NHÀ ĐINH, TRIỀU ĐẠI NGẮN NGỦI NHƯNG HUY HOÀNG

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
#BLVHảiThanh #History #NhàĐinh #ĐinhTiênHoàng
#12SứQuân #ĐinhBộLĩnh #HoaLư #Kings #Vua
#Su7#Sử7 #Su7VietNam #XuavaNay
NHÀ ĐINH, TRIỀU ĐẠI NGẮN NGỦI NHƯNG HUY HOÀNG
Triều đại Nhà Đinh nổi tiếng với Đinh Tiên Hoàng và nổi tiếng với cố đô Hoa Lư.
Nhà Đinh là triều đại bắt đầu từ năm 968 sau khi Đinh Tiên Hoàng dẹp xong loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước
và kết thúc vào năm 980 khi con của Đinh Tiên Hoàng là Đinh Phê Đế tức là Đinh Toàn nhường ngội cho Lê Hoản.
Nhà Đinh có 2 đời vua hay chính xác là 3 đời vua, tại sao vua Đinh lại nuôi hổ và có sẵn vạc dầu nóng?
Sự thật về vua Đinh là như thế nào? Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu trong câu chuyện ngày hôm nay.
Bối cảnh ra đời của Nhà Đinh là sau Nhà Ngô, năm 944, Ngô Quyền tự xưng là Ngô Vương Mất,
em vợ là Dương Tam Kha cướp ngôi của Nhà Ngô xưng là Dương Bình Vương.
Các nơi bị không chịu thuần phục, nhiều thủ lĩnh nổi lên cát cứ các vùng thường đem quân đánh giết lẫn nhau.
Quý tộc Nhà Ngô, các tướng Nhà Ngô cùng các thủ lĩnh địa phương đều nổi dậy chiếm cứ một vùng,
bắt đầu từ đó hình thành thế cục mà sự sách vẫn gọi là Loạn Mười Hai Sứ Quân.
Thời kỳ đó, Đinh Bộ Lĩnh đã cùng những người thân thiết tổ chức lực lượng,
rèn vũ khí xây dựng căn cứ ở Hoa Lư.
Sau vì bất đồng quan điểm với người chú, nên Đinh Bộ Lĩnh cùng con trai cả là Đinh Liễn
sang đầu quân cho sứ quân của Trần Minh Công hay còn gọi là Trần Lãm ở Bố Hải Khẩu, tức là Thái Bình bây giờ.
Sau khi Trần Minh Công qua đời, Đinh Bộ Lĩnh thay quyền chiêu mộ binh lính,
chiêu dụ được các sứ quân khác cũng như dẹp loạn được các sứ quân khác và tiến tới thống nhất đất nước.
12 sứ quân thời bấy giờ gồm có
Ngô Sương Sí là con của Ngô Quyền, giữ Bình Kiều, tức là Triệu Sơn Thành Hóa.
Đỗ Cảnh Thạc giữ Đỗ Động Giang, tức là Thanh Hoài Hà Nội.
Trần Lãm tự sưng là Trần Minh Công mà sau này Đinh Bộ Lĩnh là người đã nối ngồi sứ quân này,
giữ Bố Hải Khẩu, tức là Thái Bình.
Sứ quân thứ tư là Kiều Công Hãn, tự sưng là Kiều Tam Chế.
Sứ quân thứ năm là Nguyễn Khoan, giữ Tam Đái, tức là Yên Lạc Vĩnh Phúc.
Sứ quân thứ sáu là Ngô Nhật Khánh, giữ Đường Lâm, Sân Tây Hà Nội bây giờ.
Sứ quân thứ bảy là Lý Khuê, giữ Siêu Lại, tức là Thuận Thành Bắc Ninh bây giờ.
Sứ quân thứ tám là Nguyễn Thủ Tiệp, giữ Tiên Du, Bắc Ninh.
Sứ quân thứ chín là Lã Đường, giữ Tế Giang, tức là Văn Giang Hưng Yên ngày nay.
Sứ quân thứ mười là Nguyễn Siêu, giữ Tây Phù Liệt, tức Thanh Trì Hà Nội ngày nay.
Sứ quân thứ mười một là Kiều Thuận, giữ khu vực Hồi Hồ, bây giờ là Cẩm Khê Phú Thọ.
Và sứ quân thứ mười hai là Phạm Bạch Hổ, giữ Đằng Châu, thuộc Hưng Yên bây giờ.
