Cuộc đời Khổng Tử - Nhà hiền triết lang thang của Trung Quốc thời hỗn loạn

Cuộc đời khổng tử, nhà hiện triết lang thang của Trung Quốc thời hỗn loạn. Với tư cách là một nhà tư tưởng có ảnh hưởng sâu rộng đến giáo dục, tư tưởng và cuộc sống của nhiều người hơn bất kỳ ai trong lịch sử, rất ít người phương Tây biết đến triết gia khổng tử của Trung Quốc. Có lẽ vì ông không thích danh hiệu triết gia. Trong số tất cả các danh hiệu mà ông được trao tặng, có lẽ ông coi mình giống như một người thầy, một người đã dạy cho các nhà cai trị và vua chúa cách trở thành người tốt hơn, để họ có thể làm gương và truyền cảm hứng cho thần dân của mình trở thành người tốt đẹp hơn. Tất cả lời dạy của ông đều xuất phát từ hy vọng mang lại sự ổn định cho xã hội trong thời kỳ biến động. Ảnh hưởng của ông lớn đến mức tư tưởng khổng giáo đã trở thành nền tảng cho phần lớn triết học và văn hóa Đông Á cũng như Trung Quốc từ đó cho đến nay. Khổng Tử sinh năm 551 trước công nguyên tại nước lỗ phi đông Trung Quốc, nay thuộc Sơn Đông. Tên khai sinh của ông là Khổng Khâu, sau này ông được phong tặng hậu tố là Tử, có nghĩa là Bậc Thầy nên ông còn được gọi là Đại Đạo Sư Khổng, Khổng Phu Tử. Khổng Tử là cách Latin hóa tên ông mà các nhà truyền giáo dòng tên đến Trung Quốc vào thế kỷ 16 đã sử dụng. Thời kỳ Đại Trục Khi sinh ra vào năm 551 trước công nguyên, Khổng Tử sống cùng thời với đức vật Thích Camôni tại Ấn Độ và Pythagor, Heraclitus, Thamenides ở Hy Lạp. Khổng Tử mất năm 479 trước công nguyên, 10 năm trước khi Socrates ra đời. Tất cả đều là một phần của thời kỳ mà triết gia Đức Karl Jaspers gọi là thời Đại Trục, Axial Period. Thời Đại Trục tập trung vào khoảng năm 500 trước công nguyên. Đó là thời điểm đánh dấu sự sụp đổ của thời đại thần thoại. Sự kết thúc của các nền văn minh cổ đại và sự khởi đầu của các phương thức tư duy vẫn còn ảnh hưởng và truyền cảm hứng cho chúng ta ngày nay. Điều đáng chú ý là, sự bùng nổ trí tuệ như vậy đã xảy ra gần như cùng một lúc tại ba nơi, không có mối liên hệ với nhau. Hơn thế nữa, vì Khổng Tử, Đức Phật và Socrates đều có ý định giúp người bình thường sống một cuộc sống tốt đẹp hơn, mặc dù họ có những quan điểm khác nhau về cách thức đạt được điều đó. Một đặc điểm của thời kỳ Đại Trục là nó đánh dấu sự sụp đổ của các nền văn minh cổ đại, đôi khi có tuổi đời hàng nghìn năm, ví dụ như nền văn minh Ai Cập cổ đại. Chính xác thì điều này đã xảy ra ở Trung Quốc vài thế kỷ trước thời Khổng Tử, đánh dấu sự sụp đổ của Nhàn Chu. SỰ KHỎI ĐẦU CỦA VĂN HÓA Triều Đại Trung Quốc Nền văn minh lớn đầu tiên ở Trung Quốc được ghi chép lại là Nhà Thương, được thành lập như một quốc gia chính trị vào khoảng năm 1700 trước Công Nguyên. Nhà Thương là nhà nước học thuật đích thực duy nhất ở phi đông lượng Nga, với triều đình, quan lại và thư viện. Nhà Thương bị Nhà Chu thay thế vào khoảng năm 1045 trước Công Nguyên, trở thành cương quốc tại Trung Quốc sau một trận chiến lớn. Khái niệm thiên mệnh bắt đầu từ thời Nhà Thương, nhưng được Nhà Chu củng cố. Thiên mệnh ban cho nhà cai trị quyền lực tối cao, chỉ khi họ công chính và cai trị vì lợi ích chung của đất nước. Nếu không, ý trời sẽ đổi thay và một nhà cai trị mới sẽ nổi lên thay thế những kẻ suy đổi, giống như Nhà Chu tuyên bố đã xảy ra khi họ lên nắm quyền thay thế Nhà Thương. Nhà Chu đã mở rộng lãnh thổ khắp Trung Quốc tới tận bờ biển phi đông, tạo thành một quốc gia lớn hơn bất kỳ triều đại nào trước đó. Họ thiết lập nền tảng cho chế độ quan lại và bổ nhiệm các chức vụ dựa trên năng lực. Các quan chức nhà nước phải có đạo đức tốt và chứng tỏ năng lực cai trị, do đó mà những cuốn sách về đạo đức và