Bữa giờ chúng ta nói với nhau khá nhiều về câu chuyện lạm phát cũng như những ảnh hưởng của nó lên hoạt động đầu tư. Tuy nhiên tôi chợt nhớ ra là từ trước đến nay tôi chưa có một tập nào riêng về chủ đề lạm phát này. Do đó tập ngày hôm nay tôi sẽ cùng các anh chị đi sâu tìm hiểu một cách chi tiết về lạm phát cũng như các chỉ số có liên quan đến lạm phát.
Hiểu được những khái niệm này sẽ giúp chúng ta có những chuẩn bị tốt hơn không chỉ cho hoạt động đầu tư mà còn cho cuộc sống trong thời điểm hiện tại.
MỤC LỤC: 0:00 - Giới thiệu 0:16 - Lời mở đầu 3:05 - Bài giảng chính 6:52 - Lạm phát là gì ? 16:30 - Chỉ số giá tiêu dung ( CPI) là gì ?
Xin chào các anh chị và các bạn. Chào mừng các anh chị đến với podcast Hiếu TV.
Bữa giờ chúng ta nói với nhau khá nhiều về câu chuyện lãm phát
cũng như là những cái ảnh hưởng của nó lên hoạt động đầu tư, lên cuộc sống hàng ngày của chúng ta.
Tuy nhiên sau khi mà ra soát lại thì tôi chật nhận ra là
trong tất cả những cái tập mà tôi đã chia sẻ với các anh chị từ trước tới nay
tôi lại chưa có làm một cái tập riêng nào về cái chủ đề lãm phát này
để mà có thể chia sẻ với các anh chị một cách chi tiết hơn về cái khía cạnh rất là quan trọng này.
Do đó nên trong tập ngày hôm nay tôi sẽ làm một cái tập riêng
để mà giải thích tường tận hơn với các anh chị cho cái chủ đề này.
Thật ra thì đây là một cái phần nhỏ được cắt ra
ở trong cái bài giảng về lãm phát trong cái khoa học đầu tư trên website Hiếu.TV
Bài giảng này thì tôi soạn vào giữa năm ngoái
khi mà nghe các anh chị để ý là ở trong bài giảng
có một đoạn tôi chia sẻ về một số dự đoán của mình
về cái việc là có thể là chỉ trong một thời gian ngắn nữa
thì nhiều khả năng là lãm phát nó sẽ bắt đầu xuất hiện mạnh
và nền kinh tế trên thế giới nó sẽ bắt đầu nối gặp những cái khủng hoảng nhất định.
Và kết quả là cho tới ngày hôm nay
nó đã cho thấy là những cái dự đoán đó là hoàn toàn chính xác.
Tôi nhắc lại cái việc này
không phải là nhằm mục đích nói là mình hay hay là mình giỏi gì
mà cái mục đích là để một lần nữa nhắc lại một cái ý
mà tôi vẫn thường hay nói đến trong podcast của mình
đó là ở trong cái hoạt động đầu tư
nếu mà chúng ta có đủ kiến thức
thì chúng ta có thể dự đoán được một cách khá chính xác
những cái gì nó sẽ xảy ra
để từ đó chúng ta có những cái bước chuẩn bị cho nó phù hợp
để mà bảo vệ tài sản của mình
và xa hơn nữa là xem nó như những cái cơ hội để mà đầu tư
Tất cả nó đều bắt nguồn bằng cái việc là chúng ta phải có kiến thức
để mà hiểu rõ những gì mà mình đang làm và sẽ làm
Các anh chị không có nhất thiết là phải tham gia khoa học của tôi
Các anh chị có thể tự học hoặc là tham gia những cái khoa học khác
Miễn sao những cái gì mà các anh chị đầu tư
nó đều phải được dựa trên những cái kiến thức và sự hiểu biết
chứ không có phải là chạy theo số đông
rồi cứ nghe ai nói cái gì thì đầu tư theo cái đó
Ngoài ra do là thời gian qua có khá là nhiều anh chị
email về hỏi tôi là bây giờ khoa học đã kết thúc rồi
thì liệu là các anh chị có còn tham gia được hay không
Tôi xin trả lời chung cho các anh chị là vẫn được
Do là những cái bài giảng được tôi chuẩn bị theo dạng video
cho nên các anh chị có thể xem lại bất kỳ lúc nào cũng được
