Sử Việt # 6: Lý Thái Tổ - Bí mật Thiên đô chiếu | Nhà báo Phan Đăng

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
#NhàbáoPhanĐăng
#LýCôngUẩn #Lyconguan #LýTháiTổ #NhàLý
#ThăngLong #HoaLư #ĐạiLa #Chiếudờiđô
#Su7 #Sử7 #Su7VietNam #XuavaNay
Theo dòng sử Việt
Sử Việt # 6 "Thiên đô chiếu" tức "Chiếu dời đô của Lý Thái Tổ, vị vua khai sinh triều Lý có tổng cộng 214 chữ. Và nhà Lý thực quyền đúng 214 năm. Thực tế thì nhà Lý kéo dài 216 năm, nhưng 2 năm cuối, vị "vua" cuối cùng là nữ hoàng Lý Chiêu Hoàng chỉ còn là bù nhìn dưới tay Trần Thủ Độ. Nhiều người tự hỏi: Nếu Lý Thái Tổ viết Thiên đô chiếu 300 chữ thì tuổi thọ nhà Lý có kéo dài hơn không? Lịch sử luôn có những bí ẩn, hoặc những trùng hợp ngẫu nhiên khiến người hậu thế không ngừng luận giải.
Chào mừng quý vị và các bạn đã đến với kênh youtube nhà báo Phan Đăng.
Hôm nay thì tôi đang ở đền Đô, tức là nơi mà hàng nghìn năm trước là thái miếu của nhà Lý.
Và sau này thì được xây dựng là một ngôi đền để thờ tám vị vua Lý.
Và tôi đang đứng trước chiếu rời Đô của vị vua Tiền Triều, vị vua khai sinh ra nhà Lý.
Đó là vua Lý Thái Tổ.
Chúng tôi biết rằng là nói về chiếu rời Đô cũng như là vai trò của Lý Thái Tổ, Lý Công Uẩn,
trong dòng chày của lịch sử phong kiến Việt Nam thì quý vị đều có những suy nghĩ và đều có những chiêm nghiệm của riêng mình.
Hôm nay thì chúng tôi xin mạo muội bày tỏ những góc nhìn, những cảm xúc riêng của chúng tôi, hoàn toàn là một cảm xúc riêng.
Hy vọng là sẽ góp thêm một tiếng nói để những quý vị yêu lịch sử, đặc biệt là những bạn trẻ yêu lịch sử
trên kênh Youtube Nhà báo Phan Đăng có thêm một cơ sở để tham khảo mà thôi.
Cái chi tiết đầu tiên mà chúng tôi muốn nói về vua Lý Thái Tổ với chiếu rời Đô của ông
đó là chúng ta biết rằng chiếu rời Đô thì có tổng cộng là 214 chữ và nhà Lý kéo dài 216 năm.
Nhưng hai năm cuối cùng của nhà Lý, tức là thời điểm mà nữ hoàng Lý Chiêu Hoàng cầm chiều chính
thì thật sự Lý Chiêu Hoàng lúc đó chỉ là bù nhìn mà chiều chính thực sự rơi vào tay của nhà Trần rồi, đó là Trần Thủ Độ.
Cho nên nhà Lý có thực quyền 214 năm mà thôi.
Cho nên sau này khi nghiên cứu bản chiếu rời Đô thì hậu thế phát hiện ra một chi tiết
đó là cụ Lý Thái Tổ viết 214 chữ thì nhà Lý thực quyền 214 năm.
Và vì vậy cho nên có những hậu rệ của nhà Lý đôi khi có một chút tiếc nuối
đó là biết đâu đấy người khai sinh ra Vương Triều nhà Lý viết chiếu rời Đô 300 chữ, 400 chữ
thì biết đâu cơ đồ của nhà Lý sẽ kéo dài lâu hơn.
Và đấy là một chi tiết có thể chỉ là ngẫu nhiên thôi nhưng gợi ra những nỗi nghĩ về dòng lịch sử.
