PHÂN CHIA VỊNH BA TƯ | AI THỰC SỰ SỞ HỮU VÙNG BIỂN GIÀU CÓ VÀ CHIẾN LƯỢC NÀY

Thế giới tươi đẹp
339 người theo dõi
#thegioituoidep
#dialy #bando #khampha
PHÂN CHIA VỊNH BA TƯ | AI THỰC SỰ SỞ HỮU VÙNG BIỂN GIÀU CÓ VÀ CHIẾN LƯỢC NÀY
--------------------------------
© Nội dung do 5 PHÚT THÔI tổng hợp và biên tập
© Một số hình ảnh/cảnh quay trong video này không thuộc sở hữu của 5 PHÚT THÔI. Mọi thắc mắc về bản quyền, các chủ sở hữu có thể liên hệ với kênh qua email [email protected]. 5 PHÚT THÔI chân thành cảm ơn!
© Some images and footage in this video are not owned by 5 PHUT THOI. Any questions about copyright, owners can contact the channel: [email protected]. Thank you!
---------------------------------
Liên hệ, tài trợ quảng cáo : [email protected]
Xin chào các bạn!
Trong quá khứ, Vịnh Ba Tư không khác gì một chiến trường rực lửa khi nơi đây liên tiếp xảy ra các cuộc xung đột
trong bối cảnh cuộc chiến tranh giữa Iran-Iraq đã kéo dài từ năm 1980 đến năm 1988.
Thậm chí hiện nay, tình hình lại càng trở nên phức tạp hơn khi eo biển Hormuz cửa ngõ ra vào Vịnh Ba Tư
cũng đang trở thành tâm điểm căng thẳng của chính trường thế giới, kéo theo những bận ổn không chỉ giữa các quốc gia trong khu vực
mà còn cả Mỹ và các nước phương Tây.
Ngoài những căng thẳng chính trị, thì Vịnh Ba Tư có gì đặc biệt?
Các quốc gia trong khu vực đã có sự phân chia vùng biển chiến lược này như thế nào?
Các bạn hãy cùng 5 phút thôi tìm hiểu trong video ngày hôm nay nhé!
Đặc điểm tự nhiên của Vịnh Ba Tư
Nhìn trên bản đồ, đây là một vùng biển khép kín tương đối nhỏ nằm tại Trung Á.
Trên thực tế, Vịnh Ba Tư là phần mở rộng của Ấn Độ Dương nằm giữa bán đảo Ả Rập và vùng Tây Nam Iran.
Nó được bao bọc lần lượt bởi các quốc gia là Kuwait, Iraq, Iran, Oman,
các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, Qatar, Ba Ranh và Ấn Độ Dương.
Hiện nay, Vịnh Ba Tư có tổng diện tích là 251.000 km2 với chiều dài tối đa là 989 km
và chiều rộng tối đa gần 600 km, có nơi hẹp nhất chỉ vào khoảng 56 km ở eo biển Hormuz
vốn là cửa thông của Vịnh ra Đại Dương.
Ngoài ra đây còn là vùng nước rất nông với độ sâu tối đa là 90 m và độ sâu trung bình là 50 m.
Đường bờ biển của Vịnh Ba Tư có tổng chiều dài là 5.117 km,
trong đó Iran là quốc gia sở hữu đường bờ biển dài nhất là 1.536 km,
chiếm đến 30% tổng chiều dài bờ biển của Vịnh,
trong khi Iraq có đường bờ biển ngắn nhất khi chỉ vòn vẹn 58 km tức chỉ chiếm khoảng 1,1%.
Vịnh Ba Tư có thời tiết khá khắc nghiệt với nhiệt độ thường cao và đạt 50 độ C vào mùa hè,
trong khi lượng mưa thừa thớt và chủ yếu tập trung ở khu vực phía đông bắc của Vịnh.
Ngoài ra do không có nhiều con sông lớn đổ vào nên lượng nước bốc hơi rất cao,
đây là những nguyên nhân khiến vùng Vịnh này trở thành một trong những vùng biển mặn nhất trên thế giới.
Theo đó, độ mặn trung bình của nước biển là 35 phần nghìn,
tuy nhiên con số đo được tại Vịnh Ba Tư thậm chí lên đến 40 phần nghìn.
Nhưng không phải vì thế mà hệ sinh thái tại đây không phát triển,
ước tính có khoảng 700 loài cá đã được tìm thấy và hầu hết chúng là loài đặc hữu,
sống phụ thuộc vào dạng san hô để kiếm thức ăn và nơi trú ẩn.