Ngoài ra sau khi mà học xong
thì các anh chị cũng sẽ được mời vô một cái cộng đồng về đầu tư
để mà cùng tham gia trao đổi với mọi người ở trong đó
Bây giờ thì không để các anh chị đợi lâu hơn nữa
chúng ta cùng nhau bước vào nội dung chính của bài giảng
Xin chào các anh chị và các bạn
Trong bài giảng trước tôi đã chia sẻ với các anh chị khai quát
về những cái quỹ lương khu ở trên thế giới
và đặc biệt là chúng ta đã đào sâu tìm hiểu
về chính sách bảo hiểm xã hội ở Việt Nam
Qua đó thì chúng ta đã thấy được một cái bức tranh khá rõ
là nếu mà chỉ dựa hoàn toàn vào các cái chính sách hưu trí
thì sẽ có rất là nhiều rủi ro cho giai đoạn tuổi già của chúng ta
Tất nhiên là bài giảng đó chỉ là một bức tranh
rất là khai quát về cái chính sách bảo hiểm xã hội
Mục đích chính của bài giảng đó không phải là
để giải thích tường thận mọi thứ về bảo hiểm xã hội
mà chỉ nhằm cung cấp cho các anh chị một cái nhìn bao quát
để các anh chị thấy được cái ý chính
đó là chúng ta nên xem bảo hiểm xã hội là một dạng cộng thêm
không có nên để cái tương lai của chúng ta
dựa hoàn toàn duy nhất vào cái nguồn thu đó
Thay vào đó thì chúng ta nên tích lũy và đầu tư
từ những năm còn trẻ
để chủ động chuẩn bị cho cái tuổi già của mình
thay vì là dựa hoàn toàn vào các cái chính sách hưu trí
Và trong ngày hôm nay
chúng ta sẽ bắt đầu cái bài giảng thứ hai vào đúng ngay cái đoạn này
Đó là OK
Bây giờ chúng ta đã thấy được cái sự cấp bách của cái việc tích lũy rồi
Từ nay mỗi tháng đi làm
thì chúng ta sẽ trích ra một cái khoản tiền lương của mình
để mà để vào cái cát sắc và tích lũy dần
Thì ngay ở cái đoạn này tôi phải ngăn các anh chị lại
Tại vì đó sẽ là cái cách nguy hiểm nhất để mà tích lũy
Và cái sự nguy hiểm đó nó không có đến từ cái việc là chúng ta bị trộm cắp
mà nó chính là cái sự mất giá của đồng tiền
Tôi còn nhớ vào tầm những cái năm 2000
Lúc đó chúng ta uống một ly cà phê
thì cái giá của ly cà phê nó đâu đó khoảng 10 ngàn một ly
Bây giờ thì đại đa số là một ly cà phê nó đâu đó khoảng 50 ngàn
Nghĩa là trong vòng 20 năm
cái giá trị mà chúng ta tích lũy nó đã giảm đi mất 5 lần
Bây giờ nếu mà cũng tính cùng cái tỷ lệ đó
Các anh chị thử tưởng tượng là
cả cuộc đời mình cầm cụi đi làm từ năm 20 tuổi
cho tới năm 60 tuổi là 40 năm
thì cái giá trị mà các anh chị tích lũy được
nó sẽ giảm 10 lần
Hoặc là nói cách khác là tới khi các anh chị về hưu
thì nó chỉ còn lại khoảng 1 phần 10 cái lượng tiền
mà các anh chị đã tích lũy
Tất nhiên là ở trong thực tế
thì nó còn nhiều cái khí cảnh phức tạp hơn
Ở đây thì tôi chỉ muốn nói một cái ví dụ thật là đơn giản
để cho các anh chị bắt đầu hiểu
thế nào là sự mất giá của đồng tiền
Chút nữa chúng ta sẽ bắt đầu
chúng ta nói sâu hơn về những cái khí cảnh này
Có một cái nhà đầu tư mà tôi rất là ngưỡng mộ
và tôn trọng
Ông tên là Ray Dalio
Ông là sáng lập của cái hedge fund lớn nhất
ở trên thế giới
tên là Bridgewater
Ông có nói một cái câu rất là nổi tiếng
Đó là cash is trash
nghĩa là tiền mặt là rác rưỡi
Cái ý mà ông muốn nói là cho chính cái ngữ cảnh này
tích lũy tiền mặt
nó sẽ là cái cách tài hại nhất
để chúng ta có thể xây dựng tài chính
Tiếp theo, giả sử có anh chị nói là
Ok, vậy bây giờ anh không cho để dành tiền nữa
bởi vì nếu mà để tiền nó nằm yên
