VÌ SAO TRUNG QUỐC TỰ XƯNG MÌNH LÀ THIÊN TRIỀU?

Đình Sự
546 người theo dõi
Thiên Triều là gì? Và vì sao Trung Quốc tự nhận là Thiên Triều?
Các nước xung quanh sẽ phải ứng xử như thế nào?
Thiên Triều ở đây thì Thiên có nghĩa là Trời,
Triều ở đây có nghĩa là Triều Đình.
Thiên Triều tạm hiểu là Triều Đình của Trời,
Triều Đình của Đấng Tối Cao, coi quản mọi chuyện ở trên thế gian.
Người Trung Quốc cổ đại thì cũng tin rằng Hoàng đế Trung Quốc là Thiên Tử,
Thiên Tử có nghĩa là Con Trời,
là người duy nhất được Trời giao phó sữ mệnh cai trị nhân gian trong quan điểm này.
Thiên Triều là quốc gia của Thiên Tử, tức là Trung Quốc, chính là trung tâm của thế giới.
Họ cho rằng mình là nước duy nhất có nền văn minh hoàn chỉnh và phát triển vượt trội.
Các nước láng giềng chỉ là chư hầu, tồn tại để phục tùng Thiên Triều và phải thực hiện nghĩa vụ cống nạp.
Đấy là một phần của hệ thống tư tưởng nho giáo đã được xây dựng qua hàng ngàn năm lịch sử của Trung Quốc.
Nhưng vì sao Trung Quốc lại tự coi mình là Thiên Triều?
Bởi vì họ tự coi mình là trung tâm của văn minh nhân loại,
là nơi tập trung những giá trị văn hóa, chính trị, xã hội, v.v.
Và họ đều cho rằng những giá trị này là cao nhất.
Những vùng đất xung quanh thậm chí bị gọi là Manji,
tức là các dân tộc chưa được khai hóa hoặc kém văn minh hơn.
Tất nhiên, đó chỉ là quan điểm của Trung Quốc.
Xét về mặt yếu tố địa lý thì điều này dường như cũng có phần đúng
bởi vì Trung Quốc có vị trí địa lý tương đối cô lập với các khu vực khác.
Nếu như không muốn nói theo một ý nghĩa khác,
đó là người Trung Quốc ít hiểu biết về thế giới bên ngoài trong thời đại cổ xưa.
Và họ cũng ít chịu ảnh hưởng từ các nền văn minh khác.
Nhờ đó thì Trung Quốc đã sớm phát triển các nhà nước lớn mạnh
như là nhà hạ, nhà thương và nhà tru,
xây dựng một nền văn minh được coi là trung tâm của thế giới
và gọi là Trung Quốc, nghĩa đen là quốc gia trung tâm.
Nhó giáo do khổng tử sáng lập đã trở thành tư tưởng chính trị
và đạo đức nền tảng của các triều đại phong kiến Trung Quốc.
Theo tư tưởng này thì thiên hạ là một hệ thống có trật tự,
đứng đầu là thiên tử, người cai trị bằng nhân đức.
Trung Quốc không chỉ cai quản lãnh thổ của mình
mà còn có trách nhiệm mang văn minh đến các quốc gia lân bang.
Người Trung Quốc cổ đại cũng tin rằng
quyền lực của Hoàng đế là do thiên mệnh,
thiên mệnh có nghĩa là ý trời.
Nếu một triều đại cai trị tốt, đất nước thịnh vượng,
điều đó chứng tỏ họ vẫn giữ được thê mệnh.
Ngược lại nếu con loạn lạc mất mùa thiên tai
đó là dấu hiệu thiên mệnh đã bị tước đoạt
và một triều đại mới sẽ thay thế.
Nhưng đó chỉ là quan điểm của thiên triều,
còn với nước ta thì sao?
Nước ta có chính sách ngoại giao rất khôn ngoan
gọi là ngoại vương nội đế,
tức là bên ngoài thì xương vương
nhưng mà bên trong thì vẫn xương đế.