Tọa lạc trên bờ biển Vịnh Ba Tư hiện nay có nhiều cảng biển quan trọng,
góp phần vào sự thịnh vượng của các quốc gia trong khu vực.
Nằm cách trung tâm thành phố Dubai của UAE khoảng 35 km về phía tây nam là cảng Chebel Ali.
Nó được vận hành từ năm 1979 và đang được quản lý bởi Dubai Post World,
một trong những tập đoàn vận tải và logistik lớn nhất thế giới.
Hiện đây được xem là cửa ngõ giao thương quan trọng của UAE
với các thị trường quốc tế như châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ và châu Phi.
Vào năm 2023, Chebel Ali đã tiếp nhận khối lượng container lên đến 14,47 triệu tiêu,
tăng từ 13,97 triệu tiêu so với năm 2022 và kỷ lục này cũng đã giúp cảng của UAE
trở lại top 10 thế giới sau khi rớt hạng từ năm 2019.
Ngày nay vẫn có một số tranh chấp liên quan đến tên gọi của vùng biển này.
Dù về mặt lịch sử, nó được gọi là Vịnh Ba Tư nhưng Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh,
một liên minh chính trị và kinh tế của tất cả các quốc gia Ả Rập ở Vịnh Ba Tư,
ngoại trừ Iraq, vẫn thích sử dụng thuật ngữ Vịnh Ả Rập.
Đây là một trong những nguyên nhân khiến mối quan hệ giữa Iran và các quốc gia còn lại
không mới êm đẹp trong nhiều năm qua.
Trong đó, mâu thuẫn giữa Iran và Ả Rập Saudi được đánh giá là gai gắt nhất
khi mối quan hệ của cả hai bên đã đóng băng kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979 ở Iran.
Cùng với đó là mối bất hòa âm ỉ trong suốt hàng nghìn năm qua giữa hai dòng Hồi giáo Sunni và Shia,
tuy nhiên trong một vài năm trở lại đây, nó đã trở nên ôn hòa hơn nhờ sự gắn kết của Trung Quốc.
Vùng Biển Huyết Mạch của Thế Giới
Vịnh Ba Tư còn được biết đến với biệt danh là huyết mạch dòng chảy dầu mỏ,
bởi đây là nơi cung cấp dầu thô lớn nhất thế giới và cũng là nơi có chữ lượng khí đốt thiên nhiên cực lớn.
Theo một số ước tính thì vùng vịnh này có chữ lượng lên đến 730 tỷ thùng dầu
và hơn 70.000 tỷ mét khối khí đốt tự nhiên.
Vì vậy, có đến 30% lượng dầu của thế giới được cung cấp bởi các mỏ dầu tại đây.
Chỉ riêng Ả Rập Saudi đã sở hữu chữ lượng dầu thô lên đến 259 tỷ thùng, đứng thứ 2 của thế giới,
trong khi chữ lượng khí đốt của quốc gia này cũng rất dồi dào là 9.430 tỷ mét khối, xếp vị trí thứ 6 toàn cầu.
Trong đó, Safania là mỏ dầu ngoài khơi lớn nhất,
nằm ở vùng biển Vịnh Ba Tư, cách thành phố Dehran khoảng 260 km về phía Bắc.
Mỏ được phát hiện vào năm 1951 và bắt đầu khai thác từ năm 1957,
bao gồm hơn 624 giếng khai thác và rất nhiều dàn khoan khác nhau.
Ước tính chữ lượng của nó lên đến 37 tỷ thùng dầu và gần 5,4 nghìn tỷ mét khối khí tự nhiên.
Iran cũng là một trường hợp đáng chú ý, với chữ lượng dầu thô lên tới 209 tỷ thùng và đứng thứ 3 thế giới,
nơi đây cũng có tiềm năng khí đốt tự nhiên đáng kể,
với chữ lượng đã được chứng minh là 34.000 tỷ mét khối, xếp thứ 2 trên thế giới chỉ sau Nga.
Đồng thời quốc gia này cũng là nhà sản xuất khí đốt tự nhiên lớn thứ 3 thế giới sau Mỹ và Nga.
Tuy vậy, cả Rập Saudi và Iran đều không phải là những quốc gia thịnh vượng nhất tại khu vực này.
Thay vào đó là Qatar, quốc gia nằm ở phía tây của Vịnh Ba Tư.
