VÌ SAO MÙA ĐÔNG MIỀN BẮC LẠNH CÓNG, MIỀN NAM ẤM ÁP?

Thành Phạm
511 người theo dõi
Phải nói là Hà Nội đang rất lạnh, thời điểm mình thực hiện video này thì nhiệt độ ngoài trời chỉ vào khoảng 10 độ C mà thôi
Mùa đông nào cũng vậy, sẽ có những ngày giá rét như thế này
Đi ra đường thì mọi người chùm kín, không các gì là chùm chăn cả
Trong khi đó ở miền Nam thì trời ấm áp hơn nhiều
Không biết vào thời điểm này thì ở miền Nam nhiệt độ đang là bao nhiêu
Hy vọng các bạn đang xem video này vào một mùa đông lạnh giá
Tại sao ở miền Bắc vào mùa đông trời rất lạnh, còn ở miền Nam vào mùa đông thì trời lại ấm áp
Đó sẽ là chủ đề của câu chuyện ngày hôm nay
Một trong những động lực lớn nhất để mình làm video này là hồi xưa mình còn đi học
Thì mình cũng không hiểu lắm về chuyện vì sao mùa đông miền Bắc lại lạnh tái tê
Còn miền Nam thì vẫn tung tăng áo cọc
Và có lẽ bây giờ nhiều bạn khác cũng giống như mình cũng chưa hiểu được điều này
20 năm sau có đọc lại sách thì cảm giác vẫn là hơi khó hiểu
Thực tế là những gì đã đưa vào sách giáo khoa thì sẽ rất chính xác
Nhưng đôi khi nó sẽ hơi hàn lâm, hơi khó hiểu
Và cũng hơi thiếu hình minh họa
Vậy nên mình sẽ cố gắng để giải thích vấn đề này một cách dễ hiểu nhất
Theo những gì bản thân mình tự tìm hiểu được và có thể truyền đạt tới tất cả các bạn
Vì sao vào mùa đông miền Bắc rất lạnh, còn miền Nam thì vẫn ấm áp
Chúng ta đều biết rằng Việt Nam ta nằm ở Bắc bán cầu
Hiểu một cách đơn giản là nửa trên của trái đất
Mà trái đất thì hình cầu, nghĩa là phình to ra ở xích đạo
Càng gần xích đạo thì chỗ ấy càng phình hơn, càng nhận được nhiều ánh nắng hơn và càng nóng hơn
Mặt trời cũng sẽ rọi thẳng vào xích đạo
Miền Nam thì gần xích đạo hơn, miền Bắc thì xa xích đạo hơn
Nên miền Nam có sư hướng nóng hơn so với miền Bắc
Xích đạo thường được coi là nơi nóng nhất
Vì vùng này, quanh năm có mặt trời ở trên đỉnh đầu
Gọi là thường thôi, bởi vì thực tế
Những nơi có nhiệt độ cực đại đo được nóng nhất trên hành tinh này
Lại không phải là xích đạo
Vì đường xích đạo chạy xuyên qua biển là chủ yếu
Và những nơi nóng nhất đều là sa mạc
Điều này thì có liên quan đến yếu tố hấp thụ nhiệt của các
Đó là địa lý trái đất đơn thuần
Chưa nói đến địa hình
Chưa nói đến gió mùa
Chưa nói đến các yếu tố khác
Sự tranh lệnh nhiệt độ giữa hai miền sẽ được cảm nhận rõ ràng nhất là vào mùa đông
Lúc này, miền Bắc sẽ có những ngày chịu ảnh hưởng của gió mùa đông Bắc
Nên rất lạnh
Còn miền Nam thì hầu như không thể cảm nhận được điều này
Hãy lưu ý đến cụm từ gió mùa đông Bắc
Và bạn cần phải đặc biệt lưu ý đến nó
Mỗi khi nghe đến những bản tin dự báo thời tiết
Ai trải qua mùa đông miền Bắc cũng đều biết
Cứ nghe đài báo gió mùa đông Bắc là chuẩn bị mặc áo dày hơn
Dùng chăn ấm hơn rồi
Còn nếu không có gió mùa đông Bắc
Thì mùa đông cũng không phải là quá khủng khiếp phải không nào
Tại sao lại gọi là gió mùa đông Bắc
Chứ không phải là gió mùa Tây Bắc
Hay là gió mùa gì khác
Bởi vì nó thổi theo hướng đông Bắc vào nước ta
Hình ảnh bản đồ này thì các bạn sẽ dễ hình dung hơn nhiều
Gió này không phải là thổi ngay từ mỹ tỉnh biên giới phía Bắc
Tới Việt Nam nước ta