thì nó sẽ đi lùi
Vậy bây giờ thì tôi sẽ bỏ tiền vào tài khoản tiết kiệm
mỗi năm ngân hàng trả lại
Vậy thì tiền của tôi nó sẽ tăng dần mỗi năm
Tôi sẽ không có còn lo nó bị mất giá nữa
Cái điều này thoạt nghe nó có vẻ nó hợp lý
Nhưng mà khi mà chúng ta đào sâu phân tích
thì chúng ta cũng sẽ thấy là cái cách đó cũng không ổn
Và đó chính là cái nội dung
ở trong cái bài giảng ngày hôm nay
mà tôi muốn chia sẻ với các anh chị
Nãy giờ tôi mở bài
thì chắc là các anh chị cũng đoán được
Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu
một cái vấn đề khác mà theo tôi còn nguy hiểm hơn
Đó là tỷ lệ làm phát
Và chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu
tại sao nó chính là một cái kẻ thù âm thầm
đối với tất cả những khoản tích lỷ của chúng ta
Để bắt đầu thì chúng ta tìm hiểu
là làm phát là cái gì
và làm phát từ đâu ra
Làm phát, tiếng Anh nó gọi là inflation
Về cơ bản thì nó là cái sự sụt giảm
của sức mua của cái đồng tiền
Giả sử ngày hôm trước
các anh chị có thể mua được một ly cà phê
với một cái tờ tiền 10.000
thì sau một thời gian
các anh chị phải cần tới 5 tờ
thì mới có thể mua được một ly cà phê tương tự
Đó chính là làm phát
Có rất là nhiều nguyên nhân dẫn tới làm phát
Nhưng mà trong bài giảng hôm nay
tôi sẽ chia sẻ với các anh chị
3 nguyên nhân chính
Cái nguyên nhân đầu tiên
người ta gọi đó là
Cost-Push Inflation
Ở Việt Nam thì tôi thấy các chuyên gia kinh tế
dịch cái cụm từ này ra là
làm phát do chi phí đẩy
Thú thật là nghe thấy nó hơi lũng củng như sao đó
Nên từ câu đoạn này
chúng ta sẽ cùng nhau dùng
cái từ nguyên gốc ở trong tiếng Anh
đó là Cost-Push Inflation
Cái tên gọi thật ra nó không quá quan trọng
Quan trọng là chúng ta hiểu được
cái ý nghĩa đằng sau của nó là cái gì
Đây là những trường hợp mà
chi phí sản xuất cho các doanh nghiệp tăng lên
và do đó họ buộc phải tăng
cái giá hàng hóa mà họ sản xuất ra
để có thể tiếp tục hoạt động
Vậy thì tại sao cái chi phí sản xuất nó lại tăng?
Nó đến từ rất là nhiều nguyên nhân
Ví dụ như là
thứ nhất là giá nguyên liệu thô tăng lên
Giả sử cái công ty đó họ sản xuất xe hơi
thì có thể là do cái giá kim loại nó tăng lên
Hoặc là nếu mà công ty đó làm vận chuyển
thì có thể là do giá xăng dầu tăng
Cái lý do thứ hai
đó là chi phí nhân công
Giả sử như cái thị trường lao động khang hiếm người giỏi
nên công ty buộc phải trả lương cao hơn
để kiếm được người và giữ người
thì nó cũng làm cái chi phí hoạt động của họ tăng lên
Hoặc là có thể là do chi phí mặt bằng
để mà thuê văn phòng, thuê nhà xưởng
nó cao hơn trước đây
Tất cả những cái chi phí này
nó sẽ làm cho tổng cái chi phí sản xuất
và vận hành của cái doanh nghiệp đó nó tăng lên
Từ đó thì dù muốn hay là dù không
thì những cái doanh nghiệp họ cũng không còn cách nào khác
là buộc phải tăng giá cái sản phẩm
Và cái điểm cuối của cái chuỗi tăng giá này
nó sẽ là cái người dùng phải trả nhiều tiền hơn
cho những cái món hàng mà cái doanh nghiệp đó sản xuất
Đó chính là Cost-Push Inflation
Cái nguyên nhân phổ biến thứ hai
người ta gọi là Demand-Pull Inflation
Một lần nữa thì các chuyên gia ở Việt Nam
gọi nó là làm phát do cầu kéo
Tôi sẽ dùng cái từ nguyên gốc ở trong tiếng Anh
Đây là cái trường hợp mà quá nhiều người dùng