Vào năm 2023, GDP của quốc gia này là 234,22 tỷ đô, cùng với dân số là 2.980.000 người,
thì GDP bình quân đầu người vào khoảng 78.597 USD.
Trong khi Iran, với dân số lên tới 86.550.000 người, lại bị xa lầy trong các cuộc chiến tranh
cùng với các lệnh cấm vận quốc tế, nên chỉ có GDP bình quân đầu người là 4.662 USD.
Đây cũng là quốc gia nghèo nhất trong vùng Vịnh Ba Tư hiện nay.
Hiện nay, mỏ khí đốt ngoài khơi lớn nhất thế giới có tên là South Pass hay North Dome cũng nằm trong Vịnh Ba Tư.
Nó được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1971 với quyền sở hữu mỏ được chia sẻ giữa Iran và Qatar.
Mỏ khí đốt này bao phủ một vùng diện tích 9.700 km2,
trong đó 3.700 km2 nằm trong vùng biển lãnh thổ của Iran và 6.000 km2 nằm trong vùng biển lãnh thổ của Qatar.
Ước tính, nó có chữ lượng khí đốt tự nhiên khổng lồ lên tới 51.000 tỷ mét khối,
còn khí ngưng tụ vào khoảng 7.9 tỷ mét khối.
Hiện Qatar còn được biết đến là một trong những nhà sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng,
viết tắt là LNG, hàng đầu thế giới.
Trong đó, các nước châu Á là những thị trường nhập khẩu chính.
Nhưng gần đây, nhu cầu từ các quốc gia châu Âu cũng gia tăng đáng kể
sau khi bùng nổ cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine,
với hàng loạt thỏa thuận cung ưng khí đốt dài hạn đã được ký kết.
Tập đoàn năng lượng quốc gia Qatar Energy đã thông báo kế hoạch tăng sản lượng khai thác LNG
thêm 16 triệu tấn trên một năm,
qua đó nâng tổng sản lượng LNG của quốc gia vùng vịnh này lên 142 triệu tấn trên một năm.
Theo ông Saad Al-Karabi, bộ trưởng năng lượng kiêm giám đốc điều hành của tập đoàn này,
thì với kế hoạch trên, tổng sản phẩm khai thác của mò khí đốt North Dome sẽ tăng 85%
từ mức 77 triệu tấn trên một năm hiện nay lên mức 142 triệu tấn trên một năm vào năm 2030.
Không chỉ dồi dào về táng nguyên thiên nhiên,
mà tiềm năng phát triển du lịch tại Vịnh Ba Tư cũng rất đáng kể.
Trong đó không thể nào bỏ qua đảo Khe Sườm của Iran.
Đây là hòn đảo lớn nhất trong vùng vịnh, với diện tích là 1.491 km2,
và đang được ưu tiên phát triển du lịch sinh thái.
Ngoài ra còn có quần đảo thế giới Togo Island.
Đây là một quần đảo nhân tạo nằm trong vùng biển của Vịnh Ba Tư ở ngoài khơi Dubai.
Nó bao gồm 300 hòn đảo nhỏ được thiết kế theo hình bản đồ thế giới.
Sau nhiều năm xây dựng thì hiện nay quần đảo thế giới đã thành hình với 7 nhóm đảo
đại diện cho các châu lục là châu Âu, châu Phi, châu Á, Bắc Mỹ, Nam Mỹ, Nam Cực và châu Đại Dương.
Phân chia danh giới biển trong Vịnh Ba Tư
Kể từ khi chữ lượng dồ mỏ dồi dào được phát hiện tại Vịnh Ba Tư
thì cũng là lúc các vấn đề tranh chấp về danh giới biển xuất hiện giữa 8 nước trong khu vực.
Ước tính có ít nhất 15 đường danh giới trên biển cần được đàm phán giữa các nước.
Tuy nhiên vì tình hình tại một số quốc gia vẫn còn nhiều bất ổn
cho nên đến hiện nay mới chỉ ghi nhận được một số thỏa thuận chính thức, còn lại vẫn trong tình trạng bò ngỏ.
Đầu tiên là danh giới giữa Oman, Iran
Hai quốc gia này đã ký thỏa thuận danh giới vào ngày 25 tháng 7 năm 1974.
Sau khi trao đổi các văn bản phê chuẩn, thỏa thuận có hiệu lực vào ngày 28 tháng 5 năm 1975.
Theo đó, đường biên giới trên biển giữa hai nước dài 231,2 km và bao gồm 22 điểm.