Và cái chi tiết thứ hai chúng tôi muốn nói trong lịch sử phong tiến Việt Nam
những vị vua đi vào dòng lịch sử và trở thành một tâm thức lộng lẫy chói sáng trong lòng dân tộc
phần lớn là những vị vua đánh giặc mà cụ thể là đánh giặc phương Bắc điển hình nhất
ví dụ như vua Quang Trung, Nguyễn Huệ sau này.
Thế thì Lý Thái Tổ, Lý Công Uẩn không phải là một vị vua theo mẫu là một người đánh giặc ngoại xâm.
Thật ra thì ông có đánh nhưng mà ông chỉ đánh những các cái giặc ở những các cái khu vực
tức là mang tính chất là phản loạn ở một khu vực nào đó trong đất nước mình
và ông cầm quân đi ông dẹp loạn mà thôi.
Chứ ông Lý Thái Tổ, Lý Công Uẩn thì không đánh giặc ngoại xâm
nhưng ông vẫn được xếp vào hàng một trong những vị vua chói sáng trong dòng lịch sử dân tộc.
Vì sao? Vì chiếu rời đô.
Thời của Lý Công Uẩn, thời của Lý Thái Tổ
thì cái quyết định rời cố đô Hoa Lư để về kinh đô mới Thăng Long
là một quyết định mang tính lịch sử, có một tầm nhìn viễn kiến
và bây giờ hơn một nghìn năm trôi qua
chúng ta thấy đấy là một tầm viễn kiến chiến lược sáng suốt
và phải nói là để lại cho hậu thế biết bao nhiêu sự ngưỡng vọng.
Cái ý nghĩa của việc rời đô này thì đầu tiên
nó đem đến những lợi ích cho chính hương chiều nhà Lý.
Có một chi tiết thế này, khi mà tiền chiều của nhà Lý
tức là nhà tiền Lê của vua Lê Hoàn, Lê Long Đĩnh
đóng đô ở kinh đô Hoa Lư thì nhà Lê kéo dài được có 30 năm.
Khi mà tiền chiều của nhà Lê tức là nhà Đinh
đóng đô ở Hoa Lư thì nhà Đinh kéo dài được có 13 năm.
Nhưng mà cụ Lý có nguồn rời đô một cái
thì lập tức nhà Lý kéo dài 216 năm.
Cho nên là cái ý nghĩa của việc rời đô lúc đó
là vô cùng quan trọng với chính hương chiều nhà Lý.
Và chúng ta biết rằng cái đô khi đóng ở Hoa Lư
luôn luôn gây ra biết bao nhiêu gươm đau,
biết bao nhiêu đầu rơi máu chảy binh biến.
Đấy là một thời kỳ lịch sử của những cuộc tranh giành quyền lực.
Ví dụ như chúng ta vẫn nói đó là khi ngô quyền nằm xuống
thì đất nước loạn 12 sứ quân
và Đinh Bộ Lĩnh là người đã dẹp loạn 12 sứ quân
và sau đó thì thống trị hương chiều.
Nhưng thật ra đấy là một cách nhìn lịch sử
của những người thắng trận
và họ viết lịch sử theo góc của những người thắng trận.
Có rất nhiều nguồn sử, đặc biệt là sử nhà Tống ghi chép.
Và sau này thì có một nhà nghiên cứu lịch sử ở Việt Nam
đó là nhà nghiên cứu Trần Trọng Dương
có mở cho chúng ta một góc nhìn để chúng ta tham khảo.
Đó là khi mà ngô quyền mất
thì hai con của ngô quyền là ngô Sương Văn, ngô Sương Ngật
thì cầm chiều chính.
Và lúc đó Đinh Bộ Lĩnh chính là một sứ quân
trong rất nhiều những sứ quân lúc đó.
Và Đinh Bộ Lĩnh với binh đao của mình
thì đã tạo ra rất nhiều những cuộc trinh chiến
và cuối cùng ông lên ngôi bởi binh đao.
Như vậy là ở cố đô Hoa Lư ấy
chứng kiến những cuộc đao binh
để rồi đổi ngôi từ nhà ngô sang nhà Đinh.