Chứ tư tưởng luôn coi mình là thiên triều
coi nước nhỏ là trư hầu
và chính sách sắc phong triều cống
của các vương triều phương Bắc.
Các triều đại phong kiến Việt Nam
đã thực hiện nhiều chính sách,
nhiều biện pháp ngoại giao hết sức mềm dẻo,
uyền truyền,
linh hoạt nhằm giữ vững hòa hiếu,
thân thiện
và điều quan trọng nhất
là mang lại sự bình yên cho đất nước.
Ngồi bật là
chúng ta đã thực hiện chính sách
trong xương đế,
ngoài xương vương
để che mắt các vương triều phương Bắc.
Thực tế thì họ cũng biết
nhưng không làm gì được.
Bên ngoài trên danh nghĩa
vẫn là chịu thần phục,
chịu nhũn nhường,
chịu nhượng bộ
chấp nhận cống nạp
để mà nhận phong chức tước,
công nhận chủ quyền
hoặc đôi khi chỉ là hoãn binh,
ngăn chặn chiến tranh,
tránh họa binh đao khói lửa,
giữ yên bờ cõi.
Còn bên trong
thì vẫn xương là hoàng đế,
cai quản chỉ vì đất nước của chúng ta.
Sông núi nước Nam,
vua Nam ở
rành rành định phận
sách trời.
Ví dụ như là thời nhà Trần nhẳng hạn,
mặc dù đã 3 lần đánh bại đế quốc Nguyên Mông
bảo vệ vững chắc biên cương phía Bắc
nhưng vua Trần vẫn kiên trì chính sách
ngoại giao mềm rẻo với nhà Nguyên
để ngăn ngừa âm mưu
chúng quay trở lại xâm lược nước ta
và giữ vững chế độ của nhà Trần.
Cùng với đó,
cha ông ta cũng thực hiện
nhiều biện pháp
như là nghi binh,
đánh lừa,
hoa đàm
trong việc đấu tranh ngoại giao.
Ví dụ như là thời Tây Sơn,
thì Nguyễn Huệ
đã cử người đóng giả mình
sang chầu vua Mãn Thanh
kết hợp với hoa giải
để mà xoa dịu
ngăn chặn âm mưu phục thủ của nhà Thanh.
Và đó chính là
nghệ thuật ngoại giao
của cha ông ta.
Biết người, biết ta,
biết thời, biết thế
cương nhu kết hợp
tiến lúc mạnh,
thoái lúc yếu,
khoan hòa, linh hoạt.
Phải nói rằng
lịch sử của cha ông ta
đã để lại rất nhiều bài học.
Cùng đào sâu hơn
về mối quan hệ
giữa Trung Quốc
và các nước láng giềng.
Ở trong suốt lịch sử
thì Trung Quốc thường
giữ vị trí mạnh mẽ
và vượt trội
so với những nước xung quanh
như là Triều Tiên,
Nhật Bản, Việt Nam
và các bộ lạc du mục
ở Mông Cổ.
Họ thiết lập hệ thống
gọi là
Chư Hầu Thiên Triều.
Trong đó,
Trung Quốc và Trung Tâm
các nước khác
phải cống nạp
để thể hiện
lòng trung thành của mình.
Đổi lại,
Trung Quốc sẽ bảo hộ
và công nhận
quyền cai trị
của vua chúa
các nước này.
Hệ thống cống nạp
của Trung Quốc
thời phong kiến
là một câu chuyện
tương đối dài.
Theo đó,
nước nào giàu
sẽ mang vàng bạc
để cống nạp.
Nhiều nước
mang theo lụa tốt,
vải vóc đẹp,
đồ gốm xứ
hoặc các sản phẩm
thủ công
để thể hiện
sự khéo léo của mình.
Những món này
thường hợp ý
các hoàng hậu
và công chúa
ở trong cung.
Một số nước
cống nạp mỹ nữ
để làm phi tần
cho Hoàng đế Trung Quốc.