Trong đó điểm số 1 nằm cách đều so với đất liền hai nước.
Từ đây nó kéo dài theo eo biển Hormuz đến điểm số 21.
Tuy điểm số 22 vẫn chưa được xác định nhưng người ta vẫn thường kéo dài một đoạn
theo góc phương vị 190 độ từ điểm 21 xuống.
Tiếp đến là Oman, UAE
Đây là hai quốc gia có vị trí địa lý khá đặc biệt
bởi bán đảo Musandam thuộc chủ quyền của Oman nhưng lại tách biệt hoàn toàn với đất nước
khi được bao quanh bởi lãnh thổ của UAE.
Mặc dù cho đến nay thông tin về việc phân định danh giới biển giữa Oman và UAE vẫn chưa rõ ràng
nhưng về cơ bản sẽ cần có hai đường phân định lãnh thổ của hai nước.
Trong đó đường biên giới phía Tây ước tính dài gần 40 km sẽ xuất phát từ danh giới đất liền giữa hai nước
và kết thúc gần với điểm số 1 của đường biên giới giữa Oman và Iran.
Còn đường biên giới phía Đông dài hơn 50 km bắt đầu từ danh giới đất liền hai nước
và được nối với điểm số 22 của đường biên giới Oman-Iran.
Thứ 3 là biên giới của UAE-Iran
Hiện nay giữa hai nước chỉ mới đạt thỏa thuận về một đoạn danh giới ở trung tâm dài gần 72,6 km với 5 điểm
trong đó điểm số 1 nằm cách đều các vùng đất liền giữa hai nước
và được nối thẳng với điểm số 2 cách đó khoảng 35,3 km.
Từ đây danh giới trách một chút về phía Đông đến điểm số 3
rồi uốn lượn theo hình cung cách đảo Siri của Iran 12 hải lý khoảng 22,2 km về phía Nam
để đến điểm số 4. Từ đây đường danh giới kéo dài và kết thúc tại điểm số 5.
Có thể thấy biên giới giữa Iran và UAE mới chỉ được phân định qua một đoạn dài 72,6 km
hai đoạn còn lại ở phía Tây và phía Đông vẫn đang trong trạng thái bỏ ngỏ.
Nó xuất phát từ việc mối quan hệ hai nước đã trở nên xấu đi
bởi hải quân Iran đơn phương chiếm giữ ba hòn đảo Abu Musa,
Greater Tunis và Lesser Tunis vào ngày 30 tháng 11 năm 1971,
ngay sau khi quân đội Anh rút khỏi khu vực này mà không có những thỏa thuận đàm phán với UAE.
Tiếp đến là UAE-Qatar.
Chính phủ hai nước đã ký một thỏa thuận vào ngày 20 tháng 3 năm 1969.
Thỏa thuận này có hiệu lực kể từ ngày ký, đã hoàn thành ba mục tiêu,
đó là giải quyết chủ quyền đối với một số hòn đảo, thiết lập danh giới biển
và thống nhất chia đều lợi nhuận mỏ dầu Al-Bunduk cho hai nước.
Theo đó, hai nước đã thống nhất những điều sau.
Đảo Dajina là một phần lãnh thổ của UAE.
Cả hai đảo Al-Assad và Suriawa đều thuộc về Qatar.
Tổng chiều dài của đường biên giới hai nước là 212,9 km.
Trong đó, điểm số 1 chính là điểm giao giữa ba nước, Iran, Qatar và UAE.
Từ đây nó sẽ kéo dài về phía tây nam khoảng 64,8 km tới điểm số 2.
Đây cũng chính là vị trí của mỏ dầu Al-Bunduk.
Giữa các điểm số 2 và số 3, danh giới sẽ cong quanh đảo Dajina.
Mặc dù không được nêu cụ thể trong thỏa thuận,
nhưng một số ý kiến cho rằng khoảng cách đó chỉ là 3 hải lý, tức là 5,5 km.
Từ điểm số 3, danh giới sẽ kết thúc tại điểm số 4.
Thứ 5 là biên giới giữa Qatar, Ả Rập, Saudi.
Hiện nay, Qatar và Ả Rập, Saudi chia sẻ hai danh giới trên biển.
Nối liền hai danh giới này là một đường danh giới trên bộ.
Trong đó, danh giới phía tây được thiết lập lần đầu tiên vào năm 1965.
Nó có tổng chiều dài ước tính gần 85 km, bao gồm 19 điểm.