Trong vòng hơn ba năm, lực lượng của Đinh Bộ Lĩnh là mạnh hơn cả, nhờ vào tài năng của mình.
Đinh Bộ Lĩnh được nhân dân nhiều nơi ủng hộ, giúp sức, đánh đầu thắng đấy, được tôn là Vạn Thắng Vương.
Các sứ quân lần lượt bị đánh bại hoặc xin hàng, tình trạng cát cứ ở đất nước chấm dứt.
Cuối năm 967, đất nước ta trở lại bình yên và thống nhất.
Sang đến năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngồi Hoàng đế, tự dưng là Đại Thắng Minh Hoàng đế,
tức là Đinh Tiên Hoàng, đặt cốt hiệu là Đại Cô Việt và đóng đồ ở Hoa Lư.
Tên gọi Đinh Tiên Hoàng có nghĩa là vị vua đã khuất mang họ Đinh,
chứ đây không phải là tên thật hay là thụy hiệu, miếu hiệu của Đinh Tiên Hoàng.
Còn tên nước Đại Cô Việt thì sao?
Đại có nghĩa là vĩ đại, Cô ở đây cũng có nghĩa là to lớn và Việt ở đây có nghĩa là nước Việt.
Đại Cô Việt là một nước Việt rất vĩ đại và to lớn.
Lại nói về Đinh Bộ Lĩnh, theo sách Việt Sử Tiêu Án,
vua Đinh tên Bộ Lĩnh, người làng Đại Hoàng Động Hoa Lư,
thân phụ ông là Đinh Công Chứ, nhà tướng của Dương Bình Nghệ, cai trị Hoan Châu, mẹ là người họ Đàm.
Một hôm, bà mới nằm mơ, thấy có người cầm cái ấn vua đến xin làm con,
thế nên bà có mang và sinh ra vua.
Được ít lâu thì thân phụ dắt vợ trong động, chơi với trẻ Trân Châu, lũ trẻ mới tôn bộ lĩnh làm đàn anh.
Mỗi khi chơi đùa, bộ lĩnh được làm như vua cho ngồi lên tay của lũ trẻ,
khiêng đi làm xe, lấy bông lau làm cờ, ràn ra hai bên, tập đánh trận và cũng cử hành nghi lễ như của nhà vua.
Đinh Bộ Lĩnh có tổng cộng là 3 con trai,
người con lớn là Đinh Liễn, người con thứ 2 là Đinh Toàn còn có tài liệu ghi là Đinh Tuệ,
và người con thứ 3 là Đinh Hạng Lang.
Đinh Liễn là con cả, đã cùng Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp 12 sứ quân.
Nhưng mà sau đó thì Đinh Bộ Lĩnh lại lập con út là Đinh Hạng Lang làm thái tử.
Đinh Liễn vì quá thức giận nên đã giết chết Hạng Lang vào năm 979.
Trước đây, Đinh Liễn theo cha lập nhiều chiến công,
thậm chí Đinh Bộ Lĩnh còn cho Đinh Liễn đi làm con pin của nhà Ngô.
Khi mà Thiên Sách Vương và Nam Tấn Vương nhà Ngô,
tức là 2 con của Ngô Quyền đi đánh Hoa Lư,
đã có lần treo Đinh Liễn trên cây sào để uy hiếp Đinh Bộ Lĩnh.
Đinh Bộ Lĩnh không náo đúng, thậm chí còn sai hơn 10 tay nỏ nhằm bắn vào Đinh Liễn.
Thế là quân đội Ngô phải bãi binh.
Đến cuối năm 979, Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn đồng loạt bị sát hại ở trong cung.
Sử ghi tội phạm là đỗ thích, nhưng các nhà nghiên cứu gần đây lại đặt ra một giải thiết khác,
cho rằng chủ mưu của vụ án này là Lê Hoàn mà sau này làm vua với tên gọi Lê Đại Hành và Dương Vân Nga.
Chí tiết về vụ án này sẽ được làm trong một video khác.
Đinh Bộ Lĩnh là nhà vua đầu tiên của nhà Đinh, và sau khi Đinh Bộ Lĩnh qua đời vào năm 979,
Đinh Toàn, người con trai duy nhất còn lại của Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, chính là Đinh Phế Đế.
Đinh Toàn khi đó mới 6 tuổi, quyền lực thực tế nằm trong tay của thập đạo tướng quân Lê Hoàn,
chính là người nhiếp chính. Các đại thần gồm có Đinh Điền, Nguyễn Bạc, Phạm Hạp thấy vậy,
lại nghi Lê Hoàn tư thông với Thái hậu Dương Vân Nga nên đã cử binh đến đánh.