cần một cái món gì đó
mà ở bên phía nhà sản xuất
họ không thể sản xuất kịp
để mà đáp ứng cái nhu cầu của người dùng
Một cái lý do phổ biến cho cái việc này
đó là cuộc sống của người dân tăng dần lên
dẫn tới cái việc là họ có nhiều tiền hơn
và từ đó họ mua sắm nhiều hơn
Cái điều này thì không đâu rõ hơn
là ở Việt Nam của mình
Cách đây khoảng 30 năm
cái thời mà Việt Nam mới mở cửa
thì lúc đó cả nước đều khó khăn
Đa số là ai cũng nghèo
Cái nhu cầu lúc đó chỉ là
ăn no, mặc ấm là nó đã đủ với mọi người rồi
Còn bây giờ khi mà đất nước mình đã phát triển hơn
chúng ta đã bước sang cái giai đoạn là
cần phải ăn ngon và mặc đẹp
Do đó chúng ta mua sắm nhiều hơn
và từ đó làm cho cái nhu cầu tiêu dùng tăng cao hơn
và từ đó nó làm cho giá của những cái mặt hàng nó tăng lên
Đây cũng là cái lý do mà ở khía cạnh kinh tế vĩ mô
nhà nước có thể kiểm soát cái tỷ lệ lãm phát
bằng một số cái công cụ như là
thứ nhất là giảm thuế
hoặc là phổ biến hơn là tăng hoặc là giảm lãi xuất
Bởi vì cơ bản là khi mà chúng ta giảm những cái thứ này
thì người dân sẽ có cơ hội tiếp cận với nhiều tiền hơn
từ đó dẫn tới cái nhu cầu mua sắm cao hơn
Nếu mà chúng ta hiểu về cái điều này
thì chúng ta sẽ thấy là không phải lúc nào giảm thuế cũng là điều tốt
Nhìn ở trên bề mặt thì ở góc độ người dân
thì chắc là ai cũng thích giảm thuế
để mà chúng ta có nhiều tiền hơn
Nhưng mà nhìn ở góc độ vĩ mô trong tương lai dài hạn
thì giảm thuế nó sẽ kéo theo là tăng cái demand
nghĩa là tăng cái nhu cầu lên
và từ đó nó đẩy cái giá hàng hóa lên cao hơn
Việc này nó cũng tương tự cho cái trường hợp giảm lãi xuất
Các anh chị thử tưởng tượng là
nếu mà các anh chị đang muốn mua một cái ngôi nhà
trước đây giả sử lãi xuất là 10%
nhưng mà bây giờ lãi xuất chỉ còn là 2%
đây là tôi đang nói ví dụ
thì cái động lực mua nhà của các anh chị nó sẽ tăng cao hơn
từ đó sẽ có nhiều người quyết định mua nhà hơn
và chúng ta zoom out ra toàn cảnh cái nền kinh tế
thì các anh chị sẽ thấy là cái nhu cầu thị trường nó sẽ tăng lên
và từ đó nó sẽ đẩy cái giá nhà ở trong cái ví dụ này lên cao hơn
và cứ tương tự như vậy cho các cái mặt hàng khác
Do đó cái việc mà giảm thuế hay là giảm lãi xuất
nó được kiểm soát rất là kỹ bởi các chính phủ
tất cả là để kiểm soát cái demand
cái nhu cầu của người dùng
và đó là cái khía cạnh thứ 2
demand pool inflation
cái lý do thứ 3
cũng là cái lý do phổ biến nhất
mà hầu như mỗi khi nhắc tới lãm phát
thì mọi người đều nghĩ tới đầu tiên
đó là khi mà ngân hàng nhà nước in thêm tiền
cái điều này thì các anh chị có thể hiểu
một cách đơn giản như vậy
giả sử như là hiện tại
ở trên thị trường có 1.000 tờ giấy bạc 500.000 đồng
và chúng ta có một cái lượng hàng hóa cố định
bây giờ giả sử
cùng với cái lượng hàng hóa đó
ở trên thị trường không có thay đổi
nhưng mà nhà nước quyết định in thêm
1.000 tờ giấy bạc nữa để đưa vào lưu thông
ở trên thị trường
thì lúc này đồng nghĩa với cái việc là
mỗi tờ giấy bạc tuy là cái con số
in trên giấy vẫn là 500.000
nhưng mà cái sức mua của nó giảm còn phân nữa
lý do mà những chính phủ họ làm những cái việc này
đó là cũng là để tăng sức mua
nói nominal thì nó cũng là
một cái công cụ để nhà nước điều chỉnh
và kiểm soát cái nền kinh tế
thường thì khi mà nhắc tới
