Phóng sự "Để làng nghề Bình Yên được bình yên" phát trên

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
5 Lượt xem video·24 thg 12, 2024
Thực tế cho thấy, làng nghề truyền thống đóng vai trò quan trọng trong công cuộc công nghiệp hóa nông thôn,
chuyển đổi cơ cấu kinh tế và tạo sinh kế việc làm cho người dân.
Không chỉ bảo tồn giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương,
sản phẩm làng nghề còn góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Tuy nhiên, với quy mô sản xuất nhỏ lẻ, không quan tâm đến môi trường lại đáp ứng mau lẹ với nhu cầu của thị trường.
Cho nên, ô nhiễm môi trường tại các làng nghề đang trở thành vấn đề cấp bách cần được giải quyết.
Vì sản xuất ngay tại gia đình, sen kẽ trong khu dân cư nên ô nhiễm ở các làng nghề thường tác động đến vấn đề sức khỏe.
Không chỉ người lao động trực tiếp, gia đình họ mà còn ảnh hưởng đến cả hàng xóm xung quanh.
Hoặc là có một số các vùng, ví dụ như những cái làng tái chế, Ấc Quy, Tự Ấc Quy Trì gì đấy,
thì là cái tỷ lệ nhiễm được trì rất cao cho người dân.
Tức là cái ô nhiễm nó mang tính toàn diện, nó không phải chỉ cho đối tượng sản xuất,
mà còn cho cả những người sống xung quanh.
Nó còn cả ảnh hưởng đến môi trường xung quanh, ảnh hưởng đến chất lượng nước của các vùng lên cận,
ảnh hưởng đến chất lượng khí của các nơi xa, và dẫn đến những cái xung đột môi trường rất lớn.
Tức là cả giữa các cái nơi mà, nơi sản xuất và cái nơi phải tiếp nhận cái khí thải sinh ra từ cái làng đó.
Hiện nay, tỉnh Nam Định có 142 làng nghề, trong đó có 80 làng nghề đã được công nhận.
Bình quân mỗi năm, giá trị sản xuất của các làng nghề ở đây ước đạt gần 6.000 tỷ đồng.
Làng nghề cơ khí thôn Bình Yên, thuộc xã Nam Thanh, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định là một trong số đó.
Từ những năm 1980, bên cạnh làm nông, người làng đã phát triển nghề cô đúc nhôm từ vò lon, nhôm phế thải,
rồi sản xuất thành các đồ gia dụng, đem lại thu nhập cao hơn.
Quy mô thì bọn em mua thỏi nhôm này và cán ra, xong bắt đầu sản xuất vào những quy trình máy kia.
Thì là nhúng rửa, thành được những sản phẩm như thế này.
Ba công nhân với hai vợ chồng là năm này mỗi tháng sản xuất tầm khoảng 5-6 tấn.
Tiêu thụ đi danh quanh các tỉnh, từ Nam Campuchia rồi có khi sang cả Thái Nam.
Hiện nay, với 170 hộ cô đúc nhôm và sản xuất đồ gia dụng, đã tạo ra hơn 1.000 việc làm.
Những năm qua, làng nghề đã đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế, xã hội,
cũng như nâng cao đổi sống vật chất, tinh thần cho nhân dân xã Nam Thanh.
Mỗi tháng, làng nghề tái chế 800-900 tấn phế thải, thành nhôm nguyên liệu,
đóng góp vào nền kinh tế tuần hoàn, đang là tất yếu hiện nay.
Cái đồ non viên này chúng tôi thu mua từ các tỉnh, thành phố, mang về đây.
Nếu đồng nát đi thua, nó gom lại, thì cho những đại ný đưa về cho chúng tôi,
thì chúng tôi tái chế ra, làm mâm, làm song, làm chậu, làm các loại vậy thôi.
Tuy nhiên, do tái chế từ vỏ lon, song nồi hỏng, phế thải nhôm mà điều kiện sản xuất lại giản đơn,
nên quá trình cô đúc đã thải ra khí độc, tiềm ẩn nhiều tác hại nghiêm trọng đến môi trường
và sức khỏe người dân xung quanh.
Đồng thời, mỗi tháng làng nghề sử dụng khoảng 200-250 tấn than đá,
600 kg dầu ma rút và than củi để phục vụ sản xuất.
Cũng thải ra khoảng 90 tấn xỉ than và bã thả phải trôn lớp.
Cả nguyên liệu đầu vào ở đây đều là phế liệu,
nên nó chứa rất nhiều các tạp chất, chứ không phải chỉ là nhôm thuần thiết.
Vì vậy, khi trong quá trình nung nhôm hoài, thơi eo xích nhôm lên,
thì còn rất nhiều những thành phần các kim loại khác có lẫn trong này
và cả những số chữ cơ bẩn cũng đi theo.
Trong quá trình cháy thì sinh ra những khí rất độc.
Một số khí thải sẽ sinh ra trong quá trình đốt lôn bia,
thì sẽ gồm carbonic oxide, carbonic dioxide.