Lê Hoàn dẹp tan, Đinh Điền, Nguyễn Bạc, Phạm Hạp đều bị giết chết.
Phào mã nhà Đinh là Ngô Nhật Khánh bỏ trốn vào Nam sang Champa,
sau đó cùng vua Champa với hơn nghìn chiến thuyền định tiến đánh kinh đô Hoa Lư nhưng lại bị bão và chết.
Một năm sau, tức là năm 980, nhà Tống dục dịch điều quân sang đánh Đại Cổ Việt.
Thái hậu Dương Vân Nga cùng triều thần tôn Lê Hoàn lên làm vua, tức là vua Lê Đại Hành.
Nhà Đinh kết thúc, truyền được đến đời thứ 2 chỉ vì tổng cộng 12 năm từ năm 1968 đến năm 980.
Lê Hoàn sau khi lên ngôi lập ra nhà Tiền Lê đã đánh thắng quân Tống vào năm 981.
Đinh Toàn trở thành vệ vương có mặt trong triều đình Tiền Lê trong 20 năm.
Đến năm 1001, trong một lần cùng Lê Đại Hành đi dẹp loạn thuộc vùng núi Cầm Thủy Thanh Hóa bây giờ,
Đinh Toàn đã bị trúng tên và chết. Hậu rợi Đinh Bộ Lĩnh đã không còn ai nối dõi.
Như vậy, nhà Đinh truyền được 2 đời vua. Nhưng theo quan điểm của nhà Tống được ghi lại trong lịch sử nhà Tống,
thì triều đại nhà Đinh lại có 3 đời vua, đó là Đinh Bộ Lĩnh là 1,
Đinh Liễn, tức là con trai cả của Đinh Bộ Lĩnh là 2, thì vẫn Đinh Toàn là 3.
Bởi vì trong các giấy tờ, trong các giao thiệp với Trung Quốc lúc bây giờ,
giao thiệp với nhà Tống lúc bây giờ thì Đinh Liễn cũng được coi là vua thay mặt cho Đinh Bộ Lĩnh.
Như vậy, Đinh Liễn cũng lắm chỉ là vua khi nước ta cần giao thiệp với Trung Quốc mà thôi.
Như lời nhà sử gia Ngô Sĩ Liên đã nói,
từ đấy về sau có sai sứ sang nhà Tống thì lấy Liễn, tức là Đinh Liễn làm chủ.
Thế nên, nếu mà bạn đọc được ở đâu đó nói rằng nhà Đinh có 3 đời vua thì cũng đừng bất ngờ.
Về mặt tổ chức nhà nước, Đinh Tiên Hoàng đã bắt đầu quy định cấp bậc văn võ ở trong triều đình.
Trong triều có sự tham gia của các nhà sư vì những đóng góp của các nhà sư trong quá trình dẹp loạn 12 sứ quân.
Vua Đinh ban quy định áo, mũ cho các quan văn võ.
Có thể nói, bộ mây chính quyền nhà Đinh vẫn được xem là còn rất đơn sơ.
Còn về quân đội, theo sử sách, quân đội nhà Đinh có 10 đạo.
Mỗi đạo lại có 10 quân, cứ 1 quân lại có 10 lữ, cứ 1 lữ lại có 10 tốt,
và 1 tốt lại có 10 ngũ, và 1 ngũ lại có 10 người.
Như vậy, tổng số theo lý thuyết là 1 triệu người.
Trong khi dân số cả nước lúc bấy giờ chỉ là 3 triệu người.
Thế nên, các nhà nghiên cứu về sau có ý kiến cho rằng con số này là không có thực.
Trần Trọng Kim ước đoán quân đội nhà Đinh nhiều nhất cũng chỉ đến 10 vạn người.
Về mặt pháp luật, do ảnh hưởng nhiều năm loạn lạc,
có nhiều người quen thói lúc loạn lạc, không chịu tuân theo luật lệ.
Nên vua Đinh phải dùng luật pháp nghiêm ngặt để trường trị.
Đại Việt Sử kỹ Toàn Thư ghi về việc này như sau.
Vua muốn dùng uy chế ngự thiên hạ, bèn đặt vạc lớn ở sân triều, nuôi hổ giữ trong cũi.