Trong đó, điểm số 1 xuất phát từ danh giới đất liền của hai nước,
sau đó nó đi theo đường trung tuyến về phía bắc tới điểm số 19.
Còn danh giới phía đông chỉ vừa được thiết lập năm 2008.
Nó có hình dạng gần giống với đường biên giới của Qatar-UAE,
bắt đầu từ danh giới trên đất liền giữa hai nước
và kéo dài đến đường biên giới giữa Qatar và Iran.
Mặc dù đường phân giới này vẫn chưa được phân định,
nhưng ước tính nó sẽ có chiều dài hơn 50 km.
Nó sẽ bắt đầu từ điểm danh giới trên đất liền của hai nước,
sau đó nó tiếp tục kéo thẳng, vòng qua đảo Gaga thuộc quyền sở hữu của UAE
và kết thúc gần điểm số 4 của đường danh giới giữa Qatar và Rập Saudi.
Sự bất đồng giữa Qatar và Bahrain bắt nguồn từ năm 1935,
khi Bahrain tuyên bố yêu sách đối với một số hòn đảo mà Qatar tin rằng thuộc về mình.
Căng thẳng leo thang không thể giải quyết sau đó,
buộc hai nước phải nhờ đến sự can thiệp của Tòa án Công lý Quốc tế vào năm 1991.
Cuối cùng, Tòa án Công lý Quốc tế đã công bố phán quyết chính thức vào 10 năm sau,
có đó giải quyết các tranh chấp chủ quyền đối với một số đảo nằm giữa hai nước.
Zubara, đảo Janan và bãi cạn Fars-ad-Diban là của Qatar,
trong khi quần đảo Hawa và đảo Kitaz-Zarada thuộc về Bahrain.
Bên cạnh đó, đường danh giới biển giữa hai nước cũng được phân định gồm 42 điểm.
Điểm số 1 bắt đầu tại khu vực gần điểm số 1 của đường biên giới biển giữa Ả Rập-Saudi và Bahrain.
Sau đó nó sẽ vòng qua một số đảo của hai nước,
rồi kéo thẳng đến điểm số 42 chung với điểm giao giữa ba nước Iran, Bahrain và Qatar.
Tiếp đến là Qatar-Iran
Iran và Qatar đã ký một thỏa thuận biên giới vào ngày 20 tháng 9 năm 1969
và có hiệu lực vào ngày 10 tháng 5 năm 1970.
Đường biên giới dài khoảng 242,6 km, bao gồm 6 điểm.
Trong đó, điểm số 1 cũng chung với điểm 1 của đường biên giới Iran-Bahrain.
Từ đây nó tiếp tục chạy theo hướng Tây Bắc-Đông Nam và kết thúc tại điểm số 6,
chung với điểm giao giữa ba nước Iran, Qatar và UAE.
Thứ 9 là danh giới giữa Bahrain và Iran
Hai quốc gia nằm đối diện nhau qua phần trung tâm của Vịnh Ba-Tư
đã ký một thỏa thuận vào ngày 17 tháng 6 năm 1971
và nó có hiệu lực vào ngày 14 tháng 5 năm 1972.
Theo đó, đường biên giới giữa hai nước dài 52,4 km, bao gồm 4 điểm.
Trong đó, điểm số 1 nằm ở trung tâm Vịnh Ba-Tư,
cũng chung với điểm giao giữa ba nước Iran, Bahrain và Qatar.
Nó sẽ kéo dài khoảng 28,5 km về phía Tây tới điểm số 2.
Từ đây nó tiếp tục chạy về Tây Bắc để đến điểm số 3.
Tiếp đó, nó kết thúc tại điểm số 4,
chung với điểm giao giữa ba nước Iran, Ả Rập Saudi và Bahrain.
Thứ 10 là biên giới của Bahrain-Ả Rập Saudi
Thỏa thuận này đã được hai nước ký vào ngày 22 tháng 2 năm 1958
và có hiệu lực vào ngày 26 tháng 2 năm 1958.
Danh giới kéo dài khoảng 182,4 km và gồm 14 điểm.
Trong đó, điểm số 1 nằm cách đều giữa phần đất liền của Bahrain và Ả Rập Saudi,
còn điểm kết thúc là điểm số 14,
nằm ngay giao điểm giữa ba nước Iran, Ả Rập Saudi và Bahrain.
Ngoài ra, cả hai nước cũng thống nhất chia sẻ doanh thu
về một khu vực dầu khí rộng khoảng 1.243 km2.
