Nợ công quá cao, quả bom nổ chậm của kinh tế thế giới

Ôn Cố Tri Tân - Góc Nhìn
250 người theo dõi
29 Lượt xem video·21 thg 10, 2024
00:00 Giới thiệu
03:18 Vì sao các chính phủ chọn cách vay tiền để cứu nền kinh tế?
12:02 Vì sao Mỹ có thể vay tiền vô hạn?
☘️ Đăng ký kênh Youtube Ôn cố tri tân - Góc nhìn: https://bit.ly/481WrA1
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân trên nền tảng Ganjing World:
https://www.ganjing.com/channel/1fk15t0au3k3L47HGBt16Yojh1mm0c
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân - Góc nhìn trên nền tảng Ganjing World: https://www.ganjingworld.com/channel/1ge5ul8vf355QTd3VFRspskdr1ip0c
☘️ Ủng hộ chúng tôi tại: https://www.buymeacoffee.com/OnCoTriTan
Trong Nho Gia, Giảng và Đạo Trị Quốc có một câu rất hay đó là
Chính tại tiết tại, tức là chính phủ nên chi tiêu tiết kiệm, không nên thu thuế quá cao
Từ thế chiến 2, nước Mỹ luôn ở trong trạng thái chiến tranh hoặc là chuẩn bị chiến tranh
Trong thế chiến 2 là tham gia chiến tranh, đến những năm 50 là chiến tranh Triều Tiên,
những năm 60 là chiến tranh Việt Nam, sau đó là chiến tranh lạnh với Liên Xô
Đến cuối những năm 1970, Mỹ ở trong tình trạng làm phát và thắt nghiệp đều cao
Khi ông Ronald Reagan lên làm Tổng thống, ông đã làm cách gì để vực dậy nền kinh tế Mỹ
Bởi vì nếu thu thuế thấp thì chính phủ không có nguồn thu
Nhưng ông lại làm cách này, đó chính là giảm thuế, chính tại tiết tại
Tại sao ông lại làm như vậy?
Bởi vì nếu thu thuế quá cao, người dân làm nhưng không được hưởng cho nên họ không muốn làm
Kết quả nhận đến việc chính phủ không có nguồn thu thuế
Thời ông Ronald Reagan làm Tổng thống, ông đã giảm thuế trên quy mô lớn
Ông giảm thuế thu nhập cá nhân từ 70% xuống còn 28%
Giảm thuế doanh nghiệp từ 46% xuống còn 33%
Lúc đó, nhiều người cho rằng giảm thuế thì chính phủ sẽ ít khoản thu
Nhưng trên thực tế không phải như vậy
Giảm thuế sẽ khuyến khích người dân làm việc để tạo ra nhiều cuộc cãi hơn
Tuy giảm thuế nhưng trên thực tế là nguồn thu chính phủ lại tăng
Ông Ronald Reagan không chỉ giải quyết vấn đề làm phát mà còn tăng thu nhập của chính phủ
Năm 1980, thu nhập của chính phủ Mỹ là 517 tỷ đô
Đến năm 1990, trải qua 2 nhiệm kỳ của ông đã tăng gần gấp đôi tức là 1.030 tỷ đô
Gần đây, nợ công của Mỹ đang ở mức vô cùng báo động
Đạt mức gần 35.000 tỷ đô khoảng 875 triệu tỷ đô
Chỉ trong 3 tháng, nợ công của Mỹ đã tăng thêm 1.000 tỷ đô
Nếu chia đều khoảng nợ này sẽ là 35.000 tỷ đô chia cho 300 triệu người
Tức là 35.000 tỷ đô chia cho 0.3 tỷ người
35.000 tỷ đô chia cho 0.3 tỷ người tức là khoảng 110.000 tỷ đô khoảng 2.7 tỷ đô
Điều này nghĩa là mỗi hộ gia đình ở Mỹ có thể mua được một căn nhà
Các CEO của JPMorgan, BlackRock và Bank of America đều cảnh báo rằng
Vấn đề nợ công của Mỹ sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng
Đến năm 2007, nợ công của Mỹ sẽ đạt mức cao lịch sử
Vượt qua cả kỷ lục sau Thế chiến 2
Đại học Pennsylvania cho biết nếu xu hướng này tiếp tục
Mỹ chỉ còn khoảng 20 năm nữa để giải quyết vấn đề nợ nặng
Nếu không, sẽ không thể tránh khỏi việc vỡ nợ
Không chỉ riêng ở Mỹ, khủng hoảng nợ công toàn cầu
Đã đạt đến mức đỉnh điểm trong 200 năm qua
Với tỷ lệ nợ so với GDP là gần 100%
Trong 60 năm qua, hơn một nửa chính phủ các nước trên thế giới đã từng vỡ nợ
Đối mặt hoặc là đã phá sản
Nhưng họ vẫn tiếp tục vây tiền
Vậy thì vấn đề nợ công cao, vì sao nghiêm trọng như vậy?