Mà thực tế nó thổi từ vùng Trung Á
Và xa hơn nữa là Siberia
Những vùng lạnh giá của trái đất
Khối không khí này di chuyển từ phía Bắc xuống phía Nam
Và tràn vào nước ta
Nhưng tại sao nó lại chỉ thổi theo hướng đông Bắc mà thôi
Cái này thì liên quan đến địa hình
Đây là bản đồ mô phỏng 3D địa hình miền Bắc của nước ta
Phần màu vàng là phần núi cao
Càng đậm thì núi càng cao
Phần màu xanh là phần thấp hơn
Khi mà không khí thổi từ phía Bắc về
Thì ta thấy Tây Bắc rất nhiều núi cao
Và nó sẽ giống như một tấm lá trắng
Khiến cho không khí lạnh khó có thể vượt qua
Ngược lại
Vùng Đông Bắc có núi nhưng mà núi thấp hơn
Ở khoảng độ cao đến 1000m mà thôi
Mà núi ở vùng Đông Bắc thì nó không trắn ngang
Mà nó lại chạy dọc hoặc chạy xiên
Địa hình như vậy tạo ra giống như một cái phễu
Một cái mạch dẫn gió
Chứ không hề trắn gió
Và thế là cả miền Bắc đẫm trong không khí lạnh
Thổi từ hướng Đông Bắc
Mà gió lạnh như này cũng chỉ thổi theo mùa
Thế nên gọi là gió mùa Đông Bắc
Gồm hai yếu tố
Mùa tức là thời gian thổi
Và Đông Bắc ở đây là hướng thổi
Nó tạo ra mùa đông gây gió mạnh
Trời trở rét và thời tiết xấu
Thường từ tháng 11 cho đến tháng 4 năm sau
Sẽ ru di một vài tháng tùy từng năm
Chúng được xem là loại gió trướng
Hay còn gọi là tật phong
Hay còn gọi là gió xấu
Nhìn chung là rất tiêu cực
Nó không tốt cho sức khỏe
Đây là một hiện tượng thời tiết
Theo quan điểm của người Việt Nam
Tương tự như hiện tượng ở Mông Cổ
Được gọi là bạch phong mau
Đều ảnh hưởng xấu tới con người
Đến đây thì có lẽ các bạn cũng đã hiểu
Vì sao mùa đông miền Bắc lại lạnh như vậy rồi đúng không
Vậy thì bây giờ chúng ta sẽ tiếp tục giải quyết
Vấn đề ở miền Nam
Tại sao mùa đông miền Nam lại ấm áp
Đây là một video khác
Và tập trung vào khu vực miền Nam của nước ta
Thì bạn xem thấy có những luồng gió rất mạnh
Thổi từ biển vào
Đây chỉ là sự khác biệt lớn nhất
Giữa miền Nam và miền Bắc
Miền Bắc chịu ảnh hưởng của gió mùa đông Bắc
Còn miền Nam chịu ảnh hưởng
Của gió mậu dịch
Hay còn gọi là gió tín phong
Tín ở đây có nghĩa là chữ tín
Phong ở đây là gió
Tín phong bởi vì gió này rất là được tin tưởng
Gọi là gió mậu dịch
Bởi vì vào thời xưa
Người châu Âu và người Trung Quốc
Đã dùng những đợt gió này
Để dòng thuyền buôn bán
Trên những con đường tơ lụa ven biển
Với sự xuất hiện của gió này
Thì việc làm ăn, buôn bán, giao thương
Mậu dịch được thuận lợi
Nên nó có tên gọi là mậu dịch hoặc tín phong
Và thêm một đặc điểm nữa
Khiến cho miền Nam không chịu ảnh hưởng
Mấy của gió mùa đông Bắc
Bởi vì gió mùa đông Bắc thì gần như không vào
Trong Nam do đặc điểm địa hình
Đó là sự chia cắt Bắc Nam
Với mặt địa lý của chúng ta
Cụ thể ở đây giữa miền Bắc và miền Nam
Xuất hiện một dãy núi
Giữa núi này tên gọi là dãy núi Bạch Mã
Gió thổi từ Bắc vào đến đây
Sẽ không leo được núi, không leo được đèo
Núi Bạch Mã là một phần
Của dãy núi Trường Sơn
Và nó chạy cắt ra đến sát biển
Núi này nằm giữa tỉnh Thừa Thiên Huế
Và thành phố Đà Nẵng
Và nơi đây có đèo Hải Vân nổi tiếng
Cách Huế khoảng 40km về phía Nam
Tại sao núi này lại được gọi là núi Bạch Mã
Vì nó trông giống như
Một con ngựa trắng
Và ruỗi thẳng cái chân của mình ra biển
