“Chúa Tiên” Nguyễn Hoàng Và Cuộc “Đào Thoát” Gây Dựng Cơ Nghiệp Đàng Trong

Xưa và Nay
1.3K người theo dõi
156 Lượt xem video·21 thg 10, 2024
“Chúa Tiên” Nguyễn Hoàng Và Cuộc “Đào Thoát” Gây Dựng Cơ Nghiệp Đàng Trong
Trước cái chết của cha và anh trai, Nguyễn Hoàng nhận thấy rằng nếu không hành động, bản thân ông sẽ trở thành nạn nhân tiếp theo trong cuộc chiến tranh giành quyền lực nội bộ của nhà Lê Trung Hưng. Được lời khuyên của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Hoàng đã quyết định xin vào nam trấn thủ. Để rồi, hơn cả một cuộc đào thoát bảo toàn tính mạng, chuyến đi này đã giúp người Việt nối lại công cuộc mở đất về phương Nam vốn đã bị gián đoạn trong hàng trăm năm.
Nguồn: vi.wikipedia.org, lichsunuocvietnam.com, antg.cand.com.vn, trinhtoc.com, tuoitre.vn, vanhoahue.net, nghiencuuquocte.org, kienthuc.net.vn
Chúa tiên Nguyễn Hoàng và cuộc đào thoát gây dựng cơ nghiệp đàn trông
Trước cái chết của cha và anh trai, Nguyễn Hoàng nhận thấy rằng nếu không hành động
bản thân ông sẽ trở thành nạn nhân tiếp theo trong cuộc chiến tranh giành quyền lực nội bộ của nhà Lê Trung Hưng
Được lời khuyên của Trạng trình Nguyễn Bỉnh Kim, Nguyễn Hoàng đã quyết định sinh vào Nam chấn thủ
để rồi hơn cả một cuộc đào thoát bảo toàn tính mạng
chuyến đi này đã giúp người Việt nối lại công cuộc mở đất về phương Nam
vốn đã bị gián đoạn trong hàng trăm năm
Nguyễn Hoàng sinh ngày 28 tháng 8 năm 1525 ở làng Gia Miu, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung xứ Thanh Hoa
Ngay nay là huyện Hà Trung tỉnh Thanh Hoa
Ông là con trai thứ của Nguyễn Kim và bà chính thất Nguyễn Thị Mai
Tiên tổ Nguyễn Hoàng là Nguyễn Công Dũng, theo vua Lê Thái Tổ
làm quan đến phụng thần vệ tướng quân gia đình Hầu Hoành Quốc Công
Nguyễn Kim làm quan cuối triều Lê Sơ, dự trức hữu vệ biển tiên tướng quân tức An Hòa Hầu
Năm 1527, bạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê, Nguyễn Kim có chí muốn khôi phục
Ông dẫn con em sang Ai Lao thu nạp Hào Kiệt tìm con cháu nhà Lê phò lập
Nguyễn Kim để Nguyễn Hoàng lúc đó mới 2 tuổi
cho người anh vợ là thái phó Nguyễn Ưu Diễn nuôi dưỡng
Năm 1533, Nguyễn Kim lập hậu vệ nhà Lê làm vua tức Lê Trang Tông
Nhờ công ấy bà ông được phông làm Thượng Phụ Thái Sư Hưng Quốc Công Trưởng Nội Ngoại sự
Lúc bấy giờ, có người huyện Vĩnh Lọc Thanh Hoa tên là Trịnh Kiểm đến ý kiến
Sách Thời Nam Bắc Triều viết
Thấy Trịnh Kiểm là người có thực tài và vì muốn mua đồ của mình nhanh chóng đi đến thành thủ
Nên Nguyễn Kim đã không ngần ngại gã người con gái đầu lòng là Ngọc Bảo cho Trịnh Kiểm
Từ đó cha vợ và con rể cùng xây dựng lý tưởng chung, dốc chí chiêu tập Hào Kiệt bốn phương
Tội rèn binh mã, tích trữ quân lương