lãm phát thì mọi người thường nhắc tới
nó với một cái góc nhìn khá là tiêu cực
bởi vì về cơ bản là
nó làm cho đồng tiền mất cái giá trị dần
nhưng mà thật ra
nếu mà hiểu tường tận một chút
thì lãm phát không hẳn là xấu
lãm phát nó chỉ xấu khi mà nó tăng trưởng
một cách mất kiểm soát
như là trường hợp của các nước như là Zimbabwe
hay là Venezuela
hoặc là kể cả
ở trong trường hợp của Việt Nam mình
những năm sau chiến tranh thì cũng có một cái giai đoạn
lãm phát nó tăng rất là kinh khủng
ở cái đoạn này thì
tôi muốn chia sẻ với các anh chị một cái ý
nó hơi ngoài lệ một chút
đó là thường thì những cái vấn đề kinh tế vĩ mô này
nó sẽ không có xảy ra trong ngày 1, ngày 2
nó sẽ mất một cái khoảng thời gian
để mà nó phản ánh lên cái thị trường
ví dụ sẽ có những cái trường hợp
mà cái lượng tiền ở trên thị trường
nó đang có nhiều hơn trước đây
nhưng mà cái giá tiêu dùng
thì nó vẫn chưa có phản ứng kịp
nghĩa là nó chưa tăng
và theo cá nhân quan sát của tôi
thì đây chính là cái thời điểm hiện tại
ở Mỹ và một số nước khác
chắc là ở đây chúng ta đều biết là
khi mà đại dịch xảy ra thì chính phủ Mỹ
họ đã in ra một cái lượng tiền rất là lớn
để mà kích cầu cái nền kinh tế
nghĩa là sau đó đã có một cái lượng tiền
rất là lớn đưa vào lưu thông
ở trên thị trường
nhưng mà giá cả của các mặt hàng
thì nó vẫn chưa có tăng
tỷ lệ thuận với cái tốc độ in tiền đó
và từ đó chúng ta sẽ có
một cái khoảng gáp nhất định
đó chính là cái thời điểm mà tiền
thì đang có ở trên thị trường nhiều hơn
nhưng mà giá thì chưa tăng
nghĩa là ở một cái gốc độ nào đó
chúng ta có thể dự đoán một cách khá chính xác
đó là giá cả trong tương lai nó sẽ tăng lên
Sở dĩ mà tôi nói cái ý này
không phải là để đưa ra một cái gợi ý
là các anh chị nên đầu cơ
tích trữ một cái thứ gì đó
cái lý do mà tôi nói cái điểm này
đó là bởi vì tôi muốn lấy
đây là một cái ví dụ
cho một cái điểm mà tôi đã nói với các anh chị rất là nhiều lần
đó là khi mà chúng ta có kiến thức
về một cái việc gì đó
chúng ta hiểu cái cách vận hành của nó
thì chúng ta có thể dùng chính cái kiến thức đó
để mà nhận ra những cái cơ hội
và dùng chính những cái cơ hội đó để kiếm tiền
đây chính là cái câu nói
mà tôi đã có nói vài lần với các anh chị
ở trong những tập podcast trước
đó là hãy kiếm tiền dựa trên những cái kiến thức của mình
còn nếu mà kiếm tiền
bằng cách chạy theo số đông
thì đối với tôi đó không phải là đầu tư
đó là đánh bạc
quay trở lại câu chuyện mà chúng ta đang nói
như các anh chị thấy là
làm phát không phải là lúc nào nó cũng đồng nghĩa
với cái tín hiệu xấu
thậm chí ngược lại
nếu mà làm phát có kiểm soát
thì nó lại là một cái điều tốt cho nền kinh tế
tại vì các anh chị hình dung là
nếu mà giá trị mọi thứ tăng lên
nhưng cái thu nhập nó cũng tăng theo
thì từ đó nó sẽ kéo theo mọi thứ khác
cũng tăng trưởng
dẫn tới là nền kinh tế cũng tăng trưởng
và tạo ra nhiều công ăn việc làm hơn
doanh nghiệp tạo ra nhiều sản phẩm hơn
thì rõ ràng nó không hẳn là cái điều xấu
do đó cái mấu chốt ở đây
là chúng ta phải kiểm soát được
tỉ lệ làm phát ở một con số thích hợp
đây là cái lý do vì sao mà
tất cả các chính phủ ở trên thế giới
họ theo dõi rất là kỹ
và họ kiểm soát rất là chặt chẽ cái việc này
ở gốc độ của chúng ta