Ngoài ra,
các nước cũng phải
vửi người.
Đây là những người giỏi.
Đó là những thở thủ công
hoặc đôi khi
là binh lính
để phục vụ cho Trung Quốc.
Các nước trừ hầu
thì thường cống nạp
theo chu kỳ.
Có khi là một năm,
có khi là một vài năm.
Khi mà Trung Quốc
có sự kiện lớn
như là vua mới lên ngôi,
sinh nhật của Hoàng đế
hoặc tổ chức
lễ mừng chiến thắng,
quy mô sẽ tăng lên
để ăn mừng.
Việc cống nạp
không chỉ đơn giản
là mang quà đến
để được yên thân,
mà các nước trừ hầu
cũng được hưởng lợi
từ mối quan hệ này.
Vua các nước trừ hầu
thường được Thiên Triều
phong làm quốc vương
để củng cố quyền lực
trong nước.
Khi một nước nào đó
bị quây nhiễu,
trừ hầu có thể nhờ
Trung Quốc giúp đỡ.
Cống nạp
cũng là cách cỡ
để giao thương với Trung Quốc.
Hàng hoa quý giá
từ Trung Quốc
như là lụa,
giấy, gốm xứ
được các nước trừ hầu
nhập về để bán
hoặc để dùng.
Ví dụ,
Champa nổi tiếng
cũng vì thường xuyên cống nạp voi.
Voi Champa
to, khỏe,
được huấn luyện giỏi
khiến Vua Chúa
Nhà Đường,
Nhà Tổng
rất là thích.
Hai Triều Tiên
được luôn cống nạp đều đạn
từ nhân sâm,
ngọc bích
đến cả sách
và thư pháp
đổi lại để Trung Quốc
bảo hộ
trước các cuộc xâm lược
của Nhật Bản.
Các nước Tây Vực
tức là khu vực Trung Á
ngày nay
thì thường mang lạc đà 2 biếu
và ngựa chiến
làm quả cống nạp
bởi chúng rất hiếm
ở Trung Quốc.
Còn nước ta,
thời phong kiến
cũng phải cống nạp.
Ở các triều đại
như là Tiền Lê,
Lý Trần,
liên tiếp đều có những chuyến
băng giao vào các triều đại Trung Quốc
thông thường
thì 3 năm 1 lần.
Thậm chí
còn có nhiều cống phẩm
rất đặc biệt
ví dụ như là
tựa người vàng.
Các tài liệu lịch sử
chép rằng
sau khi kết thúc chiến tranh
Minh và Đại Việt
để giữ yên bờ cõi
chấm dứt chiến tranh
và để
quan hệ hòa hiếu
giữa hai nước được của cố
Nhà Lê
từ thời Lê Thái Tổ
đã phải chấp nhận
lệ cống người vàng Liễu Thăng
với ý nghĩa là
đền mạng cho Liễu Thăng
một tên tướng giảng.
Khi giảng hòa
thì nhà Minh
bắt đền mạng
vì muốn cho công việc
giảng hòa nhanh chóng kết thúc
nên Lê Lợi
đã sai đúc một người vàng
để thay thế cho Liễu Thăng
năm xưa
gọi là
Đãi Thân Kim Nhân.
Sau khi nhà Mạc
cướp ngôi nhà Lê
nhà Minh
sai người đem quân
đến cửa Nam Quan hỏi tội
hạch sách
Nhà Mạc
đã sợ xảy ra chiến tranh
thì lại phải đúc người bằng vàng
để đút lót cầu hòa.
Sang thời Lê Trung Hưng
thì nhà Minh
đã vin vào cớ
tự tiện hại nhà Mạc
bắt phải đúc người vàng
để tạ lỗi
từ đấy thì lại cống nạp
như cũ người vàng
Phải nói rằng
nhà Minh
bảo hộ nhà Mạc rất ghê.
