Ký Ức Hà Nội #20: Giải Mã Gò Đống Đa

Trước mắt chúng ta là toàn cảnh quận Đống Đa Hà Nội hôm nay Và cũng chính là xứ Đống Đa xưa Nơi nghĩa quân Tây Sơn Quang Trung đã lập nên một trong những chiến công vĩ đại nhất Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Vào mùa xuân kỳ rậu năm 1789 Tiêu diệt hơn 20 vạn quân mãn thanh Xác giặc nằm ngồn ngang trên chiến trường này Được thu dọn vào 12 gò đống Chiến thắng Đống Đa kỳ diệu Đã in dấu lên vùng đất này Một truyền thuyết về 12 gò Và sau đó là 13 gò trôn xác giặc Hơn 60 năm Kể từ xuân lửa Đống Đa 1789 Tức là vào năm 1851 Khi kinh lược Nguyễn Đăng Giai Cho mở chợ làm đường ở khu vực này Lại đào thêm được nhiều hài cốt Nên đã đem tập trung lại Đắp cái gò thứ 13 Chính là gò có đền trung liệt hiện nay Thường gọi là gò Đống Đa Tên gọi Đống Đa được ghi nhận Là có từ trước khi diễn ra Chiến cuộc đại pháp quân Thanh Năm 1789 Của Quang Trung Nguyễn Huệ Ít nhất là 65 năm Người ta xét hỏi Vị trí các gò hiện nay nằm ở đâu Và nếu không phải gò xác giặc Thì xác giặc ngồn ngang chiến trường Được trôn ở đâu Về câu hỏi thứ nhất Căn cứ theo các miêu tả của sử sách và bia ký Chúng ta có thể chỉ ra vị trí Tương đối chính xác của chúng như sau Vị trí gò điện thí xưa Nay chính là tòa nhà học viện Thủy Lợi Gần đó là núi Cắm Cờ Hay núi Ông Nằm ở phía bắc đường Tây Sơn Nối vào Chùa Bọc Trước cao khoảng 10 mét Nay đã bị bạt hẳn Phía sau Chùa Bọc Là núi Kéo Cồng Hay núi Bà Nay cũng đã bị bạt Rồi núi Loa Sơn Hay Gò Ốc Cách núi Ông 100 mét về phía bắc Nay cũng bị bạt Làm trường cao cấp công đoàn Có thể kể thêm Gò Thiêng Hay Đống Thiêng Trong khu vực ấp Thái Hà Tuy vẫn giữ được độ cao của Gò Đống Nhưng đã bị cuộc sống dân sinh tren lấn Đến mất dạng Đình Gò còn dấu tích của ngôi lầu Bát Giác Nơi hóng mát của Hoàng Cao Khải Và đây Chính là Gò thứ 13 Mang danh Gò Đống Đa Nằm đối diện Chùa Đồng Quang Bên kia đường Tây Sơn Gò Đống Đắp thời Nguyễn Năm 1851 Cũng là dấu tích cuối cùng Còn xót lại trong truyền thuyết 13 Gò Về câu hỏi thứ 2 Sắc giặc được trôn ở đâu Chúng ta cùng nghe câu trả lời Của giáo sư Nguyễn Quang Ngọc Trong dân gian Nói rằng ở khu vực Đống Đa Có 13 cái gò trôn sắc giặc Ở khu vực này Trước đây Đã là cái Trường bác cử Đống Đa Thì ở đây có những cái gò có từ trước Và nhà trịnh đã tổ chức Các cái thi Bác cử, thi võ đấy Lợi dụng cái địa hình này Thì quân thanh đóng đồn ở đây Và sau này Ta tập trung lực lượng Ta tiêu diệt quân thanh ở đây Sắc giặc thì ở đây rất là nhiều Sau này dân mới Thu nhặt các cái sắc giặc Mới trôn ở khu vực xung quanh đó Và thậm chí có thể tôn cao đến một số cái gò Thì mới nói rằng là Đấy là cái 12 cái gò trôn sắc giặc Thực ra là gò Đã có, có từ trước Thế rồi mãi năm 1851 Thì Dân trong vùng lại Thu nhặt tất cả các cái sắc Các thứ khác nữa, cái gì còn lại Cái xương gốt còn lại v.v Rồi mới trôn thêm một cái gò nữa Thì đấy là cái gò thứ 13 Mà cái gò còn lại Đấy chính là gò Đống Đa Sẽ thật là thiếu sót Nếu không chỉ ra nơi sầm nghi đống Đã tự tử vì thua trận Đó chính là núi Loa Sơn Vị trí của trường công đoàn Ngày nay Đống Đa Vùng quần sân quy động Gò núi nhấp nhô như bầy rùa xưa Vẫn âm vang lời chỉ dụ Hào hôn của người anh hùng Đánh cho lịch sử muôn đời Biết nước Nam anh hùng là có chủ Đó là một sự thật lịch sử Giờ đây Những dấu tích xưa Đã bị năm tháng phủ mờ Những cố gắng lật tìm trong quá khứ Để chứng minh gò Đống nơi đây Là mồ trôn xác giặc Hay gò Đống thiên tạo Cũng chỉ để làm sáng hơn Những trang sự mà thôi Bởi khát khao hiểu biết của con người Là vô cùng Vô tận