Hã lệnh rằng, kẻ nào trái phép, phải chịu tội bỏ vạc giàu và cho hổ ăn.
Mọi người đều sợ phục, không ai dám phạm.
Về mặt kinh tế, Đinh Tiên Hoàng đã cho đúc tiền đồng.
Đấy chính là tiền tệ xưa nhất ở Việt Nam, gọi là tiền đồng Thái Bình.
Nhà Đinh chính là triều đại đầu tiên đặt nền móng cho nền tài chính tiền tệ
của các triều đại phong kiến Việt Nam.
Đồng tiền Thái Bình được đúc bằng đồng, hình tròn, lỗ vuông, có thể sâu thành một chuỗi.
Mặt phải của đồng tiền này đúc bốn chữ Thái Bình Hưng Bảo, mặt sau có chữ Đinh.
Hầu hết các triều vua sau đó của các triều đại phong kiến Việt Nam,
triều nào cũng cho đúc tiền của mình bằng đồng như vậy.
Một dấu ấn của nhà Đinh đó là việc đóng đô tại Hoa Lư.
Kinh đô của nhà Đinh tại Hoa Lư dựa vào các khối đá vôi cao dựng đứng
mà ôm lấy vùng đất không bị ngập do thủy triều và nước lũ.
Ở đó lại có sông Hoàng Long ở phía bắc, sông Sào Khê chảy xuyên qua kinh thành thuận lợi giao thông.
Đinh Tiên Hoàng cũng đã cho đắp những đoạn tường thành nhân tạo,
núi liền các dãy núi thiên nhiên để tạo thành một kinh đô vững chắc,
bảo vệ cung vua ở bên trong rất thuận tiện cho việc phòng ngự.
Việc Đinh Tiên Hoàng chọn Hoa Lư mà không chọn Cổ Loa của nhà Ngô hay Đại La thời bắc thuộc
được các nhà nghiên cứu xem là một quyết định khôn ngoan.
Với hoàn cảnh lúc bấy giờ, sau nhiều năm loạn lạc,
Hoa Lư là một địa điểm chiến lược nằm ở trung tâm đất nước thời đó
và nhà Đinh cần phòng thủ nhiều hơn là tấn công.
Hoa Lư trở thành kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền ở Việt Nam.
Kinh đô này tồn tại trong vòng 42 năm, từ năm 968 đến năm 1010 với nhà Lý
khi mà Lý Công ẩn rời đô ra thành Đại La sau đổi tên thành Thăng Lọc.
Tổng kết lại thời kỳ phục quốc của Việt Nam
Họ khúc với khúc thừa dụ chỉ xưng làm tiết độ sứ,
tới ngô quyền xưng vương mà tới vua Đinh đã xưng làm hoàng đế.
Sau một số vị vua xưng đế từ trước ví dụ như là Lý Nam Đế và Mai Hắc Đế,
nhưng Lý Nam Đế hay Mai Hắc Đế thì đều bị thất bại trước họa xâm lăng.
Đến thời nhà Đinh thì đất nước ta mới thực sự trở nên ổn định,
khẳng định vị thế vững chắc của một quốc gia độc lập.
Trong hoạt động ngoại giao, nhà Đinh được nhà Tống thừa nhận và co trọng.
Việc vua Đinh khôn khéo kết hợp dùng võ công và biện pháp triêu hàng sứ quân
để sớm chấm dứt loạn 12 sứ quân cũng là rất kịp thời.
Vì không lâu sau đó, nhà Tống đã mở rộng lãnh thổ tới Quảng Châu và diệt nước Nam Hán.
Nếu không có sự xuất hiện của Đinh bộ lĩnh để thống nhất quốc gia bị chia sẻ tan nát như vậy,
nước ta khó lòng thoát khỏi họa xâm lăng từ phương Bắc và có thể giai đoạn Bắc thuộc sẽ lại càng kéo dài.
Kế tục nhà Ngô, nhà Đinh vẫn tiếp tục xây dựng bộ máy cai trị trên toàn lãnh thổ,
dù chưa được hoàn chỉnh như nhà Lý sau này, nhưng bước đầu đã đi vào nề nếp.
Cảm ơn các bạn đã quan tâm theo dõi câu chuyện này, câu chuyện về nhà Đinh.
Nếu cảm thấy thú vị, bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật chuông thông báo và chia sẻ.
Và bây giờ, xin được nói lời chào tạm biệt từ bình luận viên Hải Thanh, Lịch sử Việt Nam.