Với sự pha ta hết mình của Nguyễn Kim và quân sĩ, thế lực nhà Lê đã áp đảo họ mạc
Trước tình thế này, quan tổng trớn nhà mạc là Dương Chấp Nhất đã dùng kế xin hàng
Giả vờ Thượng Phụ lấy được lòng của vua Lê
Năm 1545, Nguyễn Kim bị Dương Chấp Nhất đầu độc, được phong làm Diêu Hân tỉnh công
Cha qua đời, Nguyễn Hoàng được Nguyễn Ưu Dĩ hết lòng bảo bộc
Lớn lên, ông được phong làm Hạ Khê Hầu, cựu quân đánh nhà mạc, lúc ấy đang là đời vua Mạc Phúc Hải
Năm 1545, vua Trăng Tông phong Trịnh Kiểm làm thái sư
Sau đó anh cả của Nguyễn Hoàng là tả tướng lãm quận công Nguyễn Uông đột ngột qua đời
Nhiều sở gia cho rằng chính Trịnh Kiểm là người gây nên cái chết đó
Tình thế càng trở nên nguy hiểm khi Nguyễn Hoàng lúc này đã được phong làm đoan quận công, trở thành cái gai trong mắt nhiều người
Giả tâm của người anh rể lại càng lộ rõ hơn khi vào năm 1548, vua Lê Trăng Tông qua đời mà không có người nói giỏi
Mọi quyền hành của nhà Lê đều nằm gọn trong tay Trịnh Kiểm
Trịnh Kiểm ban đầu muốn tìm ngôi, nhưng trước lời khuyên của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm
Ông ta đã đi tìm Duy Bang, cháu gọi Lê Thái Tổ bằng chú, để lập làm vua tức là Lê Anh Tông
Cuộc đào thoát lịch sử
Biết mình không sớm thì muộn cũng sẽ trở thành nạn nhân tiếp theo của anh rể
Ban đầu Nguyễn Hoàng cáo bệnh, giữ mình kính đáo hơn để trình kiểm khỏi nghi ngờ
Sau khi bàn mưu với Nguyễn Ưu Dĩ, Nguyễn Hoàng ngâm sai sứ giả tới hỏi Trạng Trình
Nguyễn Bỉnh Khiêm lúc đó đang nhìn cái núi non bộ ở trước sơn mà ngâm rằng
Hoành sơn nhất đáy, khải dĩ dung thân, nghĩa là một dạng núi ngang có thể dung thân được
Khi sứ giả về thuật lại câu ấy, Nguyễn Hoàng đã hiểu ý ngay
Ông nhờ chị gái Ngọc Bảo xin trình kiểm cho mình vào trấn thủ ở Thuận Hóa
Khu vực từ Quảng Bình đến Thừa Thiên Huế của ngày nay
Vùng đất Thuận Hóa bây giờ mới được dẹp yên, nhà Lê đã đặt tam ti, phủ huyện để cai trị
Nhưng lòng dân vẫn chưa yên, trình kiểm vẫn còn băng khoăn về vùng đất này
Nhận thấy Thuận Hóa là nơi xa xôi, đất đai càng khổi
Cộng thêm ý định muốn đuổi em vợ đi thật xa, để bản thân thoải mái, lũng đoạn triều đình
Trình kiểm đã đồng ý tâu vua Lê Anh Tông cho Nguyễn Hoàng vào trấn thủ năm 1558
Vua Lê nghe theo và trao cho Nguyễn Hoàng trấn tiết, mọi việc đều ủy thác, chỉ cần mỗi năm được thuế là đủ
Năm 1558, Nguyễn Hoàng và Gia Quyến cùng các tướng thân cận và hàng nghìn đồng hương thân tính đi vào Thuận Hóa
Khi đến nơi, đoàn thuyền đã đi vào Cửu Việt Yên, này là Cửu Việt
Đóng trại tại Go Vu Sa, xã Ái Tử huyện Vũ Xương, đây là huyện Triệu Phông tỉnh Quảng Trị
Và chọn nơi này để lập thủ phủ, gọi là Vinh Ái Tử
