.
Danh xưng tướng quân bách chiến bách thắng, cũng trở thành trò cười cho thiên hạ, bị người đời rềm pha.
Có thể thấy rằng, bậc trí giả luôn biết hành sự không thể kiêu ngạo, suy nghĩ không thể ương bướng.
Nếu không biết tiếp thu và liên tục học hỏi thêm từ xung quanh, thì sớm muộn cũng phải đối mặt với sự đào thải.
Trong cuộc sống hay công việc đều như vậy.
Người xưa đã nói, ba ông thợ dày bằng một da cắt lượng.
Hay như ngày nay người ta cũng nói, muốn đi nhanh hãy đi một mình, muốn đi xa hãy đi cùng nhau.
Phải biết kết hợp tư duy của tập thể thì mới có thể tạo thành sức mạnh tổng hợp lâu bền và vững chắc.
2. Trí giả ẩn sâu, không lộ, không ép.
Người xưa có câu, chân nhân bất lộ tướng, lộ tướng bất chân nhân.
Những người đã ác đạo thì không cần thiết phải lấy thân phận chân thật để thể hiện trước mặt người khác.
Ngược lại, người thích thể hiện thì không phải người thực sự bản lĩnh.
Thời xuân thu chiến quốc, có một người giỏi cầm nghệ tên là ông Như Xuân.
Từ nhỏ đã có khả năng chơi đạn và sáng tác linh hoạt,
anh ta thường xuyên khoe khoan tài nghệ khắp nơi, nhờ đó mà tiến tâm lan xa.
Một ngày, trên đường Du Xuân, anh ta bắt gặp một vị đạo sĩ mang tay nại chứa chiếc đàn cổ quý giá.
Ông Như Xuân thấy vậy, tiến tới hỏi hang bằng giọng trịch thường.
Xin hỏi, đạo trường chơi đạn có giỏi hay không mà sở hữu chiếc đàn tốt thế?
Đạo sĩ khiêm nhường đáp.
Tôi cũng chỉ biết đôi chút, còn cần bái sư học nghệ thêm với cao nhân.
Ông Như Xuân nghe vậy, tính thích thể hiện nổi lên, bèn yêu cầu đạo sĩ nghe mình đàn rồi nói.
Thế nào, ta có đủ trở thành cao nhân hay không?
Đạo sĩ lại nói, cậu đàn cũng hay, nhưng chưa đủ để tôi bái sư.
Ông Như Xuân bất mãn, cho rằng kẻ này coi thường mình, nên không cho đạo sĩ đi, mà bắt ông cũng phải đàn một khúc.
Lúc này, đạo sĩ vẫn giữ dáng vẽ khiêm nhường, vuốt nhẹ vài cái, tiếng nhạc vang lên như nước chảy réo rắc,
khiến mọi người xung quanh sửng lại, yên ắn chìm đắm trong âm thanh.
Bây giờ, thanh niên họ ông mới giật mình bựng tĩnh, biết bản thân gặp được cao nhân chân chính, vội vàng quỳ xuống xin được bái sư.
Có thể thấy, một con dao quá sắc bén, không chỉ đe dọa kẻ thù, mà còn có thể làm tổn thương chính người sử dụng.
Vì núi cao sẽ có núi cao hơn, người giỏi luôn có người giỏi hơn, chẳng ai có thể đảm bảo mình là thiên tài,
không gì không biết, không gì không hiểu, giỏi giang hơn người.
Cho dù có năng lực thật sự, người ta cũng không nhất thiết phải nói oan oan bằng miệng, không ép buộc người khác phải thừa nhận.
Cái gì cố quá cũng thành quá cố, đánh giá của mọi người xung quanh cũng vậy.
Chẳng phải tự dưng mà cổ nhân đúc kết được rằng,
quân tử chi tâm sự, thiên thanh nhật bạch, bất khả sự nhân bất tri.
Quân tử chi tài hoa, ngọc quẩn châu tạng, bất khả sự nhân dị tri.