Trong khí thải đấy, các hợp chất chứa nitro sẽ có khỏe nguy hiểm hơn.
Tuy nhiên, bây giờ chúng ta đều biết là
với mục tiêu phát triển bền vững, nghĩa là net zero,
và khí thải CO2 cũng là vấn đề rất đích bối với toàn cầu
vì cả hai khí thải đấy đều gây ra hiệu ứng khí nhà quý.
Mỗi ngày, các cơ sở sản xuất son, nồi thải ra khoảng 470 mét khối nước
có chứa các hóa chất độc hại, có thể gây các bệnh về hô hấp, dị ứng,
đặc biệt là chrome hóa trị 6 có khả năng gây nguy cơ ung thư.
Nước thải này nếu không được xử lý, sẽ làm ô nhiễm nguồn nước,
gây mất cân bằng pH, tích tụ kim loại nặng, gây hại hệ sinh thái thủy sinh.
Vì vậy, các xã lân cận đã đắp bờ ngăn không cho nước thải
từ làng nghề Bình Yên chảy ra, nên nước thải chỉ quanh quẩn trong làng.
Thời gian qua, làng nghề được sự quan tâm từ Trung ương đến tỉnh, huyện
và các tổ chức phi chính phủ liên quan đến vấn đề môi trường.
Tuy nhiên, các hạng mục xây dựng năm 2007 do chính phủ thị sĩ tài trợ
trong dự án quản lý chất thải nguy hại tỉnh Nam Định không còn khả năng phục vụ.
Năm 2014, tỉnh Nam Định đã triển khai dự án hàng chục tỷ đồng
để khắc phục ô nhiễm làng nghề tại thôn Bình Yên
với quy mô 92 hố ga, 93 ống khói và một nhà máy xử lý nước thải.
Đến nay, các ống khói không còn phù hợp với điều kiện sản xuất hiện tại.
Hiện tại, đối với làng nghề đã thành nằm được tổ dịch vụ thu gom
xử lý chất cô đúc của làng nghề.
Trước kia, đối với chưa có tổ này, đối với làng nghề chất cô đúc,
chất cặn bã từ cô đúc nhôm thải ra môi trường xung quanh.
Nhưng mà đối với tổ dịch vụ này, từ khi thành đập đến nay,
2019 đến nay, thì đã đi vào hoạt động và làm rất tốt công tác thu gom xử lý
với chất thải rắn từ cô đúc nhôm.
Nhà máy xử lý nước thải, dù được đầu tư bài bản, nhưng không phát huy hiệu quả.
Các chất thải từ công đoạn tráng nhúng thường kết tùa,
lắng động ngay trên đường chảy về nhà máy.
Vì vậy, hệ thống xử lý nước thải đã bị xuống cấp, tư hào.
Năm 2023 và 2024,
huyện tập trung xây dựng tiếp sự án xây dựng hồ điều hòa.
Hiện tại, nước thải tại làng nghề được đưa về hồ điều hòa để xử lý sơ bộ.
Đối với làng nghề, để đảm bảo phát triển bền vững và đảm bảo môi trường,
đối với tỉnh, huyện cũng đã có đề án, kế hoạch
để di dời các hộ sản xuất ra khỏi làng nghề,
để đưa vào cụm công nghiệp để đảm bảo công tác xử lý môi trường.
Dự kiến từ nay đến 2030 sẽ triển khai xây dựng cụm công nghiệp làng nghề Bình Yên.
Thời gian tới phải tiếp tục huy động các nguồn vốn, nguồn lực
để thực hiện giải pháp xử lý phân tán và xử lý tập trung các nước thải.
Hàng năm, xã đã tổ chức nạo vét khơi thông và xử lý nước thải, chất thải của làng nghề.
Nhưng tình trạng ô nhiễm môi trường vẫn rất trầm trọng.
Hiện làng nghề Bình Yên, xã Nam Thanh không còn sản xuất nông nghiệp do đất đai bị ô nhiễm.
Chuyển đổi nghề nghiệp hay di dời các hộ đến nơi sản xuất an toàn
không thể tiến hành ngay lập tức để vừa giảm ô nhiễm môi trường,
vừa đảm bảo sinh kế cho các hộ sản xuất.
Phải có bộ phận giám sát và kiểm soát từng hộ sản xuất về cái việc làm phát sinh cho chất thải.
Thứ hai là phải lợi tận dụng tất cả các tổ chức đoàn thể xã hội trong làng, trong thôn,
ví dụ như hội cựu chiến binh, hội người cao tuổi, hội phụ nữ, thanh niên
để cùng tham gia giáo dục cái nhận thức của từng hộ sản xuất của bà con dân làng nghề.
Thứ ba là phải có những biện pháp công nghệ nhằm giảm thiểu chất thải phát sinh làm môi trường
nhưng mà phải rất đơn giản, dễ áp dụng, dễ vận hành và không đạt nhiều kinh tế cao.
Nhằm hỗ trợ người dân và địa phương, từ tháng 4 năm 2023
Sáng kiến tác động thập thể giảm thiểu ô nhiễm môi trường làng nghề gia công tái chế kim loại
được Viện Môi trường và Phát triển Bền Vững triển khai tại làng nghề Bình Yên.