nghị thuật trị quốc đã được viết ra để hỗ trợ đào tạo cho họ. Những nghi lễ bắt đầu từ thời Nhà Thương đã được mở rộng và trở thành trọng tâm văn hóa của Nhà Chu. Tất cả nhằm mục đích nhấn mạnh phẩm chất tinh thần của các nhà cai trị Nhà Chu, đồng thời khuyến kết các nước khác thiết lập quan hệ hòa bình. Thực tế thì truyền thống văn hóa và nghị thuật do Nhà Chu thiết lập không chỉ ảnh hưởng sâu sắc tới các nền văn hóa và quốc gia lên cận, mà còn tồn tại rất lâu sau khi Nhà Chu mất đi vị thế cương quốc. Những di sản đó đã vang vọng qua nhiều thế kỷ trong triết học Trung Hoa, cho tới tận thời khổng tử và cả sau đó nữa. Trung Quốc thời khổng tử, một sự ổn định mong manh Khi khổng tử ra đời, Nhà Chu đã sụp đổ hơn 200 năm. Lúc ấy Nhà Chu vẫn còn tồn tại ở phía đông Trung Quốc, nhưng quyền lực chính trị đã suy yếu và lãnh thổ đã bị thu hẹp. Khổng tử dạy lục nghệ Lòng nhân từ là cốt lõi của triết học khổng tử Giống như Aristotle, khổng tử cho rằng con người cần phát triển đức tính để sống thốt đẹp trong xã hội. Trong khi Aristotle hướng tới một nhà nước lý tưởng, thì khổng tử hướng tới một loại nhân cách đạo đức lý tưởng cụ thể được gọi là quân tử. Nghi lễ là những quy tắc ứng xử của người quân tử, nhưng phải được thực hiện với tâm hồn, cảm xúc chân thành đằng sau. Ông cho rằng việc cai trị dựa trên đội sợ hãi và đe dọa bạo lực không những vô đạo đức mà còn không có hiệu quả. Khổng tử nhận thấy hầu hết các nhà lãnh đạo đều không đáp ứng được tiêu chuẩn cao này. Một nhà hiền triết lan thang Việc các nhà lãnh đạo không cố gắng trở nên nhân từ dường như là lý do khiến khổng tử rơi bỏ vị trí chính thức của mình tại triều đình nước Lỗ vào khoảng năm 497 trước công nguyên. Khi đó, ông đã trở thành cố vấn đáng tin cậy và được kín trọng của Lỗ Hoàng Công. Tuy nhiên, theo câu chuyện kể lại, Lỗ Hoàng Công nhận được món quà là những cô gái mua vui từ nước tề và biến mất khỏi triều đình trong 3 ngày bỏ bê nhiệm vụ của mình. Khổng tử quá thất vọng về thái độ và đạo đức của Lỗ Công đến nỗi ông rời triều đình và quyết định lan thang khắp Trung Quốc. Từ thời điểm đó trở đi, không rõ khổng tử đã đi đâu và làm gì. Các nguồn tin cho biết trong 13 năm tiếp theo, ông đã đi khắp nơi và ghé thăm một số tỉnh khác để cố vấn và phục vụ cho các triều đình khác nhau. Tất cả đều với mục đích dạy mọi người cách chung sống hòa thuận. Vào thời điểm đó, ông có thể đã khá nổi tiếng và được tôn kính. Chắc chắn nhiều nhà lãnh đạo và đệ tử đã tìm đến ông để xin lời khuyên hoặc học hỏi. Chính trong thời gian này, danh tiếng của ông với vai trò bậc thầy vĩ đại về triết học Trung Quốc đã được củng cố vững chắc. Khổng tử chưa bao giờ viết ra những điều mình dạy. Ông trở lại nước lỗ vào năm 484 trước con Nguyên và ở đó cho đến khi qua đời năm 479 trước con Nguyên. Chỉ sau khi mất, các đệ tử mới tập hợp những lời dạy và câu nói của khổng tử vào cuốn sách mà ngày nay chúng ta gọi là luận ngữ. Chính nhờ cuốn sách này và các tác phẩm sau này của các nhà tư tưởng như Mạnh Tử mà danh tiếng và ảnh hưởng của khổng tử trong triết học Trung Quốc ngày càng lớn sau khi ông qua đời. Ngay sau khi khổng tử mất, điều mà ông lo sợ và chống lại đã xảy ra, sự hỗn loạn. Trung Quốc rơi vào thời kỳ chiến quốc đẫm máu kéo dài thêm 200 năm nữa, cho đến khi đế quốc Trung Hoa đầu tiên được thành lập bởi nhà Tần, tồn tại trong thời gian ngắn ngủi. Dưới thời nhà Hán kế tục nhà Tần, những tư tưởng khổng giáo được khám phá lại, tôn vinh và phổ biến rộng rãi, trở thành phân quốc loại của triết học và tư tưởng chính trị Trung Quốc trong 2.000 năm tiếp theo. Đừng quên nhấn nút đăng ký bên dưới để ủng hộ nhóm nhé!