tuy đây là một cái khái niệm rất là quan trọng
không chỉ đối với hoạt động đầu tư
mà nó còn ảnh hưởng trực tiếp
tới cái cuộc sống hàng ngày của chúng ta
nó sẽ ảnh hưởng lên giá cả
của những cái vật phẩm
mà chúng ta tiêu dùng hàng ngày
ngoài ra thì nó còn tác động lên lãi xuất
khi mà chúng ta đi vay
và kể cả là cái mức tiền lương
mà chúng ta nhận được hàng tháng
cũng sẽ bị nó ảnh hưởng
tuy nhiên, có một cái thực tế là
rất là ít người hiểu về những cái khái niệm này
do đó nên tôi đã chuẩn bị
một cái phần tiếp theo ở trong bài giảng này
để giúp cho các anh chị hiểu sâu hơn một chút
về lãm phát và những cái chỉ số
mà người ta thường dùng để mà đo lường
tỉ lệ lãm phát
hy vọng là sau cái bài giảng này
từ nay khi mà nghe các cái bản tin
thời sự, kinh tế
thì các anh chị có thể hiểu rõ hơn là người ta đang nói
về cái gì và nó sẽ ảnh hưởng
tới cuộc sống hàng ngày của các anh chị như thế nào
rồi, nãy giờ thì
tôi đã nói khá là nhiều về lãm phát
nhưng mà các anh chị có để ý là
ở Việt Nam mình thường là ở trên báo đài
người ta ít khi nhắc tới cái tỉ lệ
làm phát, thay vào đó thì
người ta hay nhắc tới một cái chỉ số khác
nó gọi là chỉ số giá tiêu dùng
tiếng Anh họ gọi là CPI
viết tắt từ cái chữ là
Consumer Price Index
vậy thì chỉ số CPI là cái gì
và nó có liên hệ như thế nào
đối với tỉ lệ làm phát
nói một cách đơn giản thì
CPI là một trong nhiều
chỉ số để phản ánh cái tỉ lệ
làm phát. Tôi sẽ lấy
một cái ví dụ cho các anh chị dễ hình dung
và để chuẩn bị cho cái ví dụ này
thì tôi đã lấy chính những
số liệu thực tế từ Quỹ Tiền Tể
Thế Giới IMF
ở đây tôi có cái báo cáo về
cái chỉ số CPI của Việt Nam
trong giai đoạn từ năm 2010 tới năm 2020
tôi sẽ đính kèm cái báo cáo này
trong phần tài liệu ở bên dưới bài giảng
ngày hôm nay. Sau bài giảng
thì các anh chị có thể tải về để tham khảo
từ những cái con số ở trong cái biểu đồ này
tôi đã lập lên một cái bản tính như vầy
Tiếp theo thì
tôi cũng có những cái số liệu của
Tổng cục Thống Kê ở Việt Nam mình
tôi cũng sẽ lấy những cái số liệu này
tôi để vào đây. Và cái điều
ngay lập tức chúng ta thấy đó là
các cái con số nó lệch nhau khá là lớn
những cái chỉ số CPI ở bên
Quỹ Tiền Tệ IMF nó cao hơn
rất là nhiều so với của Tổng Cục Thống Kê
Vậy tại sao là như vậy?
Thật ra là
hai cái báo cáo này đều không sai
chỉ là trong cái báo cáo ở Việt Nam
thì người ta dùng một cách tính khác
Và bây giờ thì tôi sẽ giúp
cho các anh chị hiểu rõ mọi thứ
Chúng ta sẽ có một cái ví dụ như vầy
Giả sử
vào năm 2010
các anh chị đi chợ là mỗi tuần một lần
và mỗi lần đi chợ
các anh chị mua một cái giỏ hàng
ở trong đó có nhiều mặt hàng khác nhau
Tổng trị giá sẽ là 1 triệu đồng
Và nếu mà chúng ta
dựa trên số liệu của IMF
thì sang năm 2011
để mà mua được cùng cái giỏ hàng đó
thay vì là 1 triệu
thì bây giờ các anh chị phải trả là
1 triệu 186 ngàn
để mà mua được cái giỏ hàng tương tự
Nghĩa là ở trong cái trường hợp này
vật giá nó đã tăng lên khoảng 18%
sau một năm
Và đây chính là cái tỷ lệ làm phát của Việt Nam
của chúng ta trong năm 2011
Tiếng Anh họ gọi cái tỷ lệ
làm phát một cách đầy đủ
là Inflation Rate
Bây giờ chúng ta sẽ bắt đầu
chúng ta nói tới cái chỉ số CPI
Khác với làm phát thì
CPI không có tính bằng tỷ lệ phần trăm
mà nó sẽ tính dựa trên