Núi Bạch Mã có đỉnh cao
1.444m
Như vậy là rất đủ để mà chắn gió rồi
Trên đỉnh núi có 4 mùa
Xanh tươi, có đủ thác nước
Suối, rừng
Núi Bạch Mã còn là nơi quy tụ nhiều loài động vật
Và thực vật quý hiếm của nước ta
Bạch Mã nằm chỉ cách biển
Có hơn 10km
Nên hòa với không khí của rừng núi
Cũng là chút hương vị cổ biển
Trước đây, dãy Bạch Mã với đèo Hải Vân
Chính là danh giới giữa Đại Việt
Và Chiêm Thành
Một danh giới hoàn toàn tự nhiên
Nhưng mà đến thời nhà Hồ
Có nghĩa là đến thế kỷ thứ 15
Thì nó đã thuộc vào lãnh thổ nước ta
Với những lần mang gươm đi mở cõi
Đến đây thì câu chuyện về mặt địa lý
Có lẽ nhiều bạn đã hiểu rồi
Giữa núi Bạch Mã cũng đã chắn những đợt gió mùa Đông Bắc
Và giúp cho miền Nam trở nên ấm áp hơn
So với sự lạnh giá của miền Bắc
Nhưng vẫn sẽ được đề cập hơn đôi chút
Về những câu chuyện liên quan đến địa lý, văn hóa
Và một chút lịch sử nữa
Đèo Hải Vân
Hải có nghĩa là biển, Vân có nghĩa là mây
Còn có một tên gọi khác
Đọc trạch đi đèo Ải Vân
Bởi vì người ta cho rằng trên đỉnh đèo
Có một cửa Ải, nên gọi là Ải Vân
Cũng không sai, hoặc là đèo mây
Vì trên đỉnh đèo cũng thường xuyên
Có mây che phủ
Đèo Hải Vân thì cao 500m so với mực nước biển
Đèo dài 20km
Cắt ngang dậy núi Bạch Mã
Cần phải lưu ý đèo Hải Vân
Thì hoàn toàn khác với đèo Ngang
Đi từ Bắc vào Nam thì qua đèo Ngang
Mới đến đèo Hải Vân
Bởi vì đèo Ngang là danh giới
Giữa Hà Tĩnh và Quảng Bình
Và thời nhà Nguyễn thì đèo Hải Vân
Là chỗ giáp giới giữa Thừa Thiên và Quảng Nam
Ở chân núi có một vực giáp biển
Ở vực này có một hang gọi là hang rơi
Còn gọi là bãi tiêu
Tương truyền xưa có thần sống
Thuyền đi qua đó thì thường hay bị lật chìm
Nên có câu
Đường bộ thì sợ Hải Vân
Đường thủy thì sợ sống thần hang rơi
Ngày nay
Trên đỉnh đèo Hải Vân vẫn còn dấu vết
Có một cửa ải
Cửa ải này được gọi là Hải Vân Quan
Cửa ải được xây từ thời nhà Trần
Và được trùng thu vào thời nhà Nguyễn
Tại sao lại được xây từ thời nhà Trần
Bởi vì thời nhà Trần thì đèo Hải Vân
Là danh giới giữa nước Đại Việt
Của chúng ta và nước Chiêm Thành
Dưới thời nhà Nguyễn cửa ải này
Đã được xây dựng to lớn hơn
Một mặt cửa có dòng chữ Hải Vân Quan
Mặt còn lại có dòng chữ
Thiên hạ đệ nhất Hùng Quan
Ngoài ra trên đỉnh của đèo Hải Vân
Hiện vẫn còn một vài lô cốt
Đó là tàn tích do quân đội Pháp xây dựng
Từ cách đây gần 100 năm
Để bảo vệ ngọn đèo chiến lược này
Sau những đồn bốt ấy được chuyển sang tay quân đội Mỹ
Trong hai cuộc căng chiến
Chống Pháp và chống Mỹ
Đèo Hải Vân là nơi liên tiếp
Đã diễn ra những trận đánh lớn của chúng ta
Mặc dù ngày nay đã có đường
Hầm xuyên qua đèo Hải Vân
Và địa hình của đèo vẫn còn một số hiểm trở
Song nhiều người thì vẫn thích
Đi trên con đường cũ để mà thưởng ngoạn
Và những ngày đẹp trời
Thì có thể trông thấy khá rõ một phần của thành phố Đà Nẵng
Càng tiên xa bán đạo sơn trà
Cù lao chàm và những bãi cát chạy dài
Hành trình xuyên qua đèo Hải Vân
Cũng là hành trình biểu tượng
Cho sự thống nhất đất nước
Đi dọc Việt Nam theo bánh con tàu quay
Qua đèo Hải Vân
Mây bay đỉnh núi
Còn bây giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt
Và nếu là mùa đông
Cứ gửi một chút ấm áp đi các bạn