Lưu thủ Thuận Hóa Tống Phước Trị đã dân nộp bản đồ, sổ sách trong xứ cho đoàn quận công Nguyễn Hoàng và theo phò tá ông
Năm 1569, Nguyễn Hoàng ra thanh hóa ý kiến Lê Anh Tông, nộp quân lương giúp Nam Triều đánh nhà mạc
Rồi đến Vũ Thượng Tướng lại mân trình kiểm
Trình kiểm hài lòng, phòng cho ông trấn thủ luôn đất Quảng Nam
Nguyễn Hoàng làm tổn trấn tướng quân, kiêm Quảng Cạch Xứ, Quảng Nam và Xứ Thuận Hóa
Tháng 1 năm 1570, Nguyễn Hoàng dơ dinh về làng Trà Bát, nằm gần Ái Tử gọi là dinh Trà Bát
Về hành chính Thuận Hóa có 2 phủ, 9 huyện, 3 châu, còn Quảng Nam có 3 phủ, 9 huyện
Nhờ Nguyễn Hoàng kỷ luật rõ ràng phòng dưỡng nghiêm ngặt nên quân nhà mạc không dám phạm vào bờ cõi
Hai xứ Thuận Quảng nhờ đó mà được yên ổn
Năm 1570, nhân lúc Trình kiểm mới mất, nhà mạc đem 60 chiến thuyền đánh vào Thuận Hóa
Bị đánh tan tác, từ đó nhà mạc không dám nhằm ngó đất Thuận Quảng nữa
Năm 1571, tham đốc Mỹ Nương định đánh úp Nguyễn Hoàng ở dinh Vũ Xương
Nguyễn Hoàng biết được, liền cho quân dẹp yên
Quyết trạch đôi Sơn Hà
Tháng Giêng năm 1592, chúa Trình Tùng đem quân đi đánh bại mà khẩu hợp lấy lại được Đông Đô
Tháng 5 năm 1593, nhân Nguyễn Hoàng ra bắt ý kiến vua Lê Thế Tông
Trình Tùng dân biểu xin vua Phong Nguyễn Hoàng làm trung quân đô đốc
phủ tạ đốc chưởng phủ sự thái úy đoàn quốc công
Sau đó thì Nguyễn Hoàng ở lại giúp Trình Tùng đánh dẹp các cuộc chống đối của họ mạc
và các cuộc phản loạn khác
Ông đánh đầu cũng thắng, lại khéo biết cách thu phục nhân tâm
nền uy tín trong dân và quyền lực trong triều đều tăng lên nhanh chóng
Tính đến năm 1600, Nguyễn Hoàng đã ở lại Đông Đô được 8 năm
Khi đó tướng nhà Lê Là Phan Ngạn, Ngô Đình Nga và Bùi Văn Khuê làm phản ở Cửa Đại An
ngay thuộc Nam Định
Nguyễn Hoàng nhân dịp đem quân tiến đánh đã đi đường biển thẳng về Thuận Hóa
để con trai và cháu nội ở lại Đông Đô làm con tin
Sau khi ông trở về, Trình Tùng đã gửi thư doa trách Nguyễn Hoàng tự ý bỏ về làm giao động nhân dân
Để làm dịu tình hình, Nguyễn Hoàng đã viết thư nhận lỗi
lấy thốt lúa vàng bạc ra cống ngột cho Trình Tùng và hẹn kết nghĩa thông gia
Mùa đông năm 1600, Nguyễn Hoàng gã con gái là Ngọc Tú cho Trình Tráng, con gã của Trình Tùng
Từ đó ông không ra chầu ngoài Kinh nữa, quyết rạch đôi Sơn Hà
lò phát triển cơ sở, mở mang bờ cõi, phòng bị quân trịnh giao đánh phá
Năm 1600, sau khi từ Bắc trở về, ông dời dinh sang phía đông của Dinh Ái Tử
gọi là Dinh Cát thuộc thôn Trà Niên Tây, xã Triệu Giang, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị
Mở đất về phương Nam
Năm 1602, Nguyễn Hoàng cho lập Dinh Thanh Chim, Quảng Nam, giao cho công tử Nguyễn Phúc Nguyên làm trấn thủ
Dinh Trấn Thanh Chim có vai trò hết sức quan trọng là cơ sở đào nuyện các quốc vương của Đàn Trông