Và cuối đời nhà Đinh thì quý vị biết rồi
cha con Đinh Bộ Lĩnh bị ám sát
và cuối cùng Thái hậu Dương Vân Nga
khoác chiếc áo long bào lên vai
của thập đạo tướng quân Lê Hoàng.
Một cuộc khoác áo long bào
sau những vụ ám sát xót xa, đau thương,
bi vẫn trong cung đình.
Và khi mà Lê Hoàng nằm xuống
thì lại là một cuộc binh đao nữa.
Đó là cuộc binh đao giữa những người con của Lê Hoàng,
giữa những Lê Long Đĩnh, giữa những Lê Long Việt v.v.
Và cuối cùng thì nhờ binh đao Lê Long Đĩnh lên ngôi
và người ta thường gọi ông là Lê Ngoạ Chiều.
Như vậy chúng ta thấy là ở kinh đô Hoa Lư
những cuộc đổi ngôi từ ngô Đinh, Đinh, Lê
và đời vua cha của nhà Lê, đó là Lê Đại Hành
và những vị vua con, đó là Lê Long Đĩnh
ngập tràn trong binh đao, ngập tràn trong bạo lực.
Nhưng kể từ khi nhà Lý rời đô về Thăng Long
thì chiều chính của nhà Lý kéo dài 216 năm
như chúng tôi đã nói
và những cuộc chuyển ngôi trong lòng của Vương Chiều Lý
mặc dù nó có những tranh đoạt chứ không phải không
nhưng cơ bản nó diễn ra êm thấm.
Cho nên rời đô từ một mảnh đất Hoa Lư về Thăng Long
nó mở ra cả một thời đại thịnh trị của chính Vương Chiều.
Nó làm cho trong nội bộ của Vương Chiều êm ả, êm xuôi.
Mãi sau này đến thời Lý chiêu hoàng
thì bắt đầu mới có những thay đổi
để cuối cùng nhà Lý nhường ngôi cho nhà Trần.
Như vậy chúng ta thấy là ý nghĩa đầu tiên của việc rời đô
đó là ý nghĩa đối với chính Vương Chiều nhà Lý.
Còn với dân tộc thì ý nghĩa của việc rời đô
nó có một ý nghĩa quan trọng ở chỗ
Kinh đô Hoa Lư là mảnh đất núi non nhiều
là mảnh đất để phòng thủ
để mà tập trận
để mà chuẩn bị cho những chiến thuật chiến lược
mang màu sắc quốc phòng.
Nhưng mà khi mà cụ Lý có nguồn rời đô
thì có nghĩa là cụ chọn một cái mảnh đất
với một cái điều kiện
để không chỉ là phòng thủ, không chỉ là quân sự
không chỉ là chuẩn bị cho chiến tranh
mà quan trọng là cụ nhìn thấy ở mảnh đất này
những điều kiện để phát triển kinh tế
để phát triển văn hóa
để êm ả về mặt chính trị
và chúng ta thấy rằng
sau này tất cả những vương chiều đóng đô ở Thăng Long
mà bây giờ gọi là Hà Nội
thì về cơ bản đều êm ả.
Nhà Lê cũng lấy cái mảnh đất Thăng Long này
nhà Hậu Lê
vắt từ đời Lê Sơ qua Lê Trung Hưng
thì tôi nhớ không nhầm là được trên 300 năm
hình như là 314 năm.
Thế còn khi mà Hồ Quý Lý
lấy ngôi của nhà Trần
và rời đô về Tây Đô
thì lập tức tuổi thọ của nhà Hồ
vô cùng ngắn ngủi
chỉ được chưa đến 10 năm.
Cho nên là chọn một mảnh đất để đóng đô
đó là Thăng Long
đã tạo ra sự thịnh trị
không chỉ cho vương chiều nhà Lý
mà quan trọng là tạo ra cả một nền tảng
để một quốc gia, để một đất nước
phát triển trong một điều kiện
hòa bình, êm thấm
thay vì liên tục, liên tiếp
phải đối chọi, đối diện
với những binh đao trong nội bộ
và trong đất nước của mình.