Sáng kiến được Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ tài trợ
thông qua dự án giảm thiểu ô nhiễm do Bộ Tài nguyên và Môi trường
và Tổ chức Windrock International phối hợp quản lý.
Chúng tôi cũng phải thay đổi cách tiếp cận, đó là làm sao phải lắng nghe ý kiến của người dân và cộng đồng
và cùng với họ để xây dựng các kế hoạch triển khai.
Thì có những cái mà do người dân là người lao động làm nghề
họ sẽ có kinh nghiệm để cùng với chuyên gia của chúng tôi
đưa ra những cái giải pháp, những cái biển pháp kỹ thuật tốt nhất
trong quá trình sản xuất để giảm thiểu ô nhiễm.
Chúng tôi đã triển khai nhất từ tri bộ
triển khai ra đến đối với chỉ đạo cho thôn trưởng, thấp trưởng
cùng với cấp hội nghị.
Như vậy là để vận động nhân dân thực hiện chấp hành tốt
thông qua các hội nghị và thông qua các thông điệp
mà chúng tôi đã làm công tác tư trưởng
rồi tuyên truyền theo cán bộ dân dân
thì người ta đã nhận thức ra được về cái việc như vậy là về môi trường
nó có ảnh hưởng với sức khỏe.
Thế nên đến nay những người dân chấp hành rất tốt.
Thông qua can thiệp công nghệ phù hợp
tạo thành môi trường tốt nhất và hỗ trợ chính sách
các chuyên gia tập trung thay đổi kích thước buồng cô đúc
nhằm đẩy được hết khí thải lên phía trên ống hút
tháp hấp thụ cũng được nối cao hơn
đồng thời bơm thêm nước và hóa chất loãng tuần hoàn bên trong
để hấp thụ hết khói bụi và khử khí độc.
Chúng tôi cũng có xây dựng một hệ thống xử lý nước thải
đơn giản cho từng hộ gia đình với quy mô nhỏ
vận hành một cách đơn giản nhất
để có thể loại bỏ nước thải chrome cũng như là trung hòa
để tạo bùn thải.
Mối mục đích là sẽ thu lại lượng bùn thải ngay tại hộ gia đình
và sau đó thì nước thải ra ngoài sẽ là nước thải sạch.
Xong xong cùng nữa thì cũng với một kỳ vọng lớn hơn
là có thể thay thế được chrome 6 sử dụng bằng chrome 3
ít nguy hiểm hơn cho con người, không gây ung thư.
Bây giờ có bẻ nắng phân tích được
và cái dòng nước chảy nó trong hơn lớn nhiều
và cái bẻ cặn thì nó động rất ít
trước thì nó nhiều, trước thì nó thường thường
ví dụ 3-4 lần thì mình rửa thì nó đầy bẻ
nhưng bây giờ khoảng hơn chục lần thì nó mới đầy được bẻ
nó do cái cặn so với đợt trước.
Tính đến cuối tháng 11 năm 2024
đã có 20 hộ cô đúc đã được lắp tháp hấp thụ
và 2 hộ trắng nhúng đã và đang được cải tạo
áp dụng biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Từ đúc xuống lớp khóa đến là
lượng bụi không còn mấy lượng hơi hơn
khí hóa chất là không giảm thiểu nhiều
không chỉ là tốt
thứ nhất là tốt do đảm bảo sức khỏe của mình
và người hàng xung quanh
nó giảm thiểu rất nhiều khói bụi
và các khí thải
Trước đây thì nói chung là khói bụi
người ta làm cái ống khói thấp
nó rà rà
những cái hột bụi như hột tấm gạo
đến sáng tầm 3-4 giờ người ta bỏ than
rất khó chịu
nhưng bây giờ nó đỡ hẳn rồi
hay nữa là bây giờ nó cao như thế này
cái khói nó đi xa
nên nó đỡ bụi
bụi thì đỡ hẳn rồi
Đến tháng 12 năm 2025
dự án sẽ kết thúc
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Nam Thanh cam kết
nếu sáng kiến được chứng minh hiệu quả
và cơ quan chuyên môn công nhận
xã sẽ bắt buộc các hộ làm nghề phải áp dụng
những hộ không chấp hành
tiếp tục gây ô nhiễm
sẽ buộc phải dừng sản xuất
Tuy nhiên, để làng nghề bình yên
thực sự bình yên
sự tự giác của người dân
trong việc bảo vệ môi trường
là yếu tố then chốt
Chính quyền, các tổ chức xã hội
và bà con
cần chung tay thực hiện
kết hợp công nghệ thân thiện
với ý thức bảo vệ môi trường
và đổi mưới sản xuất
Những giải pháp trên mới là cấp bách
tạm thời
nhằm bảo đảm sinh kế cho người dân
Về lâu dài
để phát triển bền vững
làng nghề cần được quy hoạch hợp lý
tạo không gian sản xuất
tách biệt khỏi khu dân cư