Vì sao các chính phủ chọn cách vây tiền để cố nền kinh tế?
Để giải thích vấn đề này, chúng ta sẽ đơn giản hóa bằng một ví dụ
Nếu thu nhập mỗi tháng của bạn chỉ có 10.000 USD
Nhưng bạn chi tiêu tới 15.000 USD
Thì khoảng thâm hụt 5.000 USD được gọi là thâm hụt ngân sách
Để bù đắp cho thâm hụt này, bạn còn phải vây tiền
Cho nên, bạn sẽ viết một tờ phiếu nợ và hứa trả trong một khoảng thời gian nhất định
Đây chính là cách chính phủ vây nợ, hay còn gọi là nợ công
Cho nên, nợ công là một trong những biện pháp quan trọng mà chính phủ sử dụng để bù đắp chi tiêu
Thế giới đã trải qua nhiều thảm họa và thiên tai, lớn nhỏ đều đủ cả
Chính phủ đã không ngừng chi tiêu để đối phó với các khó khăn kinh tế
Dẫn đến nợ công toàn cầu không ngừng gia tăng
Lấy Mỹ làm ví dụ
Từ năm 2001, năm nào Mỹ cũng thâm hụt ngân sách
Và thâm hụt đã tăng gấp 4 lần trong 20 năm qua
Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế, Mỹ vây tiền nhiều hơn
Ví dụ như là trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và đại dịch Covid-19 năm 2020
Thâm hụt ngân sách tăng, vây nợ nhiều hơn, lãi suất trả cũng phải nhiều hơn
Với các khoản chi tiêu khổng lồ như vậy, việc Mỹ trả hết nợ dường như là không thể thực hiện được
Vậy thì tại sao các chính phủ trên thế giới lại chọn cách vây tiền để cứu nền kinh tế?
Lý do đầu tiên là vây tiền dễ chấp nhận hơn là tăng thuế
Rất đơn giản, nếu chính phủ đột ngột tăng thuế thì khó ai sẽ vui vẻ chấp nhận
Nhưng nếu chính phủ vây tiền từ người khác, điều đó không ảnh hưởng ngay lập tức đến túi tiền của bạn
Cho nên bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn với điều này
Lý do quan trọng hơn là chính sách tài khoá của họ
Quay trở lại thời kỳ đại suy thoái những năm 1930
Nhà kinh tế học vĩ mô tên là Keynes đã thấy rằng vấn đề nằm ở việc chính phủ không chịu chi tiêu
Khi nền kinh tế gặp khó khăn, mọi người có xu hướng tiết kiệm tiền và không muốn tiêu dùng
Dẫn đến tỉ lệ thất hiệp tăng cao và chi tiêu giảm tạo ra một vòng tuần hoàn ác tính
Để phá vỡ vòng tuần hoàn ác tính này, Keynes cho rằng
Chính phủ cần chi tiêu mạnh mẽ để bù đắp sự giảm súc của chi tiêu tư nhân
Và khuyến khích chính phủ chi tiêu mạnh mẽ trong thời kỳ suy thoái kinh tế mà không cần tiết kiệm
Chắc nhiên đây là quan điểm của Keynes, một nhà kinh tế học hiện đại
Sau khi nghe điều này, người Mỹ cho rằng điều này cũng có đạo lý
Đặc biệt là trong thời kỳ New Deal, chính sách kinh tế mới của Tổng thống Roosevelt
Toàn bộ chính phủ đã thực hiện lý thuyết kinh tế của Keynes được gọi là Keynesian Economy
Tuy nhiên, vào những năm 1970-1980, nước Mỹ trải qua lạm phát đình trệ nghiêm trọng
Tức là lạm phát cao cùng với tỉ lệ thất hiệp cao
Khiến mọi người bắt đầu nghi ngờ toàn bộ lý thuyết kinh tế của Keynes
Họ đặt câu hỏi, vì sao chính phủ chi tiêu nhiều như vậy nhưng nền kinh tế vẫn không khởi sắc
Nguyên nhân, đó là vì người dân bắt đầu dự đoán chính phủ sẽ can thiệp vào nền kinh tế
Dẫn đến họ không tiêu sai tiền và các doanh nghiệp tăng giá bán trước thời hạn