Ả Rập Saudi – Iran
Theo đó, thỏa thuận danh giới thềm lục địa giữa hai nước được ký ngày 24 tháng 10 năm 1968
và có hiệu lực vào ngày 29 tháng 1 năm 1969.
Điều 1 của hiệp ước công nhận chủ quyền của Ả Rập Saudi đối với đảo Arabi
và chủ quyền của Iran đối với đảo Farsi,
đồng thời phân định đường biên giới dài khoảng 257 km, bao gồm 14 điểm.
Trong đó, điểm số 1 cũng chính là điểm giao giữa ba nước Iran, Ả Rập Saudi và Bahrain.
Nó kéo dài về hướng Tây Bắc tới điểm số 14.
Hầu hết danh giới đều là điểm cách đều,
ngoại trừ khu vực ở giữa do nó nằm giữa hai hòn đảo đã được phân định,
nên đường biên giới lúc này có phần uốn công để đáp ứng khoảng cách 12 hải lý,
tức 22,2 km xung quanh các đảo.
Tiếp đến là Ả Rập Saudi – Kuwait
Đường biên giới trên biển giữa Kuwait và Ả Rập Saudi được thiết lập vào năm 2000
với tổng trầu dài khoảng 105 km.
Nó bắt đầu từ điểm danh giới trên đất liền của họ, được xác định là điểm G,
và sau đó đi theo đường cách đều để đến điểm 4,
gần nơi các quyền hàng hải của Iran sẽ có hiệu lực.
Đáng chú ý, khu vực trung lập giữa Kuwait và Ả Rập Saudi,
được tạo ra lần đầu tiên vào năm 1922, đã được mở rộng vào Vịnh Ba Tư
và cho phép tiếp cận chung các nguồn tài nguyên dầu khí trong khu vực này.
Kuwait – Iran
Tính đến tháng 7 năm 2023, Kuwait vẫn kêu gọi Iran phân định đường biên giới trên biển giữa hai nước.
Một trong những nguyên nhân khiến thỏa thuận này bị trì hoãn trong nhiều năm,
đến từ việc Iran và Kuwait vẫn đang tranh chấp quyền sở hữu mỏ dầu khí Dora ở ngoài khơi Vịnh Ba Tư.
Nằm trên biên giới hàng hải phía đông của Kuwait,
mỏ khí Dora được phát hiện khi danh giới hàng hải giữa Kuwait và Iran chưa được xác định rõ ràng.
Iran, quốc gia gọi nó là Arash, cho biết mỏ này trên thực tế mở rộng vào vùng biển của nước này.
Không lâu sau đó, mâu thuẫn nhanh chóng bùng nổ,
khi cả hai nước đều cấp quyền thăm dò cho các công ty riêng biệt.
Kể từ đó cho đến nay, đây vẫn là một trong những nguyên nhân chính khiến việc phân định biên giới
vẫn mãi chưa hoàn thành.
Đó là còn chưa kể, sự tranh chấp này còn kéo theo nước thứ ba là Ả Rập Sao Đi.
Như Nam Phúc Thôi đã nói ở trên,
Ả Rập Sao Đi và Kuwait đã hình thành một khu vực trung lập để cùng nhau kiểm soát
và nhất trí rằng các nguồn tài nguyên biển ở đó sẽ được chia đều cho cả hai bên.
Do mỏ Dora nằm ở trong khu vực đó,
nên đồng nghĩa với lợi ích của Ả Rập Sao Đi cũng gắn liền với việc giải quyết tranh chấp này.
Sau chiến tranh vùng vịnh lần thứ nhất năm 1991,
danh giới lãnh hải giữa Iraq và Kuwait đã được thiết lập bởi Ủy ban Phân định của Liên Hợp Quốc,
và Ủy ban này cũng đã cung cấp một bản phân định chi tiết về danh giới đất liền của họ vào năm 1993.
Ngoài ra, họ cũng đã xác định rằng Kuwait có chủ quyền đối với các đảo Wabah và Bubiyan,
đồng thời xác định danh giới biển của họ.
Tuy nhiên, mới chỉ xác định được đoạn danh giới Iraq và Kuwait dài khoảng 46,3 km
theo đường cách đều qua sông Korab Ala, trong khi phần còn lại cho đến nay vẫn đang trong tình trạng bò ngỏ.
Cuối cùng là Iran-Iraq
Giả sử đường danh giới là những đoạn cách đều thì nó sẽ dài khoảng 84 km, 45,5 hải lý.