một cái con số. Cái con số này
nó gọi là Indices
Chúng ta sẽ còn gặp lại cái khái niệm Indices này
khi mà chúng ta đi tới cái bài giảng về thị trường chứng khoán
Nhưng mà bây giờ để mà
đỡ làm rối cho các anh chị
thì các anh chị đừng có quan tâm tới cái tên gọi
của con số này. Cơ bản các anh chị
chỉ cần hiểu là thay vì tính bằng
cái tỷ lệ phần trăm thì CPI
nó sẽ tính bằng một cái con số và
cái con số này gọi là Indices
Trong cái ví dụ này thì
chúng ta có CPI năm 2010
là 100
và CPI năm 2011 là 118
Cái câu hỏi tiếp theo
là ở đâu ra cái con số 100
và ở đâu ra cái con số 118
Nếu mà anh chị nào đoán
là 100% hay là 118%
thì nó là không đúng. Tại vì như nãy
tôi vừa nói đó không phải là con số phần trăm
Để mà hiểu được cái con số
100 này từ đâu ra thì
chúng ta phải tìm hiểu tiếp một cái khái niệm
nữa. Nó gọi là Base Year
Tiếng Việt mình dịch ra là năm cơ sở
Cái năm cơ sở là cái năm
mà chúng ta sẽ xét cái con số là 100
Và ở trong trường hợp này
năm cơ sở là năm 2010
Khi mà chúng ta nhìn sang năm 2011
thì chúng ta sẽ có một cái tỷ lệ làm phát
là 18% so với cái năm cơ sở
Do đó nên chúng ta có
CPI là 118
Cho tới lúc này thì về cơ bản
là chúng ta thấy là cái tỷ lệ làm phát
và cái chỉ số CPI có vẻ như là nó giống
nhau. Nhưng mà không
Nếu mà chúng ta nhìn tiếp sang năm 2012
thì chúng ta sẽ thấy là nó bắt đầu nó khác
nhau. Bây giờ nhìn
sang năm 2012 thì cùng
với cái giỏ hàng mà chúng ta nói nãy giờ
lúc này cái giá mà chúng ta phải trả là
1.294.000
thì mới mua được cái giỏ hàng tương tự
Lúc đó thì cái tỷ lệ
CPI nó sẽ là 129
Từ đó thì các anh chị thử
tính xem cái tỷ lệ làm phát của
năm 2012 là bao nhiêu
Các anh chị có thể post lại để nhẩm tính thử
để coi các anh chị có tính đúng hay không
Nếu mà các anh chị tính là
129 trừ 118
Nó ra là 11%
Thì 11% là tỷ lệ làm phát
thì nó không đúng
Cái tỷ lệ làm phát của năm 2012
là khoảng 9%
Tại sao là như vậy? Tại vì
ở trong đại đa số trường hợp khi mà
chúng ta nghe nhắc tới cái tỷ lệ làm phát
ở trên TV thì hầu hết là nó sẽ
lược tính bởi cái công thức là
lấy cái giá trị của cái năm cần tính
trừ cho cái năm trước đó
Chỉ những cái trường hợp đặc biệt
khi mà người ta cần tính những cái tỷ lệ làm phát
so với một cái năm cụ thể nào đó
thì mới khác. Còn đa số trường hợp
khi mà nhắc tới tỷ lệ làm phát thì người ta
chỉ tính bằng cái công thức mà tôi vừa nói
Ví dụ khi mà các anh chị nghe
ở trên TV nói là cái tỷ lệ
làm phát năm nay sẽ là 4%
Nghĩa là người ta đang so sánh
với cái năm trước đó
Và ở trong trường hợp này, nó là
cái sự chênh lệch của năm 2012
và năm 2011
Nghĩa là chúng ta gán cái giá trị
của giỡ hàng năm 2011 là
1.186.000
Chúng ta xem nó là 100% thì sang
năm 2012 nó sẽ tăng lên
9.1% so với năm 2011
thì chúng ta sẽ có được
cái con số là 1.294.000
Đó là cái tỷ lệ làm phát
Còn cái chỉ số CPI
mà IMF đang tính thì họ dựa
trên cái Base Year là năm 2010
Nên nó sẽ là
129.47
Cái đoạn này nó hơi rối nên tôi đã
cố gắng tôi nói chậm, anh chị nào
không hiểu thì có thể tua lại để nghe
Rồi, bây giờ tôi sẽ làm
các anh chị rối hơn một chút nữa
Chúng ta bắt đầu nhìn sang cái cột của
Tổng cục Thống kê Việt Nam
Tại sao lại có cái sự chênh lệch so với
cái con số của IMF
Cái lý do đó là bởi vì thay vì
tính Base Year cố định là năm 2010