Cho nên hàng nghìn năm sau
hơn một nghìn năm đi qua
hôm nay đứng trước bản chiếu rời đô
ở đền đô Thái Miếu của nhà Lý xưa kia
thì chúng tôi, một người Hà Nội
chúng tôi có một cái cảm nhận
rất là xúc động
vì chúng tôi hiểu được
cái công lao to lớn của cụ Lý Công Uẩn
trong việc rời cụ đô
và chọn một kinh đô mới
một kinh đô mới
đấy quả nhiên là một tầm nhìn viễn tiến chiến lược
và nhờ một tầm nhìn viễn tiến chiến lược đó
nhờ việc rời đô đó
cụ đã đi vào dòng lịch sử của dân tộc
với hình ảnh của một trong những vị vua trói sáng
mặc dù cụ không tham gia
những cái cuộc chiến trinh
để mà chống giặc ngoại xâm
giống như rất nhiều những đời vua hậu thế
cũng như những đời vua tiền nhân của cụ
chúng tôi vừa nói về ý nghĩa
của việc rời đô
mà cụ Lý Công Uẩn
cụ Lý Thái Tổ
đã thực hiện
nhưng mà nói về cụ Lý Thái Tổ
thì chúng ta còn có một vài
những cái điều suy nghĩ khác nữa
đó là chúng ta thấy rằng
theo một số những cái dòng chính xử
một số những cái dòng bút xử
thì việc mà đổi ngôi
từ nhà Tiền Lê sang nhà Lý
khá êm thấm
cụ thể là hôm đó
thì cụ Lý Công Uẩn
lúc đó là tiền chỉ huy sứ
đang đi đánh
phản loạn ở một số địa phương
và cụ về Kinh Đô
thì lúc đó ở Kinh Đô báo rằng
vua Lê Long Đĩnh băng hà
và lập tức thì triều thần
mới tôn vinh cụ
để lên ngôi làm hoàng đế
thay vì chuyển ngôi cho con
của vua Lê Long Đĩnh
như vậy chúng ta thấy rằng là
cái việc mà chuyển ngôi từ nhà Tiền Lê
sang nhà Lý khá êm thấm
nhưng mà thực sự
thì nó có êm thấm như vậy hay không
hậu thế chúng ta không biết
cái phần lịch sử mà chúng ta biết
rất có thể là phần lịch sử được viết bởi bên Thắng Cuộc
cho nên ở đây chúng ta cũng có
một cái chi tiết nữa để chúng ta thấy rằng là
có rất nhiều những cái dự án chính trị
hình như đã được viết trước
đã được viết sẵn để đặt
cụ Lý Công Uẩn vào đó
có rất nhiều những các cái
dự án chính trị
những hiện tượng chính trị
những âm vang chính trị
được lan tỏa ra cho dân chúng
để hợp thức hóa việc cụ Lý Công Uẩn
lên ngôi và chấm dứt
triều đình Tiền Lê
chúng tôi lấy một cái ví dụ thế này
thầy của cụ Lý Công Uẩn
đó là sư Vạn Hạnh
thiền sư Vạn Hạnh là ai
thiền sư Vạn Hạnh chính là
quốc sư của triều đình Tiền Lê
nhưng cũng đồng thời là thầy của
cụ Lý Công Uẩn
là người nuôi cụ Lý Công Uẩn
ở trong chùa
và khi mà
đời vua Lê Long Đĩnh được cho là
có nhiều những biểu hiện
không được lòng dân lắm
thì thiền sư Vạn Hạnh
một hôm mới thấy một cái cây gạo
nó bị đổ sau một cơn bão
và trên cây gạo đó khắc một dòng chữ
đại loại là
nhà Tiền Lê thì suy rồi
và bây giờ
thì là vận của nhà Lý
và lúc đó thì trong lòng dân
bắt đầu nghĩ rằng à đây là một điểm trời
đây là một điểm trời
và vì vậy cho nên là khi mà cụ Lý Công Uẩn lên ngôi
thì lòng dân ủng hộ