Mặc dù vẫn chưa được phân định nhưng cả hai có thể dùng điểm số 1 tính từ cửa sông Sad al-Arab.
Đây vốn là con sông tạo thành từ danh giới giữa Iran và Iraq trước khi chảy vào vịnh Ba Tư.
Từ đây nó sẽ tiếp tục được kéo dài đến điểm cuối, chung với điểm giao giữa Iran, Iraq và Kuwait.
Tuy nhiên cho đến nay, điểm này vẫn chưa được xác định.
Eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch kết nối vịnh Ba Tư với thế giới.
Về vị trí địa lý thì Hormuz nằm ở giữa bán đảo Musandam của Oman và cảng Banda-Adbash của Iran,
qua đó nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman.
Eo biển này được đặt theo tên của đảo Hormuz thuộc Iran.
Từ lâu thì nơi đây đã là kênh vận chuyển dầu nhộn nhiếp nhất thế giới,
khi các thành viên của OPEC là Hợp Saudi, UAE, Kuwait, Iraq và Iran đều là các nước xuất khẩu dầu mỏ.
Và phần lớn mặt hàng này đều phải đi qua eo biển Hormuz.
Ước tính thì eo biển Hormuz là nơi trung chuyển gần 21 triệu thùng dầu thô mỗi ngày,
tương đương 1 phần tư lượng dầu nhập khẩu trên thế giới.
Tuy nhiên, đây cũng là một trong những khu vực bị quân sự hóa nhiều nhất thế giới.
Thực tế thì trong quá khứ, eo biển này đã từng bị phong tỏa trong cuộc chiến tranh Iran-Iraq.
Cả hai bên đã tìm cách làm gián đoạn hoạt động xuất nhập khẩu dầu của nhau
trong một cuộc chiến được gọi là chiến tranh tàu chở dầu.
Cụ thể thì hơn 600 tàu chở dầu của nhiều bên đã bị đe dọa khi đi qua eo biển này.
Tình hình nghiêm trọng đến mức NATO phải thành lập một hạm đội để hộ tống các tàu chở dầu đi qua đây.
Theo công ty JP Morgan, nếu như eo biển Hormuz bị phong tỏa thì hoạt động buôn bán dầu mỏ
trong khu vực sẽ bị tê liệt. Điều này sẽ đẩy giá dầu tăng vọt và có nguy cơ dẫn đến một cuộc khủng hoảng toàn diện.
Mặc dù khó xảy ra, nhưng trong trường hợp muốn phong tỏa eo biển,
thì Iran và Oman với vị trí địa lý đặc biệt sẽ là hai quốc gia có khả năng thực hiện điều này.
Hiện nay, Iran là một trong những cường quốc quân sự đứng hàng đầu trong khu vực vùng vịnh
và xếp thứ 14 thế giới về lĩnh vực này. Về phía Oman thì quốc gia này đứng thứ 78 thế giới
về sức mạnh quân sự, xếp sau Iran tới 64 bậc. Từ đây thì có thể thấy, với sự lớn mạnh cả về quân sự
lẫn kinh tế, Iran hoàn toàn áp đảo Oman trong việc kiểm soát Hormuz. Đó là còn chưa kể,
quốc gia này được cho là có lợi thế về bố trí lực lượng ở vùng eo biển trên.
Iran sở hữu một số hòn đảo chiến lược nằm chặn lối thông từ vịnh Batu tới vịnh Oman.
Những hòn đảo này tạo thành hình một vòng cung, có thể là tuyến phòng thủ lợi hại của quốc gia này,
chống lại các cuộc xâm lược từ bên ngoài.
Trong nhiều năm qua, Hormuz đã trở thành vũ khí để chính quyền Tehran gây sức ép lên các quốc gia
trong khu vực, cũng như chống lại sự hiện diện của xứ cờ hoa và các nước phương Tây.
Hiện Mỹ đang vận hành nhiều căn cứ quân sự, cũng như đồn trú quân nhân số lượng lớn tại các quốc gia
ven vị Batu. Đáng chú ý nhất phải kể đến là căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar. Đây là cơ sở
quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông, với khoảng 8.000 người và được trang bị đầy đủ máy bay chiến đấu.
Lực lượng không quân Mỹ đã triển khai 5 chiếc F-22 Raptor thế hệ thứ 5 do tập đoàn Lockheed Martin
phát triển tới căn cứ này vào năm 2020. Ngoài ra, Washington cũng thường xuyên điều lực lượng
phục vụ chiến tranh tới vùng biển này nhằm mục đích giăn đe và phô trương sức mạnh.