Bởi vì mọi người đều dự đoán chính phủ sẽ làm gì
Cho nên kết quả là toàn bộ chính sách kích thức không đạt hiệu quả
Từ đó, chính sách tài khóa của Mỹ đã chuyển hướng sang chủ nghĩa tăng tự do
Chủ nghĩa tăng tự do này khuyến khích giảm sự can thiệp của chính phủ vào thị trường
Tránh sử dụng chính sách kích thức tài khóa, đồng thời phải cắt giảm chi tiêu
Trong lịch sử, nhiều quốc gia đã bị buộc phải áp dụng chủ nghĩa tăng tự do
Bởi vì khủng hoảng nợ điển hình nhất là Hy Lạp
Hy Lạp từng theo chủ nghĩa kinh tế của Keynes, nơi chính phủ chi tiêu mạnh mẽ
Nhưng đến năm 2010, khi khủng hoảng nợ bùng nổ
Chỉ có quỹ tiên tệ quốc tế IMF và Liên minh châu Âu EU mới sẵn sàng cho Hy Lạp bay tiền
Với điều kiện là Hy Lạp phải tăng thuế và cắt giảm chi tiêu trên quy mô lớn
Điều này buộc Hy Lạp phải chuyển sang chủ nghĩa tăng tự do và thắt lưng bụt bụng
Quay trở lại nước Mỹ, trong giai đoạn từ năm 1980 đến 2020
Mỹ chủ yếu theo đuổi chủ nghĩa tăng tự do
Nhưng trong thời kỳ suy thoái kinh tế, họ vẫn áp dụng chính sách của Keynes
Còn như trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, Mỹ áp dụng chính sách kết hợp
Khi đại dịch Covid-19 bùng phát vào năm 20
Keynesian Economy, học thuyết kinh tế của Keynes đã tái xuất
Ông Biden đã mạnh tay phát tiền để cấu nền kinh tế, khiến cho chi tiêu của chính phủ Mỹ tăng mạnh
Chính phủ vây tiền để cấu nền kinh tế bởi vì đây là cách dễ chấp nhận và ít bị phản đối từ dân chúng
Tuy nhiên, khi tốc độ vây nợ của một quốc gia vượt qua tốc độ tăng trưởng kinh tế
Thì tỷ lệ nợ trên GDP sẽ tăng lên
Tỷ lệ nợ trên GDP của thế giới đã không ngừng tăng kể từ những năm 1970
Nhiều quốc gia vây tiền nhanh hơn là trả nợ
Nhật Bản trong năm năm qua đã chứng kiến GDP trung bình giảm 0,08%
Nhưng nợ công lại tăng 13%
Trong khi đó, GDP của Mỹ chỉ tăng 2,04%
Nhưng nợ lại tăng 22%
Tỷ lệ nợ trên GDP phụ thuộc vào 3 yếu tố
Thứ nhất là tốc độ tăng trưởng GDP
Tức là tốc độ tăng trưởng kinh tế
Mỹ có thể vây tiền không ngừng
Nhưng đồng thời, họ cũng không ngừng kiếm tiền
Sáng tạo công nghệ, đổi mới công nghệ và thu hút nhân tài
Đã giúp Mỹ chiếm lĩnh 1 phòng 3 thị trường công nghệ toàn cầu
Đóng góp 10% vào GDP của họ
Trong 10 công ty công nghệ có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới
Thì có 8 công ty là của Mỹ
Và tổng giá trị vốn hóa của 8 công ty này
Gần bằng GDP của Nhật Bản, Đức, Ấn Độ và Pháp
Tất cả cộng lại trong 1 năm
Thứ 2 là liệu một quốc gia có sở hữu ngân hàng trung ương độc lọc với chính phủ
Và chính phủ có can thiệp chính sách tiền tệ không
Nếu hôm nay ông Biden gọi điện cho ông Powell
Và yêu cầu in 100 tỷ USD
Và ngân hàng trung ương thực sự in số tiền này
Thì ngân hàng trung ương sẽ mất uy tín
Và điều đó cũng sẽ ảnh hưởng đến tính dùng của trái phiếu chính phủ
Cho nên nếu một quốc gia có nền kinh tế mạnh
Và ngân hàng trung ương uy tín
Họ thể vay tiền với lãi suất thấp hơn
Thật sự là như vậy
Lãi suất của trái phiếu chính phủ
Ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vay tiền của một quốc gia
Cùng là vay 10 tỷ USD
Canada thì phải trả 46 triệu USD lãi suất mỗi năm
Nhưng Argentina phải trả gấp hơn 2 lần cùng số đó
Cho nên không phải ai cũng có may mắn như nhau
Còn Mỹ thậm chí có một vị trí đặc biệt hơn
Sau Thế chiến 2
Mỹ và 44 quốc gia khác
Đã ký hiệp định Bretton Woods
Thay thế đồng bản Anh
Bằng đồng USD
Để làm đồng tiền dự trữ toàn cầu
Rất nhiều quốc gia sử dụng đồng USD
Để giao dịch và dự trữ
Đến hôm nay
59% dự trữ toàn cầu là đồng USD
Vì nhu cầu đối với đồng USD rất lớn
Ngay cả khi tốc độ tăng trưởng nợ công của Mỹ
Vượt qua tốc độ tăng trưởng GDP
Thì Mỹ vẫn có thể vay tiền với lãi suất tương đối thấp
Nếu nhìn vào nước Mỹ
Thì 23% nợ công của họ
Là do các nước khác nắm giữ
Với các chủ nợ lớn nhất là
Nhật Bản, Trung Quốc và Anh Quốc
Nhiều quốc gia coi trái phiếu chính phủ Mỹ
Như một phần trong dự trữ ngoại hối của họ
Ngoài ra
Các quốc gia khác
Vẫn sử dụng trái phiếu và đồng USD
Để kiểm soát tỷ giá hồi đói
Một ví dụ rất điển hình là Trung Quốc
Trung Quốc là một đại quốc xuất khẩu
Bán nhiều hàng hóa sang Mỹ
Họ sẽ nhận được USD
Nhưng họ cần USD để trả lương cho công nhân
Hoặc là tiếp tục kinh doanh
Cho nên
Họ sẽ bán USD để đổi lấy USD
Điều này sẽ làm tăng tỷ giá hồi đóa của đồng USD
Tuy nhiên
Trên thực tế
Tỷ giá hồi đóa thấp của đồng USD
Sẽ có lợi hơn trong xuất khẩu
Để đạt được mục tiêu này
Đôi khi Trung Quốc
Cần mua lại USD
Để giữ cho tỷ giá hồi đóa của đồng USD
Không tăng quá cao
Khi Trung Quốc mua lại USD
Thì để số tiền đã sinh lại
Thì họ sẽ dùng số tiền USD đó
Để mua trái phiếu chính phủ Mỹ
Và qua nhiều năm
Họ đã tích lụy được rất nhiều trái phiếu chính phủ Mỹ
Không chỉ có Trung Quốc
Các đại quốc xuất khẩu lớn như là Đức và Nhật Bản
Cũng đã áp dụng chiến lược tương tự
Để duy trì sự ổn định kinh tế
Và bảo vệ khả năng cạnh tranh xuất khẩu của họ
Trước những biến động của tỷ giá hồi đóa
Vì sao Mỹ có thể vây tiền vô hạn?
Để giải thích lý do cho việc
Mỹ có thể vây tiền vô hạn
Chúng ta bắt đầu từ một khái niệm
Nội trái và ngoại trái
Tức là nợ bên trong và nợ bên ngoài
Nội trái
Là khi chính phủ vây tiền từ người dân trong nước
Thường tính mang đồng nội tệ
77% nợ công của Mỹ là nội trái
Chủ yếu là do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ phép
Và các nhà đầu tư khác nắm giữ
Ngoại trái
Là khoản nợ mà chính phủ vây từ nước ngoài
Thường được tính mang những đồng tiền mạnh
Như là đô la Mỹ hoặc là Euro
Các quốc gia thường vây ngoại tệ
Đó là khi họ cần tiền để kinh doanh
Và các nhà đầu tư
Cũng thích vây và trả nợ bằng đồng tiền ổn định
Để giảm rủi ro tỷ giá hồi đói
Tuy nhiên
Hầu hết các vấn đề nợ nặng
Đều xuất phát từ ngoại trái
Ví dụ
Argentina
Vào năm 2018
Có 70% nợ công tính bằng đồng đô la Mỹ
Nhưng khi Mỹ tăng lãnh xuất
Cộng với việc
Argentina
Đang phải đối mặt với đợt hàng hán
Nghiêm trọng nhất trong 50 năm
Và cuộc khủng hoảng kinh tế
Thì các nhà đầu tư
Bắt đầu bán tháo tài sản Argentina
Khiến cho đồng peso của họ mất giá