Đến thời nhà Thanh
thì vẫn phải cống nạp như vậy
Mãi đến năm 1718
Sứ thần Nguyễn Công Hãng
lý sứ nhà Thanh
có đề nghị
và được vua Khang Hy
chấp thuận
chấm dứt
việc bỏ cống người vàng
Theo đó thì
sứ thần nước ta
đã lập luận rằng
Liễu Thăng
là tên bại tướng của nhà Minh
mà nhà Minh
lại là kẻ thù của nhà Thanh
Thế nên
Đại Việt bây giờ
không cần phải cống
theo lệ cũ nữa
Ngoài lệ cống vàng
thì Đại Việt
còn phải cống thêm
một hũ nước giếng
đây mà Trọng Thủy
khi xưa đã gieo mình
vì tương truyền
nước giếng này
rửa ngọc chai rất sáng
nhưng rồi sau đó
cũng bỏ đi
Và cũng theo những tài liệu
ghi chép lại
Trước đó 2 năm
tức là năm 1716
triều đình nhà Thanh
mới bãi bỏ lệ
bắt nước ta
cống lưu hương
và bình hoa bằng vàng
bạc
Đến thời nhà Nguyễn
thì nhà Nguyễn
lại rất coi trọng
quan hệ với Trung Hoa
tức là nhà Thanh
Do đó
những việc liên quan đến
đi sứ
như lựa chọn sứ giả
văn kiện trao đổi
và công tác chuẩn bị cống vật
thì cũng có những quy định
hết sức khắt khe
từ số lượng
trọng lượng
công tác chuẩn bị
vận chuyển như thế nào
Theo thông kê
nhà Nguyễn
đã cử tổng cộng là
39 đoàn đi sứ nhà Thanh
với những mục đích khác nhau
Cống vật theo lệ thường
thì đó là 4 năm 1 lần
gồm có
1 cặp nhà voi
2 bộ sừng tê
300 lạng trầm hương
600 lạng tốc hương
chầu cao
sa nhân
mỗi loại 45 cân
vóc, lụa nõn
lụa mộc
vài, mỗi loại 100 sấp
Nhìn chung là
rất phức tạp
và tôn cát
Nhưng bạn có biết được rằng
trong lịch sử
thì không chỉ các nước khác
cống nạp Trung Hoa
mà Trung Hoa
cũng có nhiều trường hợp
phải cống nạp các nước khác
Ví dụ như
nhà Hán có lúc phải thi hành
chính sách làm hòa
với hung nô ở phía Bắc
và phải cống người
ở chỗ hung nô
Hay nhà Tống
một chợ đại nổi tiếng
về kinh tế và văn hóa
nhưng lại yếu về quân sự
Khi đối mặt
với những nước ở phương Bắc
như là nhà Liêu
của người khiết đan
nhà Tây Hạ
của người Đảng Hạ
thì nhà Tống phải
chọn giải pháp hòa bình
thay vì chiến tranh
vì quân đội Tống
thường thua kẹp
Để duy trì hòa bình
nhà Tống
đã phải ký các hiệp ước
với Liêu và Tây Hạ
đồng ý chiều cống hàng năm
Ngay cả trong thế kỷ 19
Trung Quốc cũng phải
nhượng bộ các cường quốc
phương Tây và Nhật Bản
Đây không phải là
chiều cống
theo kiểu truyền thống
nhưng mà thực sự
bản chất của nó
cũng chẳng khác gì
Ví dụ
sau chiến tranh Nha Phiến
nhà Thanh
đã phải ký hiệp ước
Nam Kinh
phải nhượng lại Hồng Kông
cho Anh
và trả số tiền
khổng lồ dễ dạng
chi phí chiến tranh
Đó cũng là một dạng cống
mà cống mất cả
một lãnh thổ
Hay sau chiến tranh Trung-Nhật
nhà Thanh
phải chiều cống Nhật Bản
bằng cách nhượng lại Đài Loan
và bán đảo Liêu Đông
đồng thời
cũng phải trả
một khoản chiến phí khổng lồ
Cảm ơn
vì đã quan tâm theo dõi
câu chuyện này