làm quan trấn thủ trước khi lên ngôi chú Nguyễn, là trung tâm điều hành việc phát triển
và hậu cân kinh tế cho Đàn Trông, là bộ tham mưu đảm bảo an ninh cho Dinh Quảng Nam
góp phần quan trọng bảo vệ độc lập, tự do và chủ quyền
chống lại sự tấn công của chú Trịnh ở đân ngoài và mở rộng bờ cõi về phương Nam
Năm 1578, quân Chim Thành kéo đến đánh phá
Nguyễn Hoàng cử Lương Văn Chánh đem quân tiến đến sông Đà Diễn, Hoa Anh, đánh chiếm thành An Nghiệp
là một trong những kinh thành đồ sộ và kiên cố nhất trong lịch sử Champa
Năm 1597, Lương Văn Chánh đang là tri huyện Tuy Viễn
Trấn An Biên nhận xác lệnh của chú Nguyễn Hoàng đưa chừng 4.000 lưu dân vào khai khẩn vùng đất phía Nam của Đại Việt
Từ đèo Cù Mông, phía bắc của Phu Yên, đến đèo Cả, phía bắc của Khánh Hòa
từng bước tạo nên những làng mạc đầu tiên trên châu thổ sông Đà Diễn, sông Cái
Năm 1611, do quân Champa tiếp tục quấy nhiễu vùng biên giới Hoa Anh
Nguyễn Hoàng đã sai văn phòng đi dẹp
Quân Champa nhanh chóng bị đánh bại trước lực lượng của chú Nguyễn
Vua Ponit của Champa phải rút quân xuống phía Nam đèo Cả
Sau đó thì vùng đất Hoa Anh này được lập thành phủ Phu Yên
gồm hai huyện Tuy Hòa và Đồng Xuân
Cho tới khi ông mất, gian sơn họ Nguyễn trải dài từ đèo Ngang, Hoành Sơn, Nam Hà tỉnh
qua đèo Hải Vân tới núi Đá Bia, gần đèo Cả
Bây giờ là vùng cực Nam Phu Yên, giáp tỉnh Khánh Hòa
Diện tích hai xứ thuận quảng, rộng khoảng 45.000 km2
Không rõ năm nào, hai gia tướng người Việt gốc Châm của tỉnh Công Nguyễn Kim
là Vũ Thị An và Vũ Thị Trung
đã giúp Nguyễn Hoàng chiếm hữu bãi Cát Vàng
này là quần đảo Hoàng Sa khi còn là một vùng đất vô chủ
Đặc biệt Nguyễn Hoàng tỏ ra là một người thức thời
cho mở mang ngoại thương hướng tầm nhìn ra biển
Trong phụ biên tạp lục, Lê Quý Đôn mô tả lại hoạt động thu mua sản vật từ các địa phương
nhất là hồ tiêu quản trị
cho thấy sự năng động và nhanh nhạy của chính quyền nhà Nguyễn với cơ chế thị trường
Ông mở lại cảng thị Hội An sau một thời gian suy thoái kéo dài
nhờ đường lối mở cửa buôn bán với nước ngoài vào đầu thế kỷ thứ 17
cho thành lập phố Nhật vào năm 1589 và phố Khách vào khoảng năm 1608
làm cho cảng thị Hội An trở thành thương cảm quốc tế lớn nhất Đông Nam Á thời đó
Để khuyến khích thương gia Nhật Bản đến buôn bán với Đàn Trung
Nguyễn Hoàng đã viết nhiều thư trao đổi bằng bạc với chính quyền Bạc Phủ, Tô Cư Gia Hoa
Ngoại thương đã trở thành yếu tố quyết định tốc độ phát triển của Đàn Trung
giúp cho họ Nguyễn nhanh chóng biến vùng đất từ hoang sơ hẹo lánh
trở thành thế lực có thể đương đầu với họ trịnh trên mọi mặt
Để trụ vận ở những nơi hiểm trợ do hoang sơ, Nguyễn Hoàng đã khéo léo dựa vào lòng dân