Câu nói trên có thể hiểu rằng, tâm tư của người quân tử phải rõ ràng trong sạch,
quan minh lỗi lạc, không cần che giấu bất cứ ai.
Ngược lại, tài hoa của bậc quân tử phải giữ như châu Ngọc,
không dễ dàng đem ra hiển lộ, làm lóa mắt người ngoài.
Đừng vì canh chấp thắng thua nhất thời, mà cố chấp với cái tôi của mình.
Đời người, đôi khi thắng chưa hẳn đã là hơn người, thua cũng chưa hẳn là kén cỏi.
Sự không ngoan được bộc lộ quá mạnh mẽ, cũng là con dao hai lưỡi,
có thể dẫn tới những tai ương cho chính chủ nhân của mình.
Cao nhân thực sự trong thế gian, chính là người hiểu được,
những lúc có thể thắng mà không nhất định cần phải thắng.
Có tấm lòng khiêm nhượng trước người khác, có thể hiểu ý nguyện lòng người.
Do đó, bậc trí giả càng có bản lĩnh, càng phải ấn sâu.
Thông minh thì không nhất định là có trí tuệ,
nhưng trí tuệ thì bao gồm cả thông minh.
Tài trí không chỉ phân định ở bên ngoài,
mà còn phải nằm trong thái độ đối nhân sự thế,
có lý, có tình, phải trái rõ ràng, có mức, có độ.
Cái gì không nên làm, phải đủ bản lĩnh để giữ bản thân tránh xa,
đó mới là tâm thái mà bậc trí giả nên nắm giữ.
Ba kiểu người ít phúc khí, bạn càng chơi thân thì họ càng kéo bạn đi xuống.
Người muốn chiếm đoạt danh lợi
Sống trên đời này, ngoài trừ cửa ái sinh tử thì khó nhất vẫn là ái danh lợi.
Khi đứng trước danh lợi, con người ta thường khó tránh khỏi những cám dỗ.
Một khi lòng tham nổi lên thì phúc khí cũng tiêu tan hết.
Làm người không cầu tại, không cầu quang nhưng đòi có tiền đồ.
Những người lúc nào thích lợi dụng để chiếm đoạt danh lợi
thì dù có sám hối bao nhiêu cũng khó mà chuột lại được tội lỗi của mình.
Đây chính là kiểu người không có phúc khí.
Người thích tỏ ra là mình thông minh.
Người thích khoe khoan sự thông minh của mình chính là kiểu người thấp kém.
Họ hay dùng ngôn từ Hoa Mỹ nhưng lại chính là kiểu người cực kỳ thấp kém.
Loại người này lúc nào so sánh mình với người khác.
Đây là cách đem tài năng ra để biến thành công cụ tranh giành.
Tài năng của bạn sẽ được người khác thấy, đó cũng là lúc phúc khí tiêm đến.
Chỉ có ngôn từ Hoa Mỹ thôi chưa đủ, bạn cần hành động hay không mà thôi.
Một người nói chuyện rất hay nhưng nếu không có những hành động thực tế thì cũng chỉ là lý thuyết rỗng mà thôi.
Chỉ có phục vụ người khác, được người khác yêu mến thì mới thăng tiến được, phúc khí mới về.
Người quá cay nghiệt.
Kiểu người hay nói lời cay nghiệt thì chắc chắn là họ không có phúc khí.
Chính vì thế mà phúc khí của họ ngày càng ít đi.
Với kiểu người này thì việc kho vừa ý, kho ai cũng có thể khiến họ thấy vừa lòng.
Người cay nghiệt thì lúc nào cầu toàn, dùng chính tiêu chuẩn của mình để đặt ra đánh giá rồi bắt người khác nghe theo.
Cay nghiệt thì ngôn nữ rất chua hoa, hay phê bình người khác, không dùng tình cảm để đối đải, không cho người khác chút thể diện.