Họ đã không ít lần xảy ra đụng độ với lực lượng Iran, đỉnh điểm là trận hải chiến kéo dài một ngày,
dẫn tới thảm kịch Mỹ bắn nhầm một máy bay chở khách của Iran vào ngày 3.7.1988.
Trong sự cố này, tàu USS Vincennes của Mỹ đã truy đuổi tàu của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran
và sau đó đã bắn nhầm mục tiêu là chiếc máy bay của hãng hàng không Iran Air,
khiến hơn 290 người gồm hành khách và phi anh đoàn thiệt mạng.
Trước tình trạng ngày càng giao tăng các vụ tấn công tàu chở dầu ở khu vực gần eo biển Hormuz,
thì các cường quốc dầu mỏ tại đây cũng nhận thấy không thể dựa mãi vào tuyến vận tải biển huyết mạch này.
Theo đó, UAE và Ả Rập Saudi đã đề xuất xây dựng thêm các tuyến đường ống dẫn dầu,
nhưng vẫn chưa có nhiều tín hiệu cho thấy kế hoạch này sẽ được thực hiện.
Trong trường hợp eo biển Hormuz bị đe dọa, thì các tuyến đường ống dẫn tới cảng Furaja của UAE
được xem là cứu cánh duy nhất để dầu từ vùng vịnh được vận chuyển ra thế giới.
Bên cạnh Mỹ, thì vịnh Ba Tư trong nhiều năm trở lại đây còn xuất hiện thêm nhiều nhân tố mới,
được dự đoán sẽ phần nào thay đổi cục diện chính trị trong khu vực.
Nhân tố đầu tiên phải kể đến là Trung Quốc.
Với hơn 42% nhập khẩu dầu mỏ của đại lục đến từ vịnh Ba Tư,
thì chính quyền Bắc Kinh luôn coi khu vực này đóng vai trò then chốt cho sự phát triển kinh tế của đất nước.
Không chỉ là đối tác thương mại, đầu tư hàng đầu tại khu vực,
Bắc Kinh hiện còn tham gia sâu rộng hơn vào nhiều vấn đề chính trị phức tạp tại Trung Đông nói chung và vịnh Ba Tư nói riêng.
Đến hình như vào tháng 4 năm 2023, nước này đã làm trung gian để khôi phục quan hệ ngoại giao giữa Iran và Rập Saudi,
vốn đã có những bất đồng kéo dài hàng thập kỷ.
Bên cạnh đó, Nga cũng đang tích cực củng cố mối quan hệ với các đối tác ở vùng vịnh Ba Tư.
Vào năm 2019, chính quyền Moscow đã công bố khái niệm an ninh tập thể tại vịnh Ba Tư,
trong đó nêu rõ rằng nỗ lực kiểm soát vũ khí, chống khủng bố và từ bỏ sự hiện diện quân sự nước ngoài
là những điều kiện quan trọng để khu vực này được ổn định.
Một bước tiến quan trọng trong việc củng cố sự quan tâm của xứ Bạch Dương tại đây
là chuyến thăm của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sheikhe Larov tới thủ đô Riyadh của Rập Saudi vào dựa tháng 9 năm 2024.
Mục tiêu chính trong chuyến thăm này là tham dự hội nghị thượng đỉnh chung cấp bộ trưởng
trong khuôn khổ đối thoại chiến lược giữa Nga và Hội đồng Hợp tác vùng vịnh.
Sự kiện diễn ra trong phiên họp lần thứ 161 của JCCC, có sự tham dự của Bahrain, Qatar, Kuwait, UAE, Oman và Rập Saudi.
Nhìn chung, quan hệ đối tác kinh tế và mong muốn chung về quyền tự chủ chính trị
đang tạo thành nền tảng vững chắc cho sự hợp tác giữa Nga và một nhóm các cường quốc có ảnh hưởng ở Trung Đông.
Có thể thấy, trong thời gian tới, Vịnh Ba Tư khả năng sẽ trở thành địa bàn chứng kiến sự cạnh tranh ảnh hưởng gai gắt
giữa ba siêu cường hiện nay là Mỹ, Trung Quốc và Nga.
Và trên đây là toàn cảnh về Vịnh Ba Tư cùng những diễn biến xoay quanh vùng biển này.
Xin chào và hẹn gặp lại các bạn trong những video tiếp theo.