tại vì ở trong trường hợp này chúng ta
đang tính thống kê cho cái giai đoạn từ
năm 2010 tới năm 2020
thì Tổng cục Thống kê lại
reset cái Base Year mỗi năm
Nói một cách khác là thay vì so với
năm 2010 thì họ lấy
cái giá trị của cái năm trước đó
nghĩa là họ đang tính CPI tương đương
với cái cách tính của làm phát
Đó là cái lý do vì sao mà chúng ta thấy
ở trong cái báo cáo CPI của Việt Nam
thấp hơn so với cái báo cáo của IMF
Dù là cả hai cái báo cáo này
đều thống kê cho cùng một giai đoạn
Ở đây thì tôi không có nói
là ai đúng ai sai
Chỉ là chúng ta ở góc độ người xem
những cái báo cáo này, chúng ta cần
phải có đủ kiến thức để mà hiểu được
những cái gì mà người ta đang được nghe
hoặc là đang được xem ở trên báo đài
Và đó là cái chỉ số tiêu dùng
CPI trong 10 năm qua
Một cột là của IMF
Mà một cột là của Tổng cục Thống Kê
Còn đây là cái tỉ lệ làm phát
của Việt Nam mình cũng trong 10 năm qua
Từ những cái con số này
thì chúng ta có thể tính được
cái tỉ lệ làm phát trung bình trong 10 năm qua
là khoảng 5,8%
Những năm gần đây thì
chính phủ kiểm soát làm phát khá là tốt
Chỉ đâu đó trên dưới 3%
Cái năm 2021 này thì
do đại dịch nên dự đoán là
tỉ lệ làm phát đâu đó sẽ khoảng 4%
Quay lại cái con số
5,8%
Đây chính là cái con số quan trọng
mà tôi muốn nhắc tới để làm cái tiền đề
cho một số cái ý chính tiếp theo
Thật ra thì ngay từ đầu tôi có thể nói
một cách đơn giản là
theo cái thống kê thì tỉ lệ làm phát của Việt Nam
trong 10 năm qua là 5,8% là xong
Sở dĩ mà
nãy giờ tôi nói thật là nhiều
Và tôi chia sẻ với các anh chị một loạt
những cái nội dung về CPI và làm phát
Đó là để tôi muốn nhân cái dịp này
giúp cho các anh chị hiểu rõ hơn
về các cái khía cạnh
của những cái chủ đề rất là quan trọng như vầy
Mục tiêu của tôi ở trong các khoa học này
không phải chỉ là để nói về đầu tư chiến khoán
mà tôi muốn trao cho các anh chị
nhiều kiến thức nhất có thể
Do đó nên các anh chị nào mà đang
sốt ruột là sao mãi không thấy ông Hiếu
ổng nói về đầu tư chiến khoán
thì các anh chị kiên nhẫn
Tôi nghĩ là những cái kiến thức nền như vầy
rất là quan trọng
Ví dụ như là qua những cái giải thích vừa rồi của tôi
thì hy vọng là từ nay
khi mà xem thời sự trên TV
các anh chị có thể hiểu rõ hơn một chút
khi mà nghe người ta nhắc tới những cái chỉ số này
Và đó là một số nội dung của bài giảng
Hy vọng là những cái chia sẻ này
nó đã phần nào giúp cho các anh chị hiểu hơn
về làm phát
cũng như là những cái khái niệm có liên quan đến làm phát
Nếu các anh chị muốn tìm hiểu sâu hơn
để từ đó dùng những cái hiểu biết này
để áp dụng vào những cái hoạt động đầu tư
thì các anh chị có thể cân nhắc
tham gia khoa học tại địa chỉ là
Tôi xin kết thúc tập ngày hôm nay lại tại đây
Nếu mà thấy những cái nội dung này là hữu ích
thì nhờ các anh chị chia sẻ thêm cho bạn bè
và người thân của mình
Ngoài ra thì như thường lệ
bởi vì cái giải thích của Youtube
họ ưu tiên cho những video có nhiều like
cho nên nếu mà thích cái video này
thì nhờ các anh chị bấm thêm vào cái nút like
để giúp cho podcast của chúng ta có nhiều người biết hơn nữa
Xin cảm ơn sự theo dõi của các anh chị
và chúc các anh chị có một buổi tối cuối tuần bình yên
Hẹn gặp lại các bạn trong những video tiếp theo