Năm 1597 khiêng lệnh cho Lương Văn Chánh chưu tập lưu dân vào khai khẩn vùng đất Phú Yên
ông đã đồng thời căng dặn không được sách nhữ dân
Kết lập gia cư địa phận, khai khẩn ruộng đất hoang cho tới khi thanh thuộc
sẽ nạp thuế như lệ thương, nhược bằng vì việc mà nhữ dân điều tra ra sẽ bị xử tội
Với sự khôn ngoan của bản thân, Nguyễn Hoàng xây dựng lên màu sắc tín ngưỡng, huyền thoại về mình
Ví dụ năm 1570, lúc đóng quân bên sông Ái Tử để chống quân Mạc
quân Nguyễn đã nghe vắng lên từ lồng sông có tiếng trao trao
liền khấn thần sông giúp sức đánh giặc và được thần sông báo mộng với hình ảnh một người đàn bà mặc áo xanh, tay cầm quạt
Nguyễn Hoàng hiểu ra đó là cách dùng mỹ nhân kế và sự thật ông đã thành công
Nguyễn Hoàng đã phông thần sông, làm trảo trảo, linh thu phổ trạch tướng Hữu Phu Nhân và lập đền thờ
Bên cạnh đó, ông cũng cho xây nhiều đền chùa tại các khu vực mới có
vừa làm nơi tụ cư cho người Việt, vừa để đánh dấu chủ quyền, lại tạo tiếng mộ đạo trong dân
Năm 1601, ông cho xây chùa Thiên Mụ như một cuộc móc cho lịch sử của đàn trông
Không chỉ dựa vào dân, Nguyễn Hoàng còn vỗ về dân, yên dân, đặc biệt là biến nhặt thành dân
Sau khi sai thuộc tướng, dẹp yên các thổ mục nổi loạn ở Quảng Nạp
Nguyễn Hoàng yêu cầu họ ở lại giữ đất và thu phục vỗ yên tàn quân
Sau khi đánh thắng quân mạc, Nguyễn Hoàng tha mạng và để họ khai phá vùng đất mới
Cảm kích trước ân nghĩa lớn lao, về sao con cháu của những người được tha ở Tổng Bái Ân
đã dựng biếu thơ Nguyễn Hoàng ở An Định Nha, nay là thôn An Nha, xã Gio An, huỷ Gio Linh, tỉnh Quảng Trị
Danh xương Chúa Tiên cũng từ đó mà ra đời để nhắc nhớ về ông
Cứ thế, với bao nỗ lực không ngừng nghỉ, Quảng Ngọc đã đến
Năm mậu thân 1608, trong khi các nơi ở đằng ngoài thời tiết khô hạn
Nhiều người chết đói thì hai xứ thuận hóa Quảng Nam, mưa thuận gió hòa
Năm 1613, Nguyễn Hoàng lâm bệnh nặng, cho gọi con thứ sáu Thủy Quận Công Nguyễn Phúc Nguyên
từ Quảng Nam về kế vị và căng dạng rằng đứa bắt tiến được thiêu tốt nhất
bằng không, giữ vững đất thuận Quảng và mở mang bờ cõi về phía Nam
đồng thời căng dạng cẩn thận, đồng lòng giúp đỡ người kế vị mình
Ông mất vào ngày 20 tháng 7 năm 1613, trấn thủ đất thuận Quảng 55 năm, thọ 89 tuổi
Vua Lê ban tước cận Nghĩa Công, Thủy là Cung Ý
Ban đầu mộ Cung Nguyễn Hoàng táng ở vùng núi Thạch Hãng, huyện Hải Lăng, phủ Triệu Phong
nay thuộc huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị
Về sau được cải táng lăng mộ, chuyển về núi La Ghê, tức Khải Vận Sơn
nay thuộc huyện Hương Trà, tỉnh Thư Thiên Huế
Cảm ơn bạn đã xem video trên kênh Người Nổi Tiếng
Đừng quên nhấn nút đăng ký bên dưới và xem thêm những video mới để ủng hộ nhóm nhé!