Giả sử
Argentina vây 10.000 đô la Mỹ
Ban đầu 1 đô la Mỹ đổi được 100 peso
Nhưng sau khi mất giá
Họ cần 500 peso để đổi 1 đô la Mỹ
Lúc này
Khoản nợ 1 triệu peso
Đã biến thành 5 triệu peso
Khi một quốc gia phát hành trái phiếu
Tính bằng đồng tiền của mình
Họ có thể tự in tiền để trả nợ
Nhưng khi vây ngoài trái
Họ không thể in tiền của người khác
Họ chỉ có thể tiếp tục vây
Hoặc là vỡ nợ
Thậm chí là phá sản
Đến đây
Chúng ta đã có thể giải thích được
Vì sao chính phủ Mỹ
Có thể vây tiền vô hạn
Mỹ có thể vây tiền vô hạn
Bởi vì
Cả ngoài trái và nổi trái của họ
Đều tính bằng đồng đô la Mỹ
Do đó
Họ không gặp phải vấn đề
Về ngoài trái như các quốc gia khác
Mỹ có luật giới hạn về nợ công
Được gọi là
Mức trăng nợ công
Debt ceiling
Nhưng mỗi khi sắp đến giới hạn này
Các đảng chính trị
Lại yêu cầu quốc hội
Tăng mức trăng nợ công
Một cách khác để kiểm soát nợ
Là thông qua chính sách thắt lưng bụt bụng
Theo chủ nghĩa tăng tự do
Tức là giảm chi tiêu cho phúc lợi
Y tế
Quốc phòng
Và giáo dục
Nhưng dù các giảm chi tiêu nhiều như vậy
Mỹ vẫn phải chi tiêu ở các lĩnh vực khác
Tài trợ cho các dự luật khác nhau
Vậy thì cuộc khủng hoảng nợ công
Ảnh hưởng đến các nhà đầu tư như thế nào
Và tác động gia hạn của nó ra sao
Nợ công
Có thể ảnh hưởng rất lớn đến một số ngành công nghiệp
Chẳng hạn như là tài chính
Và bác đồng sản
Bởi vì những ngành này nhầy cảm nhất
Với nợ và lãi xuất
Ngược lại những ngành ít bị ảnh hưởng hơn
Là các dịch vụ công cộng
Và hàng tiêu dùng thiết yếu
Các nhà đầu tư
Cần cẩn thận với các công ty
Có tỷ lệ nợ cao
Tức là các công ty sát sóng
Công ty sát sóng
Là những công ty nợ năng trong chất
Thu nhập của họ
Chỉ đủ để tiếp tục hoạt động và trả nợ
Nhưng họ không bao giờ có thể trả hết nợ
Ngay cả khi nợ công của Mỹ
Không bùng nổ
Thì việc phát hành nợ mới không ngừng
Và nới lỏng các chính sách tiên tệ
Sẽ dẫn đến lạm phát
Làm mất giá đồng USD
Trong 10 năm qua
Đồng USD đã mất giá 32%
Còn trong trường hợp cực đoan nhất
Là nước Mỹ vỡ nợ
Thì Mỹ và thế giới sẽ ra sao?
Khi vỡ nợ
Thì tín dụng giảm
Tín dụng giảm thì lãi suất cao
Tín dụng càng thấp
Thì lãi suất càng cao
Có nơi lãi suất lên đến 100%
Bởi vì tín dụng của người đó quá thấp
Hiện tại
Lãi suất của quỹ liên bang là khoảng 5%
Nhưng nếu Mỹ vỡ nợ
Thì lãi suất sẽ lên rất cao
10%, 15%
Lãi suất của các đồng tiền khác
Sẽ cao hơn cả Mỹ
Mà khi lãi suất cao thì không ai muốn làm việc
Nên kinh tế sẽ rơi vào
Tình trạng nằm thẳng, bất động
Cho nên nếu Mỹ vỡ nợ
Thì hậu quả sẽ rất nghiêm trọng
Đối với nền kinh tế Mỹ và thế giới
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào?
Hãy để lại bình luận bên dưới
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích
Thì hãy ủng hộ chúng tôi
Bằng cách share video này cho bạn bè
Để giúp chúng tôi lan tỏa nội dung này đến cộng đồng
Nếu các nhà ý
Thì quý khán giả thì mời chúng tôi 1 ly cà phê
Bằng link kế bên dưới
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn
Hẹn quý khán giả trong những bài bình luận tiếp theo