nhưng mà thực ra có điểm trời nào như vậy hay không
hay đấy cũng chính là một cách
mà thiền sư Vạn Hạnh hoặc ai đó
dựng ra để mà
lấy lòng người để mà hợp lòng dân
đấy có thể là một cái dự án
để lấy lòng dân lắm chứ
hay là chúng ta cũng thấy rằng là
sau này thì những dòng bút xử
nói vua Lê Long Đĩnh
là Lê Ngoạ Chiều
là một ông vua tham lam
một ông vua ham tiểu sắc
một ông vua bệnh tật
nhưng mà có thật như vậy hay không
thì thật sự là chúng ta không thể biết
chỉ biết rằng cái hình ảnh ông vua Lê Long Đĩnh
xấu xa
hình ảnh của ông Lê Long Đĩnh
Ngoạ Chiều
hình ảnh của ông Lê Long Đĩnh không được lòng dân
là một hình ảnh
mà nó càng hợp thức hóa
việc mà cụ Lý Công Uẩn
thay vua Lê Long Đĩnh
để chuyển từ nhà Lê
sang nhà Lý
cho nên lịch sử là một câu chuyện dài
lịch sử là một câu chuyện
bí ẩn
chúng ta không xét lại lịch sử
bởi vì chúng ta có muốn xét lại lịch sử
thì chúng ta cũng không có đủ tư liệu
nhất là những dòng bút xử được viết
từ cách chúng ta cả ngàn năm
chỉ có điều chúng ta được quyền ngẫm nghĩ
về lịch sử
không phải để yêu hơn hay ghét hơn
một nhân vật, một vị vua
một con người
gậm ngẫm lại một dòng lịch sử
để chúng ta thấy những nhân vật dẫu sao cũng được lịch sử
chọn lựa
và sau cuộc chọn lựa đó
thì họ khi mà đã chính thức nhiếp chính
đã chính thức có bàn cờ chính trị
trong tay mình
thì họ đã thực sự làm được điều gì cho dân tập
thì bất luận
cụ Lý Công Uẩn
Lý Thái Tổ
lên ngôi theo cách nào
với những dự án chính trị như thế nào
thì rõ ràng là sau đó
với sự chọn lựa của lịch sử
cụ đã đưa ra một quyết định rất sáng suốt
đó là rời đô
và kể từ đó
cả một giải non sông gấm vóc
êm xuôi
cả một giải non sông gấm vóc thịnh trị
cả một chiều đình kéo dài hơn 200 năm
và trở thành một trong những chiều đình
có tuổi thọ lâu nhất
trong lịch sử phong kiến Việt Nam
thưa quý vị
ngẫm về mỗi một vị vua
chúng ta lại có những ngẫm nghĩ khác nhau
và đó là những ngẫm nghĩ của chúng tôi
khi chúng tôi ở đền đô
thái miếu của nhà Lý trước đây
và chúng tôi ngẫm nghĩ về vị vua
khai sinh ra nhà Lý
tất nhiên chúng tôi đã nói ngay từ đầu
đây chỉ là những quan điểm
những góc nhìn cá nhân của chúng tôi
dựa trên việc tổng hợp, phân tích một số nguồn sử liệu
nếu có những chỗ
mà quý vị không đồng tình
hoặc là không đúng
với quan điểm của quý vị
thì cũng mong quý vị thể tất và chỉ bảo cho
chúng tôi cảm ơn quý vị
đã quan tâm theo dõi kênh Nhà báo Phan Đăng
và chúng tôi sẽ tiếp tục làm những clip về lịch sử
với một hy vọng đó là lan tỏa
một tình yêu lịch sử
lan tỏa một nguồn cảm hứng lịch sử
vào lòng những bạn trẻ
những người mà chúng tôi biết rằng
có rất nhiều bạn trẻ
đã quan tâm theo dõi kênh Nhà báo Phan Đăng
Xin chào và hẹn gặp lại quý vị
vào những chương trình tới